장음표시 사용
471쪽
ARistotelas lib. Physic. c. .l.i . locum definit, evi . tremuiri corporis continentis inmobile prim isti; sue quod idem est, superficies, 'rporis ambientis imm bili prima Ad cuius definitioni, intelligentiam,notan-0 imprimὁ saperficiem corporis continentis olla duplicster considerari, no motio in ordine ad ipsium cor pus continens,'fratcnus ipsin intrinsecus terminata altero modo in ordine ad ipsuna corpus content In qua tenus ipsit na extrinsectis anabit. Priori igitur modo perti et ad categoriani quantitatis D, estque secunda specie quantitatis continuaeci posteriori vero pertinet ad cate a uini m
Qxiam ubi, Ic proprid licitur locus. Notandum est :- undis locum duobus modis acci 4 p rimo quiὀem vul-
moraliter pro eo in Pro plura continentur:quodui 1ingula corpora nonnisi remotescontinet,quoi do om-cina bibliopolae dici rei locus librorum. Secundo propriEMillysice , pro eo in quo num ostii adaequale continetur et pro ea superficie qua plinas occurrit contentu corpori In qua posteriori signi licatione definitur locus hic ab Aristotele, ideoq; dicitur,superficies corpori con tinctis prima,id est, proxima,immediata corpori contetorium μ' primuin occurrens. Denique ut intelligas qua ratione at
catur locus superficies immobilis, notandum est Aristoteleui hic locum definire, iuxta proprium&vsitatum quo modii,quo dicimus, em dum in eodem situ manet --,
immota,permanere in eodem loco, licet corpus ambiens tirini ' si subinde asylietur remoueatur; ut chira turris flante Ven-I ' Vto a diuerso aere subinde ambitur. Itaque sui ei ficies eor 'Pori continentis , quatenus locus , icitur immobilis,
quia locus,ut sic,est per se immobilis,nec nisi ex accidenti mouetur: Non quidem admotum rei locatae mouetur
locus, alioqui non distiniuςretur a vase, ut recte misi e Aristoteles , ixta simus cum re contenta mouetur:
472쪽
neque etiam mouetur per se ad motum corporis continetis,quia non mouetur ad motum corporis continentis nisi
quatenus ei inhaeret At vero superficies spectata quat nus inhaeret corpori continenti habet rationem termini ipsiui corporis continentis , non verse rationeth loci rei locatae:in hunc igitur moduin caeteris omnibus inter': rationibus praetermissis,intelligeila est loci immobilitas in rest explicandum, cum loeus saltem per Mei--Π.- ,1 dςn moueatur, Ut cum superficies aeris turrim ambiens' '' afritatur a vento, quomodo res locata dicatur manere Iuα- ...is. . Coden ut cΟ, cum non ab eadem superncie inibiatur. Reu spondeo primo, rem illam dici manere in eodem Ioco; quia manet in eodem symo seu loco intrinseeo: Secundo,qqui semper concipitur ambiri ab eadem superficie imaginaria Tertio,quia noua superficies aeris quae succedi altrii,censetur eadem per aequiualentiam. Quare licet ne i possit rem illam non contineri , seu non ambiri eodem loco reali sc physico, non tamen proprie concedi
potest rem per se mutare locum, sed potius locviri circaaem mutari,idque adhuc per accidens,ut monuimus.
