장음표시 사용
131쪽
Io8 SELECTARUM ANTI LUITATUM nium re illi rere tantum tribum, non Vero classem,
centuriam eu curiam. Sed quod ad classem Scenturiam pertinet, non necessirio eam sigillatim exprimendam esse centuit doctus hic vir. quia is, qui tribum ii ibi b it, necestario in aliqua etiam debebat L sse centuria S ci alle. Quod vero ad curiam attinet, eam sine dubio sub domicilio cdmprehendi putavit. Dubium tamen adhuc est,
num soli illi, qui in urbe ipsa domicilium habent, in curiis suerint adscripti; an etiam illi, qui in
agro tantum Romano habitabant: qua de re alibi pViribus erit dicendum. Melius tamen forsan csset, si quis cum tribu Curiam etiam, Centuriam ct Classem eXprimer t. I. 1 Deinde quaeri adhue potest. num, quoad optimum jus civitatis, perinde fuerit, utrum quis in urbe, an tantum in agro Romano domicilium habuerit 8 I laee vero ex priori quodammodo pendet quaestio: nam si illi tantum . qui in ipsa urbe domicilium habebant, incurias fuerint distributi. non videntur sane illi optimo jure civitatem habitis Te, qui in agro tantum Romano domicilium habuerunt , quia scilicet curia carebant. Exinde etiam dubitationem adhuc quandam habere videtur, num illi, qui in solo agro Romano
domicilium habebant, ad honores quoque admissi fuerint. Posset quidcm aliquis suspicari , cos ipsas, qui in agro Romano habitabant, majoris adhuc dignitatis suisse . quam eos, qui in ipsa
habitabant urbe, quia nempe rusticae tribus urbanis erant digniores. Sed qui ita ratiocinantur,
hi crunt sere, qui distinguere nesciunt, inter agros postidere, S in agro domicilium habere.
in rusticis enim tribubus non tantum censebantur
illi, qui in agro domicilium habebant perpetuum,
132쪽
sed omnes omnino ordinarie ingenui, qui agros possidebant , licet in ipsa urbe domicilium haberent. Contra qui nullos possidcbant agros, Scnon nisi tectum in urbe habebant, cum omnibus liburtini ordinis hominibus, in tribubus urbanis
censebantur., ut alio loco accuratius docebo. Do.
micilium ergo in ipsa urbe majoris omnino dignitatis suilla, quam in agro Romano; ct omnes fere Romanos, qui proprios agros possidebant , in urbe etiam domicilium habuisse , persuasum habeo: illos vero, qui in agro solum Romano . domicilium habebant porpctuum, non fuisse alios,
quam homines quosdam egenos, tales maXime,
qui alienos agros, sive publicos, sive privatos, colebant existimo. Uid CicLllo cis liae Aurar. Orat. II. 3I. Suffcit ergo forsan, si dicamus, ad optimum civis Romani jus pertinere do-m testium in ipsa urbe Roma. Licet vero omnino adstruamus, illos, qui in urbe domicilium habebant, praerogativis quibusdam gavisos fuisse prae illis, qui in agro solum Romano habitabant,
non propterea tamen admittimus distinctionem Pauloi Manis ii in libro de cisitate Romana, sag. 27. Min. I. The . Antiff. Rcm. inter populum Romanum S cives Romanos, ita, ut populus Romanus solos comprehendat cives intra pomoerium habitantes ; caeteri vero ad cives tantum
Romanos reserantur. Sed hocce commentum
Manutii nullius cse pretii satis jam ostendit Iob. Georg. Graevius in doctissima Praefatione ad To A. I. Nes Anti=q Rom. pag. a. b. 'at nihil a nobis addi necesse sit.
