장음표시 사용
461쪽
ΤRA CY. II. DE CAYs Is Asmus fundamenta iaciat cilies aurum iiiveniat qui fodie terram dc etiam ipsa terrae fosso dicitur causa per accidens inuentionis thesauri inuentio thesilui est essestiis
per accidens illius fossionis , namque hoc accidi: raditu 1pem de opinionem illius qui tertiun fodiebat aedifica
Porro disiunter Aotandum est essectum ex hyoothesi necessarium posse simul ede Areuitum , s ausa sed a q
non sit ordinata ad talem effectum, ut patet Xemplo al- , .llato. Nam possit quod aliquis illesaurum certo in loco osse Dimi. defoderit,ubi aliquis postea terram effodiat,necelle est ut ab isto fodiente illes aurus inueniatur. Veru quia ista sio terrae non ordinatur per se ad inuenienda thesaurum, idcirco ista inuetio thesauri,ex hypothesi necessaria,cem' set Artuita. Et lic8t concursis iste duarum causariani, nempe absconsionis theseuri, sessionis terrae ineodem loco,quartim neutra est causa per se inuentionis thesauri, videatur esse causa necessatia inuentionis thesauri,est tamen causa per accidens, quia concursus ille est fortuitus,
cauta enim illa ad se inuicena ex natura sua non ordinantur. Quod tamen Huelligendum est respectu nostri dicausarum ipsarum secundi in se consideratarum , non
auton respectu Dei , qui semper aequa, licet non semper nobis nota prouidentiae suae dispentacione concursini illarum auiarum ad eiusmodi effectiis producendosor es in .
dinat Sicque respecta Dei casuale aut senuitum nihil . I esse potest. Mi i ,
et amanter essectus per accidens principem locum, is
tenent monstra, ideoque definitur monstrum , Effectus naturalis a rectari solita secundum speciem eonstitutio '' 'ne degeneranc quod in animalium generatione praeser tim locum habet. Nam caetera naturae errata non proprie dicuntur monstri, sed portentanonnunquam vel proditigia. Est autem in generatione monstri causa duplex con
zderanda , nempe causa impediens vi causi impedita, conti eques inrum praeter intention in causeim stri δε ει peditae , non cause ii pedientifri mula minus raeter
antentionem sirprenue cauta,nempe Dei, qui omnia naturae errata ad maiorem sui gloriam ordinat. Caetera quae de monstrorum procreatione,eorumque specialibu scat
sis' eripossimi, non sunt nostriinstituti.
462쪽
dati Fatum nihil aliud esse quam Dem ipsum arbitrati sunt, sed male:nan tsi fatu a Deo,non tamen ipse Deus est.Nonnulli naturae legem esse dixerunt,sed nimia pres ' sό,neq; enim selis naturae legibus fatum continetur Alij
quoddam aeternum&immutabile decretum quod rebus omnibus,etiana liberis agentibus, nempe hominibus, imino dij ipsis necessitatem imponeret quod quidem decretum ab ipso Ioue prolatum esse, inde etiam fatum a
fando dictum volueriindilita vi per ipsum sibi latins diis necessitatem indixisset, fabulati sunt poetae sed fabulor. . Chaldaei vero dc Astrologi satum no aliunde quam a c*lo petierunt, a cuius influxu, Dconstellationibus omnia etiam humana consilia necessari dependere voluerunt. Veram huius opinionis impietatem conuincit ipsa hu-
mani arbitri libertas, ut alias rationes quibus aduersus CEaque va Astrologos iudiciarios, Ac Philosophi, ulleologi utun-ν o r. tur praetermitta. Itaq; inulto verosimilius non tantilan E
Chiistianis plerique lieologi, sed etiam e veteribus Philosephi fatum dixerunt elle diuinum. c immutabile Dei decretunt , iuxta quod omnia fiunt in liberis agentibus libere,in necessarijs necessario. Verum isti adhuc nost a tis distinctὸ loquuntur neque enim fatum ab aeterna
ge seu diuina circ aes sines prouidentia,secernunt. v. - . - Quare rectius ac distinctius loquuntur qui fatum erro sis, terni illius ile creti opus ac diuinae prouidentia effectumelie dicti tu , tuo modo opζime describitur a Boetio 'ebus ni obilibus inhaeiens dispositio, perquam Deum lusem; ἰῶ. 'ue suis nectit ordinibus. Ex quibus intelligere est di- Diardinia crimen inter diuinam prouidςntiam ' fatum propri. nam ρν ui dictum oudd diuina prouidentia sit in ipso Deo suum. vero in rebus creatis:illa ab aeterno in diuina mente, iocet' . f., Vero in tempore eu coepit,illa uniuersim ad omnia, hoc ου--- ..... vero maximE ad res cactucasi mortales pertinet. Et μι--ι licEt hoc sensi admitti possit satum, quia tamen isto si-
463쪽
TRACT. I. SCAVSI s. si sanctorum patrum monita , ab isti s vocabulis quantum fieri potest abstinendum est.sed de principiis S causis rerum naturalitura haesenus.
