장음표시 사용
481쪽
TR Ac T. II. DE COM PROPR. RER NAT, tenus in potetitia exciti luntur inottis corruptiui ex men hi Aristotelis Nam per illud, ii potentia, intelligit po-
rentiam ad ipsum eis siue ad actum tersectionςm: Ex hac autem definitione satis liquet omnem motum proprie dictum elle simul Tuccessivum S continuum,ita ut aliae nautationes non nisi improprie motus appellentur Qii 'igitur tum sicce illo clim continuitas in proprie cantinui rates motus physici inseparabiles,patet,quia sine illis non ς ε poteli concipi quomodo motus heri aut exiliere polli , - - quavis tamen motus non su formaliter ipsa sticcellio vel continuitas, sed fluxus seu acquisitio formes succeiliua
continuata. Ipsa aute succelsio continuata ,seu continuitas
successivas constituit illam speciem quantitatis successiuae quam in Dialectica impropriὸ motum appellauimus. Quod spectat ad quietem, sciendum est illam dupliciter ι Mist. surpari ono modo pro sola cuiusuis motus priuatione: quo modo non est vera rerum naturalium proprietas an 'xero modo pro existentia mobilis in suo debito, natu-iali statii, siue quoad locum, siue quoad quantitatem aut qualitatem , sed praesertim quoad locum quatenus in e quasi naturali & patria sede sese melius tuetur, ac totius uniuersi ordinem ivlchritudinem seruat. Et quidem si iuxta hunc posteriorem sensum quies accipiatur,tan E Gnis ipsius motus naturalis,ac proinde proprietas res natH-ralis perfectior ipso motu: quare natura non lautum mo- tus, sed etiam quietis principium desinitur. Est autem morus affectio magis physica, utpote per quam rerum naturalium essentiς,gradus species disquiri atque explicari Lonsueuerunt adeo ut motus omnis Physicae cognitionis magister habeatur. Quare, de motu praesertim in hac, sequentibus quςstionibus disseretur.Notandu tamen obiter nos hic de quiete naturali loqui,non de violenta,qu
non nisi valde improprie quies dici debet.
otandunt in primis est,motu omnem,edin sit sint v a s
482쪽
iritui terminus a quo motus incipit,alterVero, aὸ quem ei dit,seu in quem desinit. Termini aute si sit positiuEopposui ut prjuvluc: ositive
'p'mirantitatem priuatio alternis; V cum fit motus simpliciter a nono ad calidum,seu a priuatione caloris ad calorem N uiso metandum praeterea est cum motus fit inter positivos ter 'O ,praeter terminum a quo positiuum , semper assi.
gn I posse terminum a quo pibuati ii, & quidem hunc magis proprie ad motu pertinere quam ill Ra: V MN Meia fit motus a frigoreinealoreiu, set liquid e finis se alidum,simul dicere possumui motum fieri
inimie autem per accidens quod suerit frigidum' re' 'nitiis motus fit inter terminos saltem priuatiuE .PPosim tos. Et quia numquod ue magis pendet ab eo quoa perit, tuam ab eo quod deletit, idcirho notus multo mai rem habet corinexionem cum termino diluem 'quim
ς' termino a quo Adde quisa terriliniis ad mira, , liquid, ale,sicut, motus:aeisse te minus rei via , plurimum est aliquid privati iv. Vt igitur promutet.
