장음표시 사용
161쪽
tas restoria de Baptismo conssantisi M.
eo Constantini Edictu: defalsitate in bisoria de Esistathis: de
fictione quod laudarus μ d Consantino: de ejus Electione in Esi sum Antiochenum d parte Arianorum et de appetita Iaudii : de ejus profusione in adulando: de insida ejus hisoria ere. Sed de Vitae Constamini libris quatuor eorumque vitiis, ac desectibus haec pavea praelibasse , ac levi brachio attigisse sussciat. XXXVI. Eus Ea. In pluribus hactenus enarratis defectibus exeusiari potest Auctor, & veniam mereri videtur speciatim propter Faustae, Crispi atque aliorum necis silentium. Ipsemet enim libro primo eapite sexto, de operis sui inst tuto, deque iis, quae scripturus esset loquens ait, se nolle ad exemplum scribere eorum, qui tum a Nerone, tum ab aliis quibusdam impiis, & nefariis tyrannis improborum iacimnorum argumenta splendido, & illustri genere orationis historicos libros exornare non gravati sunt, sed eonsentaneum Vi ipsi videbatur sa) ut eximiam μ illustrem virtutis eius'rerum. a. p. 1 r. seq. Asorum famam gaiam pracduemus , ait, omnibus illis , quorum desiderium ad divinam amorem amplexandum praeclarorum imitatis mirΘρυμ incendere . Et infra eodem eapite: Rerum namquepraeclθὰ er disiniturgesiarum eommemoratio , non in-eommodam quidem es injucundam lectionem , his praesertim γιfant animo benὸ eonstituti, sed ad sitam in uendam per tiam utilem , b fructuosam es planὸ allatura . Quid inde, si plura dissimulavit, quae putabat non spectare ad suum in
XXXVII. Si Lυς T. Nee exeusationi suae, fidem adhic vῖο rh. . Nam impia sub dulci melle uenena latent ; & notoria 'LI P res est eum scripsisse contra situm institutum , & prout in his quae ad improborum facinorum argumenta, ut ipse quid et Maait, sipe stabant, dissimiliare cupit, ita & in iis, quae ad malo rein Dei gloriam, ad sempiternam sinceramque Constantini majorem laudem, ad Divinum amorem amplexandum, prae elarorumque Constantini factorum imitationem ae ad vitam instruendam , cui testa perquam utilia , di fructuosa haectabant,
162쪽
nee eitra scelesti cujuslam Scriptoris uisimiae notam taceri,& dissimulari poterant , vaste dissimulavit , adeout, quod ab i. Ub. 4. Martialis alii, ego Auctori Dic obiiciam rDeeipies alior verbis vultuque benigno: ' . Nam mihi jam notus dissimulator eris. Et haee quidem proba non indigent, cum evidenter certumst, quod, ut Baronius supra num-xiv. relatus exacte obsese vat, Auctor Ario adhaerens adversam sibi Romanam Eccle-sam aded aversatus sit, vi ea eae parte delegerit potiώi d Onsantini laudibus abstinere, quam ulla ex causa de ea velle benὸ mereri', quod ex unico, quem hic adduco , loco elarissime patet. Refert, quomodo in Nummis Constantinus post mor-gem, tanquam in Coelum ascendens sculptus, & repraesen ratus fiterit, inquiens: b) Iam ser3 in ipsis nummis exscuti to A .vIt. ἔα formae, quae una parte beatum hune nostrum ob isto capite repraesentabant, altera pane, quadrigis insar aurigae i dentem, demissa Illi earotri manu dextra exceptum. Post quae statim ad alia digreditur, ne verbo quidem ad hujus nummi explicationem adject4 , neque plus dicit, quam quod
nummus etiamnum extans per se exhibet . Cur adeo r
dis hoc loco A uctor qui tamen alias, &quidem libro tertio eapite tertio hieroglyphieam Constantini imaginem, superculus caput Crux, rub pedibus vero consessus Draco situs erat, perdisertE explicat.ὶ Voluit nimirumό ut ex animi quidem sententia coniicio, hoe loco potius i Constantini laudibus abstinere, quam hae ex caula de Romana Ecclesia bene mereri , ne , nummum explicando laudare , di arprobare videretur id, quod Romae factum est , di Nummi
hujus causa prima extitit. - .
Euses. Quae causa illar ' i XXXVIII. Silves T. Hanc non obseurhindicare videtur Eusebius Pamphili, dum in oratione coram Imperatore r. vlib.
anno trigesimo Imperii sui anno habita, inter reliqua sic per . orat: e) AIque Deus igse, qui summus omnium Imperotor es, i. r.
