장음표시 사용
441쪽
TR A c T. I. - s. principium mouendi aliud pthysice , non autem 'ina elysice inmieantii o iubaeinctae separatae Attra artes nec habent principium iri Quo moueantur,nec quo moueant.Idtaque rectius definiri,puneipium mouε- di id in quo est,quam principium mouendi aliud materia enim est natura, tamen non est principium mouem di aliud,neque etiam incontra,omne principiam moue di aliud est natura Deus enim &ivtelligentiae sene prin- cipiamquendi alius neque tam ii eis ratio naturae pro a rieconuenit obiicies sortE,n etiam illud omne es-1enaturam quod intrincipium motus& quietis eius in ' iquo est,eam Angelus sit Mincipium motus sui ipsius, nec Muri nostro res inso rationaturae illi conuenit. Respondetur. Cui natura dicitur principium motus, in eo cuius est natura, per motum, intelligendum esse moti linphysicum,sive successivum, siue instantaneum Ans limvero posse alia mouere Physice saltem quoad locum, non vero scipsin cium non sit phrsice seu circumst priue talocinsedisinam definitiue
SEnsus propositae quaestionis est,cum sint varia, ut tionum genera quibus res naturales sunt no ii, 'quarumnam mutationum naturi in unaquaque re quae mutatur,dicatur principiunt passi Mim quaminii ' eatur amuum. Quae uiscultas nonausi multiplici conclusionem plicari potest.
Prima conclusio in inlibet re naturali natura est. principium passuum sui motus siue mutationismaturale' enim est risimique,mutari potis,idque ratione materiae, qua omnis formae recipienda capax est Secunda conclufio In nulla re natura in ptiricipium a. -- istiuum sua generationis: sequeretur enim aliquisset
442쪽
' PRIMAE FART PHYSICAE. Aucenda intelligitur sicque eadem forma seipsain produceret, ac proinde esset antequam esset. Tertia conclusio Iu nulla re natura est principium acti uum suae corruptionis: non quidem materia, cum ipsa it passivum duntaxat physicae mutationis principituri mori etiam forma: quia ea est quae dat esse rei. Quare non potest per se moliri interitum subiecti, licet multis rebus naturale sit interirritum ratione materiae , cham ratione pu- mantitim inter se primarum qualitatum; e quarum perpetuo conflictu se liritur rei naturalis interitus : quod a men est per accidens respectu sor e , quae aptam primarum qualitatum temperiem,aut etiam in animalibus 81- uersam partium dissimilarium complectionem ad subiecti integritatem, o vero ad ipsius interitum desiὁerat. Quarta conclusio. Iniussa re natura est principium activum per se alterationis corruptiuae, sed tantum perse-αuae . est autem alteratio secundum qualitatem mutatio. Qu2d non sit prmcipium activum per se alterationis corruptiu: probatur,quia natura non intendit corruptionem sui obiecti, ac proinde non intendit per se alte rationem corruptiuam , quae est per se via ad corruptio nem is certe ilia in intenderet si esset principium aisti f-uum eius. Quod vero sit principium activum seu alterationis persectiuae,probatur Xperientia aqua calidae, tu sese sua vi ad pristinum statum paulaim reducit cuius alterationis principium activam est natura aquae. Quinta conclusio. Iu viuentibus natura est principuun activum accretionis fit enim elusinodi accretio non hec iuxta positionem nouae materiae, M contingit in igne,ied
per intus susceptionem alimenti,ut loquuntur,quod non nisi ab intrinseco vita priucipio fieri potest . ,
Sexta conclusio. In rebus animatis,praefertim In anin 3 malibus , natura est principium activum motus localis 'haec enim se ipsa mouent citra controuersiam quod norupotest intelligi nisi in iis insiit principium activum a Lotus spontanei. Quod vero spectat ad res inani to
licet non tam proprie dicantur te ipsam mouere,probabilius tamen est naturam quoque i iis esse principium 'iuum sui motus localis,
443쪽
s, quo/lii hi est supernaturales Secundo pro eo qu- - ων est voluntarium seu liberunt Tertio pro eo quod' - - non est Holantum seu coactum:Quari , , est sortuitum seu casuale Quini sero eo quod non est
contingens seu accidentalium:Sext 3 pro eo quod non est artisieiosum,in hoc postreino modo praesertim compositum naturale appellatur ab Aristoteles, cui iis principium non 'st ars,sed natura, licet etiam ii 5 repugnet aliis movis idem comtostum an=ellari naturale,ut patet. Vbi no M. . iandum exAristotcle iitrinien inter id quod dicitur ita es tum,habens natur i, tum uri naturiunintelligitur principium rei nat' lis , nempe ii retia ac forma, per id quod hi et iis irain,intelligitur res natu M. u. . .