ν -- minui emta M.tiis non dissere realitet a termitio nomen, tendit.probatur,tin quia si motus reipsa disser- temni in quem posset sitie yllo diuinitus conseranari:ho autem repugnat,eum motus notae sit aliud quam termini acquisitio ; tum quia motus habet eandemex stentiam cum termino,isum ea tem actione par ii diri μυμ qua terminus
r - Secunda conclusio. Motus formaliter istinguuntari inpositum ex panibus quae per mutata esse distinguu h. autem non possutit dic de termino ipsi is Ergo . re distingnitu a suo tςrmino, non quidem realiter, a rotaliter. Quae res forsan si eontingat euiidei ἄ-
483쪽
Tα cτ. III. Da CO M. PR P.R83 NAT. - . eundem numero motum sita elui idem firmo qu' ad realitatem,non tamen est idem qum' militatem est enim idem numero terminus ut a viritur sed , . . . . est eadem minero adauisitio. 'B-ρδε' tmtu distinguatur asubiecto seu mobili. P Raemonemus hie, bifariam, quod ad rem praesenteiri attinet quodvis mohsse sumi posse; nimirum vel prout in affectum quat titate , vel absolut secundum luam etai, iam substantiamve. cis posito, Sit primi conclusio o ne motos distinguuntur reaic ιβ inobiliseundum substantietur semotus sunt idem re eum Atinis,quae per ipse ac rua 'tur,ut praecedenti quaestione probatum est. e. exo mae differunt re asubstantia mobilis,nam quantiras, & qualitas,quae sunt termini motuum Phylicorum, nem , ire aecretionis, lationis, calterationis, distinguuntur ro ipsa asiusta uia quae est subiectum horum motuum. Meviii conclusio. Motus omnes excepta latione di iacim Aristinguuntur reipsa a mobili se Mum Mantitatem considerat. nam minatast idem te eum terisnrmultant, hi ves54 qu uilitate Mesbiuli te ipsa differunt:
Excipimus tamentationis terii inum, 'in'
quam ubi, quoἀπ in progressu ouisit ahuantitatem. bilis, prout modo huic, modo illi parti spatij respondi' - :
non distinguitur. Si obijeias terminum aemtionis essis ipsam quantitatem, sicque non distingui a subiecto se-. cundum quantitatem eo iderato Respondetur disterre M. M. eiusmodi te minui aquantitate mobilis, non quidem ab ea quae tune aemuritur, sed aquantitate integra sub lecti, duae ex Mantitate 'nuo accedent. .
si obiicias laesum motui, Metingui realitet a substantia A est,auiane vel illam parie inpatii applieata:Istud quidem ultro te inu, sed ne a M.
mus repugnate nostra conclusioni quae de physicis Φ'
axat asinibus, cuiusmodi non est movis Anν in πι-
484쪽
tantuni imme satae species nimiis proprie Ain, net o cretio,quae ad quantitatem alteratio, quae ad quasit in V., - latio; quae ad bi,pertineat. Cui quaestioni, satis. sis ....,ia fia notandum est primo motum physicum S: successivum amo. tripliciter accipi posse:primo latissime,.pro quat Ibc mu tatione succςssiua,siuent actus entis inpq te tia etiat ad formam substantialem, siue sit actus enm sem in tantum accidentalem Secundo,nitimas latui o
Mox contradicentes terminos versetur, seque inmies oc sub mationes accidentaria siuccessivas comprehen' dix.Tertiis,paulo pressius pro ea tantum accidentali mutatione qua cernitur inter contrarios term cum ilic V eontrario in contrarium pergitur. t' - Secundo notanduin est Contrat a quoad privstn-
sub eodem genere polita in ni distan eidemquo i Mecto vicissim insunt. Sec ut contraria, ita cuia iinstiua diaritatione inre se opponuntur invia nempe interea
oriritur quaedam tacitii loci:uensio tris , aut extensionis, 'ut distantiae. Sic opponitu calor remissus intenso ma . quantitas minori,unum, bi,altera Tertio η prori', semula appellantur quaecunque priuantia. ,-3 ηιμ Tertio notanduin est ivi aliquid per se motum secum
i uariuma Defectia vero posterioris non est motus 'st ait 'et a,amortem,passionem,&e quia vel illa,