EXplicatis generalibus rerum naturalium principiis causisque,doctrinet simul maturae ordo postulat, uri communibus earundem assectionibus seu proprietati raὐ- ρ--bus agatur.Sunt 'in communes eiusnodi proprietates' quatuor praecipua nempe,quantitas,locus,tempus simo tus. Quare huius tractatus quatuor erunt disputationes, quarum prima erit de quantitate, i de insinito dicetur. Secunda erit de loco , ubi de vacuo etiam disputabitur. Tertia de tempore,ubi et laira de aeterno aevo,& aliis dura tioim mensuris aliquid licetur. Quarta denique demo u,Vbi de quiete nolinihil tractabitur.
De Quantitate Infinito. Vim ' bo fiet seliin uantitatis subflamita cavara sir
OVoniam de natura, speciebus, proprietatibus qualitatis satis abundὲ diebim est in prima parte Di lemeae; de iis tantum hoc loco dicemus quae ad physi in
speculationem magis pertinent. Et quidem quod spectat ad propositam praestionem, ias io
respondeinus dbstantiam corpoream quan citate desti--.ndan ratiam carere omni vera propria extentione , alioqui ' n
sequeretur substamiam posse essi formaliter extensa'
464쪽
POMAE PAR TI HY sic An absque formali ratione extensionis, cum quantitas sit Lae, psa formalis ratio extensionis,ut in Logica ostensum esti Deinde si substantia corporea osset sine quanti e exten-ci,nihil ipsi adueniens quantitas tribueret, Messet si ferflua,quod absardissimum est. Confirmaturritu si stantiae adueniens quantitas , nihil aliud praesta e potest vitam facere illam Veiaac semialiter extensiun atqui ex a postes substantia illa iam esset per lxtensa,quare superflua esset illi quantitas.Si respondeas nouam extensionem tribui substantiae corporeae accessu quantitatis: Occurro non posse naturaliter uas numero diuersias iundem speciei formales rationes in eodem subiecto reperi r Verbi gratia,non possunt reperiri ji, eodem subie , duo candores,aut calores, .lsi te nec duae extensiones verae lorinales.
Quaeres, quomodo separata quantitate seinan. dici μα possit corporea, si careat omni extensione me *onde,
multis uiuuerationibus dicio esse corpoream. Primum, quia constat adhuc partibus physicis , nempe materia Scforma Deinde quia seruat adhuc partes suas entitati uas. Denique quia semper manet apta recipere quantitatem, atque ipsius beneficio formalem extenuonem, quae omnia syiritualibus substantiis non competunt.
Obiicies perticam in decem partes diui ,etsi ab illis ρartibus divisis auferatur quatitas,semperesse,a veia dici diuisam:quod non potest intelligi sine extensione,cum ex is nascat ut diuisibilitas sebstantiae.Sed respondemus
meam eum actu diuideret fitisse Armaliter exten-Iama ablata veroquantitate adhuc denominari diuisam, non ob formalemri quantitativam diuisibilitatem nisi in ordim ad priorem illam extensionem quae amissa est.