ratis,seu compositum naturale, quod constat ex materia in i-ά. formaci Denique per id quod est secundiam naturam, intelligitur illud omne accidens, siue propriam,sive commune quod est a natura , id est a principiis naturalibu' rrofluit, reique naturali per se comperit. Cum itur constet compositum naturale dici quod ψ . ex naturis, hoe est materis forma componitu': quae οὐ in sti. est,quomodo ex illis resultet illud unum reta Me 'si in tani situm. Re*ondeo oriri ex tu e que 'lim intima Miminia tapartium illarum, nateriae senu evisormae eohaesione, in qua non tam speistanda est partium similitudo quam earum inter se coaptatio .proportio, quae magna est rerum conciliatrix. Ea autem esse debetis, is , partium coaptatio, ad hoc , ut ex illis unitis fiat, num .diaia ad- per se essentiale, quod una sit potentiaci altera vero
actus in ratione substantiae eiusdem seneris 3c ordinis, ' . . suod in materiai forma bysicis reperitur.Licet autem allius unionis causa etficiens ne ipsum genera , o prae- uiae mi sitiones sint media qui ma primi tui viii tur ni retice, uti supra r. bauimus, nilulominus tamen non in imaginandani, auros tonos renianare qua
444쪽
medias inter materiami formam dira a stirim bi Gniel unita est materiae illi iliti meri prorsus immediate cohaeret i insito in illo intimi iasin tram iiii ii sitiones ouae peracta generar Ione remanent Iacadem materia, idque propterea quodUateria primrim per se respicit fariarum
i. - μῖ- Ei tun quidem est,totum istud distingui a suis par-- tibus separatis,&e iam viam, separatim Mnen c6. sideratis , erum tota dii Multas est,an tot itii illud di- stinguatur a sitis partibus viiiiisi simul collective spe-
statis. Sunt ei lim ea de re pii quantes Irata illii rorum philolisphorum se latent ite Vertina milia omni diffident inmopinion tIm alcercatione, quid probabilius tenendi insit
i. O . Sit igitur prima ψnclusio.ParN phylicae simul uni Leollebiuel:mptae non sunt sotaria liter imium Dac pro inde totum a suis parti is nitis & collectili sis , Astinguitur formaliter. Probatur ista conclusio invia inusta a parte rei to' coinposito competunt, non item partibus nitis ficollecti ad consideratisci ut quod totum
sit niim , p. 3rtes Cr non item sella Istratum generetur, non item partes . Denitque quo Ptotum dicatur in partes diliolubile, parte si na item. Sinai liter multa partibus
iam viritisi collectili suimotis conveniunt, non item toti composito , viri; bd sint principia interna cause, interii totius compositi, quod in plores, quod sint cim ti incompleti, quod sint p*rtes, quod sint simplieiores dei muratriores toto i Q E quibus includimus ii rex
t inim&partes Vestas sinu si pras utilictionem seu i
tem formalem4ntereile. ω.tae Secunda conclusio Totum physic una non est propriε loqtie luto realiter distinctum a suis partibus uni tisin conlective sumptis.' Probatur, quia , ut aliquid dicatur di- stinctum realiter ab iter , necesse est ut pollit saltem virtute diuina ab eo separari separatum conseruari As
445쪽
s deratis esset enim totum physicum sine partibus physi
cis,quod implicat contradictionem. t .
Si obiicias inde sequi tot uin compositum non dis ingui realiter a partibus separatis, cum repugnet illud ipsa adbis partibus hoc modo insideratis separatum existere. Respondeo concoli pose um ictim in distinxia Aia, otiit a suis partibus ab inuicem auulsis quam iisdem
tisa ab iis tamen quoquo modo peduxi non 'ist ingui statim propriesionuendo Ad M: his in te discrimen,quod
partes separatae possunt essa sine toto , a vero repugnat partes eue simul unitas per informationem,nec talnen ex illis totum coalesceres, sicque totum magis proprie diei Vnum realiter cum suis partibus unitis quam diuunctis. Tettia conclusio. Valde probabile est 'admittendam
esse entitate tosius diuersam abentitate patitum m-λ
tarum, licet non realiter distinctam. Et vitam quod ... et Quia illa entitas resis diuersa ab entitare mali tum ma μοι. - eriae cum Arriuncos cellanda sit, probatur boe validis ,- simoargumento quod petitu hominis interi h--
tu. Cum enim mors hominis sit vera 3 realis corruptio, debet aliquid reale corrumpi,ac proinde aliqua realis entitas deperdici tamen certum est nihil materiae deperiadi, clim ipsi sit incorruptibilis, nihil etiam formae, cuin
ipsa sit spiritualis ac immortalis. Reliqaum igitur est, ut entitas illa quae deperditur , sit entitas totius diueri, entitate corpori, aninaue. ConfirmMurciae rati Qii Theologici quia in triduo mortis Christi dissoluta est Vmo , inicum humanitate, manente tamen 'ni ibi cuni ipsius humanitatist ambus: ιμ- restim elligi nisi aliast humanitatis entitas in entitate partium. Nerum obiicies non posse entit item aliquam obum esse diuersam ab alia , nisi ab ipsa realiter distinguatur.
