장음표시 사용
361쪽
3 o . DANIEL Is suinem a palastra, nona. coquo voluptat perebant. Terra ecce neminem excludit.' quisquid habet,cupientibus apponit '2d hanc mensam publicam, ac omnibuo paratam, qstalessiunt m alumne pocatus quidem.
τt familiares ac domestici Diotries accediis r hon urparasiti vestri ; sed ut satrapaeab Re s. hulli certus dulari, nulli Ed obsequium aut niarumloqui. Cui bres licerenonpossunt,eum nee luxuiriss explebit. tum enim est quod petit,quiplinpetit quam quod deest.
Vos ad morbu, o ad satietate sitim,quamuis maxι-
mam,produco.Quid raro risset,sctili an argentea, gnea an gemmea utar patera; qui ct nulla uti possum, Manus enim ii iasi licit. I nunc, magne domitorum
rarum, cui orbis unus nimium angustim est, quantum potes Graciam relinque, Persas voluptatis optimos a tores, protenus expugna', mox ab iis expugnandus. Quicquid inter orientem Oextremum occidentem jacet, tot laboribus , tot armis, tantifragιbus inuolae.
nunquam plura possidebit Ulexander, quam Diogenes contemnet. Haec dixisse quidem aut similia existimamus, ut qui Regi maximo confessionem hanc extorserit, Nisi Alexander essem, Diogenis fortunam optarem. Et prose isto, siquis,quod propositum ubiqueStoicis videtur, ab opinione ad rationem prouocet , paucissimos felices , paucos non miserrimos videbit. Nam ut primo ad honorem veniamus, quis in potestate sua unquam hunc putauit esse, quem in manu tribuentis esse , ratio euincit non qui exhibetur tantum a minori, sed de
362쪽
rui conserri a superiori selet. Quod conce-unt etiam qui nondum didicerunt, semper extra sapientem , imo extra hominem, huns esse. Omnes istos pallidos ac macros, qui in potestate aliorum ipsi esse se fatentur,aliquantum mihi cogita. Operae enim est videre, quomodo in aulis Regum Principumque,aut in viis publicis, nunc huc nunc illuc circumcursent,sudent,aestuent, auras omnes captent
ac rumusculos : quid superiori die, quid hoc ipso actum sit, exquirant. Alii in limine morantur, alii in atrio deambulant, alii fores agminatim circumsistunt: quae non minus arrogantes quam earum domini, paulatim, neque totae, patent. Postquam diu itum ibi est ac reditum,prodit sesquicato quidam, quem riuales mei uio quisque ordine sequuntur, meditantem aliquid aut aliud agentem : saepe adfastum tantum, non ex vero. Inter haec,si forte circumspexit, ecce tibi totum agmen. Hic sinistram, ille dextram, quidam,Hispanorum more, genua inuadunt: minor aliquis aut pauper,cui cum palliolo ac toga minus bene conuenit, eminus ac longe assectatur. Subinde autem euenire solet, ut ex iis nemo, nunquam Vero, ut, quod petunt, omnes consequantur. Caeteri igitur moerentes, dc propemodum exanimati, capite demista, vultu,quali Marsyas in statuis spectatur, cum temeritatis suae poenas
Apollini persoluit , domum eunt. ii hoc 2 αι Y 3 unum
363쪽
3 2 DANIELIS HErNsir unum omnes probant solum sapientein jud, care,recte eligere, recte appetere, ideoque solum esse infelicem non posse. Ad honorem enim ambiendum cum accedit, scit nec infer prima esse bona nec secunda id quod ambit, ideoque nec reuera boniim, sed promiscuum vocari. Solus secum cogitat,quid petat, solus recte intelligit, quo excidar; sui in utroque similis: & ut animo, ita vultu in utroque sibi
constans. Desiderium immodicum , aut studium,aut spem, aut ambitum, non affert: ne si causas libertatis aut felicitatis suae cuiquam hominum permittat, neque quae in aliena potestate sunt,fortasse consequatur; vera autem
propriaque bona, prodat aut amittat. Quippe quod impense aut desideres aut speres , id in aliena manu situm si impediatur, luctus sequitur,calamitas,& perturbatio. Quae in sapie tis animum non cadunt. Quare virum sibi
