Danielis Heinsii Orationum editio noua; tertia parte auctior; caeteris sic recensitis, vt alia videri possit

471쪽

D AN IE Lis HEIN s IItem quendam Persiae fuisse Regem, qui nati rae vim inferret, montem nauigaret, Hellespontum jungeret, Neptuno compedes aCvincula injiceret. Hic cum per Pylam claustra tantam populorum undam in reginam tum terrarum Graeciam effunderet, ut nec terra tot alendis sussiceret nec aquae; locum denique vix inueniret, in quo terderet tot homines, quot,homo dementissimus,seruare posse se existimabat; magnus primo terror uniuersam Graeciam ac trepidatio inuasit. Sed praecipue Athenas, quae potentia, virtute, ac opibus, caeteris Graecorum urbibus ac uniuersis geoti antistabant. In tam subito tumultu, pseuore ac trepidatione, erant qui hominum, erant qui Deorum,favorem,auxilium ac opem implorarent. Delphos subito mittuntur, qui oraculum adirent, Deum consulerent, re-jonsum reserrent. Rogantibus Apollo respondet,

urbem,inquam, ligneis in muris saluam fore. Dum de hujus mente oraculi & Athenarum salute agitur, fingamus quendam, pallidum, famelicum,barbatum, praeter expe tionem omnium,in ipsam concionem,dubitantem ad huc dc suspensam,venisse.qui hoc modo ciues compellaret: Oraculum, Athenienses,de quo

disputatis,ad vos misit Deus,in quo summa rei

472쪽

O R A T I o N E si Asrvertitur. Cujus hic interpretationem ad vos adfero. mens Heroicum,alii Epicum vocant. id dimensionibu tribus oedibus D constat. De inventore dubitari rideo: alii Phaemonoen quandam, alii raselam , alii Pherecyden, alii Dodonaeas illas colum

bas fuisse νolunt. id autem jubet Deus udite

Et cum omnes rursus ora in ho

minem ac vultum conjecissent,ibi tum sic denuo coepisse rima vox oraculi quod a υπω viri sapientes deduxerunt , sicut ξύλον a . , . quia nulla προς-ξύαν magis apta est materia. xt nimirum laudari ct exasciaripsit. Iam Thi γε- νη , Minerua est: ita enim a torrente in Boeotia aut Ubia, ut quidam volunt, dicitur. ve quod men*distertiosit nata. Quod mihi qui sinistrobis, Viri Atheniensis ecus videatur, semper prae reliquis arrisit. cum hodie in hac urbe dies iste sacer habeatur. Noui tamen, qui a etζειν,quod terrorem hostibus immittat,ita dictam velit. Est nonnemo qui a tribus anni tempesta- .ribu sic primo in Aunto nuncupatam vesit, ut quiquartam penitin ignorent. ΔιδοT est poeticum prast . 'nto, pro quo dicen sim erat. λtque ita dum ad finem peruenisset , neque ultra addidisse .

quicquam. Vt de reliquis non dica, quid Themistoclem fuisse responsurum creditis Quid , . vero aliud qnam quod quisque nostrum in re simili λ Tibi qui em, optime virorum, alio opus

esse oraculo video. Gestis cilicet veratro potius anni gra, caput istud tuum expurgari debeat. De quo εχ