inus latissimὸ sumptus in genere duplex est , com- L munis prurius. Ille est in quo plura simul esse possisnticuiusnodi est aula respectu eorum qui in ea sint:
hic veris in quo res unica duntaxat potest contineri ille Dein ν. moraliter hic vero physice consideratur estque duplex, ν Δρυα, internus nempe externus Internus dieitur spatium il- lud quod a viloquoque corpore locato occupatur EX
ternus vero est externa superficies, qua corpus locatum esitinetur Rursum loeus externus duplex est, realis nompe imaginarius. Realis est veravi realis superficies eo poris continentis: asinarius vero est imwnaria supe ficies uacorpus quod a nullo alio corpsis contineriin ambiti concipitur quomodo Coelum Empyreum dicitur ambiri a loco imaginario Vbi nota etiam locum inte num,' cum nihil sit reale seu positiuum posse etiam dici imaginarium,l ec minus Frorri . ,
473쪽
TRACT. III. DE COM PROP. RER NAT. I praeterea, locus alius dicitur naturalis, in quo num-,
quodque orpus naturaliterconquiescit, violentus -- in quo vi detinetur. Denique diuiditur locus in superum, inserum& medium. Superus est,qui quam maxime distata cotio tertim inserus qui iuxta terrae centru est:medius qui inter utrumque intercipitur. Ex his intelligere est quomodo suprema coelum ut in loco, cum a nullo supe
riori corpore contineatur. Dicitur enim esse in loco pro prio tum interno,cum externo, sed imaginario. Est quide In loco interno,nempe ingenti spatio quod occupat Ueinde in loco externo imaginari , quia concipitur contineri suntficie quadam imaginari quae ipsum attingit. - crepara in addam loco is idem oriuου in duob- Dei. si pusit.
VAESTI III. EXperientia satis compertum est neutrum naturaliter fieri posse. Dii icultas autem est an virtute druina,& P -
quomodo id fieri possit. Et qaidem quod spectat ad prius quaesitum,respondetur hoc esse dubium ii fide,cum sacra nos doceant elociuia Christum illaese viminis utero natum in elaus sepulchro surrexisse,ac ad discipulos o Aratis ianuis ininsium. Denique dum ad Patrem asce doei, coelestia corpora penetrasse; quae omnia fieri non
potuerunt,nisi duo corpora sese penetrarint,e Emque in loco simul extiterint.Vt autem intelligas quonam niodo id fiat , notandum est duplex esse munus quantitatis respectu Ioci, nempe locum plere,& ab eodem loco quodsiis aliud corpus remouere quod posterius praestat quam eitas penetrationi obsistendo non quidem active, sed negatiue, nempe, non admittendo alterius corporis subim. D misgressum Hoc autem posteriori ossicio priuatur quantitas, urit --
ei ima torpora in eodem situ ε loco ponuntur Quod L . .
spectat ad posterius quaesitum,maior est controueisiami-hilominus tamen probabilior Theologoium sententia
est,posse fieri vinute diuina ut ident corpus realiter sit limul in diuersis locis non enim minus necellario corporum multitudo locorum multitudinem,quam unitas corporis loci unitatem exigit atqui duo corpora virtute di
uina siqvil esse possunt in eodem ioco sium nilurrv
474쪽
PR1MAE PARTIS HYsIC Aggnabit quin eadem virtute, unum corpus in pluribus locis existat. Et certe constat indacra Eucharistia corpus
Christi pluri is locis reor ac personaliter adesse , nec repugnat nonnulla cors ri accidere thino loco quae eidem tu,n contingunt iii altem,quamuis non oninia. γα Theolo..discutienda relinquinius.
