장음표시 사용
411쪽
413쪽
V pars Physiologia i complectitur, quae ut est omnium scientiarum latissime patens , sic rerum quas cotemplatu tum varietate cum fa, puleii ritudine omnium est iucundissima. 'Esto enim practicae scientiae caeteris necessitate Ic utili-Iue.,- - atm metaphysica dignitate, mathematicae demonstrationum certitudine praestento certe Physica easdem omnes
iucunditate longe superat. Neque adhue ei sua deest in ter caeteras scientias dignitas& utilitas , dignitas certes tanta, ut si metaphysicam sustuleris, primas teneat isti-rii, i , litas vero summa cum facilessit ex rebus naturalibus optime perspeetis ad diuinas assurgeres, quo nihil homini optabilius esse potest , siquidem inuisibilia Dei inquit Apostolus' a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius virtus& diuinitas. Porro ut in praecedentibus , ta, in hae parte prius de ipsa scientia quain de rebus illi ipsa subiectis,nonnulla breuiter explicanda sunt. Prim tim quid sit, Man sit vere scientia, deinde quodnam sit proprium et iis obiectum tandem qua methodovi ordinetractanda sit, seu quot in partes diuideata.
414쪽
suavia. derivatum, expIima sui impositione paronynii mala , seu adiectivum, ex communi tamen loquendi consuetudine apud Latinos substantiu lumitur, pro ipsis rei nat resis scientia, quae alio nomine substantivo PhysioIogia
nuncupatur, de quali in quaeritur an sit vere a propria
νιψ Missis igitur per minorini vetenim opinionib o μώ--inem rerum omnium , praesertim quae naturaliuita μή r. scientiam E medio tollebant , b quda omnia planesin
incerto veluti fluctuare arbitrarentur Asserimus, cum multa in rebus natura .ibus, sine secundum se, siue etiam quoad nos certa sint, indubitata , deque iis verat notiones haberi possinr Pitysicam quae certas eiushaodi notitias conisectitur , eresae propri esse scientiam. . Confirmaturi, quia is talidem seire dicitur, qui effectum se propriam Agenuinam eius causam nouu. iiiii- lius naturans plurimos ii tuti essectus per vero apsorum causas tenet: Exempli gratia,Omne corpus esse
mobile,quia est naturale;omia corpus successive mut re locum, quia nequit naturae vi simul in duobus locis eL Gaiis,Mι- se dessimilia Neque obstat quod a Physicis multa pro-
Misai Oour babiliter duntaxat teneantur, itura fortassis ignoren-ri tur: id enim non scientiae,sed cientis vitium est multa- . . rum enim rerum Mai licet verissima lac determinatae,
philos ibis nondunt sulit perspectarci quo fit ut nullus adluis mortalium ci statim ullam suis omnibus numes , sabsolutam'erit si taurus. Adde quod ut aliqua e tallis disciplina in diritur sentia,*la, licet non omnia in illa cierias iacit ,- per vetas
causas demonstrentur, licet nona dehaccuratas: neque e i nil ad rationem scientiae proprie dicta requiruiuit essemper accuratae demonstratione , sed tales quales reruni natui a operatur. Vertim obiicies scientiam haberi tan l
ei de rebus perp tuis, nstantibus , Phrsicam vero su itaparte in rerum corruptibilium contemilati iter ωφ mmmo de Usis erust ad e nascentium α
415쪽
cientia habeatur tantum de rebus natura ua incorrupti- α
bilibus4 immutabilibus4 sed quod scientiarum decretaliueis fisi indubitata sint ac sempiternoveritatis, seu quod proposi-, ramuis, tiones ex quibus constant scientificae demo strationes sintis elissimodi,quamuis ea de quibus fiunt illae propositiones, caduca sint ae mutationibus obnoxia. Sic igitur dicimus ea quae in philosephia naturali feruntur de rebus fluxis mutabilibus Gudisia non esse fluxa, sed certissima dcconstantissima sicut eorum quae de ortu interitu rerutri
natural sum docenturi, physicis veritas sempiterna est; Icomnis ortus Minteritus expers: Exempli gratia,haec prς- positio: Omne mixtum est di sibi ubile; vel illa: Omne ani ima est mortale, perpetuae est veritatis, de re tamen cor ruptibili. Adde quod res illa corruptibiles non considerantur in particulari, sed in communi a physico neque enitu de hoc particulari tantum mixto, sed de omni sene ' ratu dicitur quod sit dissolubile.Vbi nota propositiones scientificas , non tantum constare uniuersalibus abstractis,ut clim dicitur,homo est rationalis,sed etiam constare ut plurimum uniuersalibus collecliuis,quae nihil aliud sunt quam indiuidua uniuersimri colle stiue sumpta vicum dicitiir,omnis homo est mortalis: Ita ut non sit ab-αρο ριψ
surdum concedere scientiam haberi posse de indiuiduis uniuersim seu collective sumptis. Immo quamuis obie-
num totalis scientiae sit semper aliquid uniuersale fieri tamen potest ut pars aliqua totalis scientia vcrsetur per se circa obiectium aliquod particulare,ctu videlicet posito rerum statu, ut est, non possunt esse plura eiusdem naturae indiuidua; quare physicus de hoc nostro sole luna, singulis coelis & quatuor elementis ex instituto disserit; pro- , positiones tamen quae de talibus obiectis fiunt, sunt viii uersaliter verae: Exempli gratia, haec propositio, Quoties- cuique Luna incurrit in umbram terrae,contingit clypsis, est de re particulari, tamen uniuersim vera, quod fatis
est ad rationem scientiae . . . ii Caeterum quem ordinem inter Theoreticas teneat haec scientia, quomodo item dicatur ena,in metaphysica sub . .
