장음표시 사용
61쪽
4o DANIEL Is HEINs II memoria ac recordatione tanti Principis solatia doloris ac calamitatis suae petant. Vitam, sarciendae huic cladi. animos ac opes pro se quisque conserat ac Patriae impendat: quisseque tanti Principis virtutes factis ςxprimat aCcolat. Ex tu, generose masculaeque indolis juventus nostra, belli seminarium ac pacis, quam fundata tanto sanguine ac virtutibus libertas, tanquam importuna sed honesta flagitatrix , jam obstrictam tςnet, ex memoria virtutis, non cum gemitu & planctu, justa tantis Manibus persollae. Tibi, Miles, siquis forte huc conuenisti, dico, Sanguine non lachrimis litandum est. Stantem militem, non ejulantem mori decet Quoties in acie aut hostem series ac sistes, aux cruentam patriae ac libertati commodabis manum, toties litabis
ei quem amittis. Tibi hoc Hispane dico: Post
ereptum fraude ac latrocinio parentem, post: suuatum in tranquillitatis portum, maximi parentis ac simillimum parenti filium , quem
publice lugemus, NONDUM VI cΤI.SUMUS. Manet causa eadem ac virtus, manet idem animus ac sanguis, manent Magistratus,manet Princeps; si non idem, cum eo de animo ac potestate. Manet idem libertatis amor.&,ut maneat perpetuo,tu summe,tu aeterne,tu invicte
Deus, desiderium lubidinemq; ejus,mentibus. infunde. Bello, mox induciis ac pace oppu'snati i neutro cessimus. Vrbes plurimas, ac
62쪽
ORATIONES. prope innumeras,tenemus.Vnam sorte aut anteram , non armis victi sed necessitate, amisimus. Incolumem atque integram Rempubi fortasse & ordinatam post tot tempestates ac compositam,habemus. Quod si tempus nondum praestitit,peiiculum commune ac bellum jam praestabit. Mare totsi, sinus omnes,portus, insillas ac littora, vel classibus securi pervag mur, vel formidine ac virtutis nostrae metu, continemus. Quicquid alibi terrarum, extra Solem quoq; &Lunam extat, aut emensi sumus, aut coloniis jam occupamus.Deest Graecis Romanisque, ac postremo nobis quoque, qui jam xotum circumvecti siumus, explora. tus orbis: nondum deest studium sciendi, sitne extra eum qui mortales capiat atque alat, habitandi locus. In Oceano, in glacie, in nubibus, in nocte denique ipsa, extra siderum
conspectus, extra limites naturae, viximus.
Quicquid nix auinyems, quicquid Solis inclementia atque irdor, quicquid ipsa vastitas ac solitudo, vel servavit sibi vel seposuit, a
cessimus, invasimus, perrupimus. Ne quis ut adversis nos terreri putet, aut metuere Fortunam, qui naturae fines jam excessimus. . Et inserre mortem & contemnere didicimus. Servire, nec didicimus nec possumus. Parva saepe manu hostem fudimus, cecidimus, aue
timus. Semilaceri ac semiuiui lapius: Osten dae, etiam post obitum pugnauimus. Nam
63쪽
DANIELIs Hai Ns II cum vini terra ac aggeribus deesset, truncos mortuorum ac cadavera objecimus. Vt post vitam libertatis madium restare in nobis crederent a quibus irritati sumus. Qui, erepta quoque patria, erepto habitandi ac vivendi loco, vel in mari medio, in classibus ac navibus, quod sepius experti sumus, vel, si nihil restat, in visceobus Hispaniae, virtutis studio ac desperatione armati, locum vel inveniemus, vel invito hosti ac spectanti extorquebimus. Denique, ut ferae quaedam capite obtrito, in autorem vulneris necessitate aguntur,
quia praeter mortem nihil ac vindictam restat: ita nos exuti quod avertat Deus o opibus ac solo, tecum Sc in tuo, non inviti & interriti cademus. Et iam pedum viam vidimus.Gades diripuimus: Calpen metu expugnauimus: Fortunatas insulas accessimus, devicimus. Vt, excepto caeso, nihil jam supersit, quod virtuti nostrae reservetur. A tyramide ad necessit tem, d necessitate ad virtutem & quaecunque fessimus, compulsi stimus. Ita in Batavia, cum aude ac dignitate vivunt, quos Brabantia ac Flandria ejecit: in utrinque India, coacti, vitam, opes, ac fortunas repererunt, quos triremibus ac vinculis Hispania addixit. Demens, ec ignave, & rerum omnium ignare, castris exui ac caedi, patrimoniis mulctari ac fortu.nis, cosi ad virtutem, ad victorias, ad laudem possumus. Vinci animo non possumus. Qui, quamis
64쪽
ΟRATIONES. 43 quamdiu invictus in posteritate nostra ad exemplum nostrum erit,nunquam hosti deerit
quod agat, semper aliquid restabit de quo
nunquam triumphabit. nisi quod facilius vrgere desinet, quod nunquam consequetur, quam ut nos de libertate amplius non cogia temus. Atque ut metuamus absit, Patres.Et in nobis δc in aliis praesidia habemus. Regum maximorum, Rerumpublicarum florentissGmarum secti ac fratres sumus, publicae salutis moenia ac myari, libertatis propugnacula ac nerui sumus. inibus, cum amicis sociisve expugnatis, nihil praeter seruitutem orbis dc imperium uni restat. Caetetum, cum Magistratus omnis, omnis Princeps, sepe brevis vitastac caducae, semper fluxae ac mortalis, status ipse ac Respublica aeterna sit, immortalitati autem nostrae illustrissima Nassoviorum stirps divinitus jam destinata videatur, te pus est, ut ad solatia, & quidem certa ac prissentia, eamus. quae in Fratre tanti Principis tantoque Principe habemus. Cui, Deo p . eunte ac jubente, Illustrislsimorum ordinum consensit, destinatione Fratris, votis omnium ac publico applausu , rerum salus, Patriae tutela , terrae pariter ac maris regimen accura, nunc incumbit. Et quandoquidem adesse ubique Princeps creditur , & absenti quoque fausta omnia precari, mos majorum
65쪽
DANIELIs HEINs II Frederice, Henrice, Illustrissima NasAvio rum soboles ac germen , titulis , successione ac meritis Arauliorum Princeps , Deus immortalis, unicus imperii hujus publicaeque rei custos, stator, atque vindex, sub auspiciis
Parentum Patriae, res fortunasque tuas foveat ac tueatur. Quas, cum dignitate tua, cum imperio ac potestate, fixas in hac terra ac fundatas habes. In eadem vitae sociam jam delegisti: in eadem succetarem tuum ac dulcissimos nepotes, q Ios iam debes, expectamus. Tu cum lacte atque inter ubera nutricis, in paterno sanguine cum Patia natasti. Tu eodem loco, in eadem vibe, in qua Patrem plane invictum. , Matrem unico suavissimam ac prii dentissimam , Fratrem hunc incomparabilem ac penitus divinutii, omnium bello,rum ejus particeps ac triumphorum, condidisti, primum hujus libertatis spiritum hausisti. duorum Manes, ab injuria ac sacrilegio abominando, ab incursione hostium, ab Hispa norum furiis, defendere non potes, nisi te, te, inquam, Magne Heros, Patriam communem, conjuges ac liberos, ab iis pariter m nes habeas ac praestes. Quae aut quod auertat idem immortalis ille Deus θ deserenda, aut n os tecum ac cum tuis defendendi sumus.
66쪽
OMnia nata interire, neque quicquam im mortale esse in terris, praeter vim mentis& ingenii opera, hodiernus maxime dies docuit. Mandauimus, mandauimus terrae, miserum illud dc exhaustum Iosephi Scaligeri corpusculum, in quo magnus ille literarum princeps animus, annos sexaginta fere& octo, tanquam hospes , in angusto domicilio ac lare commoratus est: in quo tot praeclara opera, tot diuina monumenta, tot cum omni posteritate victura semper scripta edidit. Qua profecto morte , quanquam ita fractum ac debilitatum esse me sentiam , ursi lachrimis lingua , mens dolore oppressa conticescat, veniam ab omnibus deberi existimem: metuo tamen, ne amplissimi claris simique quidam viri, qui ubique nomen Scaligeri famamque, non ut eruditi hominis, sed ut eruditionis usurpare selent, meram in me vel temeritatem vel audaciam accusent.Aqui bus ego tantum abest ut dissentiam hoc tempore aut abeam, ut nihil praeter pietatem mihi quod opponere iis queam, esse videam relis
67쪽
6 DANIEL Is HEIN SI Ictum. Nam sive aliquid dicendum de hoc viro erat,mulios in hoc ordine praestantes viros, neque ex iis quenquam non me erudititiorem video: siue aliquid pro dignitate illius, vereor ne omnibus tacendum fiserit. Cum vero etiam de rebus coelestibus plerique ita agaiit,non ut laudem iis, quod aut superuacuum est aut ineptum , addere conentur, sed ut liberam ea tum admirationem omnibus relinquant ; nobis sola virtutum ejus viri sufficiet commemoratio :commendationem vero singularum, iis qui aut prodigi existimationis suae sunt, aut suarum imbecillitatem virium cum magnit dine illius nondum, ut oportet, contenderunt,relinquendam putamus. Si nobilitatem tanti seeisset. Regibus Principibusque ortus fuit: si majorum res gestas, nemo plura in eadem gente trophaea, nemo plures numerare vii horias potuit: si postremo animi praestantia, quae in Scaligerorum stirpe eluxit, censeri voluisset, omnes historias, omnes annales, testes habebat: neque quoquam oculos con uertere potuit , ubi non domesticam la dem inueniret. Verum enim uero, 'pra fortunam animus, immortalitatis studiola mens, omnium scientiarum capax ingenium stes atque dies inquies , amore aeternitatis
angebatur. quae e caducarum occupatione rerum , ex humano puluere & sordibus, ingeniorum vim, fatali quadam de occulta lege ad
68쪽
se trahit. Ad quam non a paedagogo, mercem natio, ut sepe solet, homine, gc abiecto, sed ab eo, cujus nomen sine horrore & religione nemo vel commemorare potest , ab heroesiimmo, Iulio Scaligero deductus est: ut eundem dc nobilitatis, & vitae, dc existimationis autorem haberet. Nam cum magnus ille sonex, paupertate dc inuidia suorum oppressus, nihil, praeter generis splendorem, reliquum jam sibi liberisque videret; durum onus s ne ac graue ; paria cum fatorum acerbitatefacere statuit, dc quam amplius tueri nobilitatem non posset, eius sine strepitu vitae, se-lam conscientiani seruare. Quippe cum plum
rima stipendia fecisset , dc ingenitam illam
a natura heroibus ferocitatem, prima aetate concoquere ociose domi sine assiduis facinoribus non potuisset, tandem iis artibus to
tum se dedit, quibus filium se digne instru
xit. Cujus operae hunc fimittam tulit, ut cum puerum aut ejus indolem intueretur, nun'. quam lachrymas tenere posset. Cujus admiratione atque aspectu de ruina gentis nobilis simae admonebatur. cui cum totis viribus incubuisset fortuna, coelestis ingenij sublimit
rem, non minus ad dolorem, quam ad com lationem, reliquisset. Nam ut ignis trans serendo non extinguitur , plerumque Vero acrius erumpit: ita generositatem in duo-
hus illis viris , dignitas erepta . opulenti
69쪽
8 DANt Et is HEINs Ixmajorum cum imperio amissa magis inflanimabant.Vtjam tum Iosephus noster principatum nouum agitare videretur: quem profecto
squouis Principe audiente dicam tandem
consecutus est. Anno decimo aetatis & nono, Lutetiam prosechias est: in qua urbe voto sese audacissimo obstrinxit. Nam cum te minos scientiarum esse certos ac limites videret, Uni autem immorari , animi angusti judicaret , omnes prunus post memoriam mortalium, cum linguis,animo ingenti expugnare aggressus est. Cum vero omnium scientiarum matrem esse &quasi fontem, Graeciam videret;
praetermissa omni, voluptatis cura, tanta velicontentione vel celeritate , linguam hanc arripuit, ut Grammaticorum tricis, nisi quas e lectione poetarum sibi ipse regulas formaret, praetermissis, uno & viginti diebus Homerum, reliquos intra quartum mensem poc ras, caeteros intra biennium scriptores , Perdisceret. Hac molestia solutus, linguam Sacram aggresstis est. Memini stequenter audiuisse ex illo, se, cum in Parisiorum urbe eo Versaretur tempore, quo notissima illa de infanda sieuiret laniena, adeo Hebraeis litteris
sedisse intentum, ut nec fremitum almorum, neque puerorum gemitus , neque mulierum lamentationes, neque hominum clamorem aliquamdiu audiret. Harum mira suauitate
illectus,cum paulatim,tanquam ignis quidam,
70쪽
seruor cresceret discendi, Chaldaeam, Arabsecam, Punicam, AEthiopicam, Persicam, &pra CipueSyriacam,conjunxit. Ita ad platio phiam
magno animo ac mathematicen contendit. Erat hac aetate maximum ac celeberrimum
Culacii nomen, cui principatum juris omnes deferebant: cum hoc ita annos quinque vixit, ut jucunditatem literarum penitus ex animo deleret, & cum praeceptore suo, quo & postea usus est amico, totus in collatione legum haereret. Ac ne quicquam penitus deesset, cum Theologorum, sed praesertim antiquorum, scripta diligenter pertractasset, ne recentiori-'bus quidem nihil dandum temporis putavit. Nam de magno Hippocrate quid dicam, cujus aliquot libellos, olim Lutetiae excusos, notis illustravit: cujus Aphorismos , imitatus Celsum, in Latinum conuertit sermonem' Tanta ergo eruditione , tam inaudita in eodem homine scientia instructus , simul explicare vela ingenij , & omnisciam memoriam , a secundo vento famam experiri caepit, stupere omnes, neque ut de homine amplius, sed ut de nouo aliquo portento, loquebantur. Theologi, jurisconsulti, medici , sed praesertim optimarum litterarum gnari, exclamare, haerere,
nulla aut sibi laude aut illi satisfacere videri. Alij abyssum eruditionis, alii scientiarum mare; alij doctorum solem, alij patris diuini se-bolem diuinam, alij genus Deorum, alij per' D petuum