AEsTIO IV. Aculi nomine hoc loco intelligimus spatium ali quod inane absque ullo corpore, tamen Intra in Wri ρσὰμ bitum alicuius corpori inclusum , quale nullui darim totali possen turaliter inlata uniuersa rerum machina eqρο-urρυ-- rientiis manifestissimis constat quibus docemur quai tum ab isto iociniimodo natura abhorreatri Exempli gratia: Si vas vitreum aqua caliga oppletum obturato o-1e in aquam sei illam demerpatur , aut adriseirido evi
quae dum erat e 1lida, malo tem locu in occupabat , dum a fri ore constringitur minorem imum occupat: sicque nisi aer sibinarederetur, claretur vacuum de quia aeri n. potest ingredi per os vasis , quia nempe obluxatum est, idcirco necesse est, ut frangatyr vas , sicque aeri aditus liber pateat. Hinc etiam sit, cibri per Dulam cuius inaeu, h. . . serius orificio immersam est aquae attrahitur aer, ne i t. ὸν ab cessariosarsum euehitur aqua, ne inter saperius, inse
hin=-tam rius orificium fistulae detur vacuum. Stefabellum citi his disrumpitur quam obturato ore extendatMr. Ratio autem cur natura tantopere abhorret a Vacu , est, ne soluatur uniuersi continuitas,ac ne detur aliquid laustra tu rerum natura . cuiusmodi eiset vacuum V tauteiri intelligas qua ratione natura succurrat huic incominodo , scie
duin est praeter sp cialem ieculiarem inclinationem, secunduin quam unaquaeque res fertur ad id quod nati rae suae competit dari uniuersalem seu generalem quan-
dam inclinationem secundum quam numquodque tendit ad bonum totius uniuersi, quatenus est parsin mem- bivii ipsius. Itaque secundum posterioren hanc incli-nnicinem res naturales motibus speciali procliuitati oppositis,
475쪽
positis non nuncillam feruntur , Ut patet in aqua quae lilr- sina fertur,& acru qui leo ritim labitur, ne detur vacuunt: vn la stibi erIa ea loca oppilantur aure, ne Vacua sint. Cae Nata. rerum adeo grave est natura illuc incoinmodum, ut non
tantum a nullo agente naturali, sed ne quidem ab Anges elis a it Darmonibus induci possit cita ut si quis Ange-us expellaretis rem ab aliquo loco, non posset alter angelus impedire ne alius auri ingrederetur. Nihil enim angeli naturali seu propria vi 'ntra ordinem uniuersi
moliri possunt Si obi jcias supra coeso dari spatia imaginaria quae ni Oa sis. hil aliud shnt quam vacuum. Respondeo supra coelos non reperIr vacuum proprie dictum, quia nullum est ibi
corpus a quo spatium illud ambiatur. Adde quod loqui mur de vacuo quod in aliqua uniuersi parte admitteretur.
in As s Trio V., WEgauit Aristoteles eo quAd sequeretur in motu prς-R seitim grauium Sileuium rem esse stimul in pluri M in
bus locis eo quod motus ille fieret in instanti. Sed leuis est liae caristotelis ratio , eo quod successio motus non prouenit tantiim ex resistentia medi , ut ille arbitratur sed etiam ex aliis eausis,nempe ex distantia tremorum inter quae fit motus. Deinde exmodetata grauitate 8 leuita e corporum naturalium. Quare longe probabilius Amproba.
est motum in vacuo fieri posses di Hum enim videtur U-s m hominem in vacuo ne /igitum quidem mouere posse:
machinam bellicam non posse in parietem vicinum ae neum globum explodereri lapidem molarem non posse decidere in terram , se suspenuunmanere propter Vacuum interiectum.
476쪽
s πιν qua αδ in suo esse,varia est pro Varia conditione rerum exi--εν. stentium. Est autem in genere quadruplexmempe aeternitas quae seli Deo competit , aeuum quod Angelis Manimae rationali, tempus discretum quod quibuidam oper tionibus Angelorum , quae constat pluribus instantibus disci eris,competis Denique tempus siccessivum quod ..perationibus rem naturalium successivis, mutinuis competit. Et quidem de hac tantum postrent specie d
rationis hic cum Aristotele differemus. Haec enim est propria rerum naturalium de mutationi obnoxiarum du- Tatio, quae proprie dicitur tempus , definiturque ab Aristoteles, Numerus motus secundum prius, posterius. Quam definitionem utintelligas,aduerte tempus marimam habere assinitatem cum motii ita ut nihil mouea-
tignis in tempore,& nihil tempore menstretur nisi mo matur Tempus autem vocatui numerus impropriEac sep ' nato eE, quod sicut multitudo quia constat pluribus v-I: nitatibus numerari potest ita res mobilis, quia partes k-ri habet sui motus quasdam priores , quasdam posteriores,
idcirco adhibito tempore unaerari potest secundum prius & posterius,sic per horas,dies,, annos, rerum fluxarum& operationum durationes mensuramus, 'uasi
numeramus. Additur secundum prius S posterius, quia res mobiles non secundum quamlibet considerationem tempore menserantur, non enim secundum intentionem,ut 3 tensionem , nec adhuc propriὸ secundum multit dinein .sedsecundum siccestio iam,suescundum prius α posturius senouatenus in re mobili aliquid praeteria ivina, aliquid vero riuuxum cernitur, mensurantur.
