장음표시 사용
91쪽
81 Commentaria in I ue. Cap. XXII.
nos& vos.&sobolem nostram vestramq, progeniem, ut serviamus Domino,&iuris nostri sit offerre,& holocausta, dc pacificas hostias:& nequaquam dircant cras fi iij vestri filijs nostris . Non est vobis pars in Domino. 28. Quod si voluerint
dicere, respodebunt eis: Ecce altare Domini,quod fecerunt patres nostri. non in holocausta,neque in sacrificium, sed in testimonium nostrum ac vestrum. Absit a nobis hoc scelus,ut recedamus a Domino, eius vestigia relinquamus, extructo altari ad holocausta, de sacrificia, & victimas offerendas, praeter altare Domini Dei nostri,quod extructum est ante tabernaculum eius. 3o. Quibus auditis, Phinees sacerdos, de principes legationis Israel, qui erant cum eo, placati sunt: & verba fili rum Ruben.& Gad,&dimidiae tribus Manassie, libent illime susceperunt. 31. Dixitaque Phinees filius EleaZari sacerdos ad eos: Nunc scimus qudd nobiscum sit Dominus, quoniam alieni estis a praeuaricatione hac , & liberastis filios Israel de manu Domini. 32. Reuersusque est cum principibus a filijs Ruben, Gad, de Terra Galaad, finium Chanaan, ad filios Israel,& retulit cis. 33. Placuitque sermo cunctis audientibus. Et laudauerunt Deum filij Israel,& nequaquam ultra dixerunt, ut ascea-derent contra eos, atque pugnarent,& delerent terram possessionis eorum. 3 Vocaueruntque filij Ruben, dc filij Gad, altare quod extruxerant, Testimoniumn strum, qu bd Dominus ipse sit Deus. ANEc κε LimusTis in ATRES UESIROs LONGO TEMPORE .l Hebraei in Sedet Olim di cunt tuisse duo septennia. si se iΦannos: septem
enim annis pugnatrum esse ante primam scinti nem, ut colligitur cap. i .io. ae totidem exactos a prima sortitione usque ad secundam, qua compi
ta est diuisio tertie promisi e cap. is. S seqv. H bicos sequitur Masius, Magalianes & alq.Sed verius est unum dutaxat sutile septenniun, quo scilicet bellatum est: hae enim tres tribus non niti ad bellandum venerant: bellis ergo septent. io conis.ctis domum redierunt, uti dixi cap. a 8.i & seq. Magnam sane fidem , obedientiam & patiemtiam hae tres tribus praesti et unt, diim per teptem
Iordane sitam usq; ad mare mediterraneum,qua occupat ut novem tribus: Galaad vero terram cis Iordanem. quam possederunt ires tribus. scilicet
Ruben, Gad, & dimidia Manasse. quae proinde
iam confictis bellis ex Silo S Chanaan reuertuntur ad sedes suas in Galaad. At a, tota terra duo decim tribuum alibi saepe vocatur Chanaan. v MQUE v ENIMENT AD TvMvLOS IORDA voLio. Nis ιN TERRAM LuANAAN J id c si cum veni sent ad fine, Chanaan. puta ad tumulos Iordanis, ubi scilicei tot datus arenatuis . cumulis & tumulis coercetur. M alucu suum egrediens exundet. V de Iosephus ti .s. Antiq.vertit ripam Iordanu; Sya machus, limites; Massius vi νι, Drdanis. Septuag. annos a domo.liberis, uxoribus abfuerunt, ut fra- B Hebr.voce Gaaeoth retinuerunt, quasi nomen pro. tribu, bellando praeirent, eosque in Chananaea trans Iordanem collocarent. IN TAB RNAcvLA vEGRA J In domos vestras: militum enim domus castrenses sunt taber nacula. Hi autem si erant, erantque milites.' BENI Dixit uva vis tosv x i Hoc est, bona
dicar tuus, ut patet ex He eo νυ si uis, pro quo Septuag. alio puncto legentes pq is, veriunt, reuersi sunt.
TRIBvs v EsTRis.)Non consulit, sed praecipit, ait Abules.Seratius& Masius. Di te scilicet in duas partes aeques es, ut dimidium praedae cedat vobis qui ad pugna existis,dimidium vero fratribus ve-ittis,qui in Galaadite ad sarcinas maserunt,illas ;tutati sunt: sed in hoc dimidio plus cessit ijs qui adpugoam exiet ut,quam iis qui in Galaadite rema. seruiit; nam pauci erant qui exierant, multi qui r mans iura Exierant enim dumtaxat quadraginta millis,manserant ad octoginta millia. Secuius est I si exdplum& inadatum Mosis, qui Num. 31. iussit spolia Madianitatum ex aequo diuidi inter pugnantes Ac restantes ad sarcinas.Unde id ipsum postea secutias Dauid lege perpetua firmauit,sa xiii uctaequa pari enim de cendentis adpraelium, ct ro
sio Niss .ichanaan hic significat terram tu sprium loci. Hinc ergo patet.tres tribus hoc altare erexisse non in Galaadite, sed in Chanaan, hoc est
in ripa citeriore Iordanis. quae pertinebat ad Cha- naan, non vero in ripa vlieriore quae spectabat ad Galaadii mi. Ratirierat,quia hoc altari testati v
lebat ius suum pristinum quod habebant in Chanaan, praesertim ad sacrificandum in altati ten si
hoe est vastissimum di maximum. Est hyper
bole. CONTRA Pi Lio, IssAEL. Non quasi contra nouem tritas habentes suum altare in Silo, nouus, altare in ripa Ioidanis erecturi .hoc enim erat C lege vetuum .ideoq; schismatis initium, uti inter pretabatur nouem tribus sed ιωitra, id est e regi ne .ex opposito; ita scilicet ut aliare hoc medium esset inter Galaaditas & Chananaos, siue inter tres tribus di caeteras nouem, ac has illis sociaret,& in religione iureque sacrificandi conluctet et. VT Di Mi CARENT CONTRA Eos.J Quasi apo-
statas ct L hismaticos, qui scilicet a lege &ti t. s ira naculo; altarique Molaico desciscerent: Ac nouam sibi legem cum nouo altati coderent. Vide hic et tum Phinees & nouem tribuum in propugnanda auita lege de fide ne diuersa religio in unam suam synagogam & Rempublicam irrepetet, itaque in
uniuersum populum, omnesque tribus id permitatentes ira Dei de saeuiret. Omnes enim duodecim tribus faciebam unam Rempubl.unamque Ecclesiam cauare potior pars, scilicet nouem tribus, i nebantur curare ut reliquae tres in eadem perin nerent,
92쪽
Commentaria in Io M. Cap. XXII.
nee schisara facerent, nouanutiae Eccle- A
qui eam puenitentia necdum deleveram iuio somnicationem istam adhue deiidetabant:tum poenet; Deus enim adhuc tam enormis idololatri et ociam nicationis poenas ab Hebraeis exigebat.
