장음표시 사용
101쪽
Commentaria in Librum Iussicum
tus Gedeon p riter W. sextus Abimelech annos Atres: septimus Thola annis 23.octauus Iair annis 2a. nonus Iephte annis sex. decimus Abesan annis . undecimus Ahialon annis Io. duodecimus Aiado annis nocto: decimus terti a Samson annis 2o. decinios quartus Heli annis qo. decimus quintus
Samuel ams za. Ultimus ergo Iudex ibit Samuel, nam post ei. D populus petiit regem. ac Dei iussu Samiret Saulem eis regem creauit. Hoc tamen libro duorum ultimorum , scilicet Heli & Samuelis acta non narrantur, sed in libro primo R egum, eo quod filij Heli petendi regis εc recti occasionem B a impi itate populo dederint, ac Samuel reipsa regem ei dederit Quare restant tredecim priores morum gesta hoc libro narrantur. Complectitur ergo hic libet Chronesostiam gestorum ipsorumper 298.ant Os, scilicet ab anno mundi asta. quo mortuus est Iosue , & mox successit ei Othoniel Iudicum primus, vscrae ad annum mundi Gio. quo mortuus est Samson cui successit Heli 3: Samuel, quorum duoriam gesta non hoc libro,sed in
aeres quatio: An omnes hi Iudices fuerunt Sancti pice ,.suisse excepto Abimelech, qui non suit Iudex, sed turannus: ipse enim principatum vim sit, occisis it atribus omnibus qui et ara filii Gedeonis. Iu t enim costituebatur a DeoAuddii id no fieret, pulus sibi eligebat dc creabat Iudicem, modo ex una moddex alia tribo. Potio Iudices hos esse Sanctos patet ex s. Paulo,qui eos
ut sanctos celebrai Hebr M. Distrior me tu in in . quit, enarrantem de Gedem,Barac Samson ephte, D
maeres quinto. in hunc librum consi ipsitλ a. i. Reip. Id incertum est. Veiisimile est Esdram, vel Prophetam aliquem posteriorem, aut potius Sa-tnuelem eum ex antiquis diati de annalibus, quNIudex quisque aut alius eius tempore conscribebat collegisse, Se in hune libru scribendo tedestis si Ita Theodor .hla q. t. Idem dico de libro Ruth, de simile dixi de libro Iosue. Denique Auctores qui in librum Iudicii commentaria scripserunt, sunt hi : Ot gen . S. August. Theod. Procopius, Isidor. Hugo de S.Victor. Lyra. Hugo Card. Dion. Catth. Abul Caiet. Ioannes Ferus. Arias Montanus, de e nostra Societate Nicolaus Setarius, 3: Cosmas Magabanes,dd lacubus Boineta M.
pRisivs. Crebrb Me numerantur variis temis potibus varii seruitutis Se oppressionis Hebraeorum anni, quibus scilicet ipsi ab Eglon Iabin, Madianitis, Philisthinis, aliisque regibus de Mntiabus vexati & oppressi suere. Verum omnes hi ai ni non seorsim in Chronologia ponendi computandi sunt, sed intra tempora dc annos proxime praecedentium vel sequentium iudicum includun
tur. Id ita esti ostendam c. q. U. 3. SEc v N Dus. S. Script annorum numerum comsgnans subinde intelligit eorum terminum, non
bd integre in tali ioco vel actione exacti sint, sed quod actis ibi de sit terminata. Sic Exodi im o. dicitui : Hatitatis filiorani sati in Muto hiis
q3o annorum. id est 43 anno terminata est, ait S. August libr. i6. de Ciuit AEap.24. in AEgypto enim habitarunt latum 2 is .ann te Iudith ca. vlt.28.
dicitur perviansiit e in domo viri sui ios.annos, id est usque ad annum vitae suae I s. tiam puellares annos egit in domo parentum, non viri. Sie Iudici 4. 7.incitur Dalila septem dies eonuiuii fleuisse, id est usque ad septimam diem: nam flere coepit post tertium conuiu j diem. Τεκrivs Respubl .Hebneorum ut de multae aliae post singulos Acci. annos mutauit suum statum de forma ex Aristocratia in Monarchiam vel Democratiam; haec enim est periodus multarum Rerumpubi Id liquet ex tabula chronol. quam Pentateucho praefixi. Qv mus. In hoc libro nonnulla narrantur, quae a Iudicibus non sunt gesta sed tempore Iudia cum contigerunt. Quocirca duae sunt libri huiui C paries. Priore gesta Iudicum narrantur, additis initio eorumdem prae ambulis. Id fit a c. a. usq; ad cap. IS. inclusive: posteriore recensentur historia quaedam, quae sub Iudice quopiam,qui, non nom natur euenerunt. Id fit 1 cap. i6. ad finem libri. Nam ea. 7. 5c is narrat ut histoti a Michae Si id ii collocati in Dan ; tribus vero ultimis capitibus
recensetur historia uxoris Levitae, ob euius violationem tota tribus Beniamin M ad interneci . nem caesi. -
irreus, aures hi Iudices siere typi ες figmra Christi. Sicut enim ipsi fuere saluatores Israelis. sie Iesus Christus est Sahiator miandi, de quo plu
SExtus, Spiritus Domini dicitur induisse G deone, Scirtuisse in Samsone quoties aliquid ardui ageret Iutus erat λ qua phrasi fignificat ut primo, spiritu Dei illu priuenis Iesese ad tantu opus imp ri liisse secundo significatur copia Ac abudantia spiti.
V tus Si fortitudinis illi indita , qua rem omnem supra vires tralutae iactu 3c feliciter confecit. Si ντι Mus. Sunt in hoe libro nonnulla in taenia Φmbola de hieroglyphica , uti est ros in vellere Gedeonis capas. 'citratu a militum Gedeonis lagenas complodentium facibus emicantibus, quo perculsi Se prostrati siere Madianitiee.7. 5: septecincinni Samsonis: Is.
