장음표시 사용
141쪽
11o DANIELIS HEINs II alia-causa quam quod probiu esset Nam de ipsa quid sentiret, nemo melius quam nos iaterris nouit: qui expressam mentis candidis. simae essigiem, ac quasi vultum, quamdiu exi.
mus superstites,circumseremusDe diuino numine ac benignitate ejus,de ςternitate animoru ac natura, desalute nostia, quae ex Christo Domino ac Deo nostro fluit, de autoritate vo- luntatis eius nobis reuelatae.quouis laico quouis tempore cum eo disputavi: neq; quicquam deprehendi, quod non virum optimii aut Ve-reChristianum,maxime deceret. cum amicus, non e trivio, sed tanquam alter ipse, in arcana pectoris,per seria per iocos penetraremsneque raro omnes angulos, dc quasi forulos aperrae mentis,perreptarem .Questum tamen memini 'nonnunquam , unum illud displicere sibi, quod, cum nemo Christianus esset qui non pariter honestiis esset, reperiri quosdam, quisib nomine ac prosessione veritatis, callide nocerent. Porro, ut in peste, id quod ab Hippocrate diuinum dici solet, maxime malignum, ut loquuntur Medici, ac venenosum esset, ita speciem religionis, nisi ipsa pariter ac
probitas accedat, pessimum venenum in Republica ac vita esse. quo, qui tantum probi es 1ent, facile euerterentur: caeteri, ut histriones, clam fabre perent ac quouis peruenirent. Immenta manu latebras in animis ac sexus esse, quibus occultandis, coelum quoque in partes trahi.
142쪽
' ORATIONES. I 2Itrahi. ne quid hic in terris esset, quod humanis fraudibus obstaret. De collegis reuerenter,de amicis optime, de caeteris qui minus tales essent, raro potius quam cum contemptu loquebatur. quod erecti animi indicium ac nota est. Rebus laetis ac prolixis, nunquam ferocire aut immodica sperare. si quid ex sententia ac praeter expectationem eueniret, animum in potestate nRebat: si fortuna, ut non raro solet, contra daret, spe languentem confirmabat. Veros intimosque anectus, e Republica sumebat: nisi quod aduersa callide apud populum dissimulabat. quia vultu quoque ac fama res communis sustinetur. Caeterum; cum in hac urbe Medicinam aliquamdiu maxima cum laude exercuisset, eius valetudini ab Illustrissimis Ordinibus, in cuius vita ac salute salus Reipublicae versatur, cum amplisesimo stipendio praesectus est. In quam curam ita toto pectore ac animo defixum vidimus, ut, non ratio familiaris, non uberius e consul tationibus promiscuis compendium, non aegrorum in eadem urbe preces ac incommoda, ardentem magni principis amore ac flagrantem retinerent, quin cum imbecilli illo ac afflicto saepius corpusculo, in castra, quoties o casio offeriet, sequeretur: quin de uno cogitaret, unum loqueretur, uni omnia metueret,
unum animo infixum gereret, uni, si quid ingruisset, sui ac seorum prope oblitus, gemeret
143쪽
112 DANIEL Is HEINs Irac suspiraret. Denique, quemadmodum ex venis & earum pulsu Medici de aegro censent, ita ex moerore eius aut hilaritate, herois inuictissimi secundam valetudinem aut morbum
descripsisses. Quo obsequio ac fide, magnum illum Patriae parentem, fulmen illud belli, pacis columen ac decus,ita sibi j unxit, ut non
pauca nec obscura a quamplurimis circumserantur documenta. Homo enim ab ambitione clienus, cum de multis bene mereretur, ne
apponi quidem gratiae id sibi postulabat: tantum abest, ut honoribus pro se invigilaret. quivi gloriae non parum addunt, ita magnum Mnimum ac supra res humanas constitutum, ne attingunt quidem. Est hoc proprium nonnullis, qui in literis ac chartis educati, aliam ad -Vitam transferuntvt, Vt, quemadmodum quie fabrorum officinis fumo ac fuligine insecu. veniunt, risum omnibus in publico ac jocum debeant. Longe alia amici nostri ac diuersa fuit ratio. qui acceptus ante Principi ac carus, cum autoritate aulam eius ac familiam accensit. ut, quos antea ne conspexisset quidem, statim demereri posset. Ad haec lepor ille ac venustas, illa amabilitas ac candor accedebat. ad quae cum prudentia accedit, quidlibet in aula possunt: sine ea, viscus nihilominus ac illices sunt animorum. Porro fallitur, qui strophas tantum & obliquas artes, cum integumento animorum, ad conciliandos aulico-
144쪽
ORATIONES. Iasrum animos, valere arbitratur. Multo plus simplicitas ingenua ac candor potest . Quicum nudus sit nec quicquam celet, caeterorum quoque , exemplo sito ad integritatem sectit aut expugnat. Adde, quod, qui tales sint,profundos aliorum ac opertos facile pertentant. quia nemo apud eos sibi cauet quos nec metuit nec vitat. Accedebant illa e communi vita,
omnes perferri ac pati, Cum quibus erat cunque una: ijsse dedere,
Quae in scena cum verissime dicantur, raro admodum in vita exprimuntur. In hoc omnium . fauore, ea gratia ac laude, morbo subito coria reptus, cum non tam extingui se quam abripi videret, praeter expectationem omnem ad me mittit. Petit, ut cum reuerendo praestantissimoque viro ac amico, Colonio hoc nostro,