ine& publicum sacrilegium in s gnans, illico acerrimὰ vindicabit , tam in vos velut eius auctoisie uuam in nos velut erus perii issotes. Quod si PUTAT is IMMvNDAM EssE TER.
lacrificilini Birrista farinae, de quo Leuit.a. unde
distingit tut hie ab holocaustis de victimis paci mcis,quae carnea erant, non nrrea.
cura tolicitud. ne,quae animum multa vel sare,s
cumque de cum soci jt tractare dc voluere eo t. CRAsDic εNT pi Lii v E TR i piLIls NOSTRis,&c. PARTEM NON BABois ira Do Mixo, id est, Vos noeit,3 p. pulus Domini particularis, ut ipsius peculiaris cultus participes . ae pro immonum Ain
brahet& Iacobo patribus nostris de Messia. d. quecura populi Istaelitici a Deo fictatu lictedes litis,
ta, qui altare Dei habemus in Silo. Septuag. proinis, unda habent μκυ . id est par .sed legendum
id est immu . . intra uri, partem tetiae nostrae vobis cedemus nostro dispendio vinbi, laeum in terra nostra dabimus. nosque coarctabimus ut vos a scelere avocemus.& in auita fide letum . Vule hic veram charitatem.
vTiNAMd Legit Interpro 'ς disti. id est in nitiam alio puncto legum M. id est nis;
unde vertunt sti sis sicque legunt septuag.in Complutat si in
Roman Aleut eta πη sed cum eo plures alij, qui obstatu, eius emi sunt ab Haientibus, xap. .
Foκτissi Mus D εvs DOMIN vs.&c. ipsE No. vi JComestantur Deum se innocenti pioque a. RegIO S. uunt decem tribus ad Roboam: Noest nobis pars in t s. q. d. Nolumus tecum participale. qui es filius Isai siue Iesse ex eo per Dauid eiu& Salomonem progenitus, noluinus te tam cru
delem nobis dominari, nolumus tibi esse subiectu Sie & Christus ait Ioan .i3. 8.& non laverate.ab besu parum mecum. Sensus est. q. d. Nolumus desciascere a Domino nec a vobis: Atare autem a nobista ricatu non ereximus ad proprium altaris usum scilicet ad sacrifieadum in eo quale solum in lege vetitum est a Domino sed tantum ad aeternum uitet religionis & prosessionis nostrae monume tu , utq; omnibus testatum maneat, nos ad cutitum, altare I Grificia, qui trans Iordanem in Sialo de Ierusalem apud vos peragemur pertinere, acia 1 rus habere cum reliquis noue tribubus trans Ioris nimo altare erexisse; unde dat ei tria minime uic c danem,uictimas nostras Deo in templo vestro os loco congrua H ae repeti t. Primum est id est festis: secudum me im,id est Deus omnium gubernato iudex & vindex. Tettium.
I. ra. id est O ων, id est qui is, sue ipsum m. Sed
quia Hebreti ex reuerentia pro Itbaua,quod est nomen Dei proprium, legunt advivat, hinc noster eos si tus vertit Dominis.Contestatur ergo tria praecipua Dei attributa, scilicet porcium,iustitiam dc maiestatem. q.d.Contestamur Deum Deique Ditissimi robur de omn potentiam , ut ipse illam in nos exerceat si idipsum machinati sumus. Cont
stamur tertib Dei essem iam de maiestatem immo sum aqua ou ne nostru es le seu radius a sese pen- .det, ut illud a nobis adimat,nosque annihil et, si ab eo, Me quo esse non misumu . separare nos vinseredi. Esto ergo Iordanis nos a vobis diuidat, religio tamen, Ecclesia de Re hutation diu det, sed vobis sic ij de contribules in omnibus erimus , uti hactenus suimus. Ita Abulens. Matius,& alii.
Nota hie modestiam, aeque ac zelum trium tim um , quo plata sedarunt nouem tribuum antia mos contra se ira accenses.
Zelus ergo religionis impulit eos ad aedificanda hoc altare potius quam aliud quod uis monutra
tum,quia altari hoc in Chanaan finibus erecto tostabantur se velle eolere Deum quem colebat cae terae tribus habitantes in chanaan, a deini; secum illis eonspirare in unam eanden que religionem: haec enim maxime consistit in sacrificio quod fit
in altari. Qirare altare est θm tu sacrificii e Eluimus. Ex hisce verbis Hebraei prilcippinati sunt o ac fidei δ: religionisaia A bulen
Quare eenset ipse quM Phinees, utpote Elias, adhue uiuat in victurus sit usque ad finem muniadi , quando praedicans contra Antichristum ab
eo occidetur . de martyr occumbet. verum
riod scilicet nos ius habeamus in altari vestro
crificandi, Sc vos non habeatis ius nos imp diendi. ET LIBERA Wis vitios IsRAEL'Da MANV V s. 3izDOMisi J Abstinendo a schismate Ae noua reli. gione , ob quam Deus uniuersum Erael acriter
Ita legunt Romanaa.d. De terra Galaad,quae in in finibus Chanaan, sue quae finit de terminat Chanancam,inquit Husto&Abulens. Vetum B Hia,Complut. Regia,aliaque legunt sic: Deterea radiis roram Chanaan. fic enim habent Hebr. Chald.&septuag.quae lectio planum clarumquc exhibet semun.
