장음표시 사용
351쪽
TR AC T. III. DE VIR TYTIB. ωVITIIS. 97 ab solli laur intra fines intellectus sicut caeterarum Virtum ruiniuri intellectualium, sed eo viritur ad completnen tu in prudentiae rectitudo in appetitu Virlim virtutes moratis snt inter se conu.xa
tandunt est ex Aristo t. 7. Eth. cap. I. Virtutem mora plete.
lem in trioli et gradu obtineri poste Primo qmdem in I.
gradu continentiae , cum adluic perturbationes animae .su ut vehementes,illis tamen resisti musci altero modo in gradu temperantiae, cum passiones pauid sunt pacatiores denique tertio modo in gradu heroico , cum lana ita cohibitae sunt ac refrenatat, ut raro admodum MViX re pumguent rationi, quos virtutum gradus nonnulli vocant,in-ς istientium proficientium&persectorum. Quod igitur spectar ad virtutes in gradu heroico , non est dubitati
quin omnes simul coli nexae sint. Clim enim virtutes ine
giati omnem postulent excellentiam quam in suo gene- Ie habere possiunt , omnes autem virtutes mutuum sibit r.ella ni auxilium, & aliae alijs perfectionem adjung nx, inc fit ut virtutes in eo gradu sibi inuicem cohaereant. De virtutibus etiam in gradu contine nitiae non ambigi xur,quia experientia constat multo Psese exercere in a teria quarundam.virtutum,Μon veto aliarum: sicque sibi aliquos habitus comparare sine alijs.' Vertim tota difficultas est de virtutibus in medio x 'du , Q Vpe in gradu temperantiae , virum virtutes in eo si ' gradu sint ita inter se connexae , ut una non possit h*bς p .ue, uenis, siue aliis Missa igitur Scuti opinione nostra eaquς30M Qkil. ρ,.-munis sententia est remita se habere. Probatur,quia OH baiis. nis Virtus suis expleta numeris, prudentiam quo lue per ςansirin,
sectam sibi adsciseit Atqui perfecta prudentia nulla est tur,
caeteris virtutibus destituta : Ex quo concludere est omnes virtutes quasi communi vinculo prudentiae inter se copulari. Hujus argumentationis major propositio patet ex trita virtutis definitiones, in qua ad rationem vi tutis praescriptus a viro prudenti modus csiderator Quod autem prudentia ilia persecta esse debeat ex eo conuincitur, quod ut quis perfecte temperans habeatur,
non sat est ri rectὰ iudicet in ijsratificultatibus quae ad materiam temperantia spectant sed oportet ut in qua i
352쪽
8 ERTIAE PAR T. ET HIC AEuis re vae sese obtulerit rem sentiat, atque integxum rat de re oblata iudicium Minor ejusdem ratiocina timnis propositio suadetur , quia nisi vir prudens Geterarum virtutum Mesidia advocet V x poterit sine perse n sinumqueiudicium de rebus as dis, cum liquid mu- ρα perturbationes nisi virtutum ope cohibea itur , ratio
nem excaecare,in aequam rerum aestimaticinem, sine qua prudentia nulla est,peruertere. Cum igitur nulla virtus possit elle tae prudentia , prudentia autem absilue alijs virtutibus esse non possit: hine fit ut nulla virtus possit e R se perseeta absque alijs. Hoc autem omne intelligendum est de virtutibus quae ad communem huius vitae statum pertinent, verbi gratia e quatuor cardinalibus ut vulgis vrurpantur: non vero de aliis me ademinentem vitae statum spemni, sine quibus aliae in suo genere persectae Hispositant.