477쪽
lciatmd imaginarium quale illud est quod magi-pt η, .atinamur praecessisse mundi creationeni. Reale rursus aliud vimo. externum , aliud vero internum. Externum est duratio taquaedam liue albinde assumitur ad mensuriuulam euius piam e durationem , cuius ioci in duratio con
muni seu imotuum coelis iustiquatenus Quiri strandam reciam blunarium durationem : Internum ti vero est duratio cuiusque rei proptia is ipsi motui intrin
seca; cuiusmodi est ipsa:net diuatio motuum coelestium, respectu eorundem motuum coelestium, simulque duratio iitrini a cuiusque mutationis. De priori non est dubiuia quin i mota cujus se vimens 4ra e eoiadimi matur:led de posteriori maior est difficultasHi sequen tibii conclusonibus explicaritur rinis inclusio. Temtus uternuin non dissertiodi , ,-tera motu cuiu ea utentura Priviatur,quia illa non dis i. i.
serunt realiterquae seorsim: sep rata,nequeunt existere: A Iepugnat motum fieri sieti propria duratione, ses tia in repugnat durarionem Illa in succcii latra,quae est tempus inter auiti, repetari sine altilua 1 rccessione motus.
Secutida conclutio Tempas serinaliter distinguitur a i μὰ anotus probatur , quia alum concipiuim dum otiiiii concipimu .aliud veιo dum tem concipimus. Dumni inmotum animo complecti ritu , se cessionem quan 'dam imaginanivir sermae alicuius quae accessiita pota citin aut deperdilux Dum ero tempus concipimus .i-ariaginamur non motum , sed ipsus motus durationem,
quae ex successivio fluxu partium illius nascitur. Tertia conclusio. Tempus illud internunt naturalis est 3 canensi quaedam astectio rei mobilis , quae ex 'ioni nascitur tam M. --.quam ex suo principior unde colligere est motum natura 'iaalcen esse priorem tempore intemo.
Si quaeras hoc loco qualenam tempus definierit Ariastoteles Respondeo definiuisse Teimpii externum , κιθ. ..
Daque coeleste se pote limum cae ualissimum , qua enus applicatur ad niurandas rerum sublunarium d .iationes: sic enim externum eo uox quatenus est inent
478쪽
sura propria interna motus coelestis,st verὸ tempus in te num Vbi nota nos non tam proprie uti alere alijs mutationum durationibus tanquam mensuris externis alia
Leontinere, ehim saltem motum coelestem non contineat, sed potius ipsum amaotu coelesti tanquam proprietas a principio contingatur. Respondetur primum durationem renim sublunarium contineri a tempore coelesti.
