장음표시 사용
111쪽
88 SELEcTARuM ANTIQUITATUM liam. Neque hoc tantum juri s erat, quum ιinguli homines in civitatem reciperentur . sed &quum integrae familiae, vel universitates civitate Romana donarentur: nam ct hoc casu singulae personae tanquam novi homines conside abantur. , Saepe tamen novos cives cum jure civitatis simul quoque cognationis jura impetrasse, eosque tunc
veteribus civibus S in hisce familiae juribus aequiparatos . idem ille PLrNIus loco laudato indicat. Immo Trajanus Imperator novis postea civibus
omnibus generali quadam lege Cognationis jura
tribuit, tum quoad ascendentes S descendentes, tum quoad fratres ct sorores, ut eatenus non vero in Omnibus. ut minus accurate loquitur Rurmannus in distinctio inter veteres & novos cives fuerit sublata. Vid. PLINI Us PanegFr. cap.
38. S 39. Sed pluribus hoc jam exposuerunt viri doetissmi Ezethiel Spanhemi, in O be Romam Exerc. I. cap. I 8. S Petrus Burmannus in Disesertatione de Vectigalibus populi Romani. cap. XI. pri. I Q. seqq. . Ut nihil amplius addi necesse sit. In tyronum tamen gratiam eddo, celeberrimum Burmannum in laudata Dissertatione, pag. I 66. non accurate locutum fuisse , quando dicit: enim jus La iii habebant ut plurimae civitates. colonia,
municipia Ita tae &e. Nam I) Municipia omnia gaudebant jure civitatis, non jure Latii, sive in Italia, sive extra Italiam essent sita. 2ὶ Coloniae aliaeque civitates in Italia jam diu ante Augustum lege Iulia jus quoque civitatis impetraVerant: ergo eo tempore de quo ibi sermo est, fuerunt tantum Coloniae aliaque oppida cum jure Latii extra Italiam. Discant ergo tyrones caute recentiorum doctorum virorum scripta legere:
si enim ejusmodi tantis viris exciderunt, quid de aliis sperandum est yJ
112쪽
DE IURE, CIvITAT Is ROMANAE ATQUE QUIRITIUM NE c NON DE JuRE LATII ATQUE ITALIAE
IN GENERE OBSERVATIONES SINGULARES.
ARGUMENTUM.f. I. fiuinam civis Romanus dicendas. 2 Notatur Manutius. Iuri, Getisatis donitio. Iura civitatis recensentur. S Institurum hujus capitis. 6. Disserenitu inter jus gentium cst civile. 7. Cur
non om s in rest. Rom uno eodemque jure frueremtur. 8. Imitutum Romanorum in communicanda civitate , tempore liberae reipublicae. 9. Sub Imperatoribus. Io. Diserimen inter jubditos ipsos rettublicae. II. Disterentia inter ipsos cives, ut alii optimo jure civιs essent , alii non. I 2. Civis Romanus optimo jure quis μι Τ juxta Onvb. PamVinium, qui refutatur. 13. Secundum Manutium qui refutatur. I . Suis civis ingenuus vocetur apud Ciceromm. IS. Civium in urbe praerogativa. I 6. Porro notatur Manutius. I7. Explicatur quid sit e regi a Romanis magistratibus , legibus Romanis vivere. I 8. Iterum notatur Manutius. I9. Κippingit sententia refutatur. 2o. Ω-gonii sententia refertur, ces contra eam dubia moventur. 2I. De domicilio in urbe agrove Romano. 22. De Iure honorum. 23 Auctoris sententia de optimo jure cive. 24. 2uaeηam iura ad civem Romanum faciendum essent necessaria.
113쪽
so SELECTARUM ANTIQUITATUM civitatis Romanae unum idemque, quando diversum sit. 27. D ellissenteniis Manutii. refutatur. 29. Quinam peregrini Romani δε-
herti vocentur. 3O. aeuirites omneI cives voca- ibantur , θ' omnes habebant jus fiuiritium. i. Onuph. Panuinii fiententia. 32. Quomodo ista cum Manutii conveniat, aut disserat, ostenditur , bi refutatur. 33. Seonii sententia. 3 . Mysii refutatio huius sententiae examinatur.. 33. Auctoris dubia contra Sigonii sententiam. 36 Auctoris siententia. 37. Non semper hoc diρ crimen observatum. 38. Varia dimeremia inter 'cives Romanos pro diverss juribus. 39. uod specialius explicatur de singulis juribus civitatis. o. Disserentia ratione diversarum legum, quibus utebantur. 4 I. Gomodo ser gradus juris unia formitas in Imperio Romano introducta fuerit.