93쪽
sed Lauria. Hebr. & Chald. asserunt i liberet as& Giditas id iecisse. Quare videtur in Septuag. irrepsit se inendum, nisi dicas Iosue nomen hoc a
Rubenitis altari impoliti tu coniam asse, eique in suum ealculum addidisse. Nome ergo altaris erat hoc. stimoniam nostrum ipse is Dein.q. d. Er ximus hoc altare, ut testemui Deum verum istaeis iis tam esse nostrum quam cςterarum nouem Uibuum Deum ide. qtie nos nullo modo ab eo velle
recedere,& ali ii Dcum inuocare, sed illi firmitet adhaeret , illum solum colere, & ab eo promissa Abrahae Sr posteris eius bon sperare : testamu igitur hoc ait ri illum aeque esse Deum nostrum
A ac vestium, o nouem tribus. nos enim simus filii Abrahae,se Israel siue Iacob, aeque ac vos. Quare Deus ipsoriim tam est Deus ninet quam vel ier. ac promitti eius ipsis iacta tam ad nos quam ad vos pertinent. Quocirca altare hoc vocamus isto nouune; risimiamum ' Deis. Sic cum Iosue debellisset Amalec , adificavit Aisses a
Amalec a generatione inge-ationem. hxodi i 7.1
Simili modo lacob aliare Deo erexit in titulum Genaz. t 8.Vnde colligit Bellar m. tract.de Imara Vasqu: Eltiade Adotatione, dc Serarius hic,rectea: tincte mastines. tirulos. si a tuas fabricari, quae Dei. Clitisti, & Sanctorum memoriam nobis re
nouent, ac eorum beneficia refricent, ita e deuotionem dc pietatem exacuanta
osue hortatur Israelitas ad Dei meri custum, se ad Hu eim custis iam, ut, gemilium se-- cietatem se connubia vitent. idsi fecerint, promitiit eis omnem Dei bened Prienem: si non scerint,sed ad Chananaeorum triti es vilia deflexerint, comminatur eis Dra maledictisnem, omnes rara lum. r. U Voluto autem multo tempore postquam pace dederat Dominus Israeli, stib- in gyro nationibus uniuersis, bc Iosue iam longaevo, Id persei illis aetatis: b. uocauit iosue omnem Israelem, maioresque natu, d principes ac duces,& magi-ilrd dixitque ad eos Ego senui,&progressioris aetatis sum: .' osque cernitis om- .nia, quae secerat Dominus Deus vester cunctis per circuitum nationibus, quomodo pro vobis ipsi: pugnauerit: vide nunc via vobi, sorte dii ii sit omia em Terram, ab Orientali parte lordanis usqtie ad mare magnum, mi illaeq; adhuc supersunt nati nes: s. Dominus Deus vester disperdet eas&auferet a facie vestra, si possidebitis rerram sicut vobis pollicitus est. 6. tantum consortamini, Id estote solliciti, ut cu-1todiatis cuncta quae scripta suiu in volumine legis Moysi: Si non declinetis ab eis neque Ad dextram neque ad sinistram: 7. De postquam intraueritis ad Gentes, quae inter vos futurae sunt, iuretis in nomine deorum earum, & seruiatis eis, & adoretis illos: 8. sed adhineatis Domitio Deo vestro: quod fecistis usque in diem hanc. s. Et tunc auferet Dominus Deus in conspectu vestro gentes magnas de robustissimas, Id nullus vobis resister c poterit. 'io. 'Vnus e vis bis persequetur hostium mil
le viros: quia Dominus Deus veste pro vobis ipse pii gnabit , sicut pollicitus est.
i. HoqJapium diligentissimc praecauete , ut auigatio D minum Deum vestrum. v a. Ruod si volueritis gerulum has uii , quae inter vos habitant, erroribus adhaerere, de cum eis miscere connubia, atque amicitias copulare: Is . iam nunc scitote quod ominus Dous vester non eas deleat ante faciem vestram, sed sint vobis in foveamue Iaqt ei itin te offendietitu ex latere vestro, si sudes in oculis vestris, donec vos au- feratat ud disperdat de Terra hac optima, quani tradidit vobis. i En ego hodie ingredior via viii uersae terrae.&tot' animo cognoscetis, quda de omnibus verbis, qua se Dorninu praestiturum volat sesso pollicitus est, unum non praeterierit incassum. Is r Sicut ergo impleuit opere quod prom sit,&prospera cuncta venerunt: M adducet super vos quidquid malorum commina tuo est, donec vos auferat atque disperdat de Terra hac optima quam tradidit vobis, I 6. ebqubd praeterieritis paetum Di, mini Demiestri, quod pepigit vobiscum, dc seruieritis dijs alien Is, Mado-iaueritis eos: dito atque velociter consurget in vus furor Domini, dc auferemini ab hac Terra optima, quam tradidit vobivvos. i. I IOCA, ii IosvE OMNEM I, RAELEM. PrimV cipes Lilicet de prium res ouin um tribuusa , ac caeteros qui commode venire poteram. Voc B uit autem eos in Thamnath Sare, ait Stritius. aut potius ut Silo, ut censet Matius, in Salo enim et attabernaculum cum arca,ui qua residebat Deu . NEν
94쪽
commentaria in Iose. Cap. XXIII. 8s
EvM. J Pet iuramentum hie & alibi Scriptura intelligit caeterum Dei cultum:quem enim quisque colit Deum. per hune Se iurat, idque crebro multi enim minat lunt ad iurandum per nomen Dei sui.
maretis; quod etiamnum Iudaei resigiosiores tam stricte obseruant,ut nunquam idola vel deos, Io
uem,venerem, Martem. &c. nominare audeant.
Audiant de imitemiit hoc Christiani, in quorumore erebib stanat Hercules,Iupite Venus,dcc .se latiant hoc esse piaculum. SED siNT vosis iv Foum M.J Lepit S. Hieron. yaci at, id est foueam; iam uni Dub. id est laqueum, te enim habent Hebr. Erunt vis in Mum , sen Ham ct flagestum ex utere ve
de scandalo poenae & vindictae diuinae, sed & cui pae accipi potiunt. Laqueis enim,ait Masius, & retinis societatis cum impiis, pties tam idololatris, A ae illecebris blandae voluptatis Necati pi mb im. peditur cultus Dei; secundo ubi illa semel deuin ctus est animus, facile ad omne flae lium ab ea
velut nigro impellitur: mox vero usque eo occae catur, ut veritatis splendorem deinde intueri am
plius nequeat. EN EGO HODIE INGREDio R UIAM vNI.
vER1AE TERRAE, J id est, uniuersorum mortalium in terra degentivin. Est Metonymia; quod alibi per synecdohen dicitur, hi gressior fiam misisto carinmit,ia est viam mortis; ad eam enim tendit omnis eam,id est omnis homo.q.d. En propero ad mo tem,en sensim emotior, mors mihi imminet; spitiatus enim de vita me destituunt. Pro ingresων Sep. tua g. vertunt ri. γ, id est percurro, excurro. vita enim nostra continuus est ad mortem cursis, praesertim in senio&aetate ultima. ET TOTO Asina Cossos c Eris. I id est,plonὰ de plane cognoscetis,uel q.d.toto animo aduerat ite de recognoscite.
I mare in Sichem ardenti concione populum ad Dei timorem extimulat mox v. 23. eu Gmε uos edere leo astringicae tandem moritur, re sepelitur in Thamnathsare. I. Congregauitque Iosue omnes tribus Israel in Sichem. 5c vocavit maiores natu, ac principes.&iudices S: magistros:steterumque in conspectu Domini: Σ. Rad populum sic locutus est: Haec dicit Dominus Deus Israel: Trans nuuium habitauerunt patres vestri ab initio. Thare pater Abraham & Nachor:seruieruntque diis alienis. 3. Tuli ergo patrem vestrum Abraham de Mesopotamiae finibus:& adduxi eum in Terram Chanaan: multiplicavique semen eius, 4. ct dedi ei Isaac:Illique
rursum dedi Iacob se Esau. E quibus Esau dedi montem Seir ad possidendum: Iacob
vero. &siiij eius deseenderunt in aegyptum. 3. Misique Mo sen&Aaron.&pe ciniae priam multis signis atque portentis. 6. Eduxique vos & patres vestros de aegypto.& venistis ad mare: persecutique sunt aegypti j patres vestros cum curribus Requitatu. vlque ad Mare rubrum. 7. Clamauerunt autem ad Dominum silij Israeliqui posuit tenebras inter vos & Egyptios, ct adduxit stiper eos mare, & operuit eos.