Item Apologi uti est ille arborum in regem sibi
102쪽
P0Π IUM tribur Iuta prima bellum init, reliquas Chananaeorum urbes expugnat. cunarim i 2.Caleb Othonieli ob captam Cariathsepher uxorem dat Axam fi amjuam ei-ς- suunti dat irriguum fueri- D' inferi . Tertiὸ, 2 I . D eq. ceterae tribus non emiermisent Gananaeos, uti i erat mussed eos faciunt tributarios . ideoque ab eu assum
i. DOst moriem Iosue consuluerunt filii Israel Dominum. dicentes: Quis ascendet
L ante nos contra Chananaeum. se erit dux belli 1. Dixitque Do.iunus: Iudas ascendet: ecce tradidi Terram in manus eius. Et ait ludas Simeoni iratri suo: Ascende mecum in sortem meam,Sc pugna contra Chananaeum, ut 3c ego pergam tecum in sortem tuam. Et abiit cum eo Simeon. q. Ascendit qui Iudas. sc tradidit D minus Chananaeum ac Phereetaeum in manus eorum : & percusserunt in Boec decem millia virorum. s. Inueneruntque Adoni Eec in Boec. dc pugnauerunt contria eum. ac percusserunt Chananaeum dc Pherrarum. 6. Fugit autem Adonibezeci quem persecuti comprehenderunt, sis summitatibus manuum eius ac pedum. 7. Dixitque Adoni Tec: Septuaginta reges. amputatis manuum ac pedum summitatibus.co iligebant sub mensa mea ciborum reliquias: sicut feci. ita reddidit mihi Deus. Ad duxeruntque cum in Ierusalem.& ibi mortuus est. 8. Oppugnantes ergo filij l uda
Ierusalem, ceperunt eam di percusserunt in ore gladi j.tradentes cunctam incendio ciuitatem. 9. Et postea descendentes pugnauerunt contra Chananaeum qui habitabat in montanis.& ad Meridiem.& in campestrib0s. IO. Pergensque Iud. as contra Chananaeum. qui habitabat in Hebron, cuius nomen fuit antiquitus Cariath A percussit Sesai.& Ahiman,&Tholmai: ii. atque inde protectus abiit ad habitatores Dabir. cuius nomen vetus erat Cariath Sepher. id est ciuitas literarum. i 1. Dixitque Caleb : Qui percusserit Cariath Sepher. ct vastaverit eam. dabo ei Axam filiam meam uxorin i 3. Cumque cepisset eam Othoniel filius Cenez frater Caleb minor. dedit ei Axam filiam suam coniugem. I . Quam pergentem in itinere monuit vir suus ut petetret a patre seo agrum. Quae cum suspirasset sedens in asino. dixit ei Caleb Quid habes3 13. At illa respondit: Da misi benedictionem, uia terram arentem de iisti mihi, da & irriguam aquis: Dedit ergo ei Caleb irriguum superius & irriguum inferius. 16. Fili j autem Cinaei cognati Moysi.ascenderunt de ciuitate palmarum, cum filiis Iuda in desertum sortis eius. quod est ad Meridiem Arad.& habitauerunt
cum eo. I . Abiit autem Iudas cum Simeone fratre suci 5c percusserunt simul Chananaeum qui habitabat in Sephaath, & interfecerunt eum. Vocatumque est nomen urbis. Horma. id est.anathema. I 8. Cepitque Iudas Gazam cum finibus suis. M AD calonem a que Accaron cum terminis suis. I9. Fuitque Dominus cum Iuda. Semontana platait: nec potuit delere habitatores vallis. quia salcatis curribus abundabant. ΣΟ. Dederuntque Caleb Hebron,sicut dixerat Moyses qui deleuit ex ea tres filios Enac. Σi. Iebusum autem habitatorem Ieruialem non deleverunt sili j Beniamin habitauitque Iebusaeus cum filis Beniamin in Ierusalem, usque in praesente diem. 11. Domus quoque Ioseph ascendit in Bethel. suitque Dominus cum eis. 23. Nam eum obsiderenturbem quae prius Lueta vocabatur, 13. viderunt hominem egredientem de ciuitate,dixeruntque ad eum: Ostende nobis introitum ciuitatis.& faciemus tecum misericordiam. a. . Qui cum ostendis et eis, percusserunt urbem in oreri aditi hominem autem illum di omnem cogi Mionem eius, dimiserunt. 26. Qui dimissus abiit in Terram H nthim. aedificavit ibi ciuitatem. vo uitque ea LuZam quae ira appellatur usque in praesentem diem. - i. 2 - Manasses quoque non.deleuit Bethsan,&Thanac cum viculis suis. de habitatores Dor. & leblaam,& Mageddo cum viculis suis coepitque Chananaeus habitare cum eis. 28. Postquam autem consortatus est Israel fecit eos tributarios.' dele e noluit. ' Σ'. F phraim etiam n m interfecit Chananaeum. Qui habitabat in Gaete .sed habitauit cum eo. 3o. Zabulon nori deleuit habitatores Cetron.& Naalol: sed halsitauit ch nanaeus in med 'eius factusque est ei tributarius. 3 i. Aser quoque non dei it habitatores Accho, d Sidonis,
103쪽
9 Commentaria in librum Iudicum. Cap. I.
Ahalab.' Achaetici 'Helba .8c Aphec d: Rohob: 31. habitatuitque in medio cha
nanaei habitatoris illius terrae. nec interfecit eum. 33. Nephthali quoque non d leuit habitatorcs Bethsam cs R Bethanath i de habitauit inter Chananaeum habitatorem Teriae. fueruntque ei Belisamitae de Bethanitae tributari j. 34. Arctauitque Amorrhaeus filios Dan in monte nec dedit cis locum ut ad planiora descenderent: 3 3. ha bitauitque in monte Hares quod interpretatur testaceo. in Aialon de Salebim. Et a Dgrauata est manus domus Ioseph tactusque est ei tributarius. 36. Fuit autem termiseisius Amorrhaei ab Ascensu Scorpionis petra, ct superiora loca.
stro nulluin habeamus qui ei in ducatu succedat, sed principes tribuunt & Cotilium Sanedrim R publicam administrent, lata que tribus omnes succreuerint . ut suis elant reliquam Chananaeam expugnare, incolere & excolete. quod antea eis ob paucitatem non licuit . iuxta decretum Domini
Exodi 23. 29. quis nobis erit dux belli hoc est qui tribus prima bellum a Iosue contra Chananaeos coeptui 3 prosequetur, ut eos qui in sorte sua retia qui stant expugnet,ac est eris tribubus exemplum,& mitium det Chananaeos in sorte sua residuos
exterminandipPatet ex Hebraeo.Non enim quet runt ducem. qui toto exercitui omnibuque tribubus praesit, sed qui partiale bellum inchoet in
sua tribu cuius victoria , fama & gloria caeteros Chananaeos consternet, ut caeterae tribus singulae
partiali bello Chananaeos in terra & sserte sua adhuc residentes, similiter adorientes facilius superent 3c extrudant.
CossvLvLRvNT J Dei oraclitum & re summi Pontificem,liue Eleazarum. liue, si is mortuus erat per Phinees, ut ait Iosephus lib. s.c. i. filium de successorem eius, Rationali ac Vrim & Tummam indutum uti iesierat Deus Num. 27.2r. Id sectum est in Silo. ibi enim adhuc residebat Tabernacu- .lum cum arca ita Iosephusi qui & addit. post I
De Israelem caluisse principe per octodecim annos , post quos ob inuasionem Regis Mesopot natae, Deus principe desimauit Othonielem.Tunc ergo maiores, scilicet Principes tribuum . re Concilium Sanedrim gubernabat Rempubadem tra dunt Helirari in sedet Olam. Hi tamen i 8. anni interregni in annis ψο. honielis includuntur, ut
ostendam cη ν. ita Salia iam & ahi. Tropol Discant hic Principes caeterique, nee bellum nee quid aliud arduum aggredi, nisi prius Cconsulto Deo, uti secete David, Iosaphat, Iudas . Machabaeusi ae inprimis Moses Se Iosue, uti dixi Iosue Deo enim pendet victolia, se-liaque rei cuiuslibet progressus de exi M.
Dixi et QvE Do Mi Nuse ivo As AsCENDE Imis hic est nomen proprium non viri S ducis, uti noluilli autumant, ea itibus. q. l. Tribus Iudae. incipiqi praeliari. Ipsa enim erat omni u fortissima, generesissim, nobilissima&nmollimina, ac incalliis Israel prima tenebat aciem: unde Iacob es
que qiici ex ea nasciturus erat Christus Dux , Rex, triumphat in de debellator Lemonum, peccatprii, mortis es inferni. Porro tribus Iuda tibi ducem belli creauit Caleb, vi videtur cuius nota erat sortitudo, plude ira virtus, auctoritas.
Et AiT Ivo s Si rivosi v RAτnt suo. J Id est, Iudaei dixere Simeonitis,sive,uibus Iuda dixit tribui Simeonis. Voeantur autem hic fratres, poculiari ratione, quia scilicet tribus Simeon intra
tribum de sinum Iuda sortem acceperat, Iosue 19. v. . alioqui omnes duodecim tribus erant fratres, quia prognatae ex duodecim Patriarchi, filiis I cob, qui inter se erant fratres.
hic enim erat rex Ierusalem,ille rex Bezec vitis in
in tribu Iuda; hic caesus a Iosue, ille a Iudaeis; hic .Hebr.significat Dominum iustitiae,ille Dominum
sui ut is ob licenim est fulgur, coruscatio. APergo Adonibezec instar fulguris omnes raecelletat suo robore & sieuitia, adem; γ.regia
us summitates manuum dc pedum truncarat .sicri
Poeta ait de viroque scipione: Duo fulmina Mi s. ἰa . sie Iacobus de Ioanes a Christo vocantur Teme res, id est filii tonit tui puta fulmina, haee enim ex tonitru,quasi filii ex patre, nascendo prosiliunt.
