장음표시 사용
61쪽
iposita ad decipiendum, noli facit,quod et ica dum detegit falIacias, & bene operatur non a sequatur, & quidem maiori cum laude finem suum ; sicuti,
quod Medicina versetur circa morbum . maligntim,dc occultum,non facit quominus per illius sanitatem non assequatur, dc maiori cum laude suum finem. Tam ergo secunda, quam tertia Opera-eio recta, tam praesica, quam speculama, tam in materia scientifica, quam
probabili, & sophistica , cum per se
intendatur a scientijs, per se etiam intendetur a Logica . γ Non tamen propterea asserimus omnem secudam operationem rectam Participare rationem obiecti formalis
attributionis, quia non omnis secunda operatio est dirigit,ilis per Logicain , cum aliquar de obiecto per se noto ita
fini recta,ut non potuerint esse prauae.
Solum ergo illae sunt pars obiecti se malis Logicae,quae per Logicam possunt carro. Neque vero bonum, quod hahetur ex bona definitione, vel diuisione per iudicium applicata definito,vel diauiso est bonum ita modicum , ut non debeat a Logica per se intendi. Nam primo non est modicum bonum inteI- lectus stire per definitiones naturas rerums
62쪽
rum , Oc per diuisionem quot, ac quia bus aliquid conueniat.secrando etiamsi hoc esset modicum bonum,adhuc posset secunda operatio recta esse obiectium partiale , sicuti respectu Medicinae est obiectam partiale anitas aIicuius mi
8 Dices varitatem non possideri per- feetε, nifi per tertia operationem; ideoque hanc sollini debere esse obiectum formale Logicae. Sed contra primis,quia Deus cognoscens persectissime omnem veritatem, non cognoscit illam per distursum.Contra secundo,quia etiam id quod minorem continet bonitatem ν , . potest per se intendit sic sanitas partium non vitalium continens minorem e n tibilitatem , quam sanitas partium vitalium, adhuc per se intenditur a me die a ,& senti finis partialis Medicinae est sanitas alicuius partis ignobilioris corporis dicet ultimo non stat, nisi haiahita sanitate totius corporis, ita quam uis Logica suam Histeret ultimo, nisi ha bita mictione tertiae operationis, adhue tamen posset partialiter fistere inta, secunda. tanquam in parte sui finis to ia
Prima operatio intellectus nullo mo do participat rationem obiecti forma lis
63쪽
Iis attributionis in Logica,quia eius reis initudo non participat rationem finis respectu Logicae, cum neque partialiter antendatur per se ab ulla scientia,etiam late dicta ; & sane sicuti ostendentes finem acqui situm per scientias, ostendianus ad minimum propositiones , ita ridiculus censeretur, qui loco finis etiapartialis scientiarum , diceret se aquisi-uisse bene ordinatas apprehensiones. Prima ergo operatio recta habet rationem puri mea ij , cum e contra secunda , licet ordinetur ad tertiam , adhuc tamen praescindendo ab hoc ordine sit per se expetibilis.' Diees in prima operatione rectae.Se veritatem radicalem . Sed contra
etiam in pharmaco est sanitasa adicatis, & tamen pharmacum non participat rationem finis respectu Medicinae , ergo neque ista veritas radicans, neque aliud, quomodocumque
plicetur , habet rationem finis respectu Logicae,cum rationem finis non habeat xespectu scientiarum . Quod fi Aristoteles de prima etiam operatione tradidit Praecepta , hoc non probat, quod propterea debeat habere rationem obi cti attributionis , quia etiam de purε
medus tradi possunt praecepta, de datur
64쪽
finis alicuius artis, de quo immediat
nulla tradantur Praecepta . I o Pariter nullo modo sunt obiecta sor male attributionis in Logica opera trones rectae prout directivae aliarum per modum ideae. Haec enim prout ideae non intenduntur, nisi tanquam mediu. Neque dicas Logicam esse artem contacientem instrumenta, sicuti est fraenifactoria respectu equestris, hoc enim est falsu.Nani Logica non est ars conficiens instrumenta,sed ipsa est instrumentuim scientiarii,ae ratione autem isistrumenti est cocurrere siniui cum principali ad opus,& habere pro fine ide opus,quos per se intenditur a principali . Quod si Logica conficit aliqua instrumenta , dcideas syIlogismoru: has,prout ideae sunt, non intenclit per se. Dixi prout idea fune, quia quatenus etiam hi syllogismi ideales continent aliquam veritatem , intenduntur per se 1 Logica, sicuti intenduntur per se a scientia illa , ad quam pertinet obiectum illud , quod est materia talium syllogismoium. ii Hinc Logica non est habitus proin gymnasticus,seu pr exercitatorius,ficuisti est lanistiea respectu militaris, quia Logica non sistit in operationibus factis in materia ficta , sicuti sistit lanistica , sed .
65쪽
sed habet per sua praecepta concurrere cum scientijs illuminando intellectum ad operationes res has in materia vera . ix Ex hucusque dictis insertur adaequatum , & integrum obiectuin attributionis in Logica constans ex materiali , & formali, esse intellectum humanum , ut dirigibilem , seu perfectibilem per secundam, dc tertiam opera. tionem rectam tam practicam , quam speculativam , tam in materia necessaria , quam probabili, & sophistica . Dixi , ut dirigibilem , fu perfambium , veotandatur capacitas in obiecto materiali ad recipiendum formale dependenter a Logica.
Utrum Logioa sit Virtus Intellectualis . . SECΤIPPIUM A. . spuid requiratur ad rationem virtutis intellectualis.