42. Varia tamen oppida retinuerunt auronomiam.
3. Disserentia inter Edictum urbanum N pro- .vinciale. 44. De peregrinis horumque disserentia. 43. Alciati sententia notatur da jure Latii. 46. Item de jure Italico. 47. Uinam hoc postea praecipue illustrarunt. 48. Generalia de iure Italico. Disserentia inter praedia Italica b provincialia. 49. Puris Italici diversae significationes.so. Schwartzii Dissertatio expenditur. SI. Valesus notatur. 52. aeuid Itali per legem Iuliam consecuti fuerint 3 quoad jus publicum: S3. uoad
ius privatum. 54. De jure Italico locorum. ss. Origo immunitatis locorum juris Italici. Differentia inter praedia Provincialia Italica.56. De aliis praerogativis iuris Italici pauca monentur. S7. Spanhemii doctrina de jure Balteo 'expendisur. Per Constitutionem Antonini Caracallae non sublatum fuit jus Italicum. 58. De
114쪽
P A a s I. C A P. IV. 9Ijure Latii , quatenus sublatam. S9. De jure provinciali, quatenus sublatum. 6o. De uis juris Italici post Amonim constιiutionem; δε jure Italiaco Constantinopolis: de diversa conditione tribui rum. 6 I. Spanhemii disputatio contra Gothor dum refertur,'de uiri que lentenria inbicatur. 62. Mauerni sententia expenditur. 63. Ruomodo ius civiratis communicaram fuerit per consiliario. nem Antonini Caracalis. . De peregrinis ps illam constituitonem.
VIoiκus priori capite cives Romanos esse vel r. natos , vel factos, simulque abunde exposuimus, quomodo civis Romanus vel nasci vel fieri potuerit. Quicunque igitur civis Romanus justo modo vel natus, vel factus fuerat, is
jure quoque civitatis Romanae gaudebat: S co tra , quicunque jure civitatis Romanae fruebatur, is etiam erat civis Romanus. Neque enim 2.
amplector Paulli Manutii sententiam, qui tum in libro de Comitiis, pag. 488 seq. Tom. I. The Antiqq. Rom. Graevii, tum in libro de Civitata Romana, pag. 22. ibidem, differentiam aliquam suisi se putavit inter cives Romanos, ct eos, qui habent ius civitatis Romanae. Sed bene est, quod
ipse loco ultimo agnoscat, veteres hanc distinctionem non observata: ergo eam nullo quoque niti landamento existimo, ut alio loco probabitur. Maneat ergo fixum atque firmum . civem Romanum esse, quicunque gaudet jure civitatis Romanae justo modo adquisitae. Jus vero illud civi- 3. tatis Romanae, de quo nunc sermonem faciam, nihil aliud erat, quam complexus variorum jurium singularium . quibus prae aliis hominibus fruebamur cives Romani. Qui ergo civem Ro
115쪽
92, SELECLARUM AN TiQUITATUM manum exacte cognoscere cupit, is scire omnino debet, qu unam sint illa jura singularia, sive 4. praerogativae , quibus prae aliis gaudet. Nemo accuratius hanc pertractavit doctrinam, quam Carolus Sigonius, qui ita in hac re versatus est,
ut post amplam mellem aliis non nisi spicilegium reliquerit. Ego in praesenti jura haec singularia breviter tantum, S per modum indicis enarrabo, ita, ut simul ostendam, quomodo illa optime secundum bonae methodi regulas disponi possint. Iura civitatis Romanae vel ad Jus privatum, id est . ad commoda privati statas) vel ad jus sive statum publicum spectabant Ad jus privatum pertinent: I Ius libertatis: g) Ius familiae, sive cognationis, sensu lato: quo pertinent - Ius gen tilitatis, is) Jus adgnationis, τ) Ius patriae PQ testatis. IIaec jura a caeteris disserunt: a quod
ad solos veteres cives pertineant, ad novos non aliter, quam si ea speciatim impetraverint: b quod pereant etiam minima capitis deminutione, quum caetera non nisi maxima & media pereant.
