De officio iudicis libri duo. Autore Claudio Cantiuncula I.C

91쪽

publicae pollicitationes ob delatum iam aut defrendu honorem in quem etiam Vum legari pecunia poterat. Nam Crulendor aedilitatum ab optimiis viris, ut autore ita cero in Offici=s, Romaepostulabatur. Cuius etiampr. t ermisio quibusiam attulit repulsem Conflatus. Idem: Nec plebi eripiendistuctus irii sunt ludorum, gladiato

rum,conviviorum,quae omnia maiores no Hri comparaverunt neccandidatis tria benignitas adimenda Hi, quae liberalitatem magus ni stat quam largitionem. Sicuti,inqua, huiusnos pollicitationes quae vitropublicae laetitiae vel memoriae consecrabantur, illis temporibus receptisi mar erunt ita etiam siccedentibus temporibus,cum omnia Rom)e unius aut arent aut caderent arbitrio ac iam noin campo Martio, sed quo loci principi collibus citra comitia mandarentur honores, permissum eri, ut quiddam ultroneae pollicitationis,ins fugatores, qui principem

exorarent, adeo non turpiter feri videretur, vi etiam ex

Julfugio noceretur obligatio. de re peculiaris eritructatus defffragio: quem ita ju intelligendum, pri

mra omnium,quos equidem videri comonyinuuit vir ille

eximi Da . dreas kiatus Mediolanensis,uris peritorum 6ut de caevola olim dicebatus eloquentissimus, π eloquentium iurisseritifimus. Qui tamen huiusnodis nugatorum redemptiones non aliter recipiendas ce/-,quam si palam,hoces, oemotis omnibin arbita fis

92쪽

bitris ieremsicuti er olim veteres illas pollicitationes, pronunciatione inpublicum fieri oportebat. Id quod etiam annotarunt i coersus er abyDoctores. I lam ex Baldus ait,idpeti palam, quod a principe petitur. . nunc iure uthenticora prohibita videripoteri omnis omni nodecies ambitionis ac Ibenulitatri in emerendis suffragatoribus: ea, de re pino,iptum erflenne quoddam iusiun dum expositur. Porrδωt ad alterum ambitionis genus transam 'quemadmota nihil unquam adebrem institutumsi in quod duaa licenuo'quae pravis ingeni nasisse abusim aliquem non invehermita er incomitia honorem, petitiones, avaritia ac Mes immisi. Etenim busensim perventu e hvi candidativine timqui propriae virtutu probitatis Sm nonsatis confiderent, in emerendis sulfugatoribra non tam blanditin aeflutationibus, quam numis er oratione tinnita decerta ren pronunciata cilicetper diuiseres, in gulas tribus accenturias, ingemi pecunia. Quod quidem malum cum

cto corrumpenda plebissust, lacunasset, lex de ambi tu co Arcen 'lata eri ad populum,prima quidem ut L uius autor est a C. Petilio Tribuno plebs autoribus tamen patribus. Eandem etiam legem ex S.C. tulit Ciceroc o s. Eadem lex e ravior ac seuerio ob Milonianae ambitionis insemiam a Pompeio c o s.acractatore lata

93쪽

τ4 DE OFFICIO IVDI cIs

eri, Fnmterie. Idem tesatur,eam l*em Paviorem etiam quam antea fierat,iatam esse a Pyone. Et quavhuius legis de ambitu vela Cicito poenaserivimussisima, nempe sicuti ipse docet9 exilium cum infimias

rit etiam aucta e exacerbata a Pompeio Cr Pyone:no: tamen per eam legem toties repetita adeosiit ob eptum ad ambitionem iter, ut auram in comitis regnare desine rei. Obmobrem eandem legem ex intevo sanxit.

gustiis ea, lex est quam in Pandectis nosris habemus.

etiam aliquandiu pori ea vigebat adhuc quaedam ratio comitiora enatus, veneratio. Sed cum paulatim obliteratis reipub. Romanae,prifiet enatusves ijs,populus honores mandare desiis subprincipibusscilicet, ut destinus ait,adainum principis,magistratuum creatio pertinere coepisset, tum Romae ivdicium ambitus d sit exerceri: non quod lex esset abrogata quae adhuc in municipijs obtinebat ed quia Romae, omnia arbitratu. principis adminisnubantur. Hinc etiam illa vox illorum temporum,Sacri egi)insares,dubitare an tu dignus sit, . quem elegerit Aperutor: quo modo Ludaeus docet recipienda se Modestini verba, de ea re re ondentis. Id quod etiEantea docueras Lart.his verbis: Dicit At quod . hic Barbarius peti=t officium publies est palum,no tacit/ iue imomacho -tenet, no inciditis legem Iuliam ambitus