Gallici collegij Regente, in quo,cum & pietas& eruditio sit summa, omnia ab ostentatione aliena sunt, ad se venirem. Cuius cum ingenio ac moribus mirifice ac sii pra fidem caperetur, refici illius verbis se atque erigi testatus est. Finem quidem vitae sibi jam ac terminum adesse. Prorsus hoc persitassem sibi. Vnum esse Certum, aliam restare: de qua multo minus dubitaret,quam quod aliquando moriendum esset. Si quid unquam deliquisset, eius poenitentia ex animo se duci. Hoc sentire, quod
145쪽
tr DANIELIs HEIN si1 perpetuo sperasset, Deum sibi in extremis adfiiturum. Quem, non fiacto animo ac moesto, sed praesenti ac erecto, expectaret. Ita, quod est vere Christiani, & prostratum peccatorum recordatione, & ingenti vitae melioris expectatione ardentem vidimus. Macte ista fide , isto animo, mi Bonti: quo non improborum modo voces, sed & coelum perrupisti. Uniuersie autem vitae, fortitudine ac amore libertatis, indelebilem in animis tuorum recordationem reliquisti. Longe praeferendus ijs, qui in castris atque in acie versantur. In quibus ut
non minus tempestates omnes ac incommoda ferebas, ita maius est quod praestitisti. Nam ut armis illi patriam tuentur, ita tu pro Vita. ac salute Principis inuicti in excubijs ac statione tot jam annos constitisti. Tu, pro Omninm salute, quae in vita ac salute unius vertitur, tot annos vigilasti. Tu, in cura eius, si non sanguinem, at animam, at Vitam, qua ire
illi quidem maius habent quod amittant, CC fidisti. Ipsam, dico, mortem obijsti. Quam qui magno animo, quod a te factum vidimus, contemnit, scuta quoque, & gladios, & hastas, facile contemnet. quippe, quae non nisi mortis cauta metuuntur: quam tu sortiter tulisti. Nostra causa agitur, Amici, nobis justa celebranda, nobis pompa haec ducenda erat, qui superstites defuncto, fletu contabescimus& luctu. Quorum causae ut in aliis plerumque singulae
146쪽
O R. A et I o N E S. ssingulae concurrunt , ita multae ac multorum, imo omnium, in uno hic concurrunt ac conueniunt. Amisit ciuem libertatis studio flagrantem floretitissima Batauia: clientem si gularem ac incomparabilem uterquePrinceps ac Natauica familia : doctorem celeberrismum ac praestantissimum haec Academia: Hsculapium salutis suae plurimi,amicum multi, fratrem quidam, quidam patrem. Ego, quid ac quantum, Auditores: Fratrem, hospitem, familiarem, inspectorem valetudinis
ac vitae meae, imo valetudinem ac vitam. Heu, .
inere Bonti, generis humani amor, suauitas, ac elegantia, eam nobis ita subito inc buisse tempestatem ac procellam, ut quos Omnia quae primam in vita salent, sine ulla
aut dissensione aut querela, tot jam annos, tot jam, inquam, annos, conjunxerunt, Una hora,vnicum momentum, tam diuturnae legς absentiae disiungati Quid amicis meis nuncia- bo, quos,n caetera, communes hactenus habemus 3 Quid affini meo, tuo autem fiatri ac amoribus, Rutgersio i qui, ut solet, tui plenus, in amplexus nostros nunc a Rege suo properat. id cognato nostro Adriano Blyenburgio,amplissimo clarissimoque viro: qui
non ita pridem, conclamata valetudine ac vicinus morti, ad conspeetiam tuum, cum e ca stris rediisses, respirauit primo, mox conua-
Juit i qui Dordraco usque, ut postremumVale
147쪽
rdis DANIELis HEIN stet hinc abeunti diceret, in urbem hanc aduenit: nunc,hoc ipso misere frustratus, ut videtis,st animo hic ac dejectus sedet. Ego autem, ut os illud tuum, illum venustissimum pudorem, probitatem, verecundiam, modestiam, integritatem, fidem, ac candorem, Ut tot voces, tot colloquia, tot dies, jus postremo contubernii ac mense, obliviscar aut ex animo
deponam λ Ego, ut sincerum illud pectus, in
quo cogitationes omnes meae, ac propemodum hic spiritus & vita, tanquam in hoc meo, versabantur, alibi aut quaeram aut inueniam λNam, quo me conuertam Z Vnde sinite ut consilium a vobis in fatali case meo, Auditores, petam aut quae denique selatia hic quaeram Fratres tuos adeam, ac querar λ qui afflicti hic dolore proprio ac prope exanimati sedent. Filium, quem reliquisti 3 qui non minus orbitatem suam ac calamitatem merito deplorat. Anum afflictissimam paretem tuam' quae extremum senectutis suae columen requiarit. quae in sordibus, quod relliquum est, ac squallore misera traducit. Domi meae aliquo me abdam 3 Ipsi quoque liberi in morte tua commouentur. Foras ac in publicum prodi boὶ Nusquam plures lachrymas & gemitus inuenio. Aulam ac palatium accedam ' Iuro vobis, Auditores, inter inuictissimos fortiss1 mosque viros illos, qui in bello nihil hactenus quam sanguinem fuderunt, audio non
148쪽
O R A et x o N E s. III unum esse qui nunc lachrymas effundat. R :quiem e literis, e sapientia,ex eloquentia ejus . que cultu petam Z Illa sordent: ista,ne respondet quidem. Vnum Auditores restat, unum superest post illa, quo, cum verba nos deficia
ant ac voces, oratores praestantissimos,invitos quoque ac nolentes, antecedam. quod,cum caeteri hoc agant, ut orationes, quas in morte
ac senere suorum habent, artificiose ad tu
istum dc commiserationem circumducant ac concludant,nos cum veris lachrymis& fletu, 'verba pariter & voces abrumpamus.
