장음표시 사용
371쪽
figiendum : quomod0 dici potest sortiuido saltem impropriesversari circa metum desaudaciam in priori acceptiosae altero modo tanquam eirca aliqlii tuirigendum ' .ac temperandum: iuomodo Nitudo dicitur magis propri versari circa metuina audaciam in posteriori acceptioneae tio modo taliquasi ima aliquid amplectea, dum a quomodo tartitusidicitur etianoroprie insiti
circa labores,dolores, pericula.
Qui ,m i fortitudinis a L. in AE II. Fortitudinis a stus duo sunt prςeipui,nempe sustinerς. Maias. M aggredi. Cum enim Diritudo circa audacia 'i litisiariis. morem versetur:timorem reprivati,dissicultatem sustine erasta se Τι-dinaudaciam vel periculum cauis 4 rediendo, mode- - . . . ratur. Ex his autem duobus pranstantior est sustinentia 'u quam aggress vid et Aristotelis 3 Eth q.; M sali mas 2.2. q. Ity arr.6 Etemininagis arduum est timorem primere, quod uiuiti Mo, quam au iaciam resonam . quod IIs rediendos : Nam ipsum perieulita,quod est
obieelum audaciae & timoris, cum ex se conserat aliquid ad reprimendam audaciam , nihil tamen iv x adeolii bendum, sed potius confert ad augendum timorem, Porro inter speciales actus sortitudinis principem to 'curi obtinet apud Christianos martyrium. Nam fortitu 'dinis est firmare animuni tib Ilio contra timorem:Μar
tyr autem firmatur in bono fidei, religionis contra ti . . morem rei omnium acerbissimae, maxinisque soria idol ci,videlicet mortis. udasi obiicias martyrium videri OAca . potius actuin inaritatis quam sertitudinis iuxta illud Ioann.is Mamran haedium--dismo bouest is anima
tet .are L. Mart tum esse actii utriusque virtutis charitatis quidem vicissiperantis fortitudinis Vero ut elicitatis. Charitas eiam inclinat ad aestum martyri licui pri intim Sc principale motitium per modum virtutis im perantis , fortitudo autem sicut motui una proprimri per modum virtutis elicientis. Censetur autem actus aliquis Esse eius virtutis proprius aqua elicitur. Cum tamen ab
372쪽
QVAEsae Io III. D Artes Fortitudinis subiecta seu species nullizassigna 1 tur , quia virtus haec versatur circa materiam vat ' i' 'hecialem,quae plures virtutii species conmtuer 'equix. . viis,m, PMtes Voc integrantes qu ub alia consideratione
faminam potentia sis appellatitur , quanior sunt i nempς si m sin magnanimita in agnificentia,patientia ad qua se tinet constantia. Quae ex duplici actu fortitudinis ne - νς α diis sis iuerec illis niui Nam duo ex illis p io si iureaiendum , vae vero posteriores, si 'nendum dei erantur. Ad aggredienesini civili μ'
- viui nccessari quorum unum pertinet ad animi pN parationem, 'uam ponitur fiducia seu magnanimitas, it T st qua quis parato promptoque animo est ad res ardua dc ar' issiciles aggrediendas alterum pertinet ad operis etfe-
ctionem, nimiram ut animus in re quam semel aggresstis est non succumbat, sed semper generose, magia Ilic C, t ita loquar, se gerat in operando, ideoque ad magnanimi- rarem addi debet magnificentia. Desii quidem nar duae
liter desiderantur; alterum, ne animus nimio impenden- . tis mali timore consternatur, quo spei hac patientia I cui
373쪽
Tκ χτ. III D VIRTVTI 3. VITH s. 796 absunt expectat.cum enim diuturna rei magneteve μνο-- cratio tristititan asserat,iu titillud Sapientis,stas auauis. - sertur a in animam,ad eam aequamimiter serendam patientia desideratur alterum quod ad sestinendam requiritur,est,ne ex diuturna rerum molestarum perpessione Mnimus aegritii dine elidatur,qub poetat perieuerantia,cui adjungitur constantia qua munitur , ut difficultas ex aliquibus externis impeat mentis subortas ex rbeamus Quod autem diximus de duabus virtutibus requisitis ad dia iniis astae edienduan idem sentiendum de duabus istis virtuti t/idui G. V:ssari ad sustinendum,Patientia inquam&Pe βυ . M
seuerantia, scilicet quatenus spectan. 4 mare iam z Id et peculiarem rettudinis , esse ruetes ipsius integrantes o,
quatenus autem circa alias materias minus arduas ver G. .. ..irantur,esse partes jussem potentiales ab ipsa quidem distinctasinum tamen conjunc . Lege Isuum--.α.