Viuerunt oculi vestri cuncta quae in 1gypto secerim. &habitastis in solitudine muti
to tempore: 8. & introduxi vos in Terram Amorrhaei. qui habitabat trans Iordane. Cumque pugnarent contra vos tradidi eos in manus vestras.& possedistis Terram coriim atque intersecistis eos. 9. Surrexit autem Balac filius Sephor rex Moab. lepugnauit contra Israelem. Misitque&vocavit Balaam filium Beor ut malediceret vo-Dis: ro. Rego nolui audire eum sed e contrario per illum benedixi vobis, & libe ravi vos de manu eius. r i. Transistisque Iordanem di venistis ad Iericho. Pugnaueruntque contra vos viri ciuitatis eius. Amorrhaeus. & Pheroaeus.& Chananaeus, ct Hethaeus, Sc Gergezaeus. Id Hevaeus. R Iebusaeus di & tradidi illos in manus vestras. 12. Misque ante vos crabrones: Sc eieci eos de locis suis duos reges Amorrhaeoru, non in gladio nec in arcu tuo. I 3. Dedique vobis Terram. in qua non laborastis,' urbes quas non aediscastis. xet habitaretis in eis: vineas & oliveta quae non plantastis. i . Nunc ergo timete Dominum. ' seruite ei persecto corde atque verissimo: dc auferte deos qui seruierunt patres vestri in Mesopotamia Sc in Egypto.ac seruite Domino. is. Sin autem malum vobis videtur ut Domino seruiatis, optio vo
bis datur: Eligite hodie quod placet cui seruire potissimum debeatis, ut iam diis,
quibus seruierunt patres vestri in Mesopotamia. an diis Amorrhaeorum. in quoru Temna habitatis: ego autem a domus mea si ruiemus Domino. I 6. Responditque populus.& ait: Absin nobis ut relinquamus Dominum.& serviamus diis alienis. I . D minus Deus noster i se eduxit nos. te patres nostros. de Terra. Egypti.de domo seruitutis: secit sue vide ibus nobis signa ingentia a custodiuit nos iii omni via, per quam Cornet. in Ioue. H amb
95쪽
86 Conmentanam Isue. Cf. XXIV.
ambus luimias. & in cunctis populis, per quos transiuimus. 18. Et eiecit uniueis S gente Amorrhaeum habitatorcni Terrae quam nos intrauimus. Seruiemus igitur Dinmino quia ipse est Deus noster. I9. Dixitque losue ad populi im. Non poti titis seruire Domino. Deus enim sanctus, mortis aemulator est. nec ignoscet sceleribus vestris atque peccatis. Σo. Si dimiseritis Dominum,&seruieritis diis alienis .conuertet se, R auli set vos atque subuertet postquam vobis praestiterit bona. et i Dixitque populus ad Iosue : Nequaquam ita ut loqueris, erit. sed Domino seruiemus. ΣΣ. Et Iosue ad populum, Testes inqui vos estis,quia ipsi clegeritis vobis Dominum , t Icrutatis ei. Rei ponderuntque a stes. 23. Nunc ergo ait, auserte deos alienos de medio vestri. R inclinate corda ad Dominum Deum Israel. 24. Dixitque populus ad Iosue: D mino Deo nostro seruiemus & obedientes erimus praeceptis eius. 2 3. Percussit e
so Iosue in die illo foedus, R proposuit populo praecepta atque iudicia in Sichem. 16. Scripsit quoqui: Omnia verba haec in Iolumine legis Dominii lc tulit lapidem pergrandem posuitque eum subter quercum,quae erat in Sanctuario Domini: et . M dixit ad omnem populum: En lapis iste erit Iobis in testimonium, quod audierit om. nia verba Domini quae locutus est vobis: ne sorte postea negare velitis. R metiri Domino Deo vestro. 28. Dimisitque populum singulos in posscssionem suam. 19. Et post haee mortuus est Iosue filius Nun seruus Domini, centum & decem annorum: 3 o. sepelieruntque eum in sinibus posscssionis suae in Thammathsare, quae est sita in monte E phraim, a Septcmtrionali parte montis Gaas. 3 i. Seruiuitque Israel Domino cunctis diebus Iosue,&seniorum qui longo vixerunt tempore post l0sue. de qui nouerunt omnia opera Domini quae fecerat in Israel. 3 2. Ossa quoque loseph. quae tulerat fili j Israel de TDpto sepelierunt in Sichem in parte agri, quem emerat Iacae, ba filiis Hemor patris Sichem centum nouellis ovibus. ct fuit in possessionem filiorum Ioseph. 33. Eleaetar utroque filius Aaron mortuus cst: de sepelierunt eum in Gabaath Phinees sis ij eius,quae data est ei in monte Ephraim.
sept g. habent in Silo: ibi enim erat sanctuariu, puta tabernaculum repraesentans Deum, coram quo Iosue sciam hoc mi t. Resp.Serv. haec coiit
pisse in Silo,sed Silo fuiste in agro Sichem. Vetu Sichε deee milliatibus distabat . Silo, teste S. Hieri
in locis Hebr. Dico ergo,in Lx x. legedum esse in s. h. vi. vii legunt Lxx. in Biblijs Compl.& Reg. Causa, cur Iosue in Sichem potius quam in Sialo hae eoncione foedus renouauerit, fuit, quod Deus per Mosen ivlserat in Sichem ad Garizim&Hebal montes sanciti hoc foedus, repetiq; primum Ledus initum in Sina Exod. I9. idque Iosue executus erat c. 3 3o.Ibide ergo hoc foedus iam ren uat, ut prius scedus ibidem que ae in Sina initum populo in memoriam reuocet, ad illudque eum prorsus astringat In Sichem enim Abraha Chana. iveam ingrediens primum Deo sacrificium obtulit. Gen. 12.v 6 &7. In Sichem quoq; Ioseph, - ateriq; Patriarchae eius fratres sepulti sunt, ut patet Hhic vers 32.& Acior.7.i6. Voluit ergo Iosue eodeloco, paulo ante mortem, legis δc foederiseu Deo repetitione suis Israelitis vltimum valedicere qua in re imitatus est suum magistriam Mosen, qui idcfecerat toto Deuter. maxinu cap. 31. idque in s chem, ut ubi Abraham hetres Chananae a Deo institutus est Gen. r Eibi posteri eius, hi reditate eius adita in Dei legem solemniter iurarent, ibique πιternum religionis de hiramenti sui haberem in numentum,de quo plura v. 26. Is cousFEc Tu bo Misit Id est eoram arca quae erat quasi scabellum Dei sedentis supra alas Cherubim in Propitiatorio. Arcam enim Iosue ex Silo transferri fecit in Sichem, ut coram eo scedinhoe sincitet, ut patebit v. 23. Ta Ass rL ivra Euphratem in Mesopot naiaὶ HABITA vovNT PATE Es v ESTRI AB INietio, Tu ARR PATpR Ana AnAM vr NAcuoalitater Abras in stRvii Ruintust Diis ALIENis, Iscilicet Thare A Nachor, hi enim coluerunt id la, non vero Abraham, qui semper extitit verus v nius Dei cultor, uti ex S. Augis. A lenc Petelio& alin ostendi Genes. II.3I. Esau os Di MONTEM SE 1ηJPuta Idumaeam. vras ET vENIsTis AD MARE J rubrum, siue ad sinu uxas. 6. Arabicum, qui Arabiam ab AEgypto diuidit. SuRRExiet AvTEM BALAC HLivs S Ernost v as. REx MOAB ET P vGNAviT cONTRA Is RAELEMIPugnavit, non effectu & armis, utpote qui se videns Hebraris inseriorem & imparem, bello abstinuit, sed assecta, conatu, dc consiliis. magiuisiue anibus Hebraeis exitium per Balaam ariolum i tentando.Nam Balaam,rogante Balac maledicere volebat Hebraeis,quae maledictio si euentum suam sortita satiset, Baiae eos inuasisset & deleuisset,sed videns Deum maledictiones Balaam in benedictiones conuertere, exterritus Hebraeos aggredi non est ausus.Vide Num.21. ii.Paulo aliter Sci, gust.Pugna, ait, fuit armata de sentis. Vide hic vi Hebraeorum verba saepe significentactum non perfectum, sed inchoatum, imo us ctum & conatum dumtaxat, no effectum.Sic v. I l. dicuntur Ierichuntini pugnasse. id est parasse se ad pugnam corra Hebraeos.Sic Amos 9.3.dicitur: si ιmuerint-ociau nuis, id est,si se celare tentarint. nam reipsa nemo ab oculis Dei lucidissimis se abscondere potest
id est magnificare gestit ex optat; nam reuera Deumagnificare vel exaltate non possumus.