ssed negamus illud. Nam resati om entitas est diu cris Mictis. 'abentitate sui fundamenti, cum relatio constituta genus entis diuersum a quantitate, quaesitate , c. tamen est
eadem realiter cum suo undamvnto It Que illa non α-ώ- semper realiter distincta quorum sunt diuersae enit-tsia. - , sed quae non repugnax Nitruicem Haraxi ep -- iat vastere: aut certE quonim unum pote desineM- η υ- , ME contra Maneat igitur istum esse a ualiter: et
446쪽
I tem natura,sic naturam ars humana imitetur:quod utra. a. que subiectum aliquod in quo operetur necessaris de i deret. Denique, quod sicut agens lacundiim naturam producit sibi simile secundum sermam naturalem cita agens
secundum arum producat sibi senile secundum formanii talem seu exemplarem aniliis concei tam mihdonu-X Fctoria nus tamen valde inter se discrepant a trius 4 natum pis i -- namque opus ipsum conficiat,ars vero modum op ratio duntaxat praes ibat Deinde quod seonaeartificiato, limn habe ni essendi modum artifice,alium verbina te factis sunt enim exemplariter in artifice , se aliter
vero in arte factis. At vero sermae naturales,ut plurimum sunt formaliter tui in causis cum in effectis Verbi gra- tia,forma iguis&calor sunt formaliter tum in igne,chim in re ignita Praeterea formae naturales adueniunt enti iapotentia; quia sebiectum absque forma naturali noni est concipi est actu physic At forma artificiales ad- ueniunt enti in actu,id est, toti composito naturali. AL-., is arieti ore i externa versari, naturam ver in abditi. y- -- ribus morandis impensas occupari. Denique illudi figite disclinien est allatim, ab Aristotele, quod Arma
naturalis sit principium ingenitum motus quietis in m. 4, io ei in quo est artinclatis non item suave in hoc ma-obisdi. xime differuntii laturales ab artificiosis; quod illae ha- Rui beant principium ingenitam motu sin quietis, hae vero non item Ombist Otraicias multa arte moueri,ut colum-
μ', bas ligneas,homlogia,Ne Re ndeo in ijs α sinitiu . . Ea . exestari motum,abhibiti eruis naturalibusae . . , aure de industria hominum Eriperari. Si ruinis opponas niuasi Uyricorum opera, mimitem vesar 'ntum arie ' Amitaeon latum Respondm primi omnes, neque ista, que similiaeostare Armis artificii libus. Deinde respondeo ista pense is arte non disici,sed a
447쪽
riaturales prcula cena .Qtrare concludimus arrem per se nullius pliysici motus esse principium.
partis T Res de causis disputationes instituentur hoc tracta Dis uviis iu:di ima exit de causis in genere. Secunda se singuillam tuor causarWm generibus,prqsertimque de effiei . - - - - α finali. Terti x de causis per accidens , nempe casuad breuna Vbi etiali de fato,Quod Ra tunae opponitur, nonnulla. causis in genere.
propria inmir peto e. onuit vero ac reai principio a quo aliquid tanquam eo posterius dependet. Ex quo intelligis licet omnis causa it principium,non tamen o - γρης mne principium esse causam propite dictam. Causa igi se si tur sic aecepta definiri solet: Id a quo aliquid per se pedeL . 8, juis. Pendere autem siue dependere ab aliquo, non est quouis .-ιν.
448쪽
PRIMAE PAR T. PHYsICAR. deque aquam aliquid posterius & numero saltem diuersum . neque enim vera&realis dependentia reperitur,nisi inter ea quorum est diuersum esse,in quidem, quorum v
num sit altero posterius. Ex quo intelligis, licet in sanxiis elissima Trinitate,Patersit verum, reala principium Filij,Pater item& Filius Spiritus Sancti,non tamen esse ea fam,quia filius non habet esse diuersum a Patres nec est posterior ipsis Patre,quod de sancto Spiritu comparatione Patris I iiij suntliter dicendum est Neque adhue satis est,ut aliquid sit propriscausa,quod ab eo aliquid quouis modo pendeat,1ed requiritur,ut per se pendeat,ne putes causas per accidens,aut conditiones, a ciuibus aliquaiatis ratione pendet effectus,esse veras illius caulas .Ex quibus colligere est rationem formalem cauis, quam causalita- avi in pissu rem appellant,positam esse in reali influxu citusae inesserit . um ita ut causare essectum nihil aliud sit quam reail ter in ipsum influere communicando illi esse. Est autem caualitas modus actualis, realis quo se habet res quatenus ab ipsa aliquid in silo esse dependet: ex quo sequitur relatio causae ad effectum,quae proinde est ipsa causalitate posterior. .
fecit,nempe essicientem, nnalem,materialem,sormalem.