94쪽

ambstu a VI. i. . de pollicu. P Lec uidetur bona iretHeam non teneat: unde dicit quod ictu ire petitum in civitate Roman in qua lex Iulia ambitus non habet lota, ut l. i. insta ad i. Iul. de ambitu.ra dic,quod&ecflutio obtinet, quando princeps es in urbe,V ictu peteretur ab eo, quia in eo nulla caesis picio. ira debet intelligi D. IecundumIacob. But. Secussi peteretur a populo, ut ibi, quia tunc obtineret altera flutio huiusgI. quae eri Lan. ctenus Ruriose verba recensimus. Ex his liquere poteri, uel hodies a populo honos petatur, vetitam esse

ambitione quae viritim avtpersngulas tribus pronunciatis numisffugia compararet:licitam autem esse,quae

palam feret, pollicitationem. C Dd a principe magistras petatur u fimo obligari posepetente. Id enim

ita consituerunt ut peod. Hono. A A. Verum qua fit verint non mali principes,meacon litvtio temporibus illis, commoda ac salutaris e potuit, hinc tamen multa variarum nundinatiora viti praesertim in princi pum ausis, liborta videntur: eumque morem optimi quique principes qui Theodosium ισHono. velpraecesserat uel

sequuti sint, non facilipertulerunt. Nam er Vespasia- no probro fiat cri q. teLIo quod ne candidatis quidem

honores,reu ve tam innoxijs quam nocentibus, absolutiones venditare cunctatussi: quod procuratorum vulgo,

es di t

95쪽

. miti js non modo no ceri sed ne feri quidem passust. Nulla etiam alia maiortius lexandri Seueri,s quod is ot autor es Lampridiuchonores iuris er Pado nunqua uendi passus e i,dicens: Necese eri,ut qui emi vendat. Ego non patior mercatores potesatu: vos spatiam, damnare non possum. Erubeso enim punire illum homi ne qui emit er vendit. Quo etia pectant Ciceronis verba in C. Merrem:has inquiocensoresfecerat idem quodin no a repub flent hi qui per largitionem magi sinurus adeptisunt:dederunt operum,ut ita potesatemgererent,vi illam lacunam rei similiaris explerent. . dexemplum lexandri videturnorier Iustinianus, omnem suffugiorum in Iudicum aut magi Inuruum electiones cunia comparandorum, um velpotius abusem antiquasse. Irais sicuti non decet quens ad reipub. adminirinutio nem vocatu ne iussa ac legibus comprobasa excustion munus oblatum detrectare aequius enim eri,ut Sice ro at id voluntate feri:nam hoc ipsum ita tum eri quod ressu sit,sieri uoluntariu ac vi negat Papinianus audiendos esse,qui asinationem honoris aut muneris in pecvnia pro administratione cuirunt Oesnalis enim Aio,pretio taxanda non eri: imo ut Moderimus ait, vine honoribu Meretur, op promiserit, tam honores

96쪽

LIBER PRIMUL

γγ subire,quam operis instructionem, cogendis eri se ad honores publicos,proertim ad iudicandi munus, quod tum esse oportet innocentifim'non decet, vesper ambitionem aut largitionem perrumpere, inali enim, ut tacem monet, e res habet, cum quod virtute essici debet, id tentatur pecunicue ravem virum Vb eo demitti, vi ceu conductiti Iust nugatoribus, ei apud principem aut magnates aut populumfluor inhonesis artibus concilietur: hoc eri, blanditi magis amico, quam virtute ac*vperioris vitae ornamentis. Quantumvis en pristo more comitiora recept erit illas rugiora quae cum largitionem feret eblandum ouit tamen ridiculasia tota ac ine pia. Idquo ullius ipse satis indicat his verbis:Sed opus est magnopere blanditia: quae etiamsivitiosa eri ture pis in Getem vita, tamen in ρetitione, necessaria. Et L. Crasseu apudCic. Equidem a peterem magistratum, solebais prehensendo dimittere a me Scaevoia,cum ei ita dicere me velle essineptu:iderat petere blandius: quodnis inepes fere beneferi non posset hunc autem esse unuhominem ex omnibus,quo praesente ego ineptus se minimὸ vellem. Quemadmota igitur L Philippus Q .

uir magno ingenio inprimiss clarus,gloriari teste Cicerono flebat, e sine ullo munere adeptum esse omnia quoe haberentur amplifimasst Varino quoque nostro licet in hoc quodammodo gloriari. Is enim citra ullam genus am-

97쪽

rs DE OFFICIO IVDI cIs LIB. I

bitionis lae corrogatris nugatoribus,nec ullis viritim calculis expetius, sed quodam publico totius theasti plau- γῆ, Proprinyes ab optimoprudentissimos Principe designatus erit:qui in illo necopinante candidato,non tam Ioris cientiam,multarums rerum usem, experientiam, Quans . b.rcquos omia uumpondus habueroquam ingemam hominis probitatem,uirtutem e Tintevitatem, nectasse existinaristote i. Is enim honor, hominis virtutibus debebatur: atqueadeo par eri, non tam munus illi,st illum muneri, talem nacto administraetore Patulari.