163쪽
ut in hae vita dexter ua ad opem ill ferendam caeludi demissa,
omnium, inimicorum , adversariorumque esseeit Victorem, imperiique principatum longinquo annorum elaealta ampli sic
sis: Sic ps discessum Θ sus, tuum bonorum mutu prae sabiliorum participem facturus es, reque i a promi a sua ei cum
Iatὸ praefaturus. Quibus Eusebius id, quod revera ante . Constamini mortem factum est, & post ejus mortem in nummis suit expressum, docet. Videlicet, quod, quemadmodum Coeli ea divina manus, quae Imperatori nostro ad opem serendam in hac vita semper praelio fuit, ac omnium inimicorum , adversariorumque effecit Victorem; ita quoque eadem coeli tus visibiliter tandem demilia manus quae, ut resert idem Eusebius sincerus Historiographus noster, Imperatori eo tempore, quando Romae in Palatio siuo Lateranensi a Silvestro Sanctissimo Papa bapti1atus est, apparuit, corpusque ejus tangens 1 Lepra mundavit imperii principatum longinquo insuper annorum circuitu amplificaverit, atque, quod etiam nummus exhibet , illum post discessum e vita bonorum multo praestabiliorum participem factura, inter Coelites, ut pro certo tenendum, ad se assumpserit. Quantam, quaeso, potuisset Auctor Constantini Vitae Imperatori congerere laudem, si nummum hunc, ita ut oportuit, explicasset, non quidem . verbis ex flumine Tullianae Eloquentiae ductis rivulis, nee sumtis ex inintiliano flosculis et neque, necessarium suisset , inflatis plenisque buccis adhibere spumantia, alibi toties ab eo in salsiani excessivamque Constantini laudem perperam adhibita verba; sed satisfecisset, sie scribere, ut intelligeretur, δέ de faelo loquens nummumq; explieans historiae veritatis imitatus fuisset smplicitatem ; quemadmodum Eusebius , atque alii orientales Scriptores hac de re scripsere; quandoquidem ea ad Auctoris institutum, quod profitetur , praecise spectasset; quam tamen silentio sito damnans dolo
XXXIX. Haec atque alia in libris de Uita Constantini observata vitia, quae viri gravissimi censera sua percellunt, haud
164쪽
haud ego laudare possum. Dico: hae atque non item omnia. Cum etenim mala mixta sint bonis , Spermissum sie omnia probare, praeceptum vero , quae bona sunt tenere ; hine
quoque libri isti , malis bonisque mixti, quoad bona a viris doctis, & ab Ecclesia probata , non plane reiiciendi, sed tenendi sunt. Multa namque continentur in illis, quae ad veram Constantini laudem, ad eius pietatis sanctitatisque commendationem : a stionumque suarum piaeque vitae rationis imi-tλtionem: nec non ad Divinam quoque, ob planε admirabilem in eius conversione dispositionem, veram ingenuamque . . Iaudationem spectant negare non possiamus, multum nos Auctori debere, aς propterea , quod Arianae partis studi . . sus cognoscatur , eam causam tanti non aestimemus, ut illum vel durius tractandum, vel etiam de manibus studioserum,
historiae putemus excutiendum. Cui, si quando Ecclesia, Ma jores nostri, & Viri docti nostri temporis fidem quandam, & . auctoritatem tribuunt, nos quoque tribuere debemus, neque omnia , ut in Colloquio VI. n. aa dixi, reiicienda putemus . σ) Si tui his rita, inquit Doctissimus Canus, auctoritatem Eccles a tribuit , hie dubio proeul dignus es , eui nos etiam am tib M e. o. Horitatem adjungamus. Contia Mia, eui Ecclesia deroga vit em, ei quoque ποι fidem jure ae mervo derogabimur. Non Auctor librorum de Uita Constantini penitus respuendus est , sed legendus ex parte, juxt, doctrinam D. Hieronymi, quomodo sint veteres quidam legendi: b Fgo , inquit S. Pater, tQΗῖειτνἰη. Origenem propter eruditionem e interdum legendum arbitror, M--τι- quomodo Tertullianam , Novatum, Arnobium , Mollinarium , nonnulur Ecclesiasteor Seriptores Graecos pariter er Lat nor, uς bona eorum eligamus, vitem que eontraria, juxta Apostolam dicentem: omnia probate , quod bonum es, tenete Iertim qui uel In amorem has nimium , vel in odium machi inui prolute dueuntur, videntur mihi HII malarim Propheti- ω subjacere: Hae his, qu/ dieunt bonum malum, S malum bovum, qui faciunt amarum dulce, dulce amarum. Nec enim propter doctrinam ejus praua suscipienda sum dogmata: R ncc .