66쪽
ct bonus homo ipse essetetur . ct bene opus suum reddet. Ex quo formata est communis definitio virtutis , qua dicitur, virtus esse quae bonum facit habentem,Sc opus eius reddit bonum . Ideoque quando praeterea dicitur opus virtutis
debere esse optimum, intelligendum est de optimo non simpliciter , sed secundum quid; cum vero in habitibus praeticis duplex sit inuenire opus, aliud immediatἡ edcitum ab habitu; aliud vero directum ab actu , quem habitus
immediate elicuit.Dubitatur utrum aurationem virtutis sit stus, quod solum opus immediate elicitum sit bonur s. Sed respondendum est assirmauuε, primo quia opus directum non est opus habitus, sed est opus operis. Secundo, quia allata virtutis definitio est communis cuicumque habitui, etiam speculativo, cui couenit ratio virtutis per hoc praecise, quod opus ad quod immedi te disponit sit bonum intellectus. Tertio quia habitus scientiae speculatiuae est virtus, & tamen ex speculatione sequa potest malum aliquod speculanti, ex eo quod eius vale rudini noceat. Similiter ars pingendi eo est persectior virtus
intellectualis , quo dependenter ab eius veris praec , tis fit pictura magis deci
67쪽
piens oculos, & intellectum . h Ratio autem 1 priori cur ad rationem virtutis intellectualis no requiratur bonitas actuum directorum est, quia si habitus immediate disponit ad vera praecepta,disponit absolutε,& simia pliciter ad tale bonum intellectus,quod
nou habet ne celsariam conneXionem
cum ullo malo , quod dependenter a talibus praeceptis fieri potest ; ergo si deinde aliquod malum dependenter ab illis fit , tota malitia refundenda est in
voluntatem libere utentem talibus prς-ceptis ad malum. Hinc merito a Sancto Augustino definitur virtus bona ist qualitas mentis, qua nemo male utitur, nemo enim uti potest virtute ad opus immediata elicitum ab ipia virtute, quod sit malum . 3 Dices praeceptum de aliquo opexe malo, prout praeceptum est habere de se tendentiam ad malum , ideoque,& tale praeceptum, dc habitum, qui ad illum disponit esse malum. Sed respondeo praereptum non habere in malum tendentiam efficacem, hoc est necessa rio tractivam operis mali, sicuti de se habet necessario afferre veritatem. Ideo
que cum absoluth, & simpliciter afferat bonum, & nullum malum, non est
68쪽
cur habitus ad tale bonum disponens non sit virtus. Quod si a legibus prohibemur addiscere aliquas artes,quam uis veras, hoc si on fit, eX eo quod non sint virtutes intellectuales, sed ne ratione humanae malitiae a scientia fiat tranis fitus ad opus noxium , quod ex veris praeceptis fieri potest. 4 Dices iterum, sequeretur, quod fiet set possibilis habitus docens ipsum intelle n errare , dc quamlibet rem malefacere, talis habitus esset virtus intellectualis. Respondeo , si talis habitus daret do hoc vora praecepta, immediate , dc absblute disponeret ad bonum , & totum malum refundendum esset in liberam voluntatem utentis tali habitu , ideoque non est cur non esset virtus intellectualis . Neque instes non posse habitum oppositum prudentiae, de arti esse virtutem. Nam vitium oppo-fitum prudentiae & arti, non esset huiusnodi habitus ex consultatione , rectoque iudicio eliciens vera praecepta , sed habitus, qui ex inconsideratione pSc ignorantia inclinaret ad operationes malas .
69쪽
lr Vinque habitus enumerati ab Aia ristotele, quibus semper verum dicit,habitus scilicet intellectus, Scientiae. Sapieotiae, Prudentiae,& Artis sunt virtutes intelletiuaIes,cum semper dissesnant ad opus immediatὸ elicitum verum , ideoque bonum intellectui . Dubitari solum potest de prudentia, &arte,quae no semper videntur disponere ad vera praecepta , si enim Petrus, v. g. vere diues appareiat inuincibiliter pauper , Prudentia dictabit Petro esse subueniendum , hoc asstem dictamen erit falsunt, similiter s haec materia appareat inuincibiliter bona ad aedificanau , ars dictabit hauc esse adhibendam, neet nisi per praeceptum re ipse falsua o . Adhuc tamen dicendum est Prudentia,& artem semper docuiere ad veru saltem practicὸ, nam hoc quod est, Petro ese
70쪽
ege subueniendum, duo dicit, & quod
Petrus mereatur subuentionem,&: quod ego debea hic,& nunc Petro subuenire. Primum est falsum, secundum verum, teneor enim fit buenire Petro inuincibiliter apparenti ut pauper, ad hoc,Vth neste operer, sicuti pariter teneor.adhia here pro aedificio materiam apparentem inuincibiliter bona, ut obtineam finem artis,qui non est nisi finis humano mo,
do acquisibilis . a Quamuis ergo dictamen de su
tientione Petri, uou consorinetur me-culative cum meritis Petri,quia tamen consormatur cum debito , quod ego habeo in ordine ad taliter operandum,
ideo dictame de subueniendo false pauperi, sed qui inuincibiliter apparet ut
pauper; est dictamen simplicuer veru ,& bonum , & tota malitia , Sc falsitas speculativa refundenda est in iudicium speculatiuum falsimi de paupertate Petri, sicuti tota malitia motus distorti refunditur, non in potentiam motivam, sed in defectum tibiae . 3 Neque vero in omnibus scientiis eadem requirenda est certitudo , ficut enim inter ipses scientias speculativas Mathematica, & Μetaphysica maiorem requirunt certitudinem,& euklentiam, . C a quam