장음표시 사용
211쪽
Capitolio, terrestri Iouis domicilio sed in Caprearum lupanaribus, inter exoletos & ignotas ante voluptates jaceret. Videbitis adiri principem terrarum, ubi ante quilibet aedilem
timuisset, in foedissimo secessu abditum. Ibi Imperator, ibi Pater patriae, ibi Pontifex, ibi denique Tribunus plebis cum Sacratis legibus latebat. Adeo ubi vindex libertatis, ibi causa
seruitutis,Dominus 5 Imperator erat. In hanc ganeam demersus in hoc lustrum, cum abomni honestate recessisset, bonis adhuc eminus exitium struebat. Videbitis ubique aulicas patricia'; artes & insidias occultas: nihil liquidum,sincerum nihil, nihil sui simile aut unius formae. ne dissimulationem quidem , quam praecipue dissimulant qui caetera abscondunt. vi candore &sinceritate vitium inducant.H ita docet, ita eruit ac detegit, ita ob oculos ponit Tacitus, ut in animis Principum atq; in pectoribus vixisse dc eorum cogitationes per lustrasse videatur. Nihil illum latuit aut fligit. nihil est quod aut non callide obseruarit aut
non felicissime expresserit. Res cum Verbis , Verba certant cum sententiis. Videbitis
orationem sebriam , sed splendidam di dictionibus constrictam , abundantem sens, bus. Nunquam turget sed assurgit, nunquam jacet, sed aequaliter excellit, nunquam auras captat aut ineptias e schola vibrat, quod tum erat usitatum, sed oracula e tripode effundit. quae
212쪽
quae non aliter quam fulmen aliquod lectoris animum,praesertim in Republica versatum aD stant ac percellunt. Nihil illo grauius, compressius,castigatius, prudentius, nihil virtutis studiosius. Scelera designat, sed ut ea quiuis execretur: artes docet & ignotas fraudes, sed ut eas quilibet intelligat: pandit denique aporitque aulam,ne quis parum gnarus rerum humanarum circumueniatur. Dignus autor,
quem cum sceptris suis Reges Principesque commendatum habeant ac seruent, quorum sacra δc mysteria tam sedulo exponit: dignus qui ab illis ediscatur, quorum nutu terrae ac , maria reguntur.Nam ut prosinetur ab ineptis, non est metuendum: cum profanos, sibi inuolutus 3c abstrusus, alio releget. Paucos in consilium admittit : pauci sunt cum quibus contrahit: pauci quibus ad interiora templi sui aditum concedit. Pauci,inquam,&quos quin amauit Iupiter,arat ardens evexit ad aethera νirtus.
Dis geniti potuere. Causam quaeritis λ Etiam hanc Poeta vobis dabit. tenent media omnia olus. sunt istae, inquietis , syluae 3 Sententiae abruptae, circumdictiones intercisae , verba paucis usitata, & erepta Graecis aut a Graeco fonte cum judicio detorta: diligens Thucydidis, scriptoris accurati,sed obscuri saepe & con-
213쪽
r 2 DANIELIS HEINs Ireisi more gentis suae, imitatio. sensus non in ore nati, sed in pectoris recessu, ex profundo rerum humanarum & experientiae visceribus deprompti. Quare,sicut generosii quidam equitantum cruditos tolerant se stares, reliquos praecipitant aut calcant, ita imperitos a se iste& ineptos segregat. nam judicium requirit. Alexandrum sibi quaerit hic Bucephalus. Ad autorem ergo tantum, magno animo,alacritate,
diligentia, industria, ac studio discendi nunc adeste , Auditores. Ipsa disticultas vos excitet& salebrae Ferunt Annibalem, cum in Alpibus caput inter nubes absconderet , nec prospicere a se posset, utroque autem pede in gla cie atque in nivibus, ubi nemo militum con- . sisteret. non minus ipse haereret aut lapsaret, praecessisse tamen, &subinde haerentibus aut fessis porrexisse manum. tanta laudis siti aestuabat atque ardebat, tantus eum ardor gloriae tenebat, ut Italiam inuaderet. Nos ut editum doctrinae templum δc honoris aedem tenea mus, labor vllus absterrebit, ulla negligentia avertet Z Ecce praeeo & manum vob is porrigo. In fronte atque in prima acie versabimur. Patentem, si vos viri estis, S diffusum nacti sumus campum: vere Regium autorem. In quo
si quid inuolutum erit, explicabitur: si quid
eruendum ex antiquitate, erueturin q; iid applicandum ad hoc aeuum & hos mores, applicabitur. Non sunt somnia aut nugamenta hominum,
214쪽