quidem euenturum sit nonnihil forte ad opinionem db se vulgi & judidia coronae, ad selicitatem autem & naturae suae bona, quae majora aut ininora fieri hon possunt, nihil interesse arbitratur. Honorum autem notas ac insignia quae vocant, salutari crebro, primam tori occupure partem , .loco discedi sibi ac as surgi, insta curam pueroruni esse judicat: tantum abest, 'ubpraeclari virigrauitatem ac com stantiam inflectere aut tuouere possint. Ma
364쪽
o R T I o N E s. 3 3 loco aut sedeat aut eat. Ne enim dii fuerint atque homines , ut eo contineri se spatio existimet quod occupat, ut se tanti esse, quantiqui praecedunt aut sequuntur judicant, existimet;vt ad has ineptias deueniat,aut potius descendat. Cum se contra haec externa,Vt oportet, praeparauit , locum sibi dat, non accipit:. quantus aut quis sit, ab alio non discit: proprium tuetur, alterius non respicit: suo contentus , alieno non inuidet: denique, quod omnibus his majus, cum postremus ambulat aut sedet, primum fortiter contemnit. Inter eos qui majores minoresque se e istimant, ut immota quaedam rupes incedit. Opinione enim vera, tanquam firmo solidoque
fundamento, nititur. Si ad dignitatem sitam respicit: hominem esse se nouit; proximum a Deo animal. Si ad patriam: totum hoc, quod vulgo vocant uniuersum, cogitat, in quo primum locum tenet: si ad mentem & quousque
se diffundat: totum tempus , totam unico imtuitu posteritatem videt. neque pulpita modo cathedrasq; , & Academiarum curas ac a gustias, sed & honores omnes, omnes dignitates, & quaecunque hominem non tangunt, nec miratur, nec affectat, sed securus praeterit.
Nisi eo noster animus assurgat,semper jacet Ainfirmus est: male de aliis, male de se judicat.
Virtutesproprias extollit: alienas non videt.
Falsa in se bona aestimat;vera in aliis non pon
365쪽
3 DANIELIs HEINs Irderat. Quae tam puerilis leuitas ac imbecilli tas, doctorum quoque cathedras inuasit. Hic Latinam ; ille Graecam linguam docet: hic Grammaticus est aut historicus: ille jurisconsultus. Est qui multa edit, est qui tantum docet,nihil autem scribit. Itaque hic agmen cla dat,iste ducat,ille medius incedat.Iam si prodeundum sit in publicum, sunt qui pallent,stuant ac sudant, qui in omnes sese facies conuertunimeque aliter, quam si de capite eorum aut salute agatur, quid futurum sit te, circumspiciunt. Nisi autem jubeas interiores ire, in triumphum se deduci arbitrantur. Quid muserius est tam pusillo animo, tam finisto p Armentis quoque ac pecudibus humanum sensum dares, nonne has ineptias riderentpQuae pastori suo locum principem concedunt, ipsa autem nullum inter se distinguunt. At perse-chus ille & ex omni parte sibi constans animus , duos tantum in hoc uniuerso ordines distinguit. Alter est fatalis ille ac aeternus,cujus
causae certa ac immota serie cohaerent et qui mutari ut non potest, ita neque debet. Hunc, quandoquidem a Deo esse nouit, volens sequitur ac lubens r non ut qui constriisti eunt,
sed ut qui soluti ambulant. Qu icquid euenire
potest, vultu semper accipit eodem, quia euenire debuit': sequi enim maluit quam trahi. Scit, hunc orbem , hanc terram , hoc mare,hunc Solem atque hanc Lunam,ista lege secum
366쪽
ORATIONES. 34scitin pariter teneri: scit Ab ista dc in ea,natum se; neq; alia conditione, in amplissimam hanc ciuitatem esse asscriptum,quam ut municipalo jus agnosceret. Alter est,quem Deus immort lis singulis praescripsit. Huic,utaret,huic Vt n uiget:huic ut militet, huic ut regnum, huic ut rempubl. gubernetihuic ut discat: huic ut paucos, huic ut posteritatem & tot saecula post sese doceat ac formet: magnum & illustre munus. In his omnibus se gerere ut oportet, ordo singuloruest. Hunc si turbas aut confundis,rem indignam sapiente facis: alienum aut alium si optas,bis peccas. Nam & munus tuum negligis aut spernis, dc aduersus Deum es ingratus.