sculapim Omedici restondent. qui quid hac inparte

473쪽

ea vox a μένε' deducitur.'am,sidiligeatius in posterum curaveris, in muro quidem ianon ligneo sed ferreo seruaberis. Nos hic de salute Reipublica agamus. Et mox iterum ad omnes : Murus iste, o Athenienses, naues stini. Iis conjuges ac liberos,relicto selo hoc, his laribus & focis,prosequisque imponat. Ita Sala em petere. jubemur. Ibi patriam totam qui raeciam aurmanu vindicabit quisque aut occumbet. Consilium Themistoclis secuti sunt Graeci, & vicerunt. Idem ego vos ut faciatis autor sum. Ea quae Grammaticorum sunt, priuatim per vos quisque vel e nobis,obiter,discetis.Vt hic autor vobis prosit, majora fiant quae requiruntur. Maximus facundiae ac summus, ut nouistis,usus est. Hinc orationem vividam, sublimem, masculam, neruosam ; hinc colorem, luccum,& figuras,ducite ac haurite.Major sapientiae. tot propemodum praecepta vitae, quot aut syllabas aut verba, hic videtis. Expergiscimini,honesta pectora, laudi destinata juventus , neque illorum vos autoritas abripiat , qui cum nullam ferre eruditionem posi1int, maxime poetas accusent: qui ut primi, quod ubique notant veteres, philosophi merunt, ita primi uniueris sapientiae inuidiam sustinuerunt. Vetus ista est calumnia. Septem Illos proceres Graecorum , primos sapientiae eonsultos,Thyem,diantem, Chilonem,reli- . quos

474쪽

ORA IONE AES quos credo audivistis: hos cum nondum alii philosophos vocarent,imperiti,ut Laertius testatur,per ludibrium poetas dicebant. Omnes enim, more antiquis usitato, quae praeclare excogitassent suavitate numerorum condi bant. Eadem opinionum labes nostros quoque homines amauit. Si quis unum epigram' ma scribat, toto vitae tempore hoc luendum est: nihil hoc excepto posse aut didicisse existimatur. De scientia, de eruditione ac viri te , si illorum sequimur suffragia, periclitatur, cui hoc feliciter silccessit. Adeo immane ac graue crimen est, si Diis placet, eadem culti il- .lis,quos faceti moriones illi Poetarum aduersarii mirantur, praestitisse. Et tamen, ut vobiscum agam, o censores nostri, Solonem puto quendam,virum prudentissimum fuisse scitis, Sc Athenae hoc clamant: unum librum aliquem euoluite, statim ejus carmina occurrent vobis. Pythagoram grauissimae familiae autorem fuisse non ignoratis: Aurea illius carmina videtis. Marcum illum Tullium, Romanae fontem eloquentiae ac regem, Patrem quo'que patriae fuisse dictum aliquando legistis: Aseratea ejus nondum perierunt. Socratem, Platonem , Aristotelem, si pergitis,opponam Vobis, quos hoc modo deliquisse omnes scimus. Et eorum aliqua adhuc leguntur. Quam vel- Ietis , nulla literarum superesse monumenta, ut poetas,homines ineptos, optimarum ar-

475쪽

4s DAN iELIs HEINs IItium peritos, Grammaticos impune diceretis. Atqui liceat per vos,b summi maximique viri,

scire aliquid quod ipsi semper ignorastis quisitam ignati rerum hactenus vixistis, ut philosephorum aliud quam poetarum institum esse aut fuisse olim,credatis non poEtas sed philosophos audite. Poethestphilosophia inquiuntPlatonici, tempore antiqua , compositione numerosa, sensu vero fabulosa. Philosophia autem , testibus iisdem, est Poesis, tempore recentior, flensiusanior. mi, ut ipsi jam videtis, sapientiam utramque

dicunt: alteram recentem. quae ne vobis qui

dem displicet; alteram antiquam: quam Vos nunquam didicistis. Dio ille, qui a suauitatς quadam singulari & amoenitate linguae, nomen oris aurei est consecutus, cum nonnullose philosophorum turba dici Socraticos audis set;Socratem,inquit, ipsum cur vos non Homericum vocatis 3 Nam ut reliquos ad Socratem , ita hunc cum reliquis referri ad Home- tum volebat. Haec si vobis nunquam praeceptores perstia erunt vestri, miseros nos atque infelices, qui tam graues imperitiae ignauiaeq; vestrae poenas damus: sin dissimulatis, improbi & nihili estis. Nos vero, qui ubique verita tem sine ullo aut liuore aut malignitate sequimur, qui neque auribus ad audiendam, neque animis ad sentiendam hanc diuinitatem Vnquam caruimus ; quibus tam acceptus sapientiae conspectus est, ut in s0rdibus, in tene-