man.habent id est duodecim, sed Complut δε Regia habent δνο id est duos puta Sehon a
96쪽
Commentaria in Iosue. Cap. XXIV. 8
Dio Nec tu ARcv TvoJ ta est. non viribus de virtute gladij I arcus tui, sed crabronum a me praemii solum. Crabrones enim ita attriuerunt Amorrhaeos, ut eos sequentes Hebriet mile ipsos sitas gladiis trucidarint,3e sagittis co fixerint. vide dicta Exodi 23. 28α sapient. I2.8.
u d. In vestro arbitrio est eligere Deum verum, vel deos salios gentium sed si hos eligatis, certa actis.' que vos excipiet Des vitio Se vindicta; sin autem Deum eligatis. omnibus bonis ipse vos cumulabit. Quare non veram optionem eligendi Deum vel deos hie Iosue concedit Hebraeis, qui c. praecedetiem adegit ad verum unius Dei cultum, sed artifi- cio Rhetorico utitur, ac tot commoda assert cultus veti Dei, tot incommoda vero cultus idolotu,
ut non nisi amens sit, qui neglecto Deo vero, si deo, talbi sibi colendos eligat.
Fraxis. NON POTERiris sER vi RE Do vivo. J Agrauat dissicultatem seruiendi Deo. ut mag sHe- eos incitet ad seruiendum q. d. Deus vult solus coli. fibque seruiri exacte de constanter ex toto corde; vos autem pro aensi estis in idola ac vitia, estisque animo vario de inconstanti, qua te non poteritis ei seruite,nisi nouos, magnosque de costantes animos induatis ad idola vitiaque respuendum,ac ad Deum toto corde sancte amandum, iugite que colendum.illos ei induite. Id patet exta.
tione quam subdit: DE vs E NIM s AN crvsJ Hebri
a Disanctiis. αἰ sancti est numeri pluralis. Utitur autem plurali adiectivo, tum ad innuendam persenatum in Deo & s.Trinitate pluralitatem. vi multi uolunt: tum quia nomen Dei elibiis apud Hebraeos est plurale ; tum quia numerus pluralis hoc loco ad comparationem cum multis diis gentium est opportunior; q. d. Dii gentium sunt impuri & scelerati, at nisti sunt puti de sancti amat enim Deus noster, puta Pater, Filius 2 spiritus sinctus sanctitatem odit scelera ) tum denique ad , . omnigenam &absolutissimam Dei sanctitatem si .gnificandam. Sanctitas enim Dei omnem sanctutarem omnium Angelorum & hominum compi amat.& in immentum transcendit. Vide Ribera Michaeae s. n. 37.
srii. S. August.q. .putat nulla tunc fitisse idola inter Hebraeos,idsue colligit ex u. 3 i . νbi dicitur: uuit, istari Doriis quate per deos alienos is iue idola S. Aug. accipit cogitationes a deo misi:
testate alienas puta vana phantasmata, quae quas
sibi de Deo fin it, Deum alium Hse im
naturiquis reuerasti Sila Tromi. idolum auari est autum superbi honor. gulos delirix, luxuriosi venus. Vetu Iosue omnino videtur loqui de id lis optiEdictili, siue quae tum in popula fuerint, sue quae paulo pin posteri erectuti e .at: nam ad posteros quoque sua naee verba dirigit solve. De-ni ire licet tempore Iosue nullum pinicima liberit idolum,quod significatur u 3 r. verbii iam citatis. tamen priuatim Hebraeos idola colus me etiam inde imo, paret Amos s 26.3: Actoti . s. Vide ibi dicta. Ita Munis serarius. &alii.
Ines Foedus hoc erat, quod populus promitte- Corne in Ioue. A ret se unum Deum euiciariam,eiusque leges a Mose latas seruaturum,uti audiuimus v.21.Iosue vero
vicissim ex parte Dei promitteret populo, quod Dominus ipsi foret Deus. id est protectori, prouisor, promotor,eumque tu terra promissi conserub
Porro ritum sanciendi foederis recesiui Gen. is. vers. II.& is. Exodi 24 v.6 seqv. Saociebat ut enim foedus per victimas derales, quae tunc caedebantur & immolabatitur, ind. que dicebantur icere vel percutere foed us. quia percutiebant victimam, tacite imprecantes similem percussionem illi qui foedus violaret. Unde illud λStabant, ct casa firmabant μιυ pMca, Quare omnino videntur in hoc scedere Wictimae illae fuit se immolatae , erat enim hoc solemne foedus,quo Iosue moriturus populu uniuersem Deo
astrinxit. ET PRO posui et Populo PRRCEPTA AT UE UDici A. J id est, curauit per facet doles legi ex Deuteronomio ptaecepta Dei tam moralia & ca: remonialia, qua n iudicialia, ut eorum memoriam populo refricaret & inculcaret. SCRIPsIT OMNIA vERHA n Ac iN v R . 6. voLvMi NE LEGis Do Mi ui. Jq. d. Ad perpetua in metuonam Iosue icti piit ritum δe rationem huius foedetis vel bis conceptis utrimque sanciti in libro Deuteronomij puta ad calcem libri hunc enim librum Moses iusterat in latete arcae collocari.De ter.3t .v.2q.& 26. eo quδd hic libet contineat omnia Dei praecepta, quae sunt conditio ederisi
ter Deum de populum pet Mosen initi. de per I
sue hie renouati. ET TvLiT LApinaM PERGRANDEMJuteum erigeret in signum de perenne nionumentum fise deris initi,quod Hebraeos iugiter moneret eorumque oculos vel beraret, ut sancte hoc foedus cole. rent, de praecepta Dei obseruarent. Posui τα R EvM svBTER M E Rcv M. ERAT IN sANC TvARio Do Mi Nil quae erat in atrio Tabernaculi, quod eum arca Iosiae ex Silo in Sichem per Sacerdotes & Levitas transferri curauerat ut coram eo quali coram Deo in eo residente, foedus hoc sanciretur. Hebraei, quos sequitur Masius putam hanc illeem siue quercum esse eandem cu illa. sub qua Iacob defodit idola, Gen. 3 s. q.imo eandem ei te cum ea, iuxta quam Deus pri-mδ apparuit Abrahae, eique terram istam promisit Gen.I2.6.ut ubi Abraham heres tetrae a Deo fuerit institutus, ibi Hebtiei iam terram postide lues foedus cum Deo renouarent. ideoque locum hunc hic vocari sacrarium , siue sanctuarium Domini; quii scilicet in eo Abraham pinnus neό arcam sacrauerat,in quo Iacob Ze alij postea Deum inuo.