alterna, satis potest intelligi ex iis quae initio nostret Summae praefati sumus , orraesertim in quaestinue quinta
416쪽
Restio haec intelligitur de sibiecto Phrsicae totali et ''' r adaequato. Quaenam vero sint conditiones tot obissis lis obiecti alicuius scientiae explicatum est lisco proximε
'sic citato nostrae dialecticae. Et licet de re propost variae sint Peripateticorum sententiae , quod ali dicant obiectum. - illud esse ens mobile,ali substantiam naturalem, alij corpus mobile,ali corpus naturale , Nihilominus tamen iasnodo loquendi potius quam reipse videntur dissentire: nam idem de iis vocibus ignificatur:postremo tamen i vendi modus est aptior. re tenendum est obici tum Physicae propriEM inta esse corpus naturale, naiviale Dico corris,nohens,vel sistantiam,qui res unaquaeque debes: proximo genere exprimi , ideoque aptius dixeris hominem
eis animal r. tionale, qua mens rationales, aut substantiam ratIonalem. Dico naturale non mobiles, quia res
aptius exprimitur per suam differentiam, quam per proprietatem Ideoque recitius dixeris hominem esse animal
rationale quam risibile: atqui naturale est propria disse tendi obiecti physiologiae mobile vero proprietas,untaxat ideo enim aliquid est mobile, quia naturale, nos E contra subiicio, ut naturale, ne putes tarpus natur se quoquo modo sectatum,pertinere ad physicumsenim se flatur, ens,pertinebit a metaphysicum si vi anabi-ae,ad medicum, at vero si ut naturale quatenus continet principium motu si quietis,ad physicum Appellamus autem hic corpus naturale quod constat natura du- plici, nempe materia dc forma: irrescium dicuntur motus
M quietis principia. Sicimur explicata nostra sintentia probatur bac si
stilumaraebuitur , per se referunt tanquam i, si vel proprietate, . et partes, sine componentes siue te sis species sed tale est eorpus naturale in physi- nam ea quieinitio tractantur, nempe materia, forma,
417쪽
natura ficienscinisceneralia sunt ipsius princi pia:
titas i erdimotus, locus,temhus,ssit eiusdem proprietates . Denique coeliri elementa, telaeque inanimatae I n-oue stirpes, i rutae animantes, homines sint eiusdem rubieetae partes seu species. Ergo naturale corpus, Ob .......iectum Physicae.Ex ciuibus intelligis non omnia quae per se considerantur,in playsica esse corpora naturalia, sed no- nunquam esse eorum proprietates vel principia siue interna, siue externa,qud fit ut de Deo etiam&Angelis qua 'tenus iuxta Aristotelis opinionem effectiva sunt motuu
coelestiuini principia n Phr 'si per se dissera iri
IS ordo in tradendis scientiis naturae simul in doctrinaeo . .nia, accommodatissimus est , cum a simplicioribus adeatis, ariis quae sinit magis composita, t a principiis ad ea quae e ii vis ..constant,& simul ab uniuersalioribus ad minus uniuers lia,ut a generibus ad species fit progressus. Quem ordinem seu methodiurisi unquam in ahqua, maximein hac parte philosophiae exactishmi seminit Aristare eumdem planEDeo duce ten stimus sic enim Arist.pri A p. .
nium in octo libris,.ysicorum de principiis,causis,&ge-thoi, in neralibus proprietatibus rerum naturalium disseruit,tum pha ordine partini synthetico, partim analytico ab iis principiis uniuersalibus ad singulas species corporis naturalis quae ex iis constant explicandas progreditur , Ita ut primum disserat de corporibus inanimatis , quidem erius de simplicibus , coelo nempe ac elamentis in libris coelo, libri ortu Minteritu: posterius ero de conise positis in librii Meteororumetum ac cedit ad corpora nim in , de qu bus ac praesertim de js vitae principio, mempe anima, generalius ' compendiosius diuerit in librisae anima ,stiis qui dicuntur patu naturalia , specialius vero & fusius in libris de plantis , . incessu anima lium; Item in libris delusiori de generatione, de Partibus anilnalium. rri,
418쪽
Pati MAE PAR T. PHYSICAE . in genere; ubi de communibus principii si affectionibus reruna naturalium Secunda erit de corpore naturali inanimato, ubi de mundo,coelo, elementis eorumque variis mutationibus, tum de mixtis corporibus, ut meteoris,ianetallis nonnulla dicentur. Tertia denique erit de corpore naturali animato,ubi de anima itim generatim,tum eciatim de vegetant , de sentiente4 rationali accurate disseretur.