νεnvMJ pro summitatilius Hebr.est noth. id est vertunt Chald.Lyran. V tabl. Pagnin Caiet.& noster Exodi as .eto. & alibi passim. Noster de Septitag. hie vertunt summit te quod pollices in manu summi de potissimi snt. Unde pollex ductus apollendo, quia inter cauros Exim virtute Iliat, ait Isidor. Hinc de Graece dicitur, quia oppositus csteris manus diagitis, illis quasi aequipolleat. Iudaei ergo pollices manuum pedumq; amputarunt Adonibezec, i sto Dei iudicio de instinctu, ad poenam talionis: eius superbiae & crudelitati reddeciam, ipse enim
7O.regibus pollices amputarat.
Porio in hoc supplici' praeter dolorem duo
inerant, ait Serarius.Primum,ut qui mutilati sic rarat,neque arma deinceps tractare pissent, neque pedibus effugere quemadmodum ostendit in Amsusto c.et .s intonius dum refert: Equitem Romanu assa sit si mritas, cam; iatractati satramenti, Datiaces amput se. Cicet. Ib.3. se. dum ait,Atheniemses Eginetis pollices praecuisse: Victis, inquit Valerius Maximus lib.9.c' a. palens topaeus mura remniaritimarum viriam Ram de mure neq*ret, at . que,ut adiicit bes historiae value AElianus, ne D
Secundum. ut iis ignauia quaedam velut exprobratio esset, quod manu ignaui, pedibus verbs gaces extitissent. Vnde pestioni apud Italos Gausis, Jc Belgas vocantur homines viles, desides, innavi quali pollice trunci siue truncati. Audi Pierium Hiero 66.cito.ldροι uix reseremus, totarva n
iniquuadratam oppre, Nam ea δε causa a Gracis disitur, qu d pari cum reliqua tota manu rour. comendat, Eloi manus vice Iuuatis. ut Galentulare preta .apas Lartiari pricipia polliat,mmen habet: si enim dominarin in via imc in sinistra
104쪽
Commentaria in Librum Iudico. Cap. I. ss
xiter ammaduersium in nrmultas, qui bellum detrectaudicos, amputasnt, ut a Senatu in C. noctis m, velut acibiliqvitu=notienam. Hos priscimurcos vocabant, ait Ammian .lib. i s. Itali miro.
s. Sic Mareus Ere mira non Euangelista, ut quidam falso putant pollicein sibi amputauit, ne cogeretur fieri Sacerdos, uti legimus in vitis Pa
Notam Thalmu diei in Suthacito quinque viros, qui miliare qua excellebant, plexi punitique sunt: scilicet primus Samson in suo robore; secundus, Saul in collo altiori; tertius, Absalon in capiulo, quartus. Sedecias rex in oculis quintus, Asa rex in pisibus.Sic diues epulo arsit in lingua, quae a litat gula.
Simili modo foedifragis, & salsariis.qui litteras
Regias aut monetam manibus suis vitiant, manus praeciduntur. Vnde Te l. libro quinto contra Marcion. De ait harethi praciden uino
rosis ilia subtrabas, iam paginasinas subducti. S. Valerianus serinae e bono disciplinae.cum ait: Ne ι insana dolera rides Esitatii reo, duito lare sinpliciat et in si cinis, In militia desertores eadem ab cscissone mulctati.Nam de Anidio Casso vuleatius Gallicanus; Mestri, Crisiratoribus manas excisi: a Dura incita ac pos : direm mim exemplum viventis miseram: ιν crimis, . quam Et postea Emilio Partheniano a nivi multis amputauit. SEPTUAGiNTA REGE s. reguli,id est Principes; quaeque enim urbs suum habeba; Regem, ut
scilicet pollices eis amputurat, ne rebellare vel ei- iugere possent: ex fastu vero eis quasi canibus cibi m reliquias sub mensi proijciebat, id eodue ei poenam talionis irrogarunt Hebraei. Sic valeti nus Imperat. dum Christiana facta conculeat, a Sapore Persa comprehensus.& quoties in equum ascenderet e culeatus suit, teste Eusebio libro . Halotic.9Idem contigit BaiaZeto Turcarum Imperatori, qui Tamet lani sella canisque suit. Clim Denim eum iam captum interrogat et Tanaolanes, Si in tuam potestatem venissem, quomodo tu in meam venisti,quid fecisses mihi pIlle, Fecissem,inquit, caueam ferreama in ea te posuissem. Tu aduersus teipsum sententiam pronunciasti, inquit Tametunes. Itaque illi accidit quod ipse secisset,d in cavea fuit ad diem usque mortis. Alexander Impetator teste Lampridio, quendam impustorem fumo ex stipulis ustulari iussit. praecone clamanter ruma punitur qui randidit s
Sico ruci, iTA REDDi Di T Mini DEvs.JHM est quia sancitur Sap. ii.7.Perque peccat qui , per hac etiam torquetur. Eo pertinet illa Christi sententia Matth.16. sa. Omnes qui Mee t ladius- ea pressi. . Et Ap . 13. ioabiim captiuitatem Δροι xerit in captiuitat m radet: qui in gladis ecciderit,epo ut eam gladiis occidi. Et Gems.'. est iiii humanum sargui ηι in .sunditi &e. Et Abacuc 2. 8.alloquitur Deus regem Babylonis. inquit, Pesiastig ntes multas , abunt re omnes quir Eirui Misit de popula Uran Denique lex talionis extat Exodi ai. 14. O uspra oculo emem sente, mariam pis manu pedem pro pede, cyc. Sic Constantino Impet. ab Irene matre oculi eruti sunt eadem die, qua ipse ante quinquennium Nicephotum patruum quasi imperium affectantem excaecauerat, uti natiat Tonaras tomo 3. qui Sc simile addit de Leotio Imper. ipsim scilicet naso suisse trucatum
de Imperio depulsum ab Absimato, eo quod ipsa
Iustinianuivi Ea, inor metum truncato naso Imperio exuisset.
Porro videmi Adoni braee hae poena humiliatus in se reuellus animum inente uaci; mutasse, nam
dc priorem suam crudelitatem cote sus est, ct Dei aequitatem praedicauit. Agnouit ergo poeul ensis stam Dei in se vindictam,ideoque vocat eum Et him, id est iustum iudicem A: vindicem, eumque unum de solin, non plures. unde δe ductu, suit in Ierusalem,id est in agrum suburbanum Drusalem. ait Iosephus, id ecque in ipsam urbem Ierusalem, postquam eam expugnarunt Iudaei, ait Hugo Victor. ibique mortuus: idque apto symbolo, quasi a peccatis ad pceat tetiam, ab impietate ad veri Dei cultum, ex id ololatriae caecitate ad fidei pacisque usionem. a fastu ad demistionem, a blasphentia ad Dei laude traductus fuerit,idei que Hebraei ei viracondonarunt, ait Magalianes. dare Adonibezec,
id est Dominus Liguris. itaeq; fulgur factus est Adonisedee. id est Dominus iustitiae, iustaque patientiae Sr poetu temrae, Symbolice daemon, ait sc ratius. est reia Adinnibezec. seu fulguris dominus: primo, quia de eo Saluator Luzi I3.s,lebam, ait. satanis i. vi Iulgurde c. acadorem. Secundo quia fulgur recte luperisbiam vanamque gloriam significat. qtiae claritatis aliquantulum spargit, sed ii aut subito pertranseat. momento evanescat saepeq; sulminum S grauis marum tempestatum initiumst. Est vero satan rex Der oluet os supersia, Iob. . l. 2s. Iste Adonia, Mete e reges capit,de quidem o. id est quam se rimos. Ii veto sunt qui alis potentia,d gnitate, auctoritate. doctrina praestant. OppvGNANTEs xRGo ri Lir IvDA DRum viiii LEM CEPERvNT E Li)Ptius Ierusalem capta suerat 1 Iosue cap. itat . qui 3c regem eius Adonisedecoeciderat;sed postea Iebulai arcem Sion tenentes urbem recuperarunt .vnde hie rursum eam expugnauere Iudaei,excepta arce Sion. quam diu post primus Iebusaeis extorsit inuidia. Regum s . Porto Ieria salem propria perti dat ad tribum Beniamin, hae tamen dicitur expugnata a tribu
Inda, quia haec in urbe partem hal bat, dc quia Beniaminitae viribus suli dissidentes eam expugnandam tradiderunt Iudaeis, uti dixi Iosise e
τε Μ.J Eo quod a Iosue&Iudaeis sudacta eis r bellauet. δ: quia Deus incendio volebat ab idol latria δ: sceleribus purgati urbem, tota aeque renouari, in qua templum S: Reipubi aeque ac Ecclesiae caput collocare statuerat. Sie iussit incendi Iericho, Hai, alia si eiu nnullas Chananaeorum
105쪽
Commentaria in Librum Iudiciun. Cap. I. 96
v. Igaudiuinius Iolue I q. M.& c. is Iainsequent. ubi ea explicui. vix, is. FILII A TEM CINAEI COGNATI MOYs r.