ORATIONES 39 3minum', aut poetarum fabulae, quas vobis explicabimus. Audietis monita illustria,praecepta audietis, quae vos, ubi semel fuerint impressa animis, ex hoc, quo nunc sedetis, loco, in Se natum dc in Curiam sequentur. In ea tempora incidistis,quae feliciora sunt fortasse,non sunt meliora. Nondum obiit Tiberius.adhuc vivit, adhuc regnat, adhuc habitat in aulis. Adhuc machinis iisdem probi quatiuntur , animantur improbi,Regna euertuntur ac Respublicae: quodque nescio an ulla aetas viderit,pii adhuc Principes his artibus tolluntur. quorum capita
5 nefast) alii secanda locant,alii, scelesti qui-yam mancipes atque exsecrabiles , conducunt. Noua & recentia exempla,duo Regna, Gallia Britanniaque , & eorum Reges , nObis praebent. quorum alter tonitru ab inseris emissim vix effugit: alter,amor generis humani, jam in bello totus,totus in Rem p. nuersus , & quod maxime nos tangit, in restituendis disciplinis literisque totus , ab impuro ganeone, sed dissimulatione perfida armato, orbi crudelissime ereptus est. Quam dissimula
tionem, non ingenia judiciorum, non carnificum tormenta, non equuleus &uncus,non diuturni cruciatus, non discerpta ac dilaniata viscera,non flammae vis, non plumbum artubus infusum, inuenire & producere in apertu
Potuit. non aliter, quam si in venis terrae, aut
iii ipsis inferorum faucibus, e quibus mon-N strum
215쪽
194 DANIEL Is HEIN si Istrum hoc prodierat, demersa ac sepulta veritas lateret. Nero, patriae incendiarius, parricida matris, praeceptorum interfector, auriga, citharoedus, gladiator, si acinaedorum &cloaca , victias delictorum conscientia & D
mens, mendicauit mortem, nec inuenit percussorem. Marius, Italiae vastator, nihil amplius quam con sis laris, militem machandi sui causa ad se missum, sola vultus reverentia a se abegit. Ille verus Pater Patriae ac murus;illa lenitatis,comitatis,liberalitatis ac semetiς im govi natura,ille terror hostium,vassicies ac fuga, quos aduentu solo cepe ac nomine difflarat,qui virtutem semper comitem,inter pedisii sequas Fortunam habuerat,qui procellas om- enes ac fatales Regni tempestates,maiestate nominis discusserat, prudentia sedauerat, cuius solas cogitationes Oriens atque Occidens tr mebat, luce clara, omnibus praesentibus,plerisque & spectantibus,in oculis suorum, clam tamen, confectus est. Qui nunc inter animas beatas, nihil praeter Matrem Reginam, admirandae foeminam prudentiae , &Successerem suum intuetur. quem, quod felix sit ac Dasium , molem nunc imperii ac pondus suscepisse videt. Faxit autem Deus immortalis, ut priusquam summa ei vitae appetat necessitas, compos domi omnium ac foris, vindicatum ab externis Regnum suum videat Et quandoquidem hoc tempore est natus, quo non vi
216쪽
O R A T r o N E S. t 'stus hostium armata, sed latrones , reruni ac terraru dominos, non vi,s dclam,tollunt ac eripiunt,dissimulatio &sica,scepitiini di colo nam inuadunt, magnanimitate cima
suo certer,neque prius sibi nomini pie Bojarn haereditatium astendat coeliini, quam Henrico Magno,illustiissimo, malimo, fostissimo post hominum memoriamHeroi,Principi Au
gusto, Pio, Inclyto, Felici, qui in animis pe
ctoribusque omnium eorum , quorum inte est,ut sospes , utitnmota, post h6c facinus, Gallorum salus maneat ac gloria, vim ac p6 testatem tenet nutriinis , fi aude domestica ac
dolo per immane scelus atque ineffabile interempto , fuga perduellium ac cladibus parentet: de iis vero , quos ad summum usque vitae spiritum,omnium hactenus periculorum ac laborum terra secios acritati, & aeterno
quod in posteriti speramus ) isdem conjunctos sibi habuit,quorum vere inuictos bello animos indoi nitosque,Tacitus ubique pr.edicat, qui cum reliqui seruirent, Gli libertatem tuebantur, iam ae libentei cogitet, ut coepit. Cuius rei nunc illustrem illum vultum tuum, Beniamine Auberi Mauriere, maxime Legate , in hac terrae obsidem certissimum relinquit: quem cum huic loco , tot praeclaris comitatus viris, & in primis, Nobilissimo Amplissimoque Reginaldo Bredero dio, Veerilausiano domino,equite dc equestris
217쪽
iss DANIEL Is HEIN SI IOrdinis viro, summi Hollandiae Zelandire ac VVehFrisiae Senatus Praeside,commodare es dignatus,neque aliam ob causam quam ad a diendume venisti,effecisti sane, ut quq debeamus,cogitatione quidem assequamur, exprimere autem verbis dc oratione haud possimus.
ORATIO X v. Habita in auditorio Theologico, eum Secun m eiti Annalium absoluisset.