476쪽

ORATIONE s. ΑΠbris,in nocte ipsa si occurrat nobis,pro is eam atque effusis ulnis cum immensa quadam incredibilique voluptate amplexuri simus, quid agemus, cum hoc cultu , hoc sententiarum fulmine &coelesti pondere verborum, sese infundit nobis ZTota eam mente intimisque admittemus sensibus. Hunc pr*cipue autorem, cujus totam in nos majestatem derivabimus. Nam quemadmodum cinaedi & eisceminati homines, ad Ionicos plerumq; modos corpus commouere solent ; tubam bellicumq; clangorem,&quaecunque grauius attollunt aut ac cendunt animum,fortioribus relinqv in quibus cura Reip.ac salus incumbit:ita nos imbelare poetarum vulgus aliis non inuidebimus:ad virilem vero & rublimem hunc concetum, vitae nostrae actiones dirigemus & formabimus.

ORAT 1 o XXVIII. Paniricus illustri viro Iosepho Scaligero dictus.

SI quicquam virtutibus iis , Iosephe Scaliger, vel addere iam nostra vel cujusquam

possiet detrahere calumnia; magna amicis tuis voluptatem, majorem vero aduersariis tuis ea res adserret. Caeterum, cum neque laudis tuae

intersit quid loquatur quisque, neque solum ab opprobrio aliorum sejuncta sit virtus tua,

sed & commendationem nostram antecedat,

videndum potius, ut quantum plerique malignitatis suae specimen dedere , tantum nobi

477쪽

D AN iELrs HEINs II pietatis nostrae & virtutis constet ratio.Veniet tempus aliquod,cum in mores tuos vitamque

inquirent posteri , & quicquid de te rumor

suggesserit,inter exempla erit. Inuidia, malevolentia,& calumniae,sicut morbi viuentibus molesta sunt: caeterii, ut maxime diuturna sint, circa rogum evanescunt. Virtus & existimatio,

sero jus suum impetrant, neque prius quam

de humanitate nostra statuit natura , odium cum causis extinguitur. Tantum illud nobis hic cauendum est , ne quantum sua alios improbitas , tantum nos studium abripiat aut amor: quem , ni fallor, nemo melius tuetur quam qui gratis amat. Equidem non raro Oratores maximos miratus sum, qui in regum principumque virtutibus omnem operam posuerunt, & infelicis eloquentiae lenocinium ad ambitionem transtuleruut suam. Etenim, cum infelix sit omnis seruitus, tum longe miserrimus est, qui ad arbitrium alicujus aut loquitur aut tacet, dc ingenuitatem sermonis,

spe precii corrumpit. Vestra familia sicut regum ducumque mater antiquissima est , ita dignitatem generis tibi reliquit , potentiam cum imperii spe eripuit. Semel vobiscum fortuna decidit:quibus e logo illo fulgore ne tantum quidem superest quod adulatorem alat.

Quamobrem nemo tibi laudes tuas vendet, nemo facundiam tibi commodabit suam,nul

lius refert, ut aliter de te loquatur ac judicat

478쪽

oratores pristini : quos ut semel omnes arguamus , melius de te dicemus , cujus neque virtus parem unquam habuit, neque conditio praemium oratori promittit. Quare sicut aliis id maxime propositum est , ut quamplurima dicant: ita nobis , ut aliquid praetermittamus. ne primum in laudibus tuis pona mus, quod ut a te alienum non est , ita tamen

est aliorum. Generis splendorem &illum e

majorum tuorum nomen annales loquuntur:

neque quisquam est qui diuinas scaligerorum virtutes ignorat, nisi qui ignorare mallet & tuas. Plenae fiant historiae, plena veterum monumenta, plena omnis vetustas, &, si verum fateri volumus , sela antiquitate laborat gens vestra. Quae propemodum sicut dignitate antecedit plurimas, ita vetustate tempus de annorum spatia post: se relinquit. Vt cujus f ista omnes admirantur, ejus aegre qui uam inuenire possit originem. Plane quod de Nilo narrant,cujus cum praeclara beneficia ac vires, alii describant, alii commemorent, multi experiantur , nemo tamen fontem ha nusinuenit. Habet omnis hoc diuinitas, prodesse ut malit quam agnosci: quae interdum eo ipse majestatem suam vindicat, si magna ejus pars a nobis ignoretur.Quod cum viri prudentissimi majores nostri intelligerent,eos quorum ut certa generis antiquiras ita incertum esset san-

479쪽

M8 D ANIEL rs HEINs II guinis primordium, Deorum filios dixerunt:

ut antiquitatem,quam in terris terminare non

poterant, coelo constrarent. Quod si de ullagete, merito de vestra dici potest: qui tot Principes in ea numeratis,quot vix homines in sua possunt alii, &cum majestate ac splendore nominis cedatis nemini, antiquitate curam historicorum eluditis dc diligentiam. Nam quid ego hic Alanos aut Mastinos reseram λquid,ut verbis tuis utar, tormentum Martiale, Liboinos aut Canes 3 Cum de putidissimum sit ea dicere quae nemo nescit , &audacissimum ea persequi quae a te dicta sunt, & stultissimum a majoribus tuis laudes tuas deducere, quas non accepisti ab aliis,sed in gentem tuam primus intulisti. Audiat inuidia, Iosephe scaliger , primus sum parente fortunam vicisti. quae ut majoribus tuis eripuit quicquid donare non potuit tibi ; ita neque tibi eripere

potuit quod non dedit, & quicquid nec illi

habuerunt, tibi reliquit. . Det fortuna regna vel eripiat; addo &, in regno suo ludat,quantum volet, dc ineptiat: nunquam hos transscendet limites quos ipsa sibi fixit, neque in bonis animi dc nostris, partem sibi vindicabit.

Sceptra aufert quae donat, vim transfert quam consert, opes dissipat quas cogit ; denique, si quaeris cui aut incommodare aut nocere posisit ; illi tantum cui profuit. Exempla nolo longius arc flere aused cothurnos ire. Equia

480쪽

ORAT io Nes sydem si ullum esset in magnitudine praesidium,

staret Scaligerorum imperium, quibus nihil defuit quo Reges aut Principes censentur. Nunc e tanta gente nihil praeter ruinam admiaramur. quae δc eo major est, quod mirum omnibus videtur,aliquid mutari posse quod tam. diu stetit. Mille de ducentos numeratis annos. Itaque,si cuiquam hominum, diu fortuna vestro generi indulsit. nisi quod miserius est diu stare,ut aliquando cadas. Quare,si nihil praeter dignitatem ac nobilitate generis adferre pocses,miseratione potius multorum quam cujusi quam admiratione dignus esses.Nam ut Pri . mos aut Hecubas nemo sine lachrymis in scena videt,neque aliud quam gemitum spectat ii aut dolorem exprimunt , ita in hac rerum humanarum scena, vel deploratur nobilitas infelix, vel, quod vix per Deum immorealem ferri potest, sceptu contemnitur.Ac profecto, soleo ego , quoties in majores tuos, viros diuinos, intueor, de inuictam illam tot heroum sobolem recordor, torvum illum atque infractum Caesaris Scaligeri parentis tui contemplari animum. qui in summis rerum destitutus angustiis, patre etiam orbatus, tantae spe dejectus quantam selus intelligere potuit qui nihil non sciret, profugus, ignotus, egens, pri mus tamen fatum suum inchoauit, & fortunae extorsit, quicquid ab irata impetrare non po

tuit. Quam dubium npnest quin saepe hunc