De Prudentia. Q A Ws Io I. aut ' Rudentia caeterarum virtutum p inceps ac naodera-pr- ς' - optime definitur arist. Habitus agendi verus z., uni mione circa in quae sum homini bona aut mala. ἐ. . . Dicitur habitus verus tum it e stetitu esse: de genere hasituum initae tum , tum , Minoia tura fassiti mentis habitibus, ut etiam ab incertis. --tur praeterea habitus agendi seu practicusὶἰv distimia
tur tum a theoricis,uirunt sapientia, intelligenua,taemtia; cum a factivis, ut sunt artes. Additur, sum ratione, supple,recta hoc est,ex iudicio integro,san waffectuum impetu minime perturbato Intelligunt etiam nonnulli
353쪽
TR AC T. III. DE VIRTVT. VI Tris os da re habitus privsenii ab habitu philosophiet iussis, Moaenein ille ex natura sua coniunctus si esumit sime iiiiiii volaintatis , no sero istς. Denique sibiungitur
eaEx uesint homilii bona vesines ιὶ in quo diitingvum ptii euria a b issu hia naturali , mire licet dici 'Possit habitus vectus arandi eruim ratione ablolutes, non ιλον tamen est eis A quae sint homini bona Vel mal . Adde miam per hanc particulam optime distingui prudentiam a philosephia morali, lubd philosophia moralis versetur
Circa botruin& malum in genere , prudentia ero circa bona, mala in particulati. Sect Qua res hoc loco,ctim prudentia versetur circa agi PM μη bilia iii particulari,quar contingentia sunt:quomodo dici possit habitus verus,cum rerum contingentium nulla sit certa veritasὶ Respondetur veritatemprudentiae non esse
posi in in consorinitate intellectus Dos 'cis eum re 'gnita, sed in adaequatione xationis a Lappetitum rei tu, ut scribit Aristoxeles o. Eth c.imam appetitus rectitudinem'irtutes in eo residelites laesaant Ita tu e licet habi- risi prudentiae versetur irri obiectum continum , erit tamen verus si recto appetitui e ,i Hormetur. Q, in eum
prudentia visit persecta , aeteras virtutes sibi adiunctas necessirio postulet, hine fit ut vir persecthprudens ex in-regroin fano alfectu de rebus agendis iudicet, sicque iudicium viri prudentis sit semper raoce verum
Seu i amsisubio rum eirea quod versatur Constat ex praedictis subiectui, in quo residet tu ρ ρ 'dentia esse intellectum quoi sero spectariasib
canda quarum prior est,an illini sit -- iculare. Respondetur licet obiectuin prudentiae gener . tim spectatum se iliquid uniuersale, vi ceti quod recta ratione est agendum; Nihilominus talia prudentia in unoquoque particulari homine spectata circa ouebaisum res singulas duntaxat versatur ileque obiectum pruden-tiae abibluid, simpliciter dici debet particulare. Ratio μή
354쪽
qui ad prudentiam pertinet non solum consideratio ra-xionis,sed etiam applicario ad opu qui finis est praehic α I xionis Nemo autem apta potest unum ad aliud appli- nisi utrumque in particulari perspectum habuerit. L quamuis ratio sit nisis, principaliter rerum alia ueri alium, potest tamen per illa itum prudentiae uni re sales potitias ad particulares actiones apylicare. Vbi aduerte sibi mim istud prudenti e lieEt ut particulare, id
ςstnon uniuersale, posse tamen dici commune , vel quia ad plurium utilitatem spectat, quale est subiectum Prudentiae, politicae , vel circononaiae, vel cluia refertur ad finem con munem, ut cum aliquis actus prudentiae adi lius vita institutionem pertineri vel quia prudentia Vese fatur interdum simul circa plura particularia.
pHl.,-ris Posterior dissicultas est, an subiectum ruderitiae sit a-FMti. . liud a subiecto exterarum virtutum. Respondetur, licerr subiectum mutentia no sit realiter inersum a tibi ei reliquarum virtutum, essitamen sernialiter distinctulit:. Itaque licet idem tibiis possit esse obiectum maiestate rudem si ut alterius virtutis, ii tamen sine εrmali ratione, sed dicitur pertinere ae prudentia 'u xenus estis,ieetiam rationis sub ratione veri praetici ad
alias vero virtutes quatenus es obiectum appetitionis sub ratione boni appetibilis:Verbi oratia , temperate tieibori potu ad prudentiam simul, temperantiam pertinet; aa prudentiam inquam , quatenus iudicat in quanam quantitate pro cuiusque temperamento sumi debeat obus totus,ad temperanti3m ver,quatenus inclinat
