장음표시 사용
91쪽
68 SELvcTARUM ANTIQUITATUM incerti nominis S temporis Senatusconsulto a plicatum fuit ad servos majores triginta annorum inter vivos solenniter manumissos, qua de re in sequentibus erit dicendum: Non vero hoc legis beneficium pertinuit ad statu liberos , ut putavit doctissimus mineccius in Comnunt. ad L. Iul. 6' Popp. lib. II. cap. 9. Fq. 223. Statu liberi enim, pendente interim conditione. erant servi, adeoque ne matrimonium quidem juris gentium inire poterant, ut lex requirit quae praeterea etiam de solis tantum loquitur La-4 . tinis, & nullam admittit extensionem. Causa hujus benificii generalis quidem est favor liberorum , ut scilicet sobolis procreatio promoVeretur; specialis vero, cur nempe lex solis illis, qui minores triginta annorum testamento manumissi erant, hoc beneficium indulserit, erat. partim
quia hi non facile alia ratione ad jura quiritium
pervenire poterant, quum alii Latini per novum ipsius patroni beneficium illa iacile polsent impetrare : partim etiam quia hac ratione nemini seabat injuria, quum patronus eorum jam esset mortuus: aliis vero invitis patronis jura Quiritium so. donare non ita aequum videbatur. Sed quaerendum jam est, quaenam lex hocce bus singulare introduxerit Τ ULPIANus, juxta conssantem Codd.US. lectionem, illud legi Iuniae Norbanae scilicet adscribit. Petrus Pithoeus in notis ad Coblationem legum Mosaicarum Romanarum , tit.
XVI. g. 6. pag. 798. in Purium: Annius. putat quidem ob L. I 32. S I 34. D. da V. S. hac de re in lege potius Iulia & Papia Poppaea actum
fuisse: sed lectionem Codd. MSS. non esse temere sollicitandam , ct in utraque lege ea de re, diversa tamen ratione, agi potuisse monent ScbaLiletius Diuitiaco by GOpsi e
92쪽
PAns I. CAP. III. 69tinius ad nostrum ULPIANI locum, pag. 574. D eobus Gothostedus S Tob. Gott. Heiaeccius in Commentariis suis ad L. Iul. ω Popp. Hic tamen viri docti non una eademque ratione rem componere voluerunt. Vid. Jac. Gothosredus
Comment. ad dictam legem, cap. s. S mineccii Comment. ad L. eandem lib. II. cap. 9. Recte monet Hesneccius, legem Papiam Poppaeam non agere poutisse de Latinis Iunianis, utpote post illam legem demuni introductis: hinc acute conjicit , legem Papiam Poppaeam simile aliquid de
Latinis colonariis statuisse, id vero postea per legem Iuniam Norbanam ad Latinos quoque Iunianos fuisse transatum. Vellem, ut unicum modo adesset veteris scriptoris testimonium, ex quo clarius perspicere possemus, Latinos colon rios hujusmodi habuisse privilegium : sic enim jam novum modum haberemus, quo Latini colinnarii possent ad civitatem Romanam pervenire. Nunc vero altum hae de re est apud veteres si-Ientium. Sane, ut mihi omnino probabile fit,
si Latini colonarii simili aliquo cum Iunianis beneficio hac in re gavisi fuissent, Ulpianus sine
dubio hoc non praetermisesset. Neque etiam ullum exstat vestigium, privilegium illud veterum . Latinorum, de quo supra ex LIvio lib. XLI. cap. 8. diximus, ad colonarios postea suisse applicatum. Manet ergo omnino incertum, an hac de
re aliquid in lege Papia Poppaea cautum fuerit. Ex sola sane anniculi explicatione, quam PAUD PLus lib. II. ad legem Pap. Pon. juxta inscriptic nem L. I 34. D. de V. S dedit, id minus firmiter concludi posse censeo : potest enim alia occasio, nobis incognita fuisse, cur ibi Paullus hoc vocabulum explicaret. Posset etiam aliquis
93쪽
suspicari, legem Papiam Poppaeam simile aliquod privilegium impertiisse iis . qui juxta legem
fiam Sentiam in libertate tantum morabantur rnam nominatim aliquid de Latinia in ista lege cautum fuisse, ex nullo indicio apparet. Ut i men libere dicam, quod sentio, mihi omnino
V. S. non ex lib. II. Commentariorum PauLLI ad
L. Pap. Fopp. sed potius ex lib. III. ex quo L. I 3 a. b. t. desum tam suisse, adeoque hanc L. I et . ad idem caput legis Papiae Poppaeae pertinere, ad quod legem i32. h t. doctissimus Mineccius retulit. Causa hujus meae suspicionis est, quod Tribonianus in legibus excerpendis non facile, in hoc praesertim Titulo ubi scilicet illum nulla ordinis ratio . ut saepe in aliis titulis, cogebat ordine retrogrado soleat procedere. sed quod ut
plurimum ordinem librorum veterum I Ctorum sequatur. Quum ergo iam L. t 3 a. ex Lb. III. Comment. PAULLI excerpserit. nullam video rationem , cur postea L. I 34. desumserit ex M. H. Comment. PAULLI. Sane si L. I 34. esset ex lib.