165쪽
r3o restoria de Baptismo Constantini M.
me propter dogmatum pravitatem, si quos eommentarios ista, Fripturas sanctas utiles edidit, penitur respuendbunt. su)dfl eontentimum inter se amatores ejus , es obtrectatores funem duxerint, ut nihil medium appetant, nec servem modum , sed totum a robent, aut improbent, libentiari piam rusiritatem, quam doctam blasphemiam, eligam. Proinde bona in libris do vita Constantini contenta, quibus Ecclesia & viri docti fidem tribuunt probo,nec fidem elevo,sed ego quoque cum iis tribuo; Malis vero, quibus Ecclesia fidem derogat; ego quoque iure ac merito derogo, nihilque magis in animo est , quam ob falsam, S ab Ecclesia reprobatam de Constantini M. Nicomediensi baptismo narrationem, illis fidem elevare omnem dein Togareque. Nunc vero plura non dicam , ne praetergrediae horam, qua Colloquia nostra metiri solemus.
De speciali Imperatoris Consantini Bapti I Meomediensis in Liseris ejus vitae contenta narratione , quae me uisoria, nee fabula, sed eon tam mendaeium demonstratur.
EUsas. Salutem primum jam h principio propitiam mihi
atque tibi nuntio. Si v Es T. Superi, si qui talia curant, persolvant grates dignas, & praemia reddant debita. EusEM. Nunc mihi, siqua tenes dubia de baptismi Constantini Nicomediae historia , ab origine dicere prima incipe. Aperte, ita ut res se se habet, narrato. Suspensis auribus ista bibam. I. Sitivas r. Quid historia utique noris. Quid fabula, quid mendacium ὶ non te latet . Eusebiana narratio de bapti .mo Constantini, quam dicis historiam, non est historia , n que sabula, sed mendacium; parce s alio enim vocabulo appellare eam ignoro.
166쪽
Pan. I. Cottis VIII. et 3 et Eusga. Quid igitur Me de re dicere habest Et quomodo tandem , aut qua ratione id ostendis . II. Si LvEST. De scribenda historia sim ma capita delis bati M. Tullius, cujus idcirco verba apponere hie necessum
arbitror. H Lini inquit ille, primam esse histariae
derat ne quatuspicio gratia sit is scribendor ne qua simula
tis Meseusicet fundamenta nota fant omnibus . Iba autem exaed ratio posita es inrisari , et verbis. Reram ratio ord nem temporum desiderat, regionum deseriptionem; vult etiam, quoniam in rebus inagnis, memoriaque dignis , eonsilia primam, deinde acta, postid eventus expectamur de eo lis Agni eari euid Scriptor probet , in rebas gesti declarari , ποημIam quia actum , aut dictum sit, fd etiam quom Oe s cum de eventa dicatur vi eos' exsticentur omnes , vel casuι, sepientiae, vel temeritatis: hominumque ipseram non oldm ruge , s etiam qui fama ae nomine excellara, de cuiusque viaia a que natura. Verborum autem ratio, ctgenus orationis fa-fum , atque reactam, er eum lenitate quadam aequabiB profluent , e bae Dieiasi asperitate, o sin mentiarum forensium aculeiι , μα quendum es . Hactenus Tullius Cicero, qui sundamentum quidem historiae, esse dicit veritatem: quomodo & Dionysius Hallicarnasseus & f Strabo subi quae de
Amaronibus narrantur, inter fibulas refert: Hisoria re ai-rit veritatem , se ea vetur sis, e nova e monstros autem , ML nulla admittit, vel rara. Nempe, ut ait est Vossius, cum ' M Ara. historia haud aliter, ae eum arteria aspera comparatum est Uti enim haee rejieit, quidquid inciderit: ita historia aversam a. ν. i tur, ac repellit, quicquid a vero abhorret. III. Sicut igitur veteres Ethnici ad historiam profanam veritatem tanquam ejus animam primu neeessariam existimabant ἔ it, quoque Seriptores Eeclesiastici ad historiam Sacram requirendam esse veritatem censuerunt. Q Legibut οβ ta; M.tat.sb. δερο ηι, inquit Socrates , hi riae , quae simplicem sinceram- ... in Pro πω fue, rerum ge rum narrationem eam M omni suco caren. R a tem
167쪽
rem postulant, deinceps ad Vsam hisoriam a rediar rscribam, quae partim ipse vidi , partim ab his, qvi illa eono