qui erat filius Iethro soceri Molis: Moses enim Seis phoram filiam Iethro duxerat uxorem, inde H bab Sephorae frater salio nomine dictus Cin &Cinaeus ait Hugo victor.& Serariusὶ .eiusque posteri Cilicet cogitati, id est assines Mori. Moti quasi cognato adhaeserunt, falsique proselyti secuti
sunt caiira Hebraeorum per desertum, &cum eis ingressi sunt in terram promissam. Ag hoe enim eos inuitarat Moseli promittens eis id quod in ea crat opta uia . Num .io 32. ocirca Cinaeis data est ab Hebimis ciuitas palmarum, id est Iericho, palmis & palmetis, aeque ac balsamo omnium re rum copia abundans, no .aasi Iericho a Iosues Io aequata tam cito reaedificata fuerit,sed quod cuuitas hie aeque ac cap. 3. capiatur pro area ciuitatis& agro ci uitati vicino. Sed cur Cinaei relicta Ierichunte ad ed amoena&fertili,inde migrarunt in sterile desertum Iuda
Rabbini causam dant, ut iunge t se tribui Iuda& O. homeli Principi,ae ab eo lege discerent; sed 1 --- haec discenda potius erat a Phinees Pontifice &ν.h, sic Leuiti . Quale verisimilitis credit Serarius, & ex eo Salianus, eos diuinitus silitudinis desiderio monasti ae vitae atque anachoreticae rudia quaedas undamenta ieciste, quae deinde in Rechabitis aliis quo modo propagata sit Ierem Hs. ubi inter alia si. ne domo in taber iraculis dicuntur habitasse. quod de Haber Cinaeo cap. q. Iudicum etiam cscitur. Cinaei ergo suere vici pis de religiosi, unde eorum posteri fuere Rechabitae, adeo laudati a Ieremia cap. 3 s. ac deinde Essent, primi sere monastices proditiores, tantopere celebrari a Philone, Iose- rhoi Eusebio de S. Hieronyari , uti docui Num. lo. 29. Hi ergo delicias carnis in Ierichunte , quasi
mentis spiritusque rigorem dc vigorem enei nistes aspernati, paupertatis amantes loca deserta &solitaria captarunt, ubi liberius & commodius contemplationi, virtutum exercitio & rebus diu nis vacatent. Hinc Cinaei sunt iamnitantes, scilicet ab hoc exilio ad caelu suspita texunde Threni Ieremiae Hebr. vocantur Limotb.
Praeluserunt ergo ipsi Eliae, Elisaeo de filijs Prophe. tarum, qui ante Christumi Anachoretis & Moni. Dchi qui post Christum iisdem in loci, vitam talia
tariam vel monasticam eget ut, versantes cum Deo
& Angelis, velut Angeli terrestres de homines caelestes. VIR .is. CEpi TnIE IVDAs stribus Iudaὶ GAet Au
AccARON J Sic quoque habet Hebr. de Septuag. Complut. habent re mitum est in
Septu g Romae emendatis conti arae legi, Et no
luia Gazam, ne que Ascalone .nritu actarm.
Peius Iosephus lib.s. Antiq. ait Iudaeos cepisse As.calonem dc AZotum. non vero Gazam & Accaron, eo quod hae duae in planitie si curribus Mulicis pollerent contrarium enim hic asterit Script. Quarae Iudaei hic urbes has de satrapias Philisthia notu ceperui, sed mox Philisthmi eas recuperatur, de perpetua cum Iudaeis bella gesserunt. ut audie A mus cap 3. Porib Accaron pertinebat ad tribum Dan, Iudas tamen hic illam expugnauri conniven- tibiis Danitis, eoquM soni suae contermina esset ac infesta, ut nisi eam caperet, quiete in sita scite habitare non post ei. Qui A FALCAT is cupa illo ABvNDABANT Jqui scilicet falcibus armati obvios Se obuia quaeque demetebant, ut dixi Iosue 17.16.Sic quoque habent Septuag. Complut. unde mirum in Roman .legi, quia Rachab olstitit eis itaque legit The dor. qui sic explicat, q. d. Hobab filius Iethro, alia nomine dictus Rechab, persuasit Iudaeis ne vallis huius mari adiacentis incolas bello appeterent, eo quM timeret,ludaeos .s maritima possiderent, petn commercium nauale cum gentibus ab eis peruerissum iri. Nimirum lis ipse pro tithes, id est
currus, alio puncto Rαι b. quas nomen proprium viri. Porro non peccarunt Iudaei sic Chan naeos hos permittendo, quia eos ita videbant a malos, ut eos debellare se posse dissiderent; caeterae vero tribus peccarunt, quod cum Chananaeos dein bellassent eos non occiderent, uti iusserat Dominus. sed tributarios facerent.
ni TAvi Tua E u Evinus C, M vi LDs BENiAMIN iNIERHALFM J q d. Beniaminitae cum I daeis siciis 3c ducibus suis urbem Ierusalem cepe runt quid dc incenderunt, uti dictum est v.f. excepta arce Sion,quam tenuerunt Iebusaei usque ad Dauidem, a.Reg. s. sed Iebusaei ex arce delata dentes, urbem quoque una cum Beniaminitis,ipsis c permittentibus, sepito iam bello incolere coepe
Tropol.S.Bernard .ser m. s8.in Cant.Quamur iliastis,inquit,in hoc is me manem nos urs eri si ritu putas emoritia, cor noti magi, suppressa. I lania, intrasnti t- halitat Dis .in salium non exit minari. Mox remedium suggerit: Unum, inquit, intita di crimine consilium νη- uare diligentem, O mox ut unocentium canta apparciunt, prompta sisu tatesviridere. Noroto vistin vitiis pariterire cere in v xt illa rigeat ista cressereno in tur. r. supersia, salubria Argiret,utilitati accessi. cupi stati
dem. De operam putati t. Putetur cupidititi, ut rise
t in rolaretur. Nobis, statici, itaris semper est rompta
τutc. J Putat Adrichom. duas suisse Bethel; una in tribu Ephraim, altera in tribu Beniamin. Hi di citur Iosue i s. v. i3.22. Mesu Masius & alij ce sent unam eamdemque esse Bethel, eo quo ququae hic vers. 23. prius vocata dicitur Luta. Luza quoque appellata dicat ut Iosue i 813. Fuit sita meonfinio tribus Ephraim & Beniamin ideo nunc uni nunc alteri tribuitur.Adde, videntur nisse haec duo loca vicina, scilicet Luza urbs,quet postea Bethes,vel Bethel Lueta dicia est a visione scalae qua ibidem habuit Iacob. & locus ipse visonis Iacob, quae nomen dedit Luri vibi vieinae; hic enim l cus erat in tribu Beniamin, urbs vero ipsa erat in tribu Ephraim. Haec ergo est Bethel, ubi Iacob vidit Deum scalae innixum adeoq; Ieroboam postea
in ea vitulum aureum quasi idolum collocauit.
Unde Bethel. id est domus Dei dicta est Betha id est domus idolia vide dicta Genesag .i'.