H. ec habui qua de Iudicis pericti de itione di pe

rem. Sciens equidem ac prudens Quod dicunt praetermitto Leonis Ap. constitutione de rogandis,cogendi s acerdotibus ad episcopatum: quae quantum mihi arrideas, nunc non e ἰ explicatu opus. Hucuris igitur praeterve I ad reliquum cur sum properem .

98쪽

IVRII CONSULTI DE OFFICIO IVDI- cIs LIBER SECUNDUS.

V A N Qv A Μ Cicero de Iuris ciuili tan tia aliquoties ita dissutat, vi ea cev res mini-mὸ diffficilis tridui studio contineri videatur,

altero quidem in loco Seruo Sulpiiij Iurisonsulti autoritatem elevaturus: altero, eloquentiae maie

salem a b staturus:ipse tamen alibi ramum uris civilis cognitionι issicultatis attribui Monatoria ulta rem, quantumlibet amplam acmagniscam, Guilis scieri

riae partem esse dicat. Qui posterior locus,quia docenti serii, plus habere ponderis debet,qua Ueriores illi, in quibus uel causae subiectae, vel personae decoro infruiebat. Alam er ipsemet alio loco utetur, ein id genus adigumentas,non pro teritimonio ixssi: tum, orationem-nus temporisfisus quam iudici uel automatis. R e ctus itas ac vero propius dicere mihi videntur hi qui duplicem in ea acultate reperiri discustatem assimant:Arenum discultatis partem suam esse in ipso sermonis habitu,quo nosessum trusis leges:alienum,eam, longὸmoles ima in comentariorum acervis. De utros ocultaus capite fatis ictum eri a nobis in Parienesnorina. Eam di=cultatis mole Ita unquam usquam experti su idnuncuelmaxiis accisi. Ividicum enisspecies i

99쪽

Crearum interie comparationes tractaturus, levi mihi rem opera successinum cos bam: at ubi ad meri mixti, imperij negocium,iam non ut olim lectionesecura ac pedaria transurrendum, sedpenitius introssiciendu, ventume I mihi tum veria primu intellex piantum hac in arena mihisudandum es . Nam ut nullus alius in iure tractatus vfii quotidiano, congresvi hominu ais ora accomodatior:Ita vix alius articulus π a iuris autoribus aequὸ

brevibus re ponsis exhibitus, er a Doctorib. noriris, quos equidem legerim Alciatum ac Salomonia excipies persummam diligentiam inplicius explicatus. pro ingeni captu ac tenuitate, quid si in unaquais re maxime probabilesemper requiro*tat enim iudicia liberonecvltra id quod verismile occurrerit, progredi possem: arbitratus sum etiam mihisere utilius nunc, oblata occaesion id laboris,huiufe rei perves andae, deuorare, fyemper recurrentibus in orbem laboribus, quoties de ea re tractandum aut citandum esset aliquid, ad Doctorum.1fidentes comentarios retroserri. Sinonvbis omnibus

sub ubiso ciant quibus id displicebit, me ut neminias dictum veIconscrarum V sc sine pertinacia quodvidetur probabilesqui: atis itastqui,ut parat ussim refllenti ine iracundia herbamoquod aluo ultro porrigere. Nihilquidem laboro, nisi ut veritas in hac quos iuris parer magis ac magis comprobetur.

100쪽

Peciem si pro qualitate acceperimus Od quod

'on raro inure Uuvemondicum species tantunon erant infinitae: cum praeter illa septem n . mina,quae recenset Datus mParadoxis,Mntiquodφ- Ie no negat9complura alia Iudicum nomina. Nam utpraeteream vereres Rom. reipub. Iudices, Centumviros, Praetores,Prae lavrbis, Pro ules, hos viPnesdu appellatione generali continentur, sunt tamen ex va rus qualitatibus varia Iudicum nomina ut Iudex quomnis,ut latrunculator Iudex civilis, Iudex militaris, Iudex innominatus, Iudex rei privato recuperaetores: adde 7hbe ex recentiorisArinae verbis,ndicemcompetentem, incompetente Iudicem appellationu, Litatu re litutionum: Iudicemfeculare ecclesblicum, π id genus nomina, quibus singulatim recensendis tibi nomenclatorest opus. Hoc igitur Iudicum populo praetermisse Oeque enim mihi desingulis ed de Enere toto firmo eri9 potio

res Iudicum species in mediumproframus. Iudicvmgradus,quidam tres,quidam quatuor, nonnulli quinis conrii ruunt. Et haec quidem po Ierio mentia vulgo recepta eri quanquam interim in exemplishoramgraduum valde

Iam materiam magistratirum accumia expedire aliter eor