xerant, perdidici: quae quidem vero ein inde exoratum habeo, γ)d qui eadem mihi narrabanι , 'si narrando minim inire se discreparunt. Quomodo in historia veritatis potissumum habenda sit ratio Sozomenus ita exprimit , dieens radicti sententiis , episeum quae pro sua se faeie . boni , sudioiὸ in unum collegerunt et mi aruerὸ fecise contra. riar. 2uae res una e u , αν ρώπ in Dr obtigerint , aegrius dimasere cum di altate erueremur. Rerum cum in bisoria nihil ponendum sit, quod non sit cerum maxim), es veritatis pro ptered maximὸ in ea raIio habendae idciria videbaturper miri necessarium , ut quoad possem , ejusmodi uteras diligenter peris in .suorem. Idem alibi tb De doctrina autem inquit, vid)- , ,,οῦ '' rint illi, penes quores potesar de ea judicandi. Nam illa n que scribere institui, neque sunt accomodata hisoria et cujus munus es , vera narrare , nihiιρων adjicere de suo. Hae hactenus de historia. Eusea. Nunc quaesis, ut mihi explices, quae aut quid sit Fabula m τηrent. IV. Si Lvεςτ. e Nos fabulaesumus , senex atque anui.' ' Dieitur autem sabula apud Zenodulum ex Platone & Plutarcho imperfectur, ac mutilus sermo. Unde fabula sortiatur no- L;b. i. , docet Isidorus: Fabulae, inquit, d fando dictae r. quia non sunt res facta ,sed tantummodo is uenis dictae . Fa-hulae docent, & non nocent. Sic Comediae & Tragediat, quae
' ' --, inquit S. Augustinus, ut apud Horatium, inui loqui sur muri, er mustela vulseeuis, ut ster narrationem Uam ad id, quos agitur , vero referatur significatio. Unde V Aeso- ear fabulas ad eum finem relatar, nullar ineruditus fuit, qui putaret appellanda mendacia. Haec in seris libris, ut in
168쪽
brosius ait: Fabula etsi vim veritatis non habeat, tamen rationem babet, ut juxta eam possit veritas mahisestari. Dicitur praeterea fabula hisoria fabularis , in qua nimirum mulinta salsa, & minime vera scribuntur. Sic Suetonius in Tiberio ait: curasit hisoriae fatalarii notitiam. Haec de fabula. Eusea. Quid tandem est Mendacium V. Sitives T. Mendacium derivatur a verbo mentior, quod falsum dicere significat; ideoque mentiri nihil aliud im- portare videtur , juxta nominis Ethymologiam, di vocis in.
terpretationem, quain contra mentem ire, & dicere aliquid vel scribere contra rei veritatem ad decipiendas audientium, vel legentium mentes. Unde Tullius Ciceror Mendacium, inquit, es falsa verborum prolatio, eum intentione fallandi. Et communiter definitur Hendacium a Doctoribus ex a) S.Au- a I b.
gustino & b) D. Thoma , esse falsam signifestionem poeis eum intentione fallendi , seu dicendi falsum. Est porro non- ῆ . in ulla differentia inter mentiri, de mendacium dicere. Qui enim Au. a. mentitur, non ipse fallitur , sed alterum fallere conatur . . Qui vero mendacium dicit, tum etiam sallitur ipse, cum credit se verum dicere. Unde Nigidius apud Gellium ait: Vir
bonus praestare debet, ne mentiatur et prudens, ne menda-
eium dicat. Aliquando tamen mentiri est per imprudentiam ' salsum dicere, sicut & mendacium d scere. VI. Multipliciter mendacium dividitur 1 Viris doctis, sed non nisi de illo loquor, quod illi vocant mendacium perniciosum, quod est illud, ex quo sequitur, vel sequi poterit nocumentum, & damnum alicujus, si vh in persona , sive in rebus, sive in honore, de fama, cum Dei offensa contra Divinam Legem . De quibus agunt D. Thomas , Sylvius , Silvester, & alii. Et tale mendae tum est, quod legitur in libris de Vita Cqnstantini, de hujus Imperatoris baptismo Nicome. diens; non tamen quod Auctor dixisset mendacium, eo sensu quod & ipse credidisset se verum dicere, sed quod mentitus M conatus sit alios fallere. EusEa. Quo autem modo ista probabis r OptimE prose-- ctb
169쪽