106쪽
Commentaria in librum Iussicum. CapI. ' 9
dique clausam: in luet enim Hebet nucem significat: sed hae sunt fabulonum naenue, dicta est enitu Luza, quM Ox. id est nucibus &amygdalis a
undaret, ait S. Hieton. Per mitratum hie ergo non
tortam, sed aditum in urbem facilem, ob murosumiliores vel dis hamos,intellige. ET p Aci Euvs TECVM Misini coRDiAM JId est, tam tibi condonabimus. Poterant id licite sicere Hebret,etsi enim Deus iussit et Chananet omnes occidi, tamen ob tantum beneficium pateficti introit in in urbem parcere ei poteransi uti pepercerum Rahab excipienti exploratores Iosueci. Adde. Hebreos non permisisse ut hie proditor
vibis in ea remaneret hoc enim dumtaxat vetu
rit Deus, ne CSananaei inficerent Hebraeos suis idolud: vatilia
Qv cvM OWENDiss ET EIs . PER cvssExus et vR3EM iN ORE in acieὶ GLADii. J Peccauit hie proditor ostendendo Hebraeis aditum in urbem quia patriam suam eis prodidit; hoc enim est contra pietatem licet enim patriam impiam Sc noxiam in bello iniusto ptopugnare non liceat, i curi eam hosti prodere pietas vetat; scut patrem meum iuste a magistratu invasum armis desedere nequeo , sed tradere de prodere non possum sine insigni nota impietatis. Minuit tamen proditionis men hic metus mortis illi ab Hebraeis intenta. te. Quoeitea Aurelianus Imperator,audiens eum qui ubi locum capiendae Thyanet urbis indicarat, ' ea capta cum aliis incolis caesum esse, heiatus est, dixitque: mim prassitor m ct si-. Mer tuli eum milites occiderent; eque enim mihi
sitim seu te qui patria non peperiit. Ita V Deus in Aureliano. vos M. Asilet is τεκκAM HErrui M.J id est in Cyprum, it Proco Cyprus enim Hebr. dicitur C thim Isaiae 23. I. verum tuncCethim scribitur perbie aute scribitur per mi,quare alius est i cu Hetthim a Cethini quis aut E ille sit ignoratur. yria. V. MANAssEs Qv Qqε NON DELε vir BETusANJ Septuag. addunt, Pas Scitharum ny,unded: S thopolis dicta est. s. 33. ARCTA vim. AMO Ran us vitios DAN
PLANi ORA DEscENDERENT J Danitae prae alijstribubus ab Amorrhaeis suere arctati, ut sortis suae montes steriles dumtaxat occuparent, non vero valles frugi setas qua de causa alias terras quaerere
. sunt coacti, uti audiemus capite decimo octavo. Halli τλτιτοπε non Dan. sed Amorrhaeus, urat ut patet ex Hebr Septuag. ire Mos TE HAam,
IALON ET SALEBiu.J q.d. Amorthaeus Danitis non tantum ademit urbes vallium, sed de tres in monte sitas,scilicet Hares, Aialon de Salebim. TEset Acro, sic legendum, non isatio. ut legunt nonnulli sum uarii Hebrasi t 'ae mons ergo hic vocatus est testeus, vel quia in eo vas, testicea a figulis sorinaretur,vel quod illorum t prorum fragmenta ibidem proij ceremur, uti R mae sectum videmus in monte ad potia S. Pauli,
qui inde mons testaceus nominatur.Septuag.ve runt. In ismu uam, Mi rela O mi ι, scilicet abundant. quare pro Aialon nonnulli videmur legisse
est ursi, de pro si bi siue s obiri legisse m rinia statam, id est vulpes. Licet
enim ursi maiores Se plures sint in legionibus irrundis& Septentrionalibus,tame reperiuntur quo que in calidis de Meridionalibus, ut in Iudeta; nam ibi David occidit visio a. Reg.27.3 . de Eliseus per duos ursos occidit qa. pueros tibi illudentes in Bethel, . Ree.a .r .F. Iam n, qui fuit Danita , ex hoc loco tribus suae, scillaei ex salibi mvulpibus abundante, trecentas sitas vulpes coli et, ad quarum caudas alligans faces, Philisthim
q. d. Ephraimitet posteri Ioseph vicini Danitis, ν uitet oppresserunt Amorrh in sorte tribus Dan
habitantes,eoq; iure belli quasi a se subactos sibi
fecerunt tributarios. Igitur omnes sere tribus pe
carunt in hoc, qudd Chananaeos a se subiugatos non occiderint, uti iusserat Dominus, sed iece. rim sibi vectigales, uti patebat initio cap. s
super acrabbim,id est, si per locum scorpionum .Est nomen loci ita dicti,quod acrauim. id est scorpR C nibus abundaret,ait Lyran. Abulen. Diony Arias, de alij. Abhoeaoabitis,id est loco scorpionum, . r.2 dicta est Acrabatena utim de Acrabat eme regio, quae fuit una ex undecim Iudam toparchils,erataque terminus rimari ,d: confinium Amorrhae
rum. vide de ea S. Hieran locis Hebr. Iosephum lib.1. belli citi. Adrichom. dc alios chorographos Teme sanctae. PETaA.JEst nomen vibis in petra sitae neonfinio Iudaxe Se Amalec. Alia Lit Petra in m bis quae inde petrara est cognominata.
A agminium mbraei ab Angeo, quod triti colant. Inde vers. tr. recensetur Mavia Iudicum siticet quὸ Hebraeimst monem isse co&erint idoti, idesti Dem eo, tradideris I seu hostibin, unde psi enitentes ad Dia redierint, eiussi opem implorarint: iu uinde misi eu Iudices, is i H haos a seruitute es irronide gentium bisvrent. r. Λ scenditque Angelus Domini de Galgalis ad Locum sientium, &ait: Eduxi vos de Ingypto, de introduxi in Terram, pro qua iuraui patribus vestris ocpollicitus sum , ut non sacerem irritum pactum meum vobiscum in sempiternum: Cometin ossicam. I a. ita
107쪽
98 Commentaria in si rum Iudicum p. II.
a. ita dumtaxat ut non feriretis foedus cum habitatoribus Terrae huius, sed aras eo. ruin subuerteretis et de noluistis audire vocem meam 1 cur hoc secistisὶ 3. Quam ob rem nolui delere eos a facie vestra εἰ ut habeatis hostes, α iij eorum sint vobis inruinam. . Cumque loqueretur Angelus Domini haec verba ad omnes filios Israe heleiauauerunt ipsi vocem suam,& neuerunt. 1. Et vocatum est nomen loci illiud ,: Locus se latium, siue lacrymarum rimmolaveruntque ibi hostias Domino. 6. Dimisit ergo Iosue populum &abierunt si iij Israel unusquisque in possessionem suam, ut obtinerent eam: 7. seruieruntqu Domino cunctis diebus eius, de seniorum qui longo post eum vixerunt tempore, δι nouerant omnia opera Domini quae fecerat cum Israel. 8.Mortuus est autem Iosue filius Nun, famulus Domini,centum & decem annorum, s. & sepelierunt eu in finibus possessonis se ae in Thamnathiare in monte Ephraim, a Septemtrionali plaga montis Gaas. Io. Omnisque illa generatio congregata est ad patres suos: de surrexerunt alij, qui non nouerant Dominum, de opera quae fecerat cum Israel. i I. Feceruntque fili j Israel malum in conspectu Domini, de seruierunt Baalim. Ir. Ac dimiserunt Dominum Deum patrum suorum, qui eduxerat eos de Ierra AEgypti: de secuti sunt deos alienos, deosque populorum, qui habitabant
in circuitu eorum, Ic adorauerunt eoS: dc ad iracundiam concitauerunt Dominum,
i3. dimittentes eum, de seruientes Baal dc Astaroth. q. Iratusque Dominus contra Israel, tradidit eos in manus diripientium: qui ceperunt eos, ic vendiderunt hostibus, qui habitabant per gyrum; nec potuerunt resistere aduersarijs suis: 13. sed quocumque pergere eluinciat, manu, Domini super eos erat, sicut locutus est, δ: rurauit eis r& vehementer amicti sunt. i 6. Suscitauitque Dominus iudices qui liberarent eos de vastantium maniburs : sed nec eos audire voluerunt, II. fornicantes cum dijs alienis, di adorantes eos. Cit b deseruerunt viam, perquam ingressi fuerant patres eorum: dc audientes mandata Domini,omnia fecere cotraria. i8. Cumque Dominus iudices suscitaret , in diebus eorum flectebatur misericordia, δc audiebat amictorum gemitus, de liberabat eos de caede vastantium. I9. Postquam autem mortuus esset iudex, reuertebantur,& multo ficiebant peiora quam secerat patres eorum, sequentes deos alienos, seruientes eis, oc adorantes illos Non dimiserunt ad inuentio fies suas, de viam durissimam, perquam ambulare consueueruntiao. Iratusque est furor Domini in Israel, de ait: Lbia irritum fecit gens ista pactum meum, quod pepigeram cum Patribus eorum, Sc vocem meam audire contempsit: ai. Odeso non delebo gentes, quas dimisit Iosue, dc mortuus est: aa. ut in ipsis experiar Israel, utrum custodiant viam Domini, dc ambulent in ea,sicut custodierunt patres eorum, an non. 23. Dimisit ergo Dominus omnes nationes has, decitdsu, -uertere noluit, nec tradidit in manus Iosue.