voluntaten ad sumendum eiusmodi cibum totum iuxta mensuram a prudenti ratione desinitam. in Acs, o II. Misis bis si eiusdem sit facultatis,nempe rationis practicae in
imo his II aetii cuiusque virtutis modum ponere,non tamen e
iusdem est habitus.Non enim per eundem habitum pru-1--. 'Munxi nouit aliquis seruare medioetitatem in sumendo:
355쪽
civis faciuiudicet de circinitantiis alicuius sui ini,dε que modo in ea seruando, non tanteii statim e in mi cilitatena experiturua actibus aliari/m virtutum istarem pus est unicuique proprio habitu prudentiae, - ui,nus'; βι multiplex speci habitus est iis viro L- - inuitium potest dici unus genere: modo potest sic o 'iiiiiiii uria' ieiunitiplex est unum senem. An Veiis cier illos multiplices habitus prudentiae η-u linit id sit ali tuis aliusti A. A caeteris omnibus e minentior qui sese applicet ad dirigendos quo suis qua
rumlibet virtutum Atas,disputatur hoc loco. Probibi ' θ' - 1ior autem videtur nobis eorum sententia,qui totalemi tum seu eminentem prudentiae habitum eXplodunt taliquam inutilemis superfluum. Sufficit enim ad consti tuendam mediocritatem in qualibet actione iudiciunt . naturalem Hicum cum aliquo habitu speciali pruden i
tum ive de iis quae sunt ad finem disponere,diri re do nempe alias virilites morales circa in in ad earum, fines obtinendos accommodatari ne pure prudensiani praestuuere finem virtutibus moralibus 4 enim pertinet ad naturalem rationem&synderesim qu se habet ad
prudentiam,vtime miam ρtionem Haium pria lentia, dirigat ac, virtutes iam
356쪽
, Ria in unaqhiaque virtute motitii partium generat ira solant assisnari,ut scribit Salioni et .st. 8.art.Vns et eo Alia eius dicuntur partes inte rarites,ina subiectae,
rites sub genere subiiciuntur. Denique potentiales partes sunt quae virtuteri potestate in eadem praecipua virtute continentur,&in quas ipsius prae; ipua Ux-ii ' 'M vis & potentia distribuitur. 'P-ν - Quod sectat ad partes interrantes prudeliae, tres Renerales a quibusdani solent assignari, nepe sepientia ς' memoria praeteritorii intelligentia praesentiunu prouue
habitus cognoscitiaius , tres vero posteriores ad eandem Tia in ita quatenus praecipit a Utica cognitionem ad opus.Tria .itu autem in habitti cognoscente spectari possunt: primuini- psa cognitio ad quam pertinet memoria praeteritorum
audiendas, capiendas alimuistis: utquii s,vel fit, Vim. uentionem,ad quod pertinet solertia,cuius reputina 'tes excopitatio.Temo spm potest cognitionis su
isis rouidentia, tres futuras ὀnnelii Ammodata disponat; deinde ireumspectione ut nego torum circunt
357쪽
TRAc T. III. DE VIR Tvetis ac vi et Iis ros vi impedimenta qua ac idere possunt, d*clinet ac remo '
Artes subjue 'aesiue species prudenti possunt almas 1 p xcipuas reuocari: quarum altera uniuscujusq; mo-- res priuatos mineratur, diciturque solitaria seu priuata; astera vero spectat re*men alicujus multitudinis, quae
quadruplexponitura D.Thoma,. t. qu. 49 nempe regia, politi ra, oeconomica 3 militaris Regia est,qua is qui multitiidini praeest, ipsam prudenter moderatur, ad quam pertinet cujusvis magistratus pria denti tum etiam ea ' quamAristoteles νομο Θετικὼ appellat legi satorum propria. Politica est propria subditorum, qua prudenter se rerunt Reipublicς ciues obtemperando Principi communi*boni gratia. Oeconomica spectat regimen familiae,quae
aliae uinijs qui praesunt,ut in parentibusae dominis: liai ijsquilubsunt ut in liberis desis iis spectarad multitudinem iniqui, iu-- ciale negotium bonit 'isi auarii tempus p
P Artes potentiales prudentia seu virtutes adjunctae inio prudentia sunt tres,nempe Eubulia, syness,,uno GH me. Nam quemadmodum tres sunt actus seu omia pruas ' dentiae, ut superius diximus, videlicet inquisitio medio I , rum Iudicium de medij inuentis: praecewo siue impe rium,ut ea quae iudicataiunt emiam: . In miorrum viri '
mo prudentia minaciamὸ elucet. uta ad intria faene exactEque praestanda tres sunt habitus, nempe Eubulia,ia est,'ima deliberandiratio, quae pertinet ad mediat ciuiliuenienda Synesis dest, perspicientia in iudican s ustim,su temnet ad bene iudicandum de ijs re alia
358쪽