RE INERE BONTI , VALE ET SALVE. SALVE, IN MAM, AC POSTREMUM VALE.. NOS TE EO ORDINE AC LOCO , SUPREMUM NvMEN IUSSERIT , SEQUE MUR. REi MERE BONTI VALE. In Librum De munia, qui musto Aristoteli inseribitur. Ο R A T I o X.
ANimum humanum, Auditores, vitae nOstrae ducem ac rectorem, in excelso loco rerum Natura posuit: ut, inuitus quoque, opus hoc immensum, inexhaustum, ac quod uniuersum vocant. intueri assidue cosatur. Quo mihi magis eorum rationes admirari Iubet, qui cum undiq; includantur hoc theatro, ipii tamen se subducunt,& industriae parentis suae tamquam fugitivi elabuntur. Me
149쪽
Ἀ8 DANIELIs HvINs IItem vero tot tantisque rebus destinatam, curis partim levioribus, partim etiam pudendis, occupatam atque intentam tenent. Sunt qui fine sensit ullo vitam omnem ac aetatem transigunt, qui cum causas vitae numquam intellexerim didicerintque, ocio, fastidioque ejus patiter ac sui. misere torquentur, &,quod eleganter autor vetus dixit, praeter propter vitam, non in ipsa, vivunt. Putes per praedonem publicum denunciandum illis esse: Infra terram esse quandam, quae tot herbas, fruges, stirpes, animalia producit. Cuius siue liberalit tem ac benignitatem videas, obstrictum vehementer te atque obligatum fatearis. Sive occultas abditasque causas; nemo omnes h ctenus inuenit. Supr/ vero Solem, qui quontidie e coelo, tanquam arce quadam celsa atque illustri, signum omnibus sustollit. Cujus
lumen Luna excipit. quae formosis comitata imaginibus ac flammis, oculos aspectu, men tem contemplatione sui varie oblectat. Per hos gradus , altius perueniendum est. Pos, quam ebim locum istum, in quo venti oriuntur, nubes collisuntur, nives grandinesque deseruntur, tonitrua ac fulmina tertibili fiagore mentem serisit humanam ac percellunt; ubi itides colore, capreae saltu, areae splendore suo, omnia quae summum coeli non attingunt ambitum,assidue mutari docetilam evasit, quicquid supra invenitur, purum ac cor-
150쪽
ruptionis est immmune. Ibi demum quintam Aristotelis essentiam, summum , nobilissimum,purissimumque elementum,ibi immortalem illam sedem inuenies, Quam nonfuscar hyems, qua nullo tingitur imbri. ibi Deum proximasque Deo beatorum animas,aut, ut melius loquamur,aliquanto altius,
philosophi locarunt. Quam vero, Auditores, mentem nostram exultare oportet, cum
de corpore triumphat , pum emancipata hac contagione , terram deserit ac sursum sertur. Cum relidi a terra, ac quod proximum ab ea, ipsa sibi maxima cum voluptate occurrit, δίoriginem naturae suae,quam in corpore nec in-
.uenit nec habet,ibi esse videt, ubi finem contemplandi Deus & natura posuerunt. Ibi penitus in se conuersa, quicquid homines mi- Tantur , muneri intenta suo obliuisci gaudet. Putatisne animam tam alte positam , vel opibus cujusquam vel fortunis inhiareὶ Ne videre quide potest. Infinitis enim spatiis diuisa sunt. Illa vero libera jam ac vicina Deo,orbem omnem peruagatur, , dc coelestibus affixa globis, motum quoque illorum imitari discit. Currit
cum Sole, circumfertur cum Luna, cum pia netis errat, haeret cum fixis. Minimum quod
Videt,ipsa terra est.quarOceano distincta &diuisa, parua sui parte habitatur. Quicquid magnum est in ea , solitudo tenet. Si ad homines respexit, sortis illam suae poenitet. Pudet mei quo