Λ Selluoi'YE ANGELvs DOMi Ni DE GAL- AD GALis At, MCvM H ENTiv M. J Primo et Angelus hie apparuit in Galgalis, ut ex loco Hebraeos memores redderet prosellionis de obedi,tiae Deo praestandae, a se susceptae de pronust e.In Galgalis enim se sacro Circumcisionis risu initia. uerant,& professi erat se legem Dei a Mose latam seruatutos,sicut nos in Baptismo profitemur lege Christi. Ex Galgalis veto transtulit se Angelus ad
locum . qui postea v.f.ab euentu dictus est flent tu, quo Israelitet hostium&miseriarum suarum sensu pressi. suam calamitatem deplorantes conuenisse videntur vel communi coniiuo, ut ibi de remedio inter se cosultarent,vel potius monitu Angeli, qui appares in Galgalis videtur monuisse Hebraeos,vt ad Locum flentium se conferrent. habere enim se quod eis ibidem diceret, quodque calamitatis r medium suggereret.
Port5 Rabbini censent hune Ametum Lisse Phinees Pontificem sed certum est fuisse proprie dictum An elum probabile est filii se S. Michaelctum quia pe erat praeses & tutor Synapostae, uti iam est Ecclesiae tum quia in apparuit IOI.ec. s. v. 13.initio gubernationis suae docens Ze dirigens eum.viae videtur idem hie apparuisse, dumque suggessisse Hebraeis impetradi a Deo Iudices qui eos a seruitute liberarent quocirca hic Angelus loquitur in persona Dei, sicut legatus loquitur in persona sui Resis,ae populus putabat eum esse
Deum, non Angesum, Ait enim: Eduxi eos de Aur 'Scc. Denique apparuit hie Angelus,atque haec Hebretis dixit,non inuente adhuc Iosue,ut volunt Abulen.& Totniellus;nam uiuente iosue Hebraei coluerunt Deum verum, sed post eius mortem, cum noua progenies succrescens, ac cum vicinisgetibus praesertim Tyriis & Sidoniis, conuersans, ab ij, utpote diuitibus didicit colere eorum idola, Baalam δ: Ataroth.Ita Procop. iet.Serarius.&fauet S. August. ITA DUMTAxAT , vT NON pr Ri R is FoE- vini Dus cuM HA si TAetolli avs TERRAE.J ne ipsi vos ad sua .idola & scelera conuersando pellicerent. Vetuit ergo Deus haec si et a quare illa Hebraeis siere illicita at non statim irrita. Hebrari enim imeuntes foedus cum Chananaeis, licet illicite. post contractum tamen de eo initum tenebantur illud se uate, pr seriim si iura inenio id confirmastent: tum quia hoc exigit ius naturet 6c genti Om, alioqui enim tolleretur omne commercium,omnisi; h
minum societas, si foedera dc pacta violare liceret;
108쪽
tum quia hoe existebat reuerentia nominis diuini A lege quotannis Ierosolymam ad templum orat uti in uir mento inuocati, ne peierare viderent ut situ lud victi res,tum denique quia Chanaiuei nesci bant Deum vetuisse, multo minis irritasse hucuebi dera. quare valde standalizati suuIM hile. braei ea violassent,ae tam ipsos quam Deum & r lipionem eorum blasphemadent .Postquam tameeu palam conssuit Deum haee foedera vetuisse, scandalizati non potuerunt. si Hebraei Deo ob
dientes illa rescinderent. Unde Esdras lib. t. cap. 9.ittit it & separauit uratrimoni i Hebraeorum curentibus contra legem Dei eoniram. Et si enim vera erant, rataque, tamen in ea lege eram solubialia per libellum repudiis a Deo eis concessum, si subesset causi,ut hic erat disparitas cultu de periculum peruersonis ab infideli , quod sublut coniux fidelis.
ει sacrifiearum pergetem. oml.κλαυθμὼν,sive locus flentium est terrare uita haec hominum, a Deo ob Adae peccatum exulantium. Adam enim, & nos in eo Eparaditi eiecti sumus in hanc vallem lacrymatum, ut m ni eruia peccatum omnem expiemus, ide uedamirati sumus ad mille labores, dolores ipiam mortem.Genes 3.&Pia.83.s. 'Rursum locus sentium est pinnuentia-ecim punctio,ia quam concionator instarAnaesi huiu, populu excitare debet, Maii
o . , . ti V dς Climacum Gi due.de nolo, v mmtentia, ubi miram priscorum compuneti nem& lacrynias in loco flentium quem
IMMOLAVERvNτυε lai nos i As'DoΜt. παὶ Licet enim propnimi iriniolandi locus esset in Templo. &ante Templum inTabernaculo,quod tunc erat in Silo; tamen graues ob causas Iudaei subinde alibi immolaba uti feeit Samuel inBeth-
que uatuo de decerno) DELERE Eos A FACIE ORA . 6 MABSATIs nOW qui vos pu niant, inligant, de ad Deum redite compellant ET Dii LORvM siNT vos istis xvi NAM lut in hae posteriore parte consecutive accipiendum est,non causaliter. Nee enim Deus sanctissimus poterat intendete hancHebraeorum mi nam lapsumque in idololatriam,sed tantum per mittere ad puniendum pretcedentia eorum pecca D. q. d. Permisi vos a gentibus, quas contra mea iussum tolerastis,deduci ad colendos eorum deos,n deinde vos castigarem di extetminateor uina enim in culpam permittit Deus ruinam in poenam: hae enim culpam castigare intendit. Non ti,impermittit Deus tum culpet,lusi hoc fine,H-- Lexe liciat bonum.vel miserrisi, si nolint uti e lehem,l. Reg. i6.' & t ae Dauidinis cordia, puniendi, puta ostendendi suam cla- - ς meritiam in condonando, vel iustitiam Sc vindiactam in castigando, ut docet S. August. Saho. s. relique Theologi. H. . AD OMNEs vitios IsRAEL.l Ad totum M. ium Israelitariam, sitie ad omnes qui cimuene
um dicto, qu , ut dixi v. ii Israel audita comminatione Des per Angelum, liminerant νι- AMo leuerunt.. Qua res. Quis.& ubi Ibit hie locus fientium, taue κλιωθμωνλResp. Adrlahom. nisi e iuxta Galbrab. inde enim ascederat Angelus Alii putam Q. e Silo, ibi enim erat Arca, unde eo ce fluebat pulus sacrificandum,quo hic saeit. Hine equitur : Immesar ti iri. verum dico,locum flentium suisse intri Iuda.
ruxta Ierusalem a parte incidentali, in sylva sta ra vallem Raphaimiquet a tergo bibetat Phili. minos.Id ita esse,liquet ex eo, quod Dauid in hae eadem 6Eralatu est,c Piiij isti, ut valleR
phaim ad motum cacuminum arborum stluc ag- pressus cecidit, 2. Reg. s.24. Huc enim locum i
Iosephin h. Antiq.q. & clare septuag. .Reg. s. 3. Mis linquiunt, . t m prope simina, ut est locum flentium: Oerit ii o iura immis1 a rubmanis, tu πι credo a m. Nimirum voluit Deus hune locum fientium etise exemplum perpetuum Hebraeis, ad agendam poenitentiam in fletu ta lacumii, quoties ipsi ex
tra Iebulai,2.Reg. .asNam ipse quod ibi ar ςbat Angelus Spopulum ad Deum propitia- 'dum hortabatur, videbatur locum sanctum indiscare. simulque potestatem ibi sacrificia os etendi facere. Addunt correcti SeptuagastendisseAng lam istum etiam ad Mi hei & domum Israel quosvifieatur,eum varias Israelitarum urbi spem Lueo incolas Siluntem coepisset vel per Bethel Et domum Issas intelligendi Bethelitae Se Isiaeliatae,qui eo loci conuenerant.Ita Serarius.