Dices: Quercus illa non poterat tam diu viverect esse supedes, nam ab Abraham xsque ad Iosiae
fluxere anni s s. quercus autem communiter la- tua, trecentos annos vivunt: primis enim centumani is eiescunt in iustam ,ltitudine Se crati itiem, seriandis centum annis in ea& robore si, o se fi mant & durant. tenus centum annis sensim deficiunt&emoriuntu . Resp. Hoc comuniter verum est, sed tamen nonnullae quercus sunt annosiores. dc diutius vivum: lignum enim habrint dulii simu , unde&robora appellantur.Adde, quercum hanc suisse quercetu, ut vertit Child. quod temper dura dum una quercus emorien; pei glandes in H 1 ram
97쪽
ram decidentes sese proseminat. τt ex ijs alia Aquercus enascatur,&ex hac alia de alia, ita ut seu per perennent. Septuag. nyo qincum v ttunt imanthum qina Hebr. vox asta. vel Eon, quamuis aib
rem glandiferam significat. Unde S. August. per eam accipit crucem Christi. per quam nouum Testamentum de foedus sanciturn est. Audi aum hic quaest. vlt. iam tbub ter bimbasta tutiunitam τι aqua pro lauret,quia ne que his staturin est D . Id is autem subter, quia nons si in crine ιxaetatis nisi humilitares. kctis: res qu)diti tempore qua istud agesaris in Na.
alios interpretesque citi legatur.
Dices Deus iussit De ut. t 6 ai dicens: Non p-- tabo lucum ct omnem arn em iuxta aetare,quomodo ergo haec quercus fuit in taber iraculo iuxta altaret Resp.vetat Deus plantati arborem, autem erispi tabernaculum de arcam iuxta arborem iam a ie plantatam. Adde vetari arborem.id est arbores quae faciunt lucum siue sylvam more Gentilium. Vnde Hebr.& Septuag. nabent: Nmμ- ex omniarisie,id est ex omni arborum genere.
Iegendum cum Hebr. Septuag.& Roman. Male ergo quidam scioli scripserunt aut si risis. Est pros popoeia. tribuitur enim lapidi insensibili, quasi tosti propter inscriptionem, auditus ad neruum orationiM reuera autem non aliud significatur, quam lapidem, coram quo haec acta sunt, ei te testem de Cmemoriale foederis initici . nsus ergo eMq.d. Si lapis sensum haberet, scedus hoc audistet & testaris Oilet, nunc cum sensum non habeat, testis eritii antinis.q d. Si vos non audieritis verba Dei, bielapa erit testis mutus, vos haec pacta audisse & uolasse. Vnde Chald. vertit: Ecce lapis iste erit rus. νι diu 'Iou; nam eam 'im in adustim nium: nam retia qua scripta sunt super ipsum, ex σιν, omnim in verborum Domini,qua isti ivi s nobis m, ct erit νο in memor . Hinc patet, lapidi inscripta liue incisa suis te verba vel signa huius sordetis. Simili modo ad pathos, ut Iudaeos duros&insensibiles confundat, pungat Sc exstimulet Moses . Deuter 32. . inuocat cetiuin &terram,ut ipsa licet insensibilia, sentiant & audiam vel ba Dei,quae populus sensu de ratione praeditus audire no vult. Am milite trit, inquit, qua loquor, ausat terra verba oris mei. UEt Isaias c. i. a. Amste cariae' auri percipe terraqu-niam in in Iocaim est. osti triuiisexaltam,to autem 'temeraιnt me. Et Ierem .cap. 2. IE. Obstu lia e
Setarius hic duodecim eorum sentemias te sie quibus duae sunt probabiliores de probatiores, plures i. tabent Auctores. Prior dat Iosue ducatuit . vel 18. anno posterior 27 e utraque cociliari potest, ii quis dicat, Iolue praecise praefuisse annis13.dumtaxat, illi vi anno mortuum, sed librum I
sue extendi ad gesta post morte ipsius , scilicet hie
vers 3 i. narrare quod Israel multis annis seruierit Domino, quadiu scilicet vixit Eleaetat, dc seniores qui viderant opera δc prodigia Dei pugnantis pro Israele, ac tandem mortuum esse Eleazarum,quod sortE contigit sub annum 27. ab inchoato principatu Iosae e quamquam hi anni seniorum post
mortem Iosue excurrentes contineantur in annis
Othonielis, qui successit Iosue,ut patebit iudicaea. I. & seq.CIN TvM ET DECEM AN Noax M. J Hine pr. clam set et Chronologia gestorum Iosue. Si enim pomismus eum praefuisse populo i8.annis, haec erit an ru series. Moses mortuus est ab exitu Hebrae rum ex AEgypto anno 4o. qui fuit mundi 249 . Eodem anno Mosi successit Iosue. populumqt deduxit in terram promittam , ae deinde septenis bellado Chanari atra subiugauit: vivit posthaec adhuc undecim annos, scilicet ad annum i 8. sui ducatus .Mortuus est ergo ab exitu Hebraeoiu ex nos) 184. Hine sqquitur, Iosue natum esse anno mundi 24o2.qui suit post mortem Ioseph 92.quare M se suit iunior 27. annis. Nam in exitu Hebraeorum ex AEgypto Moses erat 8 o. annorum, Iosue verbs 3.Calebo vero Iosue suit senior is . annis: nam
Caleb post septennium belli, quo subacta est Ch
nanaea,erat 3s .annorum, ut ipse ait ca .i .io. tunc autem Iosue erat centum annorum. Nota tres partes, totidemque status annorum
vitieque Iosue.Ipse enim in AEgypto natus,ibidem dixit annos s3. deinde in deserio annos o. ubi an no secundo debellauit Amalec, E xodi 17. IO.i tem , Sehon est eroq; hostes Israelis. Denique terram promissam ingrediens subiugansque, in ea vixit annoε i7.vel IS. Primos e t in seruitute.secu-dos in peregrinatione,tertios in principatu, c quibus priores septem in bellis,ultimos decem in pace de ordinanda Republica exuit, in quo diem obiit anno aetatis a M. qui fuit ante christi natalem
fio Nis svre iN THAMNATu fARE. I Hebr. in Thamnatbstach. sed ultimum cheib, quia asperae pronunciationis, Septuagac nostet solem inniti re, unde pro Novio vertunt Noe, pro Coractore, pro Ioach nare.