ad deserendum iudicium de iis quae non sunt Iege de emutiata, At tamen in praxim veniun in quibi occurrit disticultas Solet autem illud etiam Iim afferri inter synesimi Gnomen ; quod synesis sit ecima iii candi ratio seciuidum leges communes ordInarias vini inhianonitem,sed eius sit iudicare Lecuniam altiora humanae rationis principia. Ferunt etiam
probabiliter arbitra uritanoaesa, γα eum uni si rique temperantiam ac sortitudinem in infiixe mirte collocatient,ut se initiuae partis motus omine rix nes uno consensu iustitiam in voluntate possiere vel i exteris virtutibus sedatiorem rationi viciniorem. Quod autem ratione objecti sit caeteri S praestantior,exe'. e Ahat , aruod ustitiae proposum dis , non tam propr33ς Hilua usquam alienis commodis consul m
359쪽
T AAE T. III. DE VI RT TI 5. VIT II s. IN Verum hira iris uiae acceptio impropria est,is uniuer Passen, fallor quam par sit,ileque citim iesiastitia ab aliis virtutibus ii istingueretur. Altera igitur magis propria acceptio iustitia est pro eo duntaXat genere virtutis,quo probe ad alios affecti su nus, unde omnis uilitiae proprie diaetae species ab Acistotele dicitur elle προς τερον , id est, ad aliud, seu propter aliud. Ita clue iustitiam proprie sumptam describit Aristote rustώiati
les, qua apti init homines ad res iustas gerendas,qua ques νprie. ivlic agunt,&ia optant quae iusta sunt, edularc rudis est Acculariαν itistitiae delineatio Paulo accuratior est eiusdem a iuris peritis traditu delinitio, ut dicatur, Constans, S perpetua 'voluntas ius suum cui clue tribuendi. In qua definitiosae
eli intelligenda ipsa anim. facultas, se 4 potius ipsi usinet facultatis adtus per quem describitur habitu licenim consuetum est optimis aut horibus habitum per actum delinir ut clim dicit S. August. Fides est credere quod n5vides. Additur constans perpetua ut intelligas actu in
illum ab habitu, cuius propria est constantiain perpetuitas proficisci. Denique ultimo loco additur iustuum cuique tribuendit ut distinguatur actus iustitiae ab actibus cς-terarum virtutum per proprium ipsius obiectum,quod estius, siue quod iustum est. Caeterum quia iustitia non est a alia hisci us propri8, sed i abitus, pollet adhuc aptius in hunc ino a u. d.'iis dum desiniti, nempe Habitus quo quis perpetua: con sis stanti voluntate ius suum cuique tribuit.
manam sint partes integrantes iustitia.
DV sunt quae Uitiae inunus explent , declinare a rotis. malo in facere bonum: iuxta illud Psal Deelina λη- ρω
m. lo,, fac bonum. Quo loco, ut explicatri Thomas 1. - . q. 49. art. I. bonum & malum non eodem sensu accipiuntur quo in caeteris virtutibus usurpantur nam virtutes V-
niuersae id commune habent, ut quod bonum rectumque est consectentur,. ilum euitent sed eo pacto accipi C- .da est e, ut bonum idem sit ac alteri debitum,malum vero 'idem quod alteri noxium. Iraque facere bonum, ut est, νι,
pars iustitiae , est aequHatena iei ii iis qua pe in
360쪽
i icere es, sed potitis iti quodam assectu voluntatis trium
omnς alteriverniciosuit repudiantis. Caeterum
ustis Vstitia in genere duplex est , authore Aristotele s. uiramina- Eth.caa altera generalis seu legalis dicitur,altera spe--σθε cialis niuata. Illa dicitur qua quis strobe eius errea alios publici gratia, me vero qua mi, pr Eamictusest erga alios propterbonum ipsorum propriunt. itaque genetiuis spectat bonum politiae, specialis bonum cujusque illa est xi Alliquaedam obem in uies eges Aeseraris, liticie, haee Hid aequitatis ossis uantia in rebus distribilenil aut eo, diendis si
praecipue authoritate ducitur, haec ma s aequalitate ρομμώρια senarum. Cui duplici generi iustitiae ius quoque duplex respondet apud Arist. s. Eth.c χ, Ius unum lagale, alterum aequale. Eodem spectat iuris distributio a iuris peritis tradita in ius publicum,& ius priuatum. Publicum definiunt quod ad statum reipublica spectat iriuatum vero quod ad singulorum utilix tem pertinet.Illud est obiectum iit -
stitia Itoli hoe verδ objectum specialis. Vexam de Yt Hiies re iustiti sigillarim ureri' dicenduin inaniri. o Peetes haee iustitia iis generalis ethndinaus appimor latur; Generalis quidam non ε diis ψ rust