m si nimis quantitatis dicuntur qui-ssum quaevet I mmitudo terminatur seu umitatunquomodop hae dicit te unus linear,linea vero superficiei,super-Gies crassitierseu molis corporeae appellanturque aliter indivisibilia quantitatis,quia diuidi nequeunt saltem se .sui' dum extemionei' magnitudinis i iis i eminane Ee
465쪽
ΤRAcr. III.Daio M. PRO P.RER. NAT MI quidem punctiis est omnino indivisibilis Unea licet secundum longitudinem diuidi pollit,est tmne indivisibi ' lis secundum latitudinem quam terminat. Superficies,liis
odit sit secundam lomi nem sciatitudinem visibili , non tamen secundum crassitiem quam terminat Et quis nimiissem indivisibilibus copulantur partes quantita eis quibus ipsa quantitas terminat ut hinc indivisibilii .
quantitatis dicuntur alia tetaninantia,alia copulativa. De - quibus quaestio est,an sint aliquid verum reale ac positiuum: an vero aliquid rationis affectum quantitati. Quid
igitur tenendum sit duplici conclusione statuemus. Prima conclusisAndiuisibilia quantitatis terminanti zzz- sint realia, tum quia omnis quantitas finita est rex' -- α' sitiue terminati, emo termino reali&positiub te amnatur afui terminus iste est necessari,indiuisibilis: quia nihil dies tuum potest eme absolutὸ extremum, tum
quia corpora realiteri positiuesse tangunt atqui non se tangunt in aliquo diuisibili , alioqui daretur penetratio dimensionum ea enim in quibus vel secundum quae se tangunt duo corpora debent esse simul: quare necesse est,
ut id in quo se tangiint eiusmo' eorpora, sit aliquidi diuisibile, illi, uereale, positiuum Posterio, eonclusio LMm uisti sint realia:probatur:quia quantitas ontinua dicitur ν -- cuius partes comm uni termino imputantumatqui non to res dari Husinodi terminus nisi sit indivisibilis, politurius.Indiuisibilis quidem,s enim esset diuisibilis,lam non
secundum se totum,sed secundum aliam, atque aliam sui Partem partes continui copularet,quod alienum est a r 'ri nec nil l ui: Positiuus verb:si enim non esset positiuus,
sed tantum nepatio ulterioris tendentiar,ut explicani si sertores reponiae sententiae,iam non esset unus terminus communis,quia unicuiuue pani competit sim nemitio interioris tendentiae n matur praeterea ex reali inni dic ctu corporuirusi enim quaedam diuisibilia quantit iis
non sinerealia, certὸ erunt puncta quaesint animae enti-.tatic atqui patet ex re ali contactu corporum puncta cΟ- pulantiae me realiam sic enim corpus sphaericum tangit corpus planum,in puncto tantum,&amnen vere 'oliti-rie tangit: deinde si trahatu super idem planum,tanget in
in . incit eui uel idemque censend. m de eo
466쪽
τε ψ.Maam eam,verbi gratia, solis punctis,superficiem exsu oriri lineis,denique crastitione sirpe sciebus constare.At --r,neoant seri nE omnes nobilioris nota philosephi,posse
fieri , ut continuom seu diuiduum ex non continuis seu indivisibilibus partibus coalescat. Qirrare asserunt conti-y IMMO. nuum non nisi e continuis partibus constare. Probatur haec sententia. Quia si linea, exean pli gratia, ex punctis constaret, sequeretur punisi una diuisibilena esse. Sumatur
dinim linea constans quinque punctis , quae in partes m quales diuidatur, tunc necesse erit, ut medius punctus in duas partes secetur, alioqui pars una erit puncto longior quam altera. Deinde sequeretur partes continui nullo communi termino copulari:stimatur enim linea constasi
octo punistis. Quaero quonam communi termino pars φ' na constans quatuor punctis compleatur cum altera quae toti clem punctis constat. De ni clue sequeretur diametrumqti ad rati aequalem elise lateri ei utilem quadrati , quod tamen vel ipsis sensibus repugnat probatur, luia si ab om-