Vo,1 A, tria solent de rebus naturalibus generatim explicari,videlicet earum principia,causa: proprietates, ideo tres sunt huius partis tractatus primus de primis principiis rerum naturalium, secundus de causis, tertius de proprietatibus generalibus earum.
TRactatus iste eommode diuidi posse videtur in tres
disputationes quarum prima erit de principiis rei uis, ...... a uin naturalium in generea Secunda de iisdem in specie, nempe materia,sormalac priuationes Tertia denique de Natara, quae rei naturalis principium optimc dici potest. i
419쪽
De 'iuespiis rerum, mustum generae ii E oris ambiguitate la ores,ousinam modi sincipij nomenvserpetur apud Philosophos uos ac zae cipς Primum igitur principium saris ullari Me mis- simitur pro cuiusque rei aut amonis initio, qu nixo
dicimus iii unoquoque motu esse principium imidium finem riuomodo item exigua portio a qua incipit cuius. Iibet quantitatis extensio diei potest illius quantitatis,ut magnitudinis, te poris,loci,motus principium. Secundor quo ros incipit, μγi tanquam a sui parte, se tanquam ab eo a quo pars ipsa prima incipit vomodo P . punctui diritur oncipium temporis velo, unctissimus d--Tertio principitiin accipitur pro virin. , ataui: qui
ausa vocetur principium eiusdem, praesertimque ciens,quomodo rerum omnium principium esse uilin principium moralis omnis bonitatis aut malitiae esse Mnem dicimus. uarto latius accipitur principium 3.Met. -- . c. r. pro eo omni, 'nde aliquid aut est, aut fit, aut cognΟ-ρ ot
si itur. Inq; a reptione tri unificantur pri onera, nempe ,sincipii , positioni , enerationis re cognitionis, ex quibus res γε constat Gieon onitur vetat se metatur,velin restit,h- ω t principiorum pestitioine omina,quae diem is
principia cognitionis seu scientiaeac incomplexata v cuntur principia rei seu obiecti Deinde incomplexor in principi generationis sine quibus res non potest fieri,&compositionis sine quibus res non potest esse integra astu completa:ubi nota non tantum principia complexa,
quae sunt axiomata quaedam seu propositiones indubita tae veritaris,sed etiam ineoplexa --ampos cipia cognitionis, Natenus tactu erat gim est rei cuiuspiam seneratio vel natura concipi, est tam .
420쪽
ita dici possunt principia cognitionis , ut simul vere sint principia rei, non item complexaqtiae sunt tantum prin- cipia cognitionis,uerbi gratia, materia, forma,&priuasio , ita sunt principia petieratio nis reriura naturalium, quia ab ipsis penὸet nanis res naturalis in fieri, ut simul dici possint 'incipia coonitioinis, o uia seleillis non p0test intellisi ei ni ip ipse genera iri Sichatia individ. est principium compositionis retiam naturalium , potest . . etiam dici principium cognitionis, quia non potest sciri quid sit corpus naturales, nisi prius sciatur quid sit natura. Idem sentiendum est de principiis quae in aliis scien-λι. - Varum generibus repertuntur. Notandum est similiter Quaedam princitia generationis esse etiam sub alia conii de atione prin ipiam iptationis , utpote sine quibus res necive generari, neque senio constare potest , tuin . modi sunt in rebus naturalibus interia&sorini ut ex
se uentibus patebit. Caet rum in isto u si a mus de principiis tum generationis cisai etiam compositionis
a erui inaturalium. Virum rect definiantur principia rerum naturalium
T Mncipiorum naturalium duplex descriptio collisi-x tu est Aristat. M. 7.l i. P ysic 'i. - ac se invicem te ex Mus tint,sed ex ipsis omnia. - . a ior,ex quibus priinba se non per accidens res natii. tales constanta lactae sunt: prior tibiis principiis gen
rationis,nempe materiae, formae, iriuationi : posteri vero duobus principiis,composui onis, nempe haleriar formae duntaxat competit. Et quoniam hic agimus de
prinςipiis rerum naturalium , maxime quatenus sunt p nopias ationis inorum idcirco priorem explico. descriptionem. In qua notan laesint tres particulae per
ντ ἡνω qu iiii icipia a caeteris rebus iecernuritur. Prima est avi. quo di nex se invicem si unda quod non e aliis te . tia quod ex ipsis omia snt.irer p eluduntur imprimis tuor lenieta,deinde alia corpo-
ra,quae inter se vicissim agunt patiuntur, sicque mutua transmutatione fiunt eius e inuicem Per secvnoni eN. Hild in abbasi desitutioite eaoim qua ex principiis constant,