Qui ubique locum sapienti dedit, qui ubique
usum sapientiae ac stationem liberam reliquit. In familia, in regno, in Republica,in Academia. Caetera, ne erres, ab opinione sunt. An tu Deum immortalem , cum hoc uniuersum
conderet, huic dextrum alteri sinisti um assignasse loeum arbitrarisὶ Quid si haec quoq; ab opinione, cujus infinita est potestas λ ab opinione,cujus sacramento, praeter unum sapientem omnes dicunt. Quae cum se explicare coe
pit ac diffundi,ad inepta primum,mox ad pu rilia delabitur. Bona nostra esse in nobis sita, qui nescire aut obliuisci potuit, ubique s ustra ea quaerit, & a se recedit, ut inueniat quae h*bet. Primo enim in honore ac dignitate posita existimat. Hac opinione imbutus, vide
367쪽
346 DANIELis HEINs II quantum abeat a vero ac discedat. Inter locum hunc aut illum, scamnum hoc aut illud, interesse aliquid existimat. Et hoc ipsum ni gnanimitatem vocat. Atqui, magnum, sine vero solidoque bono, nihil est. Inprimis vero animus humanus. Quem hoc uno talem censet sapiens ac habet. qui cum semel hoc in se inuenit, nihil admiratur amplius aut quaerit:
nihil enim putat majus quam quod habet:
contra vero omnia minora credit quam quae
. possidet. Vt qui in supremo jam felicitatis
culmine versatur. Sicut neminem contemnit,
ita neminem feliciorem quam est ipse,arbitratur: nihil optat, nihil petit : neque Deo ne que hominibus molestus est. Dignitates autem ac honores , & quaecunque magna fiant opinione tantum, scit quo loco sint habenda: scit quis locus iis debeatur qui haec possident.
Pecuniarum apparatum , neque se miserum putat, nisi consequatur, neque fortunatum, sit eueniat. Externum autem esse meminit,
non situm. Quare nihil ad felicitatem hominis aut libertatem , nihil ad tranquillitatem animi conferre. quae in animo ac ratione sapientis , non in arca diuitis quaerenda sunt. Sed & ab opinione precium eorum esse in tetiligit. Aurum ac argentum , ferrum ac plum bum , usu hominum ac instituto; nummum,
cujus causa sacrum a profano vulgus non distinoit, lege principum ac consiletudine censeri:
368쪽
Ο R AUT I o N E s. 3 7 censeri: neutrum usu suo aut natura. si essent quod videntur, idem dc ubique essent. Vt constantia, ut fortitudo , ut prudentia , Ut temperantia, ut fides.quae per se sunt quod dicuntur,& ubique idem valent. Aurum vero, quod in populi felicitate paginam utramque facit, vel e Barbaris nonnulli, cujus rei testes esse nautae nostri possunt, ne nouerunt quidem : quidam vero ex antiquis ne in ciuitatem quidem admiserunt. Vt Lycurgus olim. Et quis unquam egestatem Lacedaemoni,quis ejus ciuibus objecitZInfelices autem quis fuisse putat, quorum res praeclare gestas une horrore nemo legit p Quisquam autem liberos fuisse non concedet,qui non moenibuἔ,ut alii, nec vallis , sed virtute & pectoribus aduersis, contra hostium incursus,libertatem suam per
tot annos conservarunt Et tamen, valeant haec quantum possunt. Honores conferant ac