Hystereon proierone repetit enim ex fine praecedetis libri Iosue.gesta eius quaedam,ut inde commode & ordinate ad Iudicum, qui ei successese, institutionem dc originem irascit Hic enim liber
connexus est libro Iosum historia Iudicum pendet ex historia Iosue, quasi a sui principio.Altius ergo a primo Gi exordio,puta a Iosue, accit sit hic
D Iudicum primordia.. In TnAMNHn sARRJHebr. At Septuag. In Vos. Piso matb ιtite id est in imagine solis, quae sepulchro Iosue insculpta est eo quod ipse stiterii Lle,
adeoque vr 'eius Thaimiat sire per Metathesin dicta est Thamar chori. vide d Iosue 24.3o. ET s Rui ERvur BAAxiΜ.J ld est idolis siue VEM. diis Gentium a nam per Baalim signifieantur omnes dii masculi , scut per si ath omnes deae s minae.Porro Saal in singulari Hebr. signifieat D minum, unde Antonomastita Deum sui in voca. runt Baal, id est Dominum absolutia. Primo aut EBaal filii Nemrod. quem coluere Assyrii Nemrod aute suit Baal, siue Belui pater Nini mitin Se - ramidis.Idem ergo sum Baal, Bal. el. Bel Belus,
109쪽
ioo Commentaria in Ibrum Iudicum Cis. II.
Babylonios, ut paret Danieli, decimo quarto a a Balisl Onijs ad Sidonios de Phaenices: inde in intra idola D dii Gentio irato itine dilatato, dicti s intBaal Bel, naalim. Unde a Deoru m,vel aliin Oiu eceuentu una varietate dicti Beelphegor .id est Pii piis. Beelzebub. id est Deus inuica: Beelsephon. id est Deus Aqoilonis . vel Deus illa oliditus, poli Mercurius Baal,gad. id est Deus sirilitia: Baal ic mes.ideit Deus sol in c. vide dicta Genes. io. reruinde a Baal composita sunt nomina Punica haec enim lingua alsius eii Hebraeae: Hannibal, id est Castroruiti initiamus; Hasdrubal, id est villatum vel atriorum Donuiuas: Muthumbat,id est mortis Dominus Adherbal Mahaibal Idrobal, Ierobaa dce. Ita S. August.hic quaest. H. SER vi ENTE, BAAL ET AsTAROTH.J V roth. res pruno,cuius linguae tu haec vox. vndeque uicta Suidas in Astarie censet elle vocem Graecam dictam ab astro Mailro. inquit, tint: plierum esse serum sabulantu= Et Phaum
a Dum ι si , quod venerem nuncupant. Sie dc Etymologicus, qui de eausam addit: Praeses enim astrorum est Dea haec. Unde nonnulli censent Astartena elle Ail etiam Deam , filiam Phoebi de Cei, quam Perses in uxorem duxit, de qua Hesi dux in Theogonia. Verum errant. Astaroth en m est vox Syta,non Giteca tigni Maiis oves, praesertim seminas, cumina inmis turgent, & agnos suos lectant, ita dictae ab athar,id est multiplicare. quod sint ste uincte, di iii Syria multos per annum parium agnos; tque abn-yψιν. id est ditare, quod caseo iam, lacte, foetu heros suos ditent. unde veterum opes
erant in ovibus, non in auro di argento.
Quocirca re ulti censem Astartem esse Vmerem cognς mento πιλυε duo, id est mitimamine N, vel potius id est imgmmammea, quo magnas habet et u ait mas, quod Φmbolum erat sce. unditatis, qualis est in Duibus feminis.Inde e segi, haec Dea ab ovibus eis tua est a Tyrii &a SP
doni f. ut abea ouiuii, icecunditatem impetrarent,
itaque ditarentur & bearentur. Hebr. enim sicar tam beare quam ditare significat, quia diues a mundo aestit Datur beatus.Vnde Cicero lib. 3. de Natura Deorum. Quarta, inquit, linito Syria, τ' H epta qua Astar ι vocatur Aoniai nisi is tr citum Ui. Sic Δ. Herodot. libro primo.Di OLli., cap. a. Theodor. lib. . Reg.A. H. it, que Procinpos, Aquila N Scholastes G ecu, capite septimo. Audi & S.Hieron. in vita S Hilariolus: Camta Imine inmachorum peruem1 sesam ιν sorte die, anius ualia si innitra emtum oppidi pomum m temptam iis tu ι .ngregaucrat. lunt amem illam os Lucia serum νω cultui Sarai enotum natis deita ιβ. Scribit
Epiphami reri s s.matre Melchisedech dictam Astaroth liue Asiatiam. Quid ii haee a stetis culta stetit vi Dea, indique Deae dictae sint Astaroth Porio Astauib est numeri pluralis tum ad emphasim. ct honoris causa, ut hanc Deam plurium; imo uinium iertim dominam esse, significarent, quod rebus omnibus homines ditate possit, indeque Deus Hebraice vocatur Adonat,& Adonim, Eloi, mi in pluralii tum quia Astartes nomen ad qu alii, et Dea seminas translatum est. Erat enim Astarte B3bylonio tu, quam S. Epiphan. hqres de- ciuia ira, Dianam vocat: alia Carthaginensuae,
A quam S.August. hic quaest. decima sexta, asseruistisse Iunimem . alia i dessenorum . quam Luci nus ait litisse Lunan . Haec enim istius pisi. ium, uium. uiua, duia, plena est multiplicat, itaq; h mines ditat. Primitus etiam piisci getiles ignora tes Deum vetum adorabant Solem I Lunam, a quibus omnis in terra sc tilitas manat s unde eos
Romani vocabant Iouem de lunonem; AEgyptii Oi itidem. Iiide: Syti Baalim de Astaroth. ia
enim ipsi videbant in terra foecunditatem pro innite pret sertim a Sole ct Luna. per calorem dc pluis uiam , quibus terra in humectam Sc foecundant; hinc eos vi D. os coluere haee enim sunt duo pria maria aura in terram influentia. Accessit de ter iitim scilicet stella Veneris siue Lucifer Atuae post Lunam caeteris stellis clarius emicat. Vnde veteres dixere Venerem ei se Lunam minorem, Lunam vero esse Venerem imiorem. bucirca Herodi B nus libr s. Astartem vocat id est astrorum primatem & principem. Et Philo Biblientis. Astarte, ait, imposuit proprio capiti re xiii insigne tauri caput, ut cinnieulatam Lunassegnificaret. Hinc ocs faroth. urbs in qua Astarte colebatur,eognominatur p cainaim, id est ιμcornu. obduo Lunae.cornua,quare nonnulli suspicantur hanc es le illam vitam, quam Plinius libro quinto. Capitc vigesimo, Carne nominat. Alludit quoque hoc nomen Carnaim ad cornua amelum, ovium, ut significetur cornuti e regis copia,ait Marinos in Lex eo. Hebr. enim Κ ε .id est coma aeque ac p sic. id est suci insen phitimas gemtium liguas manavit.