Dubitari enim potest , an rectὸ quaternarius iste causa.--α rumper sein physicarum numerus assignetur. Cui respon- .a Misi alamus tot esse, nec plura,nec pauciora causarum natur aenina re lium genera, probatur et Primo hac Arrstotelis ratione. Muri Cum enim causa sit ratio,qu afferri salet ad quaestionem explicandam, tot erunt praecipua causarum genera quot quaestionum.Quatuor autem praecipue de aliqua re quaeruntur. Aut enim quaerimus cuius gratia aliquid fit,& estiaris; aut a quo itin est efficiens; aut ex quo, est materia; aut per quid,& est forma:quq quatuor redueuntur ad enerale uuaesitum propter quid sit. Secundo probatur ac validissima ratione. Composita naturalia non fiunt nisi ex aliquo praeexistente,PAd eum non sit totum com-- eositum, necesse est simul fiant ex aliquo de nouo acce-
449쪽
Mente quod emimpleat absoluitque At quod να- existit , est potentia seu interia quod 'myrex M
composita naturalia requirunt causam . producantur:cumque agens Dareuale non temeret&i--Σ1 Q am incesse est,ut ob aliquem sinem operetur, M-z oue praeter suoradictas emisas internas, materiam' in mi tenuioritur diu ς-: Nise, etsi iens clinis Sieque -colliguntur, tum causarum naturaliumvm a 4 qu exteta oninia , quae causandi vim halintit, reuocantur. Porie, aliae quaedam sunt gener 'es et 'Musi'nes, in causat per se in causam peracesia immina'rem tam ,α eausam proximam in causam simplicem, &ca suri coniunctam:in causam potentia Leausam actu:quae tam ex antedictis sim ex iis,quae I stea 'icentur, facile intelligi poterunt
facien/ae in mente artificis. Est itur idaea exemplis hoc loco phantasima seu phantaliae opus quoddam Ilia r . Utifice cui opus externum,conformatur. SIcque In artifice s
empe ars inniente seu ratibne, Midaea seu exemula in
Quare sicut forma naturalis in agente naturali quare' - sius effineo principium operandi cuduni naturam, - Σ adueitur ad genus causa efficietis:sic serma illa exεplaris in agete arassiciali, quatenus in in est principium operuiseundum inesti, pertinet ἀνnus causae effetentis
450쪽
' ἡ ' s. ast 1Mκ P RT PHYsICAT 'mediante artifice. Veruin quia considerari potest idaea,no quatenus est principium operandi in artifices, sed sumpli' citer quatenus est quid in irabile ab ipsis estectu artificio-αμ-ει. - bestiis,mnclaimn habet propriiὶ rationein causae efficien'
issita siue ς emplar dicatur rina quaedam externa ce porti arte sim:quod quam recti dicaturno est nostri in i stituti sabulius disquirere. Satis fuerit de idaea illud re
nere: nempe eam non eis unam e causis physicis,sive aiam turalibus; cuna ad effectus artificiosos duntaxat pertineat
Deinde si ad aliquod genus causa reuocand II ,ad eae .cientem praeserti in epocandam esse Metiamsub Mi l ratione, licet obsinitius A I V. Leausis pro Tri Raecipuae causarum proprietates hae sunt.prima,cax ρri P sa est priothiactu; quod saltem ordiue naturae intei- ligendum est. Secunda, Causa Heausa nobilior est essed si iactui quod intelligendum est saltem in ratione causae,nam μι-. i. absolutes& simpliciter, hoc est ratione entitatis matu- , ' - effectus est bilior causi mate: li DFimili, po-- test etiam esse praestantior fine, si non obiem mi, x om formali,& efficiem instruo tali.Tς tia: Causa cum
lle ' stitu jςi effectum, tanquam per aliquid mitius nobi es , mei per uinam, tanquauit rex aliquid i psi se
4 causan turm Quana: Hii, αὐ- intelligen3cim est sublatis omnibus impedimentis, po- sita aequali dispositione subiecti. Quinta i causae pro-
L 'et et ximae etesidem efflictus plures esse possunt quod intelli
git potest dei uus per se totalibus in diuerso genere cau-
de causis diri partialibus incodeis:
ε.c fari s c Causa eadu potest esse contrariorim, sta tamen ut