ctb seceris , si haec exposueris , ac praeterea alacri animo disputationem, ad quam aequε paratus suin, aggressus fueris..H.vεs T. Fabularem historiam, ac planE mendacem eam esse narrationem , ex hactenus dietis utcumque erui potest, nimirum ex notitia differentis historiae, verae a salsa, ipsiusinet veritatis a salsitate sive mendacio . Et enim nos distingue. re oportet historicos veros , salsis, quod non levis est negotii, bene autem si distinguimus, facilius tandem etiam bist rias ipsas a sabulis, atque mendaciis discernere poterimus .Adnotitiam hanc exactius assequendam varias tradunt viri docti Regulas, quibus erudimur, quomodo historiam veram , falsa, sive veritatem a salsitate, ac mendacio discernere expediat- VIII. a Euripides in Phoenistis ait e geritatis Devis eliea finem in esse oratio simplex, vastis non egeni arebagibus; Maidem V P perse congruit. Sed narratio Auctoris de Constantini Baptis mo Nicomediensi, non est oratio simplex, sed auehor vastis utitur ambagibus, a quibus etiam nonnulli viri doctissimi in varios seduisti sunt anfractus. IX. Tullius, cujus textum supra retuli, dum ait: primam historiae legem esse, ne quid fias dicere audeat, deinde ne quid verI non auis; ne qua iusticio gratiae sit in scribendo, ne qua mulcatis; clare ostendit, Auctorem vitae Constantini, quent alibi falsum dicere, dc verum reticere ausium constat, & hoe ipsum in Constantini baptismi narratione ob servatur, gratiae, & simultatis suspectum, primamque historiae regulam transgressum esse .X. Plutarchus in Pompeio, cum quaedam narrasset Pompeii indole ac moribus indigna, subiungit , non esse , quod fidem iis alligemus quod ea hauserit ex C. Oppio, Caesiaris familiari, qui amore Caesaris, odioque Pompei , pleraque seripsisse videri possit ; quae historicorum culpa provenit, inquit laudatus Vossius, ab amore, odio, metu, a quibus
si apud Vos . propterea scribentis animum vacuum et decet, subjungens r
idet, b) magis N Lectori opus, videre an malefacta, quae
170쪽
rai ab σῖ- , partiam sudio esse solet, sed etiam ab levi.
tale hamano generi insita. Sed propter haec eadem , nimirum propter Odium, & amorem reputat Socrates Vitae Constantiani Auctorem inter eos , qui non praea m a Deianz, vel, seudio partium, quibus nimiam fasent, adducti: via , ut cer- in hominibus gratificentur. Et eommuniter dicitur, vitam illam nonnisi in gratiam Constantii Imperatoris Ariani suisse scriptam. Quo autem pacto fidem alligemus iis , quae Auctor narrat de Baptismi dilatione , Constantinum nempe distulisse baptisnum usque ad mortem , seque eousque perdurasse im- poenitentem. Anne haec satis convenientia, euia Pientissimi PrincipisConstantini natura Annon potius ejus indole ac moribus plane indigna rXI. Aeeedit doctissimi Cani anesmadversio , qui sic in quit : ' Mihi fanὸ aoquando , ct vertim ipsum in scribentis
ceritate , candoreque relucet, mendacium conra aactoria quidam angor , es ealliditas patefaciam. Sinera, mihirreis , veritas G , es si animam repurgatum inveneris , i et per se rem insuit. Fal ias eireuitiones studeris , es anfractat sequae verboram misit oliaritὸ cireumdat, ac protegit. Atyis . etiam eum in bisoriae ratione , quid stuemque deceas , conside-
to reor quosdam memori prodidi d. Sed hoe ipsum observatur in enarratione de Baptisino Constantini. Cum enim Au- . ctor nequaquam ausus si nominare Baptismi ministruit , nee sarmam , dc ritum exponere ; ac praeterea nonnis circuiti nes quaerat , stilue verborum ambitu sollicith et reumdet, ae P tegat, angor, de calliditas ejus mendacium patefaciunt. XII. Eusga. Ex hae enus a te dictis nonnulla de historiarum notitia satis comperio. At nondum hisce deis monstrasti, historiam de Baptisno Nicomediensi esse mendacem . Ita quidem dixisti, at non probasti. Si LvEsΥ. Ne sumos tibi vendere videar, antiquorumia Graecorum, iuxta ac recentiorum quorundam Latinorum, qui de bapti simo Nicomediensi assertum nonnisi absurditatis, ac