485쪽
a in e tenendum est motu ni secundo modo suinptuiri non nisi in tribus categorijs versari, quantitate scilicet, ualitate,&ibi. In illis enim tribus duae conditimae supradictae reperiuntur , siquidem formae trorum prTdica-
. naentorum seruant contrarieta una altem sectana, no
do explicatam, te qua locutus est Aristoteles,3 oraeterea non sine subiecti aliqua mutatione a lueniunt. Virde tres tantum existunt motus proprie dicti species, accietio, alteratio, S latio, sub quibus permultae alias 'ecie, muta rurivitionum coirtinentur. De quarum nitate 5 diltinctionς i. i.,. hoc generatim tenendum eth. γε nitaιε Motus esse eo dem vel diuersos genere , quorum sunt aedQι
ijdem venti ersii genere termini. Sic omnis motus ad sq:ρ' quantitatem est idem genere,quia est idem genezetermi nus ad quena enclit,nenipe quantitas. Idem de motu ad xl ualitatem Lad bi dici potest, qui motus sunt etiam inter sic genere diuersit, igia illotaim termini senere differunt. Praeterea tenensim est motus esse eo utem specie Vel diueribs,quorum termissi specie idem sunt vel diuerit quo fit ut motus ad quantitatem sit unicus spectrinempe accretio , quia ad unicam speciem quantitatis tendit:
At vero cum multae sint tum qualitatum tum locorum differentiar: hinc fit ut multae 11nt, tum alteration uixi Lim lationum species. Denique teli enitum est ut motuSceta se.ltu ride in numero , ne celsarium eis idem numero bile . candem numero formam,in idem numero tempus ictu bd si quid horum desuerit, non erit idem numero.Quis L sit ut si virtute diu tria eadem numero forina iam extii cita re produce tetur, non foret idem numero motus, qui non fieret eodem tempore. Bomodo motu incipit a desinitia.
AD pleniorem intelligentiam rei propositae , scien x.M. io
dum est quod quemadmodum inquantitate conti Ru. permes enti praeter partes diuiduas ex quibus eon stat ouantitas , danturi diuisibilia, quibus partes illa: intelliguntur copulari: Sibi quantitate continua dc successina praeter partes continuari ex quibus constat , dari tur quaedam indivisibilia quibus partes illae copulantur,
in tempore dicunor instimui, in motu oro dista t
486쪽
--- tu mutata esse Vitile euisibet parti temporis io ui x pars aliqua motas, de cuilibet instanti temporis respon Maliquod mutatuari esse 5 Ieut totus motus a toto,
tempore mensuratur, sic partes motus a partibus tem-
poris, indivisi ilia motus ab indivisibilibus temporis
in Hoe posito sit prima conclusio: Motus nun 'am incipit ab ipse mutato essediret sepius in ipso desinati Prior pars huius conclusionis probatur ex ipsa ratione inutatisse,iquod necessimo importa partε in uam, otu μα- est me Posserior facilό suadet Huia in eo instanti quo, a nobile moueti ὀέjt, si non pereat in eodem instanti νυ imo utatum esse dicetur. Quod si contingat mobile in
eo momento quo deberet ultimo mutatum esse, interire,' tunc motus ille non termitiabitur intrinsece permutatum
elie,sed tantii extrinsece per primum sui non esse, sic etiam extrinsecὸ incipit per 'seum sui non esse. 1--μ Secundaconclissio in motu non dariu prima pars Versus initium,nec ultimaversis finem quasi data qualibet parte verasinitium, non posset alia assignaritae munor, quae anteesumsierit. 3c data alia Versus si iem malleat similiter in ea designati alia tan
. ' 't per*ieua est elim quaelibet pars motus sit conti-
-'nua,M quodlibet continuum infinitessecari possit. Ex his intelligere est nihil dati positiuum a quo motus primum incipiat, sed motum omnem ab aliquo indivisibili extrinseco negative incipere,quod dicitur vltimum non eo se motus, sin tamen ut plurimum aliquod potauuini trinsecum in quo motus vltimo desinat, Minye virimum mutatum ege, quod dicitur primum non esie motus: Malaestim mutatum esse non sit uare motus, in antem