nibus punctis unius lateris ducantur lineae ad alteritis oppositi lateris puncta,tunc tota quadrati area istis lineis replebitur.Sicque etiam di acter illarum linearum pumetis totus veluti cooperietur: quo fiet, ut non uelitibus partibus diameter con et quam latus. mis . . ' obiicies,globum non tangere plainam nisi in puncto: si igitur supponamus globum trahi super planum , sane . . linea qua ex ducit globi descripta intelligitur, ex solis punctis constabit, quia globus dum illam percurrit non γη - tetit it nisi pulicta. Respondeo globum minotum non poste tangere nisi punctium, in vero posse tangere continuum dii ii mouetur:licet en im in singulis instatibus in tusin remporis tangat puncta linea duntaxat:attamen in
partibi Miusdem notiti temporis eius l*n lineae, pares cirui uas siccessive tangit
467쪽
VT intelligas qua ratione enim sit quydvulod 'i' Nati, him
tur: Continuum in partes infinitas esse diuiduum: ata V perpetuo secari pollit,nec unquam ad usti inam partem deueniatiir Aduerte conti iurum clii ob ut modis diui-dὲ polle unci qui clem in partes magnitudine aequales, ut si pertica decem pedum in partes pedales mi datur , alio Vero in partes proportione aequales , non magnitudine 'pertica octo pedum diuidatur in duas partes singuia quatuor pedum rursis una exiliis partibus in duas partes duorum psdum in sic unaquaeque pars in alias duplo minores. Praeterea aduertendum est diuis nem eiusnodia partes proportione aequales ini succes
suam, ita ut repugnet totam simul fieri. Itaque iuxta posterius istud genus diuisionis , asseri- Inurrimus continuum esse diui libile in infinitum, non quod un- Ο Quam simul pollini existere infinita partes continui acta separat sed quod continuum non possit in tot partes diuidi , qui adhuc in partes minores diuidi ponit in iid1-nitum progrediendo, quia non potest dari pars continui quae sit acti minima, cilini in partes minores adhuc sit di; 'oblua Revusnat enim partem continui esse indiuiduani. seu indiuiubilem, ut praecedenti quaestione probatum est. Si ob ijeias hinc sequi dari infinitum actu in rerum o ιι ια
natura,neque enim pol set continuum in illas partes infinite diuidi , nisi illa partes in continuo est ni actu infinitae. Respondemus infinitui actu duplex concipi pos Sarutio. se: aliud propriEdictum, cuius partes omnes actu separa 'I nit'm.
tarsint, ac inuicem distinctae, quod vocant infinitum δη-ri categorematicum: aliud vero impropri distum ius hartes non sint actu ab inuicem separata , ita dicuntur tibi inuicem communicantes, quia minores continentur
in maioribus, quod vocantitannitum syncategorematicum. Licet igitur continuum in infinitum diuidi possit, non sequitur dari infinit si actu, priori modo, seu propri Edictum, sed tantum infinitum a tosteriori modo seu improprie dichu . Ex his intellisere est omnes partes con-
468쪽
ψω - Celebris autem est infiniti partitio, in infinituriis εμ δαμ ci cinitiun potestate illud dicitur cuius partes ore ἀ
lint achii, nue sint onanes actu separatae, siue non, quoadicitur infinitum actueare rematicum,&infinitium. .eta syncategorematicum choe veris dicitur cuius partes h hum omnes non siint adiu: estque triplex, nempe infinitu sile- cessione, additione, Hetractiones Successione ut esset tempus aut motus infinitς durationis: additisne,quomodo numerus dicitur potentia infinitus, quia nullus cogi - . tari potest, quo additis nouis unitatibus nator non possit dari. Denique detractione,quomodo quantitas continua
potestate infinita est, quia nulla est talis exigua, ouin des racta aliqua parte,'ssit fieri semper exilior. Vbi nota ν M. Aliis infinitum actu categorematicum ess eueia&pr
pri infinitum,de quo hic disputatur. Et adhuc infinitum aedi syncategorematicum non esse proprie infinitum. ct , ide6que a quibusdam appellari infinitum potentia. Ego vero existimarim istud pollia dici infinitum partim actupartim potentia: actu quidem,quatenus suas omnes partes actu continet; potentia verὁ qui enus partesilae ion sunt actu separatae. Notandum etiam est uepEhomine infiniti sim tegorematici in iligi in litui quodlii et potestate. v AEsTIo IV.