Potio Astarois proprie quidem significat oti C ut dixi, si tamen per diaeretia, lega, M to.
roth.iigruficat intam num ait Pagnin. quia idola de idololatria instar tineae consumunt omnes limminis Rcultates, leges. virtutes. rsia vires. Di bolus enim ita sui cultores ludificat, ut eis temporalia promittat, aeterna adimat, sed teporalia in dica quibus eos lactauit auserat. Ipse enim est tyrannus,ac sicut Deu odit pessime sie dc Dei e re turax, pro ritim homines. ut non nisi eorum damnum, noxam,exituam tam corporis quam amarae sitiat.
ta, quasi idololatras Vedidit, id est tradidit hostiabus. ut eos vexarent, spoliarent, in seruitutem rodigerem.occiderent. Noster pro in ad est Mndidit rei legit ' Rhyiam, id est rivisi erui x eos. MANvs Douin i supra Eos o Axl λ π, scilicet vindex. vindicans oc flagellans. q. a.vindicta Dei ubique eos insequebatur, exagitabat de male mulctabat. VIAM DvRissi MAM J Quia erant inobedientes Ac durae cerinos : via ergo durissima erat eorum impia de obstinata, eciendi idola, aliaque sceleri patrandi, consuetudo.
110쪽
Commentaria in libri Iudicum. Cap. V io i
ι raelitae me colant, nu/iit a: legem custodiant. an .: vero Chananaeorum idola. Na Deus ipse, utpote cui omnia sunt praesentia quique omnia etiam si tura una mentis cernit in ictu,non eget experientia. aura ipse omnia pret scit.&prqnoscit antequiti fiant. Porro hac Dei experientia eonsistebat in perinis sone occationis Scientationis quae hic Hebraeis obiiciebatur. Nam Iudaei simul viuentes cuChananaeis vicinas, cum cisque conuersantes, ab eis talicitabimur. ut secuin sua idola colerent.Ita Abulen . Secundo ut experiar,hoe est ut omnibus notum fiat. Israelitas iue colere . quando subtra Whentes se a communione di vita Chananaeorum, me opitulam e eos superabunt:& vice versa quod me non colant quando eis adhaerentes ab eis si perabuntur &dite aiilioen uratas uran.& Dion. adhue aduras ri, etiam mihimi quot miro modo rna eadem: mem 2 fitiare parat, ct ιx i
ex parte co putat es Lihuctam e vinν num quod quaerit or basere non et , ic ad rauet hum liter quod habit. Hinc de S. Bernarii. Iebulavi, inquit, vel uno uin terra itia habitat scilicet concupiscentia in car-ns subiugaripolist, exterminari nen potest. νPernulit ergo Deus c hanangos nonnullos, no- cham, luitque omnes a Iosue ex Lindi a Chananaea variis aliqui νι a. de causis. Prinio, ut ipla Hebicorum apostasiam& m Curtidololatriam sua oppressione castigarent.Secudo,' 'ut Deus experiretur an hac amictione ad se redi- ret,imo eos re ire quali compelleret. Erant enim Chananaei quisi si muli purge lates Hebraeos, coingentesque ad Deu in colendum eiusque opem timid est. νι tentem eri, hoc est ut eos stimulea , pii
in Dio atque hoc stimulo de afllictione probem & experiar hoc est ita me petam ac si vellem
experiri, α per experietiam ignoti alicuius cognitione exquirere. Est Catachresis. Deus enim omnia nouit ab aeterno, sed experiri dicitur anthr ripa ilias, cum rem occultam probando vel te
tando manifestato facitin ut am ipsi custodior. hoc est vitum ipsi custodire velint nam legem
ni hactenus enim custodierunt viam. id est legem 2, lim, id est idolorum quae coluerunt. vii paulo ante dixit. D custodiant ergo significat adium non
persectum vel proficientem, sed inchoantem. ac mutata mente destinatum δέ incipientem. q.d. Is raesitae hactenus me relicto coluerunt idola, permittam ergo eos a Chananaeis affligi, ut experiatret. Tertio quia non suis iubam Hebraei ad Omnem terram chananaeorum incolendam S ex. tendam. Chananaeis ergo eius partem peruti sit . ut ipsi eam colerent. ne a lupis S teris illa occ upare tur cum damno dc noxa H br o um. Hanc rati nem dat Deus Exodi 23. 19. Non e cram,inquit, eria sacre tua a st MN. ne terra in solita. ne /edigatur, crescant contra teristia. Quartam causa indat cap.
sequenti vers a. up eas oratis νωαι mare ιum hosti hab re consuetudinem nisianai, vi scilicet vitarent otium, quod ignauiae omnisque malitiae est causa , utque bellis assuescerent, quae crebra habituri erant cum vicinis gentibus, uti habuit David.
Simili de causa olim cum ventilaretur Romae in Senatu,an delenda esset Carthago iam quali sub- rha delictionem ad c redeant,&re Romanis tam perieulosam re infestam; Scipiodite meas leges ii Mose sancitas. God si iecerint, ego eos a Chananaeoru tyrannide de oppressione liberabo si non fecerint. permittato eos grauius ab illis asiligi, contundi de opprimi. Porro multi inter Israelitas erant sani in fide, nee deflexeram ad c ieiuluin Baal. sed po silebam in auita patrum re-luione, veroq; unius Dei cultu hos Deus per Chananaeo probare Se experiri voluit. rario custodi P,
id est custodire pergit nam id est legem) Domini;
virum scilicet nutrict plastis Chananaeorum te rit .vel prosperitate, opibus de commodis eorum
dem allesti. a Deo vero ad eorum idola disci se
rem, cum eisque commercia de connubia conti herent;an vero constanter haec omnia contemnerent. selisi: Deo sio fideliter fimait eique adhaere- Nasica suasit & persuasit non esse delenda ob belli & bellandi exercitium ut scilicet Carthago est et
cos iuuentutis Romanae, qua Romani discerent bella gerere, militiae assuescerct, corda& corpora ad frigoris,aestus famis. omnisque incommodi tolerantiam obdurarent, idq; recte Sc sapienter. ni deleta Carthagine virtus Romanorum otio,im
tia&luxu elanguit 'defluxit. Vnde Iuuenalis S tria sexta causam cur prisci Romani fuerint casti, sobrio,vigiles, hanc dat:
Prox invi urbi Hannibal, ct fratrices a in rupe mariti. Nunc patimur Io a pinu mala, sevior armis
Luxuria lacubuit totum' visscitur orbem.
. in . r, Hinc S p ita ut non permiserunt suo testi deleterem: aim uiscerent, a iugo Chananaeorum eos V vrbem hostilem, dicentes: Nia Meu cotem iam V1erare; sin autem, eos illo durius premi permit terem; sim; eos erudirem, doceremque mihi seruite no idolis. Vnde Noster Hebrinssit,inox cap. s queri v. i vertit . ut eruta rit iura Israelem per Ch natueos enim Iudaei experii sunt quari Deus flat et apostatas a Deo ad idola descisceto,quamque libi t de tueatur, prosporetque eos qui in suio itu firmiter persistunt, aut ab idolorum culmpoenitentes ad Deum redeunt.
Huic sensui apte insilit Tropologia, quam a D
vi et ismari , parua quadam nprehensibilia
Hi ne vicissim Lycurgus. teste Plutarch .in eius Vita sanxit ne Lacedet mones c um ijsdem hostibus diu saepeque bellarent; ne videlicet docerent eos arma traditare itaque sua militati arte & industria tandem Lacedetmones stiperarent Ae sibiugarent. Idem principium 8e militare& politicum habet Se obseruat Turea. uocirca Agesilao Spariet RGgi assidue cum Thebanis bella stricti,& in pugna quadam vulnerato salse dixit Amucidas: ναι bra
pugnare duc i. Nam numquam bellicosiores si re Thebani quam dum a Spirianis liue Laced