liquid motus sevi punctii in En κα uestram iureis' M
a ---, aeriique,t dirimis Dalionis isum est lationem G asi inli rere,isi extrinsecus tantum adiacere mobili, e trio m stiment terminum inurus lacini esse lae in
487쪽
circumiacentem e motum titem omnem eundemelle
realiter cum stio termino quare cum locus sit superficies inhaerens corpori circumiacenti, necesse est ut motus et dem inhaereat, noli vero mobili Verum longe probabilior est Scoti aliorum senten tia, lationem inhaerere mobili, cum motus definiatur ab ,-ιa Aristotele, Actus mobilis Physic. l. 3. c. 3. nec possit intelligi τι, ιο ιη rem aliquam moueri, et1isi in ipsa motus inhaesiue Tor da maliter insit. Adde motum fieri posse in vacuo,e supra Prqueatur dietis in disputation e loeo. Atqui talis motu non pO .... test inhaerere incorpore circumstante , cum ibi nullum
corpus reperiatur,inhaeret igitur in ipso mobili. Denique ..primum mobile vero ieali motu agitatur, tamen ives ra Aristotelem nullo alio corpore ambitur, sicque motus primi mobilis non nisi in ipso mobili esse potest
in re conformiter huic nostra sententiae arbitramur initin. - immediat Limi proprium terininum motus non esse sit -- o ter
perficiem corporis ambientis, sed esse ipsum Vbi, seu exi 1tentiam in spatio,quae nihil aliud est praecise& formali-
ter quam modus quidam quem sortitur qu3titas rei in bilis prout nune huic nunc illi parti spatii siue veri siue ' incliti relpondet. Ex quo intelligis terminunt hunc esse, eum ει - , eundem reipsa cum quantitate, non vero cum substantia eitat. - rei mobilis,quia substantia corporea nonnisi per quanti talem certo ubi circunscribitur. Secus res habet in Ano e lis,qui cum sint corporeae molis expertes,non secundum quantitatem , sed secundum substantiam in suo ubi con 'stituuntur. Caeteriim Aristoteles cum delatione disserit, non expressam facie mentionem ubi,sed loci, quia locus notior est,& ex eius ditarentiis intelliguntur disserenti
ipsius Vbi. Ex iis etiam intelligere est,licet nihil repurenet
indivisibile virtute diuina separatum a continuo , verbi , oratia, punctum separatum . linea moueri continue Iuccessitu/,itaut per motum lineae adaequetur; non tamen motum illum esse proprie localem, physicum, quia peteum non acquiritur locus , nec ver in physicum ubi, cum punctus nullum spatium propriὸ occupet,sicque t Iis motus nonni analcsic cum vero&physico motu corporeae molis conuenit.
488쪽
rentias citre petulit a terminii, nempe Ddiueri :es mali ratio . Vbi per quas diuiditur in propriari
' ' peti a principio motus, is enim dicitur naturalis scutu pniic juni in ipso, bilia natista insitum est.Violentus mis, cuius primiρiiii liiiiviri lapisi sum proiicitur, motus ste est viose Evidatu est quodnnm sit principium eius motus Respon 'r' id/GeutrMd cipiti in illii des se duplex, unum principale externivix - ρηεis mouente seu' proiiciente, empe victutem ipsius m hinni Q, mi eiu 'inipretium mobili seu rei prola'
donise omni ho deficiat Imptiamur autem o retendo virtus illa dum adhuc eum ipso proiicien- -- icta &4mmediate antequa a proiiciente deseratur qu1 dem successivesae eo inteficit a proiiciens est v bdMU. - ε 3. Quod se ad secundant'iuisionem; Motusa, eo γ
489쪽
mciri,ut cuin lapis dire cite in terram deci iiii a .essexus vero is licitur quo nobile progredituri regreditur vetiirgeuni locum butio incidini noueri , cuiusuiodi et motus aluo pila verius parietum proiecta culu,tilluc motiis diare 'usMsysinolex,red tacta 'er est coli lar iis stacta duplici mox' se misi nempe resinitu compositua. O test autem motus reflexus esse eianodi, ut m propres sus D m regressius sit Violentiis, ut patet in motu pilae in parietunt proiecti: vel ut astor sit laturalis, alter violeti