3ὶ Jus Connubii: 4 Ius dominii legitimi, cum
suis modis adquirendi, quos accurate enarravimus in Tractationa de T amenti factione , cop. 3. g. 9. Sὶ Jus testamenti factionis: 6 Ius haereditatum capiendarum : 7 Ius tutelarum , tam activum. quam passivum. II. Ad jus publicumspectant: I) Ius sacrorum publicorum: a Iuscensus. 3 Jus tributorum S vectigalium: Ius militiae: s) Jus suffragiorum: 6 Ius honorum& dignitatum. Rationem hujus dispositionis alio S. loco reddam. Enimvero nunc hujus capitis institutum id imprimis requirit, ut de juribus civitatis in genere singulares quasdam observationes cum lectoribus meis communicem; aliis vero capitibus
116쪽
pitibus quae Deo volente partem in posterum
secundam harum Selectarum Antiquitatum constituent) de quibusdam quoque juribus in specie
disserendi erit occasio. Multi sortassis mirabuntur, inter jura singula- 6-ria civium Romanorum referri etiam jus libertatis, jus familiae, jus patriae potestatis, jus dominii & hujusmodi generis alia, quae ad jura P
tius omnium hominum communia, quam ad jura civium Romanorum singularia primo saltem intuitu videntur esse reserenda. Sed videntur tantum. Multum enim interest inter haec jura, quatenus ex jure gentium , ct quatenus ex jure civili Romano profluunt. Licet enim haec jura per se sint iuris gentium, adeoque ad omnes pertineant homines: Romani tamen hisce quoque j ribus singu lares quosdam attribuerunt effectus, qui, quoniam ex jure civili descendunt, ad solos tantum cives Romanos pertinere possunt. Quatenus ergo haec jura singularem a jure civili acceperunt formam, eatenus recte quoque tanquam
singularia civium Romanorum jura considerantur. Majores aliud jus gentium, aliud jus civile esse voluerunt: inquit CicEno οβ r. lib. l I. cap. II. quod civile , non idem continuo gentiam ς quod autem gentium, idem civile esse debet. Quaecunque ergo ex jure gentium perveniebant iura, ea ad omnes homines pertinebant: quaecunque Vero ex jure civili Romano, ea tamquam jura singularia ad solos pertinebant cives Romanos. Hinc de iis, qui jus civitatis Romanae amiserunt, ait MARcIANUS L. II. D. de poenis: ut ea quidem, quae juris civilis sunt, non habeanι, quae vero juris
gentium sunt , habeant. Adde L. I S. D. de in- Ieri I. releg. Et hoc sensu accipio, quando
117쪽
9 4 SELECTARUM ANTIQUITATu MQuiNTILIANus Insit. Orator. lib. VII. cap. 2. S . legem ad servum & exulem pertinere negat.
Per Iegem enim sine dubio intelligit jura illa sin. gularia , quae ex lesibus civilibus descendunt.. sconser, quae dixi in Tractationa de Testamenii Iactione cap. III. l. 4. Barnabae Brissonii Seli T.
Antiqq. lib. I. cap. I 3. Antonii Schultingit notas ad ULPIANUM . magm. iit. XX. f. I . pag. 63I.
Iurim. tbusi. qui bene ibi observat disserentiam inter peregrinos, qui sola civitate Romana carent, ct eos, qui nullius civitatis partici. pes sunt: nec non Samuelis Petiti Observari. lib. II. cap. S. qui varia tamen ibi congessit, quae neque hoc loco refellere animus est.J7. Neque Vero . adeo mirandum est, Romanos cum exteris, qui ad eorum rempublicam non
pertinebant, non habuis uris civilis communionem: sed id tamen fortassis jure mirandum videtur, in ipsa republica Romana fuisse peregrinos, neque omnes in ea incolas iisdem juribus gavisos fuisse. Sed omnis admiratio facile sua sponte abit, quando quis paullo accuratius in originem reipublicae Romanae inquirit. Aliud sane est ,
quando respublica aliqua ab initio ex multis urbibus & regionibus coaluit: tunc enim omnes, qui ad istam pertinent rempublicam, plerumque tanquam cives ejus considerantur, adeoque eodem etiam jure fruuntur. Aliud vero est , quando respublica aliqua ex una quadam oritur urbe, ita, ut illa urbs semper tanquam fons S sedes reipublicae consideretur: tunc plerumque magna statuitur disserentia inter cives istius reipublicae, &inter subditos. Et sic etiam se res habuit in republica Romana. Notissimum enim est, totam initio rempubli Diuitiaco bi Coos e
118쪽
P Λ n s I. CAP. IV. 93hlieam Romanam in ipsa tantum urbe Roma, cum modico circumjacente agro , constitisse: omne vero illud, quicquid deinde accessit, a Romanis per bella fuisse adquisitum. Initio ergo soli ipsius urbis incolae erant cives istius reipublicae: caeteri vero pro subditis tantum ha ba tiir. Quid ergo mirum est, tantum inter cives
istius reipublicae ct imperio ejus subjectos suisse discriminis: quum praesertim plurimi horum aut per spontaneam deditionem in fidem suscepti;
pauci per aequum faedus ditioni Romanorum ac- Cesierunt, sed ita tamen, ut & hi civibus non aequiparari solerent. Verum quidem est, quod 3. Observavit Ezechiel. S Memius in Orbe Rom.