QVaestio haec non de ipsa infinitudine praecise M.
maliter supta, quae facile ex opposito reali leu positiuo,sicut e luce obscuritas potest intelligi veru de ipse
469쪽
niana mens motati me comi lectiteri inruittam.Verom cilin animi conceptus alius sit disti iustus, alius confusis, aliquid possit cognosci in momento vel in tempore, e6que finito vel innnito, nonnisi adllibita dictinctione facile solui potest hare quaestio. Itaque si de confuso tan Assisiis datum conceptu sermo sit certum est infinitum ab intelle-pνορ tactu creato sic cogitoici posses si verbile distincto conce-- in 'ptu, idoue vel in momento,uel infinito tempore, licet sit 'maior dissic illas; bitramiti iamen infinitum hoc modo cognosci non posse ab eodem intellectu creato saltem naturae viribus Ratio in promptu est,quia vis humani in cgenii, atque adeo intellectus angeli nnita est , quare id quod in illius expressiam notitiam cadit,finitum sit necesse est. Confirmatur,ritii quo res quae animo concipitur, est maior, eo maiorem vim ingenii desiderat: quare si sit infinita,infinitam vim ingeni postulabit Non est tamen diffitendum valdὸ probabile videri hu naanum animum supernaturali virtute in tantum augeri post Muthoc modo infinitum claia intueri,ieriam comoiecti seu comprehendere possit, modo illuasi momin aliquo genere infinitum Denique si de distino con
ceptu in tempore infinito sermo sit nihil videtur absirdi, omnes Sessingulas partes alicuius infiniti hoc modo con- cipi posse. Si enim ab infinito tempore mundus extitis.set,coelumque sitos motus obiisset,Anselus qui ab infinit tempore extitisset , singulas caelestium colorum esse euitiones distincte potuisinis rAESTIO VII. NVllum dari in rerum natura infinitum actuacua t. s. tegorematicumsatis patet , eum omnia quae sunt, sinito caeli ambitu contineantur at si daretur elium idi infinitiam,siuemunit inritae multitudine, Fuluia, infinitum ore Meti Verum grauis est dissimilias an vir' tutos item diuina dari possit, manabaluia possibila sit eiusnodi insinitum: Zxempli gratia,an procreari pol
sit infinita multitudo lapidum , aut corpus aliquod infi-
470쪽
o Pκi MLa PM, id fieri posse dicant, eo quod non vi leatur id denegan- 'ε amri dum diuinae potestati. Verum permulti graues Theologi oppositum docens, quod certe nobis et ii cur probabilius, nempe insilii tui inullo modo fieri possie non udd repugnet ex parie diuinae potentiae, sed ex pari rei quae nerition potest propter apertas contradictiones quae inde sequuntur ut luod inlinito daretur maius, quod pars esset aequalis toti &c. Nam si ex hypothesi,infiniti lapides obsterent,post et adhuc Deus alios procreare,cuna ipsius, tentia non possit ex haut iri; qirod si alios procreet,ex istorum additione augebitur praedictorum lapidum nume-a Ilis sic litesciit aliquid maius infinito. Deinde si ex eo- dem infinito lapidum numero centum subtrahantur, si di, eas reliquum esse adhu infinitum , cum non detur ma
ius infinito, sectiteretur totum numerum ex centum se
llatis c reliquis non esse res rem sua reliqua parthquod absirdissistim est: Nec minor absirditas sequer
tur si darentur lineae ex una aut aliera, vel ex utram et arte in infinitum protens x: fieri enim posset, cum duae in .e essent inlinitae ex ira parte , ex altera tamen parte finitae , una fieri posset maior altera abutiae ulla additio-ate, leti sola motione seu tractione unius praealtera. Adiundis Adfundamentum autem oppositae sententia respon--η μ ρο demus, etiamsi diuina potestas sit infinita, non tamen in
c. .. mby creatis effectum infinitum sortiri posse : quia reio,on.' meat, ς anditio infinitudinem non patitur. Adde quod insinita Dei potestas satis elucet in eb quod ex nihil, .mnia licet finita produxerit: Deinde quod nihil sit adeὁ perfectum quin possit adhuc aliquid persectilis produci
. Deo. Denique quod Dei potentia nulla effectuu in magnitudine aut numerositate pollit exhauriri, sed omnem, quae concipi potett,rerum magnitudinen in multi
tudinem inlinite superet,cum sit ipsemet Deus qui est seper omnia beneat siris,cula.