Iam Hebraei i' sedet tam tradunt, Ilia mulserato per Metati sin poni pro Thani Micti ei, id est D Amn
si eb qiad illam Israe istae collocarint super se. I ulchriam Iosue,ad conseritandam memoriam ilius prodigii, quo solem stiterat. Idem asset ut GSalomon datius, Arias, ier. Magalianes, Ser .rius. Ad richoni. do alii Vnde de Iudic. 2.3.Thamnat serrib, in He .se pluag. de Latinis nonullis voc ur Thamat chares, iid est imago solis. Plinius lib. 3 .cap . p omnis ibus colossis celebrat colossum solis. ante emus, inquit,m admiratisvisuit Sia colossus Rhodi. quemβ- .coat Chares V lim, supradictiyiscipianici νη ginta cubitarum altilatatis suit. Husimi lac bra p gr. qinquagesimum se itum annum terra motu prostratum,. stalaumqucla mira laest. Posui dis eius amplectuntur.Maiares sunt ii etiam 'r M statua. rusti
98쪽
commentaria in IVue. Cap. XXIV.
ν rex apparata Retu Demetri, relicta more regis.
Sed hie colossus nihil est, si eomparet ut cum statione selis Ac eolos Io hoc Iosiano. Addunt Septuagau edit. Rourana Issi potuera
Eliabis ni reunt i Io sol re suri in ami ra. M ct ba, lini ιμ-nt ianvi 2x qui bis is a q- usam desatas vidimus, ct admisi sumus rei candati, M subtilitatem earum. A SrpTEMrstros Axi p κrv Nouetis GA AsJS. Hieron. Masi M, Adrichom. & alii asserunt montem Gaas esse panem vel appendicem ino tu Ephraim. Hine δe Hebraei in Sedet olam tr dum Iosue defunctum esse is . Nisia, quae qua si coincidit eum die qua Iesus Chrillusu,virginitas post m item in. t carrarii
Poruli mira de lepida narrant Rabbini in librosio laci, iride bello quod Iosue gesserit cum AS. regibus 1 tmen , Persidis&Mediae quae hie ad longum recenset Serarius, ae deinde ut sabulosa
TEMPORE Pos et IosuE .l Seniores hi erat Eleaetae Pontii ex. Cale caeteriti ue qui tempore exploratorum terne sanctae necdum annum vigesimum aetatis attigerant, nec murmurarantacaeteri enim Omnes ob murmur in de o mortui sunt, nec Chananaeam viderunt, Num. 13. Ec I Oss A QUOQUE Ios Epit , ανα TULERANT Us s. 3 vi Lit IsRAEL DE AEGYPTO,sEPELIERvNT IN
SicnzMd Id enim iusterat Ioseph, ut non in .Egypto inter infideles Se impios. sed in Chanaan inter fideles de pios, cum auis de abavis suis Patriarchis sepeliretur; plaesertim quia sciebat chriastum in Chanaan nasciturum. passutu, reser in nam, ac secum eo&per eum resurrecturum spe
rabat, quod de eontigisse est verisimile. Fuit Se abaeausa ut scilicet Ioseph animaret Hebraeos ad exitum ex AEgupto, Ac ad ingressum in terra a Deo promissam.vide dicta Gen. 13 in fine, de Genesso. U.6c Exodi i3.29. ubi NMoses votis ultimis I eius antitypus in in re pro mundi taute mortem teph satisfaciens, eius ossa egrediens ex AEgypto G nt: quanquam in Romano Martyrologio I m. Vmlip sis Sanctis adseripuis legatur die prima Septembris.
Tradunt Hebraei in sedet Olam, de in Midras
Ruth, magnum, cum sepeliretur Iosite in monte Ephraim, extuin terraemotum ex eoque molem vocatum Giu, id est commotionis ac tremori e ra gari enim eon moueti δρ tremere significat.
Ridet hoe Mitius ut fabulam, sed ut historiam defendit Seraris , ait ii hae in te Iosue suisse typa Iesi Christi in citius molle serra mota est, ct petra Porrb Hebraeos mortem Iosie aequξ ac Mosis planxisse solemni pompa, non est dubium, nulla tamen hic planctus fit mentio, quod ad mysteriure serunt Patres. scilicet eo significari, in veteri l
xe sub Mose plagendos siisse desin s.ct quod
in infernum ad limbum patrum descenderent; in noua vero lege in morte fidelium esse gaudesum, quM Iisus moriendo eis caelum reserarit, ut ipsconscendant, qud ipse primus introiuit, viamq; pGetuit. Denique liberorum Iosite nulla fit mentio quia semit caelebs δύνirgo, ut ex S.Ienatio, Chrysocia de alii, dixi in proelio. Audi S.Hier.bb ι .co ira I in. s. Mur in Thamnat Sare,id φ mros ais principatu , fulis namero operimenti natu,
Simili modo Noe ossa Adami in arcam relu se suscepit, de post diluuiu illa inter tres filios uim
distribuit,ae Sem, quem caeteris duobus antefer bat,dedit Adae cranium, cum eoque Iudaeam, uti
narrat Iacobus Orto Haira,sive Edeisenus qui suumagister B. Ephrem, Ad ex eo Masus,qui eius libbrum in Latinum transtulit. Tanta in pristis suae cura honorque sepulchri, ob fidem quam ha bant de aniaue immortalitate, de ob spem Resuris tectionis ex meritis Christi, in Chanaan victuri de
IN. PARTE AGRI UEM EMERA et J vide diacta Genes 33. 19.
sarn.J Id est eessit Ephraimitis, qui ex Ephraim
filio Ioseph prognati sunt. vide dicta Genes
Mos τε EpvRAiM J An Gabaa primitus sit data
Eleazaro. ut vult Matius Sc Abulens .an vero eius filio Phinees, ut vult vatabae inlinuat s. Hieron. in Epitaph.S. Paulae, incertum est.Certum est.G Da cognominatam essem rei, siue quod is di tissime mea habitarit,sive alia de causa. Porto Eleazar Ponti sex dirigebat Iosue, prae eoque Deum in rebus ambiguis consulebat, ri iusIerat Deus per Mosen Numer. 27.2t. unde Eleazar Hebriidem est
quod Dei auisum, hoe enim ipsae exhibuit Primemi Iosue, totisque Castris Hebraeorum.Suc illa Eleazaro patri in Pontificatu Phinees, filius magni vit zeli, ut patet Num 2 s. t.