CVm hunc Caium Cornelium Tacitum, ciuilis principem prudentiae, interpretari primum publice incepimus , facile intelleximus cum quo autore nobis res esset. Non enim elegantes ac diffusas Titi Livii narrati nes , non fatalem & inimitabilem Herodoti
dulcedinem, nec occultas Xenophontis Veneres δc Atticismos, aliaque quae ad voluptatem maxima ex parte sunt composita , expectabamus : multo minus speciosum Bruti sa- cinus, aut paupertatem Curii, aut exilium Camilli , aut amoenam Cyri institutibnem, quae, quot habet verba, tot illecebris leporibusque abundat. Qui scriptores ut non ignoramus quantum veljucunditatis vel utilitatis seleant adferre cnam utrumque saepe experti sumus
ita Tacitum cum intuemur, & diuersam voluptatem & utilitatem multo luculentiorem experimur. Nam siue eloquentiam consider mus,sermo totus, breuis, strictus, ac seuerus,
218쪽
nihil otiosum habet aut ineptum, nihil quod
ambitioni potius quam veritati impendatur. Quia, ut in magna aliqua prudentis viri domo, nihil extra usum & necessitatem repetitur, ita rebus ipsis totus hic accommodatur sermo. tam crebrae sunt ac densae, ut non autor,sed mens ipsa loqui videatur,& quot verba , tot non tantum sapientiae, quod est philosophorum, sedprudentiae interio is scita passim ac oracula effundat: quae ex vita, consuetudine,ingenio, ac moribus quorundum cum
ab eo deducantur, non de illis tantum sed de omnibus verissime dicuntur. Aruspices filisse, quosdam,qui in victimarum exta accurate in- ' quirerent, partes maxima cum cura singulas intuerentur, ut ex diligenti singularum contemplatione, res fiaturas praedicarent, a veteribus accepimus. Horum more ac ritu,sibras
Principum &exta sigillatim inspexisse Tacuetus videtur, ut ex iis causas omnes & euentus
publice denunciaret. Quod in hoc secundo libro, si in ullo, accurate & prolixe praestitit. de quo pauca, cum benignitate vestra& silentio dicturi sumus.Supererat hoc temporeGermanicus,Romanorum ultimus:dignus qui vel ante seruitutem vel post totam libertatem n sceretur. Quam dum sensim & cum callida disi simulatione genti nondum penitus seruili de ad libertatem natae eripit Tiberius,odio virtutis suae dc amore populi, omnia', ut tyranni
219쪽
de virtute soletnt , suspicantem in se constauit p truum vij ppe qui ab 0ptimis periculum, apessimis upprobrjη timςb x. Accedebat,quod in manu fui pist0 legiqnes,lios est,ipsi nerui, ipsae vires imperandi ςssent. Atq; hae,non in Syria,non in AEgypto, sed in Gallia ad Rhenum, aut dversus hostem aut pru Principe, quem
vellent colloc yae viderentur.VideantGerm nicuim , qRi majus vllum viro Principi quam. in virtute existimant subsidiuini qui improbitatem & Tiberianas artes ψptimum regna di instrument im esse creddnt. Pietatem a tem, prQbit tem, clementiam ustitiam & mdem, inuQlu g Geterorum g tque integume in arbiti prM. VnΠs eo tempore adolescens, o
placidus, ciuilis ac benignus, soli grauis husti, ery ditiope putem tali, ut /d pacem educatuS videtatur, sino vilis vel isti cis vel lac vi
bςm Equitem,Sen xum,lς unes, soci , mu dicip lesi totum deniq; terr rum orbem,Vin istum quasi & obnoxium tenebat: ipsum aΗ-tem Principein, qui tanquam Proteus omnes assumebat form*s, cuius unanes' sensus involuti, verba omnia, obscum S suspensa erant,
vafrum c llidumque , qui dissimulationis sua: ne in morte quidem obliuisci posset, non
ambitionis sed virtutis silae metu,quamdiu su- resiex,inta urbem,ac prope in Palatio, haud alitex quam histrionern in theatro, conditam ac clausum continebat Altae libertatem: QP-
220쪽
pugnabat,sed occulte: alter defendebat, sed armatus & in castris. Altet cum Thrasymacho Platonis vulpem,alter cum Romanis ducibus,antiquis illis inuictis,indolem & ansemum leonis praeserebat. Habuimus hoc libro luculenta in Tiberio prudentiae, sed vitiosae , habuimus virtutis , generosae , masculae, Romanae , luculenta atque expressa in Germanico exempla. Statim & fere ab initio , mouetur Oriens : sed quod in perniciem Germanici Tiberius conuertit. Funduntur aliquoties Germant,gens tum tempo
ris inprimis bellicosa ; &quam selam , cum
jam neminem metuerent, Romani metue
bant: sed exitium victori, adnitente eodem, ipsa virtus adfert ac victoria. Haec tum praemia virtutis Gant cum scelestus imperator esset. Quis Libonem promouet &fouete idem quieuertit. Quis autoritatem summam tribuitSenatuiὶ idem qui nec minimam relinquit.Quis Chaldaeos consulit ac magos 3 idem qui ex Vrbe eos ejicit atque auersatur λ Idem saeuus δίin speciem benignus:idem tenax & versute liberalis. Idem templa struit, & religionem negligit: peregrinas ejicit, & patriam contem nil : fraudem ne in hoste quidem probat, sine qua nec hostem vincit nec amicum. Denique, cum vitium sit totus, sine specie virtutis nunquam est scelestus. Quibus tamen omnibus, quod obseruari velim , nec autoritatem nec Ν amO-