3 Si igitur jus honorum ad eos solos pertinet, 22. qui in ipsa urbe domicilium habent, ut mihi probabile sit quaeri sorsan posset, cur illud quo
133쪽
1 Io SEL CTARUM ANTIQUITATu Mque sigillatim esset exprimendum 8 Sed facilis est
responsio : licet enim ad jus honorum requiratur domicilium in urbe, non tamen Propterea Omnibus, qui domicilium Romae habent. civibus,
continuo etiam honorum petitio competit: excludebantur enim multi ab varias rationes, ut alibi erit exponendum. Omnino ergo necessarium est, ut jus quoque honorum sigillatim exprimatur. Immo ego jus honorum omnium jurium Romanae civitatis fuisse praecipuum S excellentissimum , ct hinc illud quam maxime ad optimum jus civitatis Romanae pertinuisse , firmiter peruiasum habeo. Fuit enim jus honorum veluti complementum aliquod caeterorum omnium jurium, adeo ut qui isto gauderet, de eo amplius dubitari non posset, quin caetera quoque civitatis iura omnia haberet. Ast contra poterat aliquis omnibus civitatis iuribus gaudere, & hoc unico
solum jure destitui, de quo tamen vel ideo dici
non poterat, quod optimo jure esset civis Romanus. Siquis ergo breviter, S uno veluti verbo, praecipuum criterium, ex quo optime dijudicari possit, num aliquis pleno & optimo jure
civis sit, indicare vellet, is mea opinione non inepte sane dicere posset, eum fuisse optimo jure civem, qui haberet jus Romae honorum petendorum S gerendorum. Nam S sic, necesse non est, ut domicilium in urbe Roma expressas verbis addatur: domicilium enim non tam fuit peculiare aliquod jus, ordinarie enim nulli, ne peregrino quidem . Romae habitare prohibitum erat quam necessarium potius requisitum , ad plenarium ex civitate Romana fructum percipiendum. Qui enim domicilio in urbe carebant,
illi omnibus civitatis Romanae juribus, ct hoc
134쪽
PAR a I. CAP. IV. Iit inprimis honorum jure , uti frui non poterant. Si quis tamen paullo clarius S accuratius exprimere velit, qua in re optimum jus civitatis Romanae constiteret, is, me auctore, dicere potest, civem Romanum optimo jure plenum suisse eum, quicunque omnibus civitatis Romanae juribus, nullo excepto, gauderet: contra minus
plenum suisse eum: qui quibusdam juribus desti-
tueretur. Sed & inter cives minus plenos alii aliis pleniori jure cives esse poterant, prout scilicet vel pluribus, vel paucioribus civitatis juribus fruerentur. Haud tamen facile determinari et . potest, quot abscisse jura ad civem Romanum
constituendum requirerentur. Non enim cogitandum est, statim aliquem civem Romanum factum suisse, simulac unum vel alterum jus civitatis Romanae nactus fuerit. . Saepe enim una alterave juria civitatis species cum pereginis quibusdam, vel per generalem legem, vel pers ciale aliquod privilegium, communicabatur, ut jam annotavi in Tractatione de Tostamenii factione. p. IIb. l. 12. qui tamen ideo non fiebant cives Romani. Quaeritur ergo, quot iura sufficerent ut estquis pro cive Romano haberetur. Mihi ea sedet sententia, omnia iura privata excepto jure connubii) omnino fuisse necessaria ad civem
Romanum emciendum: non perinde vero jura publica. Publica ergo jura magis faciebant. ut aliquis pleniori jure civis esset, quam ut Omnino esset civis: id quod aliis tamen accuratius excutiendum in praesenti 'relinquere volo : mihi enim iam ad alia momenta pergendum est.
Nimirum, quum in presenti capite omnia mi- 2s hi dubia, quae ad generalem juris civitatis Romanae cognitionem spectant, excutienda sunt.
135쪽
II g . SEI.ECTARUM ANTIQUITATU si
necesse omnino est, ut quaedam etiam de Iure Quiritium admoneam. Licet enim .post alios tranerem peculiari Dissertatiuncula pertractandam sibi sumserit juvenis doctissimus, ct si quis unquam longiori vita dignissimus , Poh. , Henricus Rhlius, quae inter ορ cula ejus Acusemisa , Lugd. Bat. I738 junctim edita, legi potest: tantum tamen abel , ut ille aliis hac de re dicendi facultatem preteri puerit, ut in fine potius aquam
sibi haerere ingenue fateatur, aliisque .. νιγρο, Pro- mittat. Neque ego ea etiam fiducia ad hanc ac..' cedo tractationem, ut me rem plane ad liquidum
perducere posse sperem: sed potius id tantum intendo , ut excussis aliorum sententiis, meisque conjecturis in medium allatis, doctioribus veritatem tandem inveniendi aliquam praebeam occa-06. sionem. Primo quidem id mihi certum esse videtur , Romanos non semper distinxisse inter jus Quiritium S jus civitatis , sed utrumque potius Pro uno eodemque jure quam saepisti me sumsisse: id quod bene .etiam observavit l9cisque veterum quibusdam firmavit laudatus Mysius i. vet. Dif-hri suae, quem mea tamen sententia non reste eo retulisse locum ULPIANI Fragm. tit. III. l. 2. infra ostendam. Si vero ULPIA No etiam tellimonium denunciandum est, ego huc potius per-rinere puto g. 6. hujus tiIuli verbae: Nam Latinus civitatem Romanam accipit. Sc. ubi illum civitatem pro iura Giritium posuisse docet SUETON ius in Claudii visa, cap. I9. Naves mercaturae causa fabricantibus magna commoda consiluit, pro conritione cujusique, civibus vacationem legis Papiae Po
paeae: Latinis jus auiritium, Sc. Possent plura adduci testimonia, nisi res tam clara esset, ut probatione non indigeat. Quum enim omnes omnino cives Romani dicerentur Quirites , ut
136쪽
P A si s I. CAP. IV. II 3 pariter recte docuit idem iuvenis doctissimus s. Dissert. laudatae , quis dubitabit amplius, jus
Quiritium esse ipsum jus civium Romanorum. Et hoc satis fuisset ad THEOPRILuu defendendum. Licet enim vel maxime quaedam aliquando inter duo ista jura differentia intercedat: sufficit tamen, ipsos plerumque veteres hanc distinctionem non observasse. Immo, si dicendum, quod res est, THEOpuihus in iis locis, ubi jus Quiritium per jus civile', sive jus ciuium Romanorum explicavit, plane non erravit: ibi enim saltem nec potuit, nec debuit aliter explicari. ne dicam, illum in I. a. tit de Iure nat. gent