liis , ut patet in pila suri iura proiecti , ouae postea suopte nutu deniqui tendit, vel ira cadem deni itin decidente, di mox occursu pallianearii clitiente: na ira illic tu ζ,grcisus it violentia S, d rex Iieliu naturalis, hic vero coirtra. . Est aute in hic diiiicillias valde controuersia virui in
ρuncto milexionis 'bi incipi ni obile resilire , intercipi cur quies, itam in Gilepcr. γ quam temnoris moru- οῦ 'iam quiuicat antequam reaiatur, an in imet Pro α--grestum, regressiim initiins duntaxat intercipiatur Non est,opinor, auo in rc mintini momenti diutici bis rea rius: probabile est, cum uterque progre illis e reget ei
Cis est violentus , noli interciti qui utem , dccu H pro
gressi: Peli violentus is regressius est naturalis , tura nibabile est intercivi ci rictelia si eorpus proiiciam ni ostendat. Probabile climia est proIrellum quis notuin numero distinctam a reFessa , siue inter utrum luet
α velocem Iunic difficultas occurrit, cadenam oriatur, Mesez --
velocitas inotus sc tarditas. Vbin a illud veloci ira moueri , quod i leuiori temporc s.litem ae quale spatium, vel quod aequali telian Ore ii rius spatiatin conficit quo. posito relpondetur e .etrii ius calvi: r. velocitat II aut taria ditatem motus oriri posse,nen pe ex innuente, mori lim .
medio per riodri: mor parte': idem iis ritis in eo vis motiuavesetii sit, aut an iidior. se parte mobilis, si fuatit Tis vel minuspoilii emi Denique ex parte mcdij,si fuerit densius ait recenim experientia lapidem citiύsper aerem nimieri, quam per aquam: medii in cnimi Hus mobili minus re
490쪽
Ρ, et M a PHYι1c a Dein clue,quod spectat ad quartam diuisionem,uocatur motus regularis qui eandem seruat in omni parte qua- litatem, irregulatis 'ero qui eam non seruat, sed in una parte est vel im in Medi tardior Oritur autem ista regularitas in motu ves ex causa quadam externa,puta exime lio,quod in una parte erit risu in altera densius,veloci in v parte valentius propestit mobilequam vi ab tera duae caesa est cur grauia de leuia citius moueantureitcamnem quam in principio vel medio, quia validius
propelluntur ab aere circumstante circa finem: vel oritur ex causa interna , ut in animalibus ex dispositione facultatis motricisci sic enim animalia tardius mouentur ituprincipio 8 in fine motus, celerius autem in medio. Cuiuites ratio est quod initio moriis nondum e citati suur spiritus illi calliniores mi facultati motrici opit antiis, circa finem vero pene exhausti sint in in medio nimii, bim iam excitari sint,nec dum exhausti,valenti es sint.
ipso Q AE VIII. Eleberrimum est istud Aristotelis axioma: nihil a seipso moueri, seu,quod eodem recidit Omnia mouineti ab alio. xcubi in tellisentiam notanduin est ex s. Physc. ,ari uimodis aliauid dici posse moueri nu nirrumper accidens, per aliud,&per se primo Moueri accidens,in moueri istum ad n 'tum alteri Ru mis moueturis, a Ru Moereti peraliud a minieritui me partis, vesci sin totus
homo sanari dicitur,quia manus eius laesa curatur. Dent . que moueri per se primo,est moueri non alieno,sed proprio motu, idque secundum se tot , quomodo lapis m π.... l. . ruetur,dum deorsum cadit Constat autem aliquidi moue-ινα ου- .Qri pollicia seipso, tum per accidens cum per aliud: per ac-r 'μ βψμ eidens quidem, visum quis equo insidensissim ad cu - - semincitis, qui inxymba est, illam xeniis impellit: Rumat ille equum incitat, seipsum quoque per accideris iacitat;&avin hic nitam remis impellittaeipsum qu - . que per Mesin nouo.Per aliud Vero Helim .us dextra