dignitates,leges figant ac refigant,sint opinione plebis quantum volunt : dum ne animum philosophi inflectant, dum ne ad felicitatem ejus, aut omnino hominis , conferre qui quam videantur. Qui si possidere diuitias non potest, contemnere eas potest: si impetrare non potest, non optare eas potest.Qui, cum infortunae manu caetera sint sita, hoc ex animo depromit: quem inuictiim contra haec externa semper habet.Quod decretum,nec moueri, nec impelli uta ullo homine, aut a For,
369쪽
3 8 DANi ELIs HEiNs rituna potest. Omnis enim viri magni , in elerictione sua ac decreto, & libertas & felicitas consistit. Qui idcirco proximus a Deo, qui
nec aestimat diuitias nec habet. Nunc ad ea quae timere homines ac deelinare solent, veniamus. In quibus par libertas sapientis ac selicitas.Quippe sicut artifex materiam non m tat , sed cum formam addat, ad hanc omnia accom modat ac flectit: ita quae ex lege Dei& necessitate veniunt aeterna, iis instrumentasia sapiens adaptat. Sicut nauta mare in quo nauigandum sibi videt, terram asticola quam colit, ne mutari quidem optat, red ex arte sua petit quod opponat tempestati &ex animo:ita in hoc valuerso sapiens versatur. Pater erUtus cst aut mater,filius extinctus est aut filia, seges spem mentitur, ab amico nihil tale meritus ex- haeredatur.Nunquid ista si evenerint,non euenisse possunt,aut mutari postquam euenerunt
Quid ad ista ergo 3 Sicut optimi familiarum
patres, supellectilem in domo, non paratam modo sed de ordine dispositam conseruant, ut utantiit, si occasio sic serat: ita instrumenta sua sapiens in animo disponit,ut, quod ante dicebamus , promere indidem, si videatur, possit. Ecce tibi igitur opinionem veram quam Opponit.Quicquid fieri necesse fuit,fieri sic vult, ut iactum videt. Deum enim immortalem sequitur,non ducit:quod ut non inuitus faciat,
qd libertatem ac tranquillitatem sitam inte ' esse
370쪽
o n. A et ' r o N E i 3 'esse nouit.Si quem alium accedaticui haec molesta esse videt, optime virorum,inquiet,quidvis tibi ZPatris luges obitum ac matrisὶFratrem quoque dc sororem,& cognatum, si vis,adde,
ac amicu. Cum haec omnia enumerasti; numquid aliud quam hominem dixistiὶ Qui si isto, si naturae morem gessit.fecit id quod debuit.Si
mortalem non vis mori, senem diutius vis si peresse,quin tu Deum &Naturani quoque a cusas, quod non rosas hyeme producat, veremiges:quod aestate niuem tibi neget,qua calo-xem vini tui,magnus imperator, tangas3 Vin tu tecum,uin cum Deo terum ingratiam red-lireὶVis beatus,vis tranquillus esseὶ Id quod es, quod semper eris,esse te memento : ciuem in . hac urbe, non Prafictum aliquem ex iis qui vehutur iistia aes,non gubernatorem militem postremo iuras castris ob ducem.Quaesiparum posse arbitretur, sicut faber opus ad amussim,ita quod evenitad hanc regulam componet : Quicquid sine voluntate tua fit aut euenit,neque malum est, nec esse potest. At si magno animo id seras si constanti, si infracto, jam persectum d ex voluntate tua haba bonum.Fortitudinem nimirum. Itaq; aut malum non est,quod sic fiat:aut jam bonum est, quod eo sic utans. Ecce tibi senex noster Epictetus,quem Natura rerum,tanquam mater crudelissima,exposuit ac prope abjecit.Nobilit tem illi nullam,nullas dedit opes.Si conditio