TR erantia dici potest quaelibet virtu* quatenus in nivisis quoius amnat motu inseruat Verum speciali., k-ter sinuetis propria accipitur pro ea tantum virtute quae simis modetiimus voluptatibus est pysi a Qu)re non male ab Aristotele 3 Eth. cap. m. innitu mes iactitas eirearet
sensuum ac Lesertim tactus gustusque voluptates. Quae lis 'deseriptio ut facile intelligatur, notandum est sicut fortitudinis , ita quoque temperantiae triplex objectum aD signari, nempe fugiendum quod maxime est temperantia, aut si mauis, nimius cibus,potus, c. dirigendum, quod est voluptas imprimis sensuum dc naturalis earum
374쪽
aui nempe moderatus cibiis, potus, caetera ejtismo i, quae pertinent tum ad indiuidui chini ad speciei conser tionem. Caeteium c supradicta desertiuio ite intelli vi temperan Liam non versari proprie circa oluptates qui, ilibet, sed circa voluptates corporis duntaxat, praesertim que eas quae ad gustum S tactum pertinent , quales tae quae expopu , ωxebus venereis capiuntur. Suistehas litiusmodi voluptates eos teos imajores, duo sunt ii it
speciei ii uationem pertineant, licet non sit duin; a etiam aliorum sipsi istin x ai
'o ira ilia partitim genera in qualibet virtute ut plu- rimum repetiantur, subjectivae, integrantes uici utentiales indit rectat ad partes subjectivas huius vio rivis luatuor numerantur, nempe abstinentia, si '.
ad victuin,duae vero poberiores circa ea quae ad genera tio em pertinenti occupantur. Et uuidem absti' qacidi ri
- Partes integrantes duyae sunt verecundiari honestas: quarum illa a turpibus, inhonesti cu tatibus retra- . hi Ghaec verc, ad ea quae decerit, allicit ' ρορ' . Dent age partes pot*ntiales quatuor praecipuae nymaξ- ' muri Titi inai. v.' I. nempe continentia, c m
. uat ornatus qui corpi, ij et xxum inoderatur: denigri
375쪽
cinnandis sollicitudini modum ponit. Sed haec do vir tutibus Cardinilibψs breuiter uro nollio inlutulo.
Voniam contrariorum eadem est disciplina, ideir. - co ratio docti inae o tutat,ut quia de Urtutibus. ha
' uiminati ἡ serpentur secundo hinaiidiuii est cam ina Maan m tum sit triplex,naturale, arti ala, &morale vitium α - ω Ἀν pectauum hic dio ira ala in genere morum licEt defeeius ρι qui in rebus naturalibus 5c artificiosis reperiuntur, nonia unquam vitia nominentur. Tertio notandum est ma Norandinis Ium in genere morum posse dici tripliciter , nempe vel δι denominative tantum,quomodo lingua maledici dololas pexusta icitia , Vel efiicienter ι quomodo oliuitiis
tiuia nepe ipsa est causa cur peccemuriatu certu per aliud, nempe ratione habituum desai tuum vitiosorum qui in ipsa sormaliter insunt. His positis , potest definiri vitium quatenus opponitur virtuti, Habitus electivus a medios ritate dine tens Sicut autem yinutiini,sic etiam vitio-
376쪽
riae opposita excipias calles iiiviri :-- traria, lautem ut conuariorum laeto inesse, Labeodem sese vicit sim ex erea fint, hinc fit , ut idem sit virtutum vitiorum opposito subiectum in quo sunt. Et sicut bonis habitibus luntate residentibus alii in appetitu sentieti e relsie existimandum est de malis seu vitiosis., Pectatum vero aut est actus indebiti s , euiusmoda est 'ine peccatvnx stolam 'missionis:aut omissio:
dinit quod dieitur peccatum omissi is , 'ut salte' rentiaiuisiti, debitae,quod est peccatum i , , testin geneis desinu 'oluntarium qui lina regules nisi praetermisi pemcideratio pertinet ad Theologum,&missionis,quodini notiun es ruod omissionis quod est notitis potest sic dluntarius recedens a dies in regula. Dicitur tactus stinguatur primiim a vitio cluod et hibitus,deinde a m sest sola carentia rectitudinis in acta vel habitu, peccini vialitia quae est denique a peccato originali,& ab actualis, quod dicitur omissionis, quae omnia non consistunt in actu. Additur