II; L. vero Iaa. ex lib. II l. Paulli: sine dubio L. I 34. praeposuisset Legi I 32. quum id S consuetudini suae, S naturali quoque ordini magis conveniret. Sed hoc aliis dijudicandum relinquo. Id interim certum esse videtur, modum
huncce, quo Latini Iuniani ad jura Quiritium
pervenire poterant, originem habuisse ex lege I. Iunia Vorbana. Iam paullo accuratius videbimus requisita, quae in ipsa lege requirebantur, ut Latinus Iunianus, qui minor triginta ann rum in testamento manumissus erat, jura Quiritium consequeretur. I Requirebatur matrimonium juris gentium, ut recte annotavit B. mine eius Diqitigod by Cooste
94쪽
loco laudato 223. Perinde vero erat, sive Latinus civem Romanam, sive Latinam uxorem duceret. Neque etiam dubito, quin perinde fuerit, sive Latina illa libertina, sive ingenua, sive Juniana, sive colonaria esset: ut adeo, quoad sequioris sexus personas, hic quoque modus generalis fuerit, & ad omnes Latinas cujuscunque conditionis pertinuerit. Quum tamen privilegia strictae sint interpretationis, ex Verbis ULPIANI concludimus: I Latinum non aliam peregrinam ducere debuisse, si hoc beneficio uti vellet: et . Legem primario ad masculum pertinuisse ; sceminam vero per maritum hic tantum jura Quiritium impetrasse: adeoque econtrario non pertinuisse legem ad Latinae conditionis mulierem, si illa cum civς Romano matrimonium iniret. 2 Necesse erat, ut testationem interponeret Latinus, se liberorum quaerendorum causa uxorem duxisse Reminam illam. cum qua consuetudinem habebat . ut scilicet constaret , esse hanc non illicitam, sed licitam & secundum jus naturae justam conjunctionem: non
Vero, ut putat Hel ccius, ne pro concubinatu haberetur: nam concubinatus proprie sic dictus ad solas cives pertinebat Non praecise vero
haec testatio ad acta fieri debebat, ut putavit M.
Vertranius Maurus , eo nomine recte notatus a
solute quoque necesse erat, ut haec testatio tabulis dotalibus insereretur, ut existimasse videtur m neccius licet illud frequenter usitatum suisse non negem: poterat enim apud testes Viva etiam voce declarari, ut recte notat Schulliuius I. e. Hoc
vero nondum satis erat; sed porro 3) requirebatur, ut ex isto matrimonio filius filiave nascere-
95쪽
tur, & 4 ut iste partus non tantum esset vitalis,
sed & annum vivendo expleret, is enim est anniculus ita tamen, ut dies ultimus coeptus pro completo habeatur, ut latius explicavit saepe a nobis laudatus minereius loco indicato, pag. 2I9. seq. 3ὶ Denique necesse quoque erat, ut apud Praetorem in urbe, vel apud Praesidem in provinciis causam probaret Latinus ille Iunianus, se nimirum omnia juxta legem observasse. Et sic demum ex lege Junia Norbana iura Quiritium consequebatur, non tantum ipse, sed S uxor ejus, si esset Latina, & partus ex isto matrimonio procreatus. Ubi tamen adhue notandum est, post Senatusconsultum . tempore Adriani Imperatoris iactum, partum non amplius legis Iuniae Norbanae beneficio indiguisse, si mater esset civis Romana: quo de Senatusconsulto supra jam satis fuit dictum, ut nihil addi necesse sit. Haee sussciant de hoc primo modo: sequitur jam alter modus, quo juxta ULPIANUM Latini Juniani jura Quiritium consequi poterant, qui ita
ab eo l. 4. describitur: Iuratione si civis Romanus , qui pos Larinitatem, quam acceperat major triginta annorum, iterum juste manumissus est ab eo, cfas ex jure aeuiritium servus fuit. Sed huic concessum est, ex Senatusconsulto etiam liberis jus GDritium consequi. Ad huncce locum recte intelligendum ante omnia requiritur, ut quid proprie
fuerit Iteratio explicemus. Iteratio erat manumissionis minus solennis confirmatio per manumissionem solennem. Ergo requirebatur r) ut prior manumissis o non quidem plane nulla fuerit: alias enim posterior iusta non vocaretur Iteratio, sed nova manumissio: g) sed tamen ob defectum justarum solennitatum non plenum producere potuerit effectum: nam justa ct solennis manu-ν misso Diqitigoo by c poste
96쪽
P A n s I. C A P. III. 73 missio Iteratione non indigebat. Ex hisce sequbtur, Iterationem locum tantum habuisse in servis, qui a domino juste manumitti poterant, sed minus solenniter tantum manumissi, & hinc juxta legem Iuniam Norbanam Latini facti erant. Hi enim postea domini voluntate per Iterationem ad jura Quiritium perduci poterant. Rationem hujus rei reddit TAcITus Annal. lib. XIII. cap. 27. Gin manumittendi duas species institutas. ut
relinqueretur poenitentia , aut novo beneficio locus.