99쪽
in tribu Ephraim ; mirum ergo est, quod S.Ilier. vel potius Euseb.in locis Heb. eam ponat in tribu Beniamin: licet en m pleraque urbes Levitis assignatς ca. 2 r.estem in tribu Iuda vel Beniamin; t men Gabaa extra ordinem data est Eleazaro εο Phinee' tum ob eorum merita, tum ut Eleazar Pontifex vicinus esset Principi Iosee in sua tribu Ephraim habitanti, ac eum consili j somnique ope adiuuaret & diligeret. Denique Septuag. in editione Roniana nonulla addunt quae etiam agnoscit Theodor. & Syriis unde colligas Syrum ex Graeco Septuag. trans tum esse, non ex Hebraeo, uti aliti monui teste
verum haec huc transcripta videntur ex libro Iudicum,ubi ea audiemus. Unde de Syrus ait, haec notari obelisco, quasi addititia. Nam in imbr. Chald. Latin Septuag. Complut.& Regio do sunt hoc loco.
100쪽
Iciτvsi hie Liber Iudicii populi iIsrael. qui scilicet eum a Philisthinis. Moabiti I. Ammonitis, Madi
nitis &α assi ictum, de seruitute ompressum. ab eorum iniuriis vindia carent, in libertatem astiterent. Deus enit nobidololatram ali ue scelera populum his gentibus stigandum tradebat, ut is ad cor de ad Deum re 1- ι- . ditet: quod dum Leetet, Lbmittebat eis Iudicim M. qui eos a tyrannide & tyrannis opprimentibus li- Deraret. unde capi .v. dicitur: Suscitauit saluatoremo, os misere rimi triti tis. Mocirca iudicare in hoe libro, uti & alibi sese, lignificat punire, defendere vindieare, Hebraice hie libet dicitur. id est Iudices. Inde magistratus summus apud Paenos nomen accepit, qui tradicitur, ut ait Liuius lib. 8. Decade 3. Paenos enim ερ Phoenices multas ab Hebraei voces ac inpule, docet S.Augusta ib.contra Epist. Petilian.c. 63. Fuit vero ritet Iudices& Reges disserentia, quam assignat' stant. R- . de Sapientiae. o. Pria dis, ait, nou dominis si recti suiu t Ia Lei,
Horum ergo ponuli Iudicum, id est vindicum tina liber hic prosequitur, idque hoc fine, Ut pateat Dei liberalitas in fideles α picis, ae eiusdem iudicti in infideles & impios. Viae notat Pr copius,ex hoc libro curia perspici quM E vera fide ac religione retent diligenterq: culta, omnis Rerum publicarum salus de amplitudo pendeat: con. travet liqvid modum ex ea delato de neglecta surdum earumdem sequi ut exitium, ruina& dedecus. D. Aug. lib. 36.de Quit.:M.Temporibus, ait, Iarita. sicut ebatibant peccata pati, di inferiis dis Me naue pnesse aer aduers. liram. Et li. i8. c. ιδ mutem It , Nare,npulus D iis itis babuit, a sus tem ibus astmoeria md mo humiataici Cuisomne υνο peti tu, θροοί attico ti v r mi Dasunem Dei. S.Celestinus Dist.ad Theodos Imper. Maiar, ait, ista frui causa es debes, tam piis ins me Eulestarum clamintia ν 'ad hi is sol cita, no sitimitate ιι rarum. Subsivant arenim . an Da. si imit qua tuosunt charina erumtur. res primo.maenam Iudicum horum sue-Wnt ossicia Reis Primum ibit populum e serui. tute liberare, in iam dixi .secundu , bello praeesse, erat eniim hi ludices quasi belli Duces' imper toro. unde Ios hus eas vocat id est Imperatores.& a re V. id est subimperat res, sub Deo videlicet luci mo populi belli i Duce. nuam, proprie iudicare id est ius populo dicere, eorumque lites iusta sententia dirimere, uti iecit Samuel Sc Heli. Vnde nonnulli Iudiees.vi Tliisti, Abesan, Ahialon, Abdon, nulla leguntur gellillubella, sed tantuin populo praefuisse ecius dixisse. Hi ne licet ipsi non haberent absolutum ius necis
dc vitae, reos tamen iuxta legem morti adiudic
bant Sc plectebant. Queres secundor inite fuit horum Iudicum
regimen λ Scitum est, tripleat eis Reipubi regimen. scilicet Democraticum. cum id est populus. seip um regit, in quo plurabras vocum praeualet, remque dubiam definit . uti fit apud Helvetiosis Attilocraticum, in quo id est optimates imperant, vii erant olim Romae Consules de Senaiores . ac etiamtua inisent Venetiis,
Genuae, de aliis in locis; Monarchipum, in quo id est unus solus imperat, uti Monarchae in regnis suis sunt Reges oc Principes absoluit, ac Caesares Dico ergo, Iudices hos habuisse regimen non Democraticum. nec Aristocraticum , sed M narchicum. Unus enim solus Iudex suo tempore praeerat populo. Monarchiam ergo obtinebat, at non regiam regum. tiam nec nouas leges condere, nec tributa populo imponere poterat, uti pollunt reges, nec diademate de sceptro utebatur, nec tatellitio regio utebatur,nec ungebatur uti unguiue reges, nec hereditatio iure succedebat, ut faciunt
filii regum, sed electione Dei vel populi creaba
tur. Euctus tamen pet omnem vitam manebat I
dex id est princeps: quare non erat Dominus, sed conseruator dumtax t de curatot Reipub. Ita Abulens. Erat ergo potestas Iudicum valde limitata de restricta. Fuit i tur hic magistratus apud H braeos similis magi ita tui Dictatorum apud Romanos; in eo tamen dissimilis. quod hic tempor ne iis esset, ille veto perpetuus. Pocio monarchia haec Iudicum mixta erat Aristocratiae. Nam Iudices in rebus dissicilioribus supremi consilii, quod Sanhedrim dicebatur sententiam exquirere, eiusque decretis stare debebant: in e tera vero legem Dei sequa,ac iuxta eam populum cubernare und non tam ipsi, quam Deus Deigue lex populum regebat. Hoc est quod Deus uixit Sali ueli Iudici:
Non te abiecerunt. a me,ne regν --Πr eri. . Rega. Iudicibus similes erant apud Atheuienses, de nunc sunt Duces apud Venetos. Qi testertio, Quot fuerunt Iudices, quotas nis regnarutpResp.sui illa quindecim, ac uuperasse duum scper annos Samueli demus annos i S. duta. vel 36-xat, iuxta chtonologiam quam Pentateucho prae-ε i. sui cum Saliano de aliis Samueli des annos 22. fient anni Iudicum 36o. Primus enim Iudex fuit honiel, qui imperauit annis quadraginta secundus Aod annis So. tertius Samgar per paucos ni sex quartus Barac cum Debbora annis rio, quin.