Exerc. I. Part. I. cap. 2. seq. Romanos initio in communicanda civitate cum devistis haud
fuisse dissiciles: sed id tantum faciebant ad ipsius
urbis frequentiam promovendam. Hinc jus civitatis non communicabatur, nisi iis, qui sedem suam Romam transferrent. Saepenumero ergo alias destruebant urbes integras, omnesque illius incolas Romam transferebant, ct in civitatis communionem accipiebant. Nunquam vero legimus, eos antiquitus cum ipsis devictis vel sc deratis urbibus, aut populis jus civitatis communicasse. Post annum demum urbis quadringentesimum circiter, saltem post urbem a Gallis recuperatam, Romani sensim coeperunt cum aliis quoque urbibus, quae in suo statu manebant integrae, quaeque exinde Municipia vocabantur, Scum aliis populis, qui in suis permanebant sedibus, communicare jus civitatis: raro tamen hoc
fiebat initio, ct rarissime cum pleno suffragii jure. Saepe quidem Latini, & deinde etiam Itali reliqui, jus civitatis Romanae esilagitarunt: nunquam
119쪽
96 SEL cTARuM AN Tur UITATUM quam vero hoc, paucis S Optime meritis exceptis, impetrare potuerunt, donec tandem bello illo suilesto, quod Italicum, sociale, Marsicum vocari solet, post A. U. C. DCLX. istud a Romanis impetrarunt, Vel potius eXtorserunt. Nunquam vero liberae reipublicae temporibus Romani jus civitatis cum urbibus eXtra Italiam,& cum provinciis communicarunt. Majestas enim Senatus Populique Romani requirere omnino videbatur ut magnum inter ipsos cives, ct imperio 9 subjectos intercederet discrimen. Alia vero rerum facies facta est sub Imperatorum dominatione. Hi enim , a Iulio Caesare usque, ii praesertim. qui tyranniciis prae caeteris artibus erant instrues i. sua interesse putabant, exteros, imperio subjectos, civibus paullatim aequiparari, ut eo facilius ipsorum civium libertas deprimeretur. Hinc sub Imperatoribus cum provinciis sensim jus civitatis communicabatur , partim gra- 'tia. partim pretio, donec tandem Antoninus Caracalla una ediceret Constitutione, ut Omnes in orisbe Romano deinceps pro civibus Romanis haberentur. Suasit hoc jam olim Maecenas Augusto apud DIONEM CAssiuM lib. LII. pag. 479. Sed Augusto quidem hoc suis temporibus nondum
convenire videbatur , ut tanta induceretur mutatio, quin potius prae se serebat, se facilius pas. surum, fisco aliquid detrahi. quam civitatis Romanae vulgari honorem, teste SUETONIO in ejus vita, cap. 4o. Aliter vero rati mes suos composuit Caracalla: ct utrique quidem pro diversis temporibus haud imprudenter egisse videntur, ut ex rationibus politicis facile posset demo strari, si id nunc ageretur. Io. Ex eadem quoque reipublicae Romanae institutione Disiligod by Cooste
120쪽
- P A a s I. C A P. IU. 97tione ratio facile reddi potest,' cur inter ipsos
imperio subiectos tam magnum variumque statueretur discrimen, ut alio jure uterentur Latini, alio Itali, alio liberi ct foederati, alio denique provinciales. Id enim dignitas quoque Imperii Romani requirere videbatur ut Latium prae caetera Italia ; Italla prae exteris provinciis praerogativis quibusdam gauderet. Diversa etiam ratio , quomodo populi imperio Romano accesserunt, ct diversa erga rempublicam Romanam merita, requirere omnino videbantur, ut subditi non una eademque haberentur conditione, sed vel pro pactis S sceleribus; vel pro meritis suis, vel meliori . vel deteriori conditione gauderent.. Quum igitur . ut antea exposui, quicunque II. gaudebat jure civitatis Romanae, is quoque eLset civis Romanus; jus vero civitatis Romanae in variis praerogativis variisque juribus singulari-hus consisteret: quaeritur iam, num omnes saltem cives una eademque essent conditione. Quaestio haec non ad dignitatem pertinet: facile enim intelligitur , non omnes reipublicae cives
unius ejusdemque dignitatis esse potuisse sed ad
ipsum tantum jus civitatis. Quaeritur nimirum, utrum ad civem Romanum coiistituendum necense fuerit, ut quis omnibus civitatis juribus gauderet 8 Bene jam ad hanc qtigestionem respondit Nicolatis Gruchius in libro de Comitiis Romanorum, lib. I. Pup. 3. pag. 562. Tom. I. Thes. Antis q. Rom. Graesti ex quo repetiit Onupbrius Panω-nius in libro de imperio Rom. cap. SJ inquit, jus civitatis non una quadam in re consisterer, sed multis ae diverss veluti praerogativis constaret , non omnibus omnia jura concedebantur, unde esiciebamur variae conditionis cives Romani. Et hoc qui-Pars L G dem