Exemplum habemus apud PLINIuM E soli. lib. VII. Epist. 16. Optime vero hoc ita expressit ULPIANus secundum accuratam Schultivii interpunctionem: Iteratione si civis Romanus, qui post Latinitatem , quam acceperat major triginta annorum , iterum isse manumissus es ab eo, cujus ex iure Giritium servus fuit. Poterat enim Iteratio non aliter locum habere, quam si servus, major triginta annorum, prius per minus solennem manumissionem Latinus factus erat. Nam minor triginta annorum inter vivos sine causae apud consilium probatione manumissus, servus manebat: ergo postea non tam per iterationem, quam per novam potius manumissionem solennem jura civitatis impetrabat. Apud consilium vero juste manumissus statim fiebat civis Romanus. In minore triginta annorum per testamentum manumita locum quoque habere non poterat Iteratio, quia ille non amplius vivevat, qui solus Iterationem peragere potuisset. Haeredes enim Latinos per iterationem cives essicere non potuisse. perspicue colligi potest ex PLisio Epistoli. lib. X. D. Ios. Cur
enim illo a Principe petiisset, quod ipse praestare posset ' Sola ergo illa species relinquebatur, si
97쪽
74 SELnc TARUM ANTIQUITATUM manumissus: haec enim manumisso non erat plane nulla, sed non alium tamen effectum in servo, quam Latinitatem, producere poterat, ct hinc in hacce specie iteratio utique locum habe-53 bat. Falsum ergo est, quando in quibusdam editionibus locus ita distinguitur, ut Verba: major triginta annorum, a praecedentibus separentur. oceum sequentibus conjungantur: minus accurata quoque est distinctio , quae in aliis editionibus apparet, quando Verba: maior triginta annorum, inter duo commata ponuntur. Optime vero distinxit locum Schulti ius, ut haec verba cum antecedentibus cohaereant, a sequentibus vero separentur. Ex connexione enim I 3. & 4. satis apparet, Ulpianum distinguere inter eos, qui minores triginta annorum; S eos, qui majores triginta annorum manumissi sunt: de prioribus 3. de posterioribus 4. agit. Ex quo etiam apparet, errasse Veterem illum ICtum , cujus Fragmentum Graece S Latine edidit V. Cl. μι- thias Rouer, quando I. I 6. 3O. I. I 4. mg. 8op. seq. M. Schustingit 1n Iuri pr. Anidus. ubi verba mutila exstant) ita scribit: obj.. .
Is autem, quι manumittitur inter amicos , quoteumque sit annorum, Latinus st; θ' solum ei hoc prodes libertas, ut postea iterum possit ex vindicta, veItestamento manumitti, fes civis Romanus 'ri. Licet enim jam locus nunc, ut est a G. Rouero suppletus , plenus S perspicuus sit: ut dicit Αοuerus in notis) Continet tamen errorem manifestissimum, id quod doctissimum editorem non animadvertisse miror. Nam minor triginta an
98쪽
norum inter amicos manumissus non fiebat Lati. nus, sed manebat servus, ut recte &huisiuius notavit ad Ulpianum I. c. pag. 37S adeoque 'ne iteratio. quidem proprie in eo locum habebat.
ut ex antea dictis elucet. Non accurate quoque loquitur doctissimus minemus I. c. pag. 22 . quan do ait: Nam minores triginta annis inrer vivos .
