장음표시 사용
471쪽
exhalantur, & praeterea cinis valdeso Tosus totus aqua imbuitur . 7 Affertur etiam ad probandum is Vacuu expereintia de fistula vitrea oblonga plena mercurio , & ex una tantum parte recte occlusia , si enim sup-Positio digito alteri extremitati prius RPertae, immergatur haec extremitas fi- tulae perpendiculariter erectae alteri ar gento vivo,quod in subiecto vase contineatur, deinde vero amoueatu r digi tus ab orificio tuhi,argentum v iura in in tubo contentum descendit usque ad certam mensuram , post descensium. Ver5 aliquantulum assurgit tum d acendit minus, de minus acturgit, donec post aliquot vibrationes semper mi Mores, & minores tandem quiescat in Parte tubi inferiori, ergo , inquiunt . pars superior tubi remanet omni cor-Pore vacua,cum careat tum mercurio,
tum aere, alioque quolibet, quod nullo modo subitigredi potuit, sed huic experientiae a pluribus fuse,& abunde satisfactum est. Breuissime dico hac eXperientia plenum potius suaderi; si enim
natura non fugeret vacuum , totum a
argentum vivum illico descenderet , cum sit in statu violento, neque toties
Piurςs , & plures illae vibrationes reci-
472쪽
procarentur . Dicendum ergo est pane miliam tubi, quae videtur Vacua veIe,CI-
se plenam humore tenuissimo extracto, a mercUrio ; hoc autem constat ex eo quod si in medio tubo sit elauicula me diam inter partem fistulae plenam mercurio,& aliam partem sistulae qua dicis esse vacuam , sique haec claui cula , postquam mercurius descendit ,& quieuit occludatur , deinde vero. iI1 superiora apice fistulae sat soramen, 1fatim videbitur humor quidam intra fistulam concrescere, qui non c*ncresce
rei, si inula non subie t tali modo antea mercurio plena, hic ergo humor , qui, quando aer per apertum foramen subintrat, statim concrescit, antequam foramen esset apertum , erat dilatus, replens fistulam impediebat vacuum ;quod confirmatur ex eo quia si, postquam Mercurius quieuit, applicetur fistulae corpus aliquod calidum, Mercurius , qui iam quiescebat, inc pit magis descendere, si vero applicetur corpus frigidum, ascendit; non nisi quivis humor ille attenuatus, replens partem fistulae, quae videtur vacua, nunc calo re magis rarescit, ideoque permittit, ut Mercurius magis descendat , nunc fri-aore conclavis r , idique ad impe
473쪽
mendum vacunm, Mercurius cogitur lassurgere . 8 Atque ex hoc redditur ratio,cur, antequam Mercurius quiescat, fiant ill vibrationes, per qua I Mercurius nunc descendit, nunc ascendit ; Ratio enim huius rei est quia fit pugna inter argentum vivum inclinans suo podere deorsum, & hu rem illum extractum ex
mercurio νolente redire ad sua naturale densitatem, ideoque donec alterutruvincat, durat conictu G 6c motus surso.& deorsu. Male ergo ex lio ceXperimento insertur , quod lumen traiariens peri artem illam fisstulta,quae dicitur ah ad Uer arij; vacua , existat sine subiecto ;lmo quia aliunde fatis, superque Constat lumen ut pote accidens non posse
existere sine subiecto, vel ex hoc deduci poterat nihil vacui dari in fistulatas ,
etiam si nobis non innotesceret quia taedem corpore plena esset. E contra bene ex hac experientia possumus inferre lumen non esse corpus, seu corpuscula diffusa per medium a corpore Iuminoso, si enim lumen esset corpus aptu trias rid replendum vacuum, statim ac fistula collustratur deberet Mercurius totus descedere,& humor alle dilatatus deberet concrescere , eo modo quo concre
474쪽
fCit; quando tir fistulisti facto sora mine
labini edi potesbaea' 'i. 9 Cum ad nnpediendum vacuum corpora contra suam peculiare natura amoueantur ,lbula deorsu, sursu gratata: quaeritur qua vi sequantur hi motus.