. Dein se ipsemetiari coelestem moti amo etiam ccintineri eoauo quo m in ,.sia socontineri potest
emae nivis Getis, e empus non et ii,sicut nec quaelibet alia quantitas continua, ipsum veronue sue instans sit indiuilibile.Respondetur id ab Aristotele dictum esse iuxta nostrum concipiendi modum. Sic, ut lineam imas inamur ex ductu puncti nasci,quamuis reuera non ita fiat rata ex fluxu alicuius instantis tempus
nil concipimus , sicut ex eiusdeminstantis permanen- tia aeternitatem e stere intelligui ius ynde ipsi istoteles tempus vocavit nunefluens, nune perman. . , D, in Tertioquaeritur, Quomodo in iligenduin sit, Nihil rem ms nouam e lapi qui videtur ivlintei orisi liter existere. Nihil enimi ealiter existit quod non sit praesens , si quidem prictetitum non est amplius Tutiirum nondum est. Respondeo primum,aliquid temporis posse dici prete sens moraliter, nempe parte instanti praesenti vicina, licet si illud pta: sens math Micet physicc spectetur, nulla parsim
poris, sed ii, ins duntaxat dic tur esse praesens Neque necessa est ut aliquid sit verum cieale quod possit existere in aliquo praesenti physita simplo. Miaris est 'liod per aliquam moram possimi Ἀρ-silexeristere, ii tum motui mitiiset sileressem, tum etiam tempo-
ooni enixa oe . ---lla qua in vel minima pars
479쪽
temporis totassinu existat,ilon desinit tamen esse realis haeae enim est natura rerum sit ccessuarum,' nec illae nee earum putes vllae simul unquam possint existere. Caeteram lices nulla imitoris absolutes&pissens,comparatiuetainta seu respectu parcilinii mo potest vere dici praesens pars aliqua tempor a parti ali ni tusω si motus aliquisperios hom me siret,pri ni pars horae vere diceni praesetis minae pari
Quarto quaeritur , quaenam resuthiiciantiu tempora. .L uiso Respondeo , cum rerum quae sunt aliae nec initium lix β os beant neque finem,aliae initium habeant non tamen finem; alia deniqueri initiunain finem habeant; Primi e neris solus est Deus , qui aeternitate si ita loqui liceat mensuratur Secundi generis sunt Angeliinatum, rari
hales, qvie mensarantur aeuo. Tenhweri unitiere res omnes natu les que sola tempori ei pii subiacent. Sed laec de tempore latis.Repetessic ea quae dirimus in prima parte Dialectica inscia Decati's aQuantit . eis,3 de Categoria Qu iido. De Motu . Lm qui sit misi. ' Onstat ex iis quae docuimus in prima parte Dia
chicae,vbi de Categoriis sectione de quant.&sct s. αε de actionein pallione in praecedenti quaestione de xempore motum formalitervi praecise spei latum, non D - esse actionem qt passionem, neque adhuc elationem a m. - . oentis ad patiens,aut parientis ad Veris: neque praeterea
liniimiam siccessionem -- sumitis siue producendo siue coriumpendae,aut ruam durationem eiustansor
et tis , quae dua iunx species' Vtitatis , quan
480쪽
G illa desectu vocabuli voeam motus , haec vero propria dicitur tempus internum: sunt enim haedu. e proprietates
motus proprie dicti seu pitysicii suecessivi, non verQ4My-pse motus Denivianorus iton est sero liter ipsa ficu strens .siue subst siciuae accidentaria, quae p
. Res igitur imonis proprie ictus sit forin Dei
Probatur e quia quippiam nimieri, nihil in is siccessive tendereri accedere ad formam , qui aec s. seu via ad formam,est prior natura quam foraria,sicut via... praeintelligitur,termino ad quem tendit. Vbi nota acce D. sim siue tendentiam ad formam esse ipsem linquisitio- diem se Me:quae acquisitio formae est idem realiter cum f. aquis siluritu Qvqre,motus,ves nullius dei
in Obtina quae per ipsium acquirituit. n. Nilum Quare Motus optiuiu definitur ah Amis .entis in potentia quatenus pipotenti non intelligi debet forma quae acquiritur,sed psasitio formae seu tendentia ad formam quae via se aeces. sus ad formam est actus leu perfectio rei mobilis,quci telligi debet per illud ens in potentia.Dicitur autem mo- rus actus entis in potentia non sun pliciter do ab lute,sed re biplicatiuE quatenus in p0tentia, ut intelligas
non eis actum rei mobilia nisi qHMeyx MVlterius tendit siue quatenus tendit continue a Z---. iam Meripli gratia,amluisitio so. potentia ad nouari aliquam partesiacus iris tinue ad eam pergit. Itaque iuniae definitione locum ge-
Gis tenet laetus,t quae particula excliuiit quicquid nullo inodo achirs est. At verba illa Entis inpotentia remouent onines mutationes mometrianeas , quibus tota formae persectioiimul obtinetur,a praeterea omnes actus veL-
M', Pseu perseexe acquisitos,qui nullam rei subj- eiulani relinquunt ad aliquam sui panem assequelidam. ' particula quatenus est in mentiat exclu/it G14 imperseum seu imper omni motu,oestolori