sed minus bolen Ire mammissi, iteratione alii uamoris supra explicatis jura aeuiritium consequebantur. Sed quia haec cum iis pugnant, quae ipse paullo ante pag. 223. jam Posuerat, errorem potius Operarum esse, quam ipsius hujus viri elegantissimi cujus memoria omnibus, qui solidam jurisprudentiam amant. sancta esse debet) credo , eumque potius scripsisse. aut saltem scribere voluisse: Nam majores Sc. Md pergo in ULPiA- S4. No explicando. Bene ille addit: ab eo . eujus ex jure aeuiritium servus fuit. Nam qui servum in bonis tantum habebat, ille manumittendo non nisi Latinum facere poterat: ut docet ULPIA-NUs rit. I. I I 6. ergo ne iteratione quidem civem poterat esscere. Posset quidem aliquis cogitare, annon iteratio locum habuisset, si quis servum . quem in bonis habuerat, manumittendo secisset Latinum , postea vero dominium Quiritarium nactus fuisset. Sed respondetur, hoc nullo modo potuisse contingere postquam enim dominus semel servum ex dominio S possessione dimiserat, nulla poterat contingere ratione , ut p stea dominium Quiritarium in istum nancisceretur. Unde accurate loquitur ULPIANUs: cujus ex jure uiritium servus fuit, nempe eo jam tempore, quum illum per manumissionem minus lennem Latinum faceret. Sic igitur talis Latinus jure Ss.
civili per solam iterationem civis Romanus fieri
99쪽
36 SELECTARUM ANTIQUITATUM poterat. Sed postea Senatusconsultum aliquod prodiit, an Largianum sit, quod putavit sau.
' rus, incertum est, ut recte monet Schustinuitis
ad h. l. pag. 576. Nuo privilegium illud, quod Lex Iunia Norbana tribuit libertis Latinis, qui
minores triginta annorum in testamento manumissi erant, ad hosce etiam fuit applicatum, ut indieat ULPIAN Us ultimis hisce hujus g. verbis: Sed huic concessum es ex Senatusconsuiso etiam liberis jus uirilium consequi. Ratio, cur hisce libertis Latinis, qui inter vivos maiores triginta annorum manumissi erant, tardius hocce privilegium , quam illis indultum fuit, facile ex iis, quae supra dixi, collisi potest. Nam hi facile
per ipsum patronum cives fieri poterant: invito vero illo hoc iis concedere, vix aequum esse Videbatur. Postea tamen utilitas reipublicae, quae per matrimoniorum frequentiam S sobolis procreationem promoVebatur , facile subegit Senatum, ut & hisce Latinis hoc beneficium indulgeret, quum praesertim patroni saepe ante iterationem diem obirent supremum. Mihi tamen fit probabile , hosce Latinos , Vivente patrono , non nisi cum ejus consensu matrimonium inire potuisse. Licet enim liberti ejus nuptias libere Contraherent, adeo, ut ne patronus quidem eis caelibatus conditionem imponere posset secundum legem AEliam Sentiam: Vid. Heimccii Θntagma Antiqq. lib. I. tit. 6. pag. I 24. S Comment. ad L. Iul. ω Pap. Popp. lib. l I. cap. 16. f. q. m . 3 6. seq. Non tamen hoc applicare audeo ad libertos Latinae conditionis: sed hosce potius non nisi cum patroni consensu matrimonium inire potuisse
56. Hactenus ergo de duobus illis modis actum fuit, l
100쪽
suit, quibus soli Latini Iuniani ad ius Quiritium
pervenire poterant. Iam sequuntur modi illi, quos non ad solos Iunianos, sed simul etiam ad Latinos colonarios, ct si qui alii essent proprio quodam jure Latinitate donati, pertinuisse existimo. Horum quinque ab ULPIANO enarrantur,
quorum primus ad solos masculos; tres sequentes ad utriusque sexus personas; ultimus vero ad solas sexus sequioris personas pertinere potest. Videbimus jam specialius hosce modos . eo Ordine, quo ab ULPIANo sunt propositi, S de singulis quaedam annotabimus. Primus modus ita describitur ab ULPIANO I. S. v. h. tituli e Militia jus Giritium accipit Latinus, si inter vigiles Romae sex annis militaverit, ex lege Visellia. Praeterea ex Senatusconsulto concessum es ei, ut, si triennio inter vigiles militaverit, jus P ritium consequatur. Quae ad hujus modi illustrationem adduci possent, fere sunt vulgaria, & ab aliis occupata : ergo breviter tantum hoc loco connexionis gratia perstringenda. Notum nimirum est , libertini ordinis homines etiam cives Romanos, ad militiam non nisi necessitatis causa fuisse admitas. Id tamen de militia solum legio- , naria est intelligendum: nam ad alia militiae genera minus honorata, veluti ad navalem militiam, haud difficulter etiam libertini admittebantur. Sic etiam Augustus, quum ad incendia com- Descenda vigilum cohortes institueret, hasce exibertinis potissimum, sed civibus tamen sine d aio, conscripsit. Cons Barnabae Brissensi Selectarum Antiquitatum librum II. cap. 8. S Raphaelis
Fabrerit Insiriptiones, pag. 259. seqq. Postea vero, inventis sub Tiberio Latinis Iunianis, hi quoque ad hancce militiam sunt admissi, quomi