svoluntarius' id est a votivitate deliberata elicitu' vel 'imperatus:quare quod ii in nostra volunt,te,ne minstra voluntate est,peccatum non est,im quod a volupta te est absque deliberatione peccatum non es eque enam νεμώ-tune est in nostra Restate subiungitur riv edens di-
--- 'ii' qui Wintelligas ad iniqui tectum quendam oui dicitur ea iurux reo di ii de a rae suem: uta a diu , restit, si per sitimuniet tam intelligimus quodvis piaecepit eun obligans , sue
Deo immediatd , hoe ea mediaiste naturni lumine ei prudent hominum conlatio derivetur. Eiusmodi enim 'praecepta sunt regulae humanarum actionum a quibus cum decis inuitiu , Mirare tu sit 'c
377쪽
pria rus cur in actibiis aui vita habitibus tinnianis hin iniuia,siuedesoli sitas mesalis iveriatur.Ex quo ii H - ' lisis non hic tam quam causam vitioraim aut peccatorsi i emesentis, tuam deficientdim,ut ira loquar. Respondetiit 'E veram . lain eiusinodi causam esse liberu hominis ar-Ditri uis, luod quia finitum, creatum est,ac proinde ec nihilo orisin tim idcirco nihili pateticeps,proindξque de fectibileis labile eis potest omnis enim defectus parti cipatio queda nihili est: Quo fit, ut omnis creatura natura sua sit peccabilis, tum quia ex nihilo est,tum qyia suaruactioi regu es lenon p'test, utpote aeternae imisu, 'clita inter creaturai autem sola rationalis est moraliter
peccabilis.Et quavis Degs dici possit causa ipsius habitus 2I. 1 aut i dicitur vitiosusqdoad substatiam,yt inluv- . r
eoque ac non poteste usa Vissim peccati quia Virili peccatiam,v sic includunt deserim talent. - ui inii;
Deus tutis de causis,permittari da, non tamenta4thor nudi diei potest, ut fusi probatur a Theolosi .
ratione tamen duplice constitui, alteram uestrias μ' seu sensitivam , adieram rationale seu intelle stiua,honum nEmque sectindum natura sensitivam propendere ad bo num sensibile quod alici vado distat ab honesto,aliquado Vero non: secundum vero natura intellectiva inclinarias donu rationale lonestum. Quo posito ad quaestionem. propositam respondeo sequentibus conclusionibus iPrima conchasio. Certum est vitium esse contra naturam hominis rationalem, vitium enitam se inclinat actum vitiosum:atqui omnis vitiosis , ut sic a rectio
litae deflectit. - secunda e clusio Pici potest at qua
378쪽
Ia TERTIAE PAR ET Hr C. esse secundum naturam hominis sensitivam , non quoa homo pc natui a sensitivam inclutetur ad peccatum
formaliter,sed quia per ipsam fertur per se in bonum sen- sibile; quod ut plurinatim repui:nat honestat , dicet non ' ' feratur in id ipsum quatenus repugnans est honestar'. lusi'. Tertia conclusio obsolute Si inpliciter vitium est
contra naturam hominis,qui repugnat naturali inclina' probatur L ioni hominis,ut homo est. Probatur,quia naturalis inclinatio hominis , ut homo est, ea est quae sit secundum rectati rationem, nihil enim magis competit homini, δ homo est,quam recta ratio: at vero inclinatio crate Die - eundum rectam rationem , fit semper in bonum hone-
stum vitium vero inclinat per se in bonum delectabile, quod repugnat tali bonori quare vitium absolui d&simpliciter est contra naturam hominis. Adde quod appetitus rationalis habet naturalem inclinationem ad virtutem i h. ideoque omnes qui sunt san naentis virtutem laudant:. at vero quaedam est in appetitu sentiente inclinatio ad o- bediendum appetitui rationali tanquam superiori, ideoque talis appetitus in homine dicitur: Aristot aliquo naudo rationis particeps i Ergo totus homo absolute simpliciter loquendo inclinati: r ad virtutem,ideoque vi- tum intuti per se oppositum erit absolute contra natu- ὸ ain hominis Nota tamen'ivid quamuis appetitus sentiens uaturaliter inclinetur ad obediendum rationi: quia tamen propensius inclinat in bonum sensibile quod rectς, ationi ut plurimum aduersatur: hinc fit ut posterior haec nclinatio priori responderet. Quod autem tanta sit vis
appetitus lentientis, ut sentibilium bonorum blandimen-
tis allectus, superiorem appetitum secum trahat si pissme, oritur ex misera conditione natura lapsis post peccatum
Vm duo in peccato considerari pollini altera quod est positiuum, videlicet actus voluntarius circa ob - lectum delectabile alterum quod est priuatiuum, quod
est carentia rectitudinis debitet,illud dicitur a Theologis couuersio ad creaturam,hoc vero auetito a Deo. Hoc pO-
379쪽
sto,quaestio est, a qucrnam petatur propria peccari disse o c..u ,
rentia,an ab eo quod in eo possitiuum e vero ab eos, euaru- quod priuatiuum est. Reieetis igitur de re proposit in ram. gnantibus sententiis , tota controuersia videtur intuine amodum posse dirimi. - Prisaia conclusio.Peccatum in genere,ut peccata, vide ' i' si tu maxime constitui per id quod in ipso priuati itina est ut quod in eo politi usi est, sit velliti materiale, id vero quod priuatiuum est alit formale. Vnumquodque autem maxime per id constituitur,quod in ipso formale est: hine . Verc dicitur peccatum esse nihil ipsa enim actus voluntari malitia,priuatio est,proindeque nihil est. Secunda conclusio Species peccatorum constituuntur si distinguuntur inter se per proprias ac speciales disse s J- φη rentias,quae disterentia partim positiuae nartim priuatiue 'IIIunt. Namque pecialia peccara nabent quod untripecia tiua .artimi es quidam actus, que penes speciales ordines ad obie- priuat ista,S praeterea habem suos speciales defectus, idque pe-Dr- nes speciales regulas a quibus deficiunt peccata. Quo fit ut unumquodque speciale peccatum constituatur tale, proindeque ab alio distinguatur per quid positiuum, nempe per specialem ordinem ad suum obiectu, 't dc etiam per aliquid priuatiuum,nempe per specialem recessuma diuina regula Verbi gratia, crapula Lebrietas quae sunt species gulae,positive inter se distinguuntur per diuersa obiecta , nempe quod crapula sit circa cibum, - .l rictas vero circa potum: proeterea differunt priuatiuὰ, quod in utraque sit recessus a disti ictis & specialibus prs
P Artem affirmantem amplectitur Scotus asserens, nueundemque habitum modo virtutem modo vitium esse posse,quod videtur hoc exemplo confirmari. Si enimis qui obtinuit habitum abstinendi a cibo ob Mahometi . eam superstitionem ad Christianam fidem couertatur, &ώ veri Dei cultum a cibo abstineat,ex illo eodem habi
380쪽
ferat.Vem,m tenendu est vitium non psile mutari in vi N. tutem,nec contra: eo quod vitiu est habitus per se ineli nans ad astum malum, virtus,eio ad astum bonu. Itaq; liabitiis ille abstinendi in Mali ometano non tanti in ina clinat ad abstinentiam a cibo, eu ad abstinentia eueireu- stantiis quae per se actu illa dehonestant: e contra habitiis
'peranti et in Christiano inclinax ad abstinentiam cumaeircunstantiisquae actum illum persectE-. - .M. Ad exemplum allatumiespondetur . in ah retino Mis. praeterliabitum illurn superstitiosuit naturasua sti alum,
quo reprini itin ei etiam 'tetitio . in os nequhbonus nequ nixius est. Stile respondemus Acilitatem
abstinendi in eo qui conue sistite ad si em , oriri ex isto habitu sub ordinato qui potest virtuti subseruiri; noli secus ac vitio non autem ex illo vitios,qui in superiori
Prior conclusio Actus viso iii J-sima
tus dicitit vitiosus quia in elinat ad actum vitiosi nam Vero propter quod numquodque tale , illud magis s ii quare riui habitiis sit vitiosius propter achium vitiosam ad ' quem refertur , certe ipse actus erit per se xabsolute de- titior habitu. Adde etiana ouod liabitus non siin lain . Voluntariiquam adtus, ideoque non habitus , sea actus proprie merentu et demerentur δε ex consequem pre- tur calathiel punituitu