Ad quod respondendunt; Primo,est si omoueri a sola causa prima , Deus potuit ipsis Corporibus dare vir- vutem , per quam etali tea mouerentUr, qUt Sineget talem a virtutem de facto fuisse illis datam , sicuti reliquis rebus Creatis indidit natura virtute , qua vel in sui, vel in uniuersitatis bonum pota sint operari. Secundo neque est dicen dum quod moueantur ab Angelis, licet enim quando aliunde repugnat tribue- rei corporibus propriam virtutem ad aliquos essectus, bene ad Deum, vel ad intelligentias recurramus , Auctor tamen naturae non solet Operari per An
geris motus illos qui haberi poliunt
per propriam talium corporum virtutem; aliter dicam grauia,& leuia nunquam moueri nisi a sol , Deo, ven ab intelligentia. Tertio , neque mouentUr per virtutem aliquam magneticam , quia magnes serrum, quod semel ad se traxit, tenaciter retinet, etiam quando adest allud corpus v. g.aer, quod eos se t
475쪽
set inter serrum, & magnetem sub in- Liudi, & quando v g. Manubrio clysturis aquarii aqua per fistulam clysteris
attollitur, ita aqua manubrio adhaeret, ut luc a manubrio statim dimitteretUris inter aquam, & manubrium posset subintrare aer , ergo non attrahitur a manubrio per v Ir. Utem magneticam io F alsum pariter est,ut aliqui dicunt, corpora ad impediendum vacuu, moueri a corpore auferente illud aliud in cuius locum ipsa succedunt, ita ut dum attollo v. g. manubrium clysteris aquar ij, aer a manubrio motus pellate loco aerem,qui deinde impellat aqua ut ingrediatur in locum relictum ab aere hoc enim est falsum. Primo , quias hoc esset; quando per manubrium clysteris aquaris attrahimus aquam, nosentiremus resistentiam in tractione aquae,sed resistetiam potius sentiremus in extrusione aeris sursum hoc autet sest contra experientiam. Secundo qua-do aer est frigidus aqua in thermoQOpijs ascendit, nullo autem modo asceniadere potest per extrusionem ullam aeris ambientIs,quia aer ambiens utpothfri dior potius condensatur, ideoque inon petit locum maiorem, adeo ut ad hunc habendum extrudat sursum aquam
476쪽
quam per fistulam vitream . Tertio , si portio superior clysteris aquari; subeat per foramen factum in porta cuia hiculi totaliter clausi , ita ut manuis brium congruat soramini, illudque beta ne claudat, reliqua vero pars fistulae immersa catino aquae extet seris; quando postmoduin manubrium educitur ,& aqua attrahitur, non po ea aer ex cubiculo, quod supponitur undique clausum, extrahi, & exire ad impellendam aquam foris extantem , ad hoc
ut per fistulam clysteris assurgat , ergo
aqua non assurgit per extrusio nem oneris ambientis Adde quod magnus deberet esse impetus aeris ambientis ad impellendam aquam, eamque sursum attollendam; tantum autem impetum in aere ambiente non dari, satis coustat
II Ilis ergo reiectis,antequam statuamus, qua vi corpora ad impediendum vacuum moueantur quaerendum occurrit,an in huiusnaodi motibus co pora, vel ex toto,vel ex parte moueantur propria inclinatione. Sed respondendum est negatiuidi; nam quando corpora ad impediendum vacuum mouentur . contra suam peculiarem na-
477쪽
quod probatur hac experientiar ponderetur calix vitreus plenus aqua usque x ad tantam mensuram, & eius pondus exacte adnotetur. Tum hic idem calix educatur ex aqua inuerso suu plenus aqua usque ad eandem mensura aqua enim ad impediendum vacuum statiui cum calice, & intra calicem assurget similiter ergo ponderetur callX dum cst taliter e catino ed uctus: videbis tantum ponderare calicem quando inuerso situ attollit nquam assurgentem ad
impediendum vacuum,qUantum ponderabat, quando continebat tantunde aquae erecto stri , ergo aqua tantum
resistit quando ad impediendum vacuuassurgiti quantum resistebat, quando nullum erat impediendum vacuum ;sed quando nullum erat impediendum vacuum, resistebat quantum poterat.& tota sua virtute tendebat deorsum, ergo etiam quando est impediendum vacuum resistit quantum potest, & tota sua virtute contra nititur, Sci tendit deorsum . Porro, ex dicendis in Physioca, tappono hic: Illam tantUm aquam quae existit intra calicem evorso situ grauitare possie utpoth quae sola non iacet horigontali ter cum reliqua aqua. Si et go haec grauitat . tantum , quantum
478쪽
grauitat tantundem aquae in calice erecto,aqua ad impediendum vacuum asurgens resistit quantum potest. 11 Hinc ergo insertur corpora ad impediendum vacuum moueri virtute trahentis corpus illud , in cuius to cum illa succedunt, ideoque quando per manubrium fistulae aquariae sursu trahitur aqua,haec trahetur ab illo,qui trahit manubrium, si enim traheus, ut probatum est numero superiori, sentit totum pondus aquae, quae trahitur,a sola huius virtute trahetur aqua su sit in . Verum quidem est, quod non posset aqua trahi si non haberet naturalem adhaerescentiam ad manubrium, non aliter , ac si trahens funem, trahat etiam corpus graue illi alligatum , to tum corpus alligatum trahitur a trahente funem, cum trahens funem se tiat totum pondus , dc resstentiain is
corporis alligati,sed corpus graue trahi sursum non posset, nisi esset sunt alligatum; smiliter quando oblonga colum na per apicem attollitur, non sol iam Pars columnae superior , sed etiam pars
inserior tota trahitur a trahente colum
nae fastigium , sed ex suppositione quod
per unionem continuatiuam pars superior sit continuata cum inferiori, ita T ergo
479쪽
ergo quando manubrio clysteris aquarii trahitur aqua , tota lisc trahitur ab extrinseco, nimirum a trahente manu brium , quia totum aquae pondus sentitur r sed trahitur supposita naturali alligatione,& adhaerescentia ipsius aqugad manubiium . Hanc enim naturatum adhaerescentiam habent omnia cory xa. eaque consistit in exigentia natura- Ii,quam habet natura cuiusque corporis,ut post ubi , quod ipsum corpus hahet, immediatε sequatur ubi alterius
corporis propter fines intentos a natura in fuga vacui. Quare cum Minu-hrium attractum exigat habere immediath sibi contiguum aliud corpus, Posito , quod nullum aliud ccorpus possit inter manubrium , & aquam subintrare, aqua naturaliter adhaeret manu brio, non aliter ac posita unione continuatiua pars inferior columnae adhaeret superiori; ideoque sicuti trahitur pars inferior columnae a trahelue par tem superiorem , ita trahitur aqua ctrahente manubrium . Differt tamen unio continuatiua ab hac naturali coriaporum adhaerescentia , quam vocare etiam possumus unionem contiguatiuam, quod unio continuatiua non tollitur mere per hoc, quod praesto sit aliquod
480쪽
quod aliud corpus petens e se in loco
alterius ad quamcumque contra nitentiani illius; at unio contignatiua tollitur merb per hoc , quod praesto sit aliquod aliud corpus , quod subintrare possit in locum alterius vicUmque co-tranitentis . Caeterum sicuti unio continuatiua exigit, quod post ubi unius partis et mmediate sequatur ubi alterius partiscuilla alia continuatae;ita quodlibet corpus ratione unionis cont3guatiuae a natura cuiusque corporis indim
tinctae, exigit ut post ubi,quod habet,
immediate sequatur ubi alterius cor poris habentis similem unionem con tituatiuam , seu habentis similem ex gentiam naturalem adhaerendi alicui alteri corpori. 13 Porro quamuis talis corporum adligrescentia sit connaturalis, tamen quando corpora contra suam peculiais Tem naturam mouentur , mouentur violenter nam etiam parti inseriori columnq est connaturalis continuatio csi parte superiori, quod vero cogatUr retinere talem continuationem CVm Parte superiori, ascendendo sursum, est illi simpliciter violentum , similiter ergo quamuis adhaerescentia aquae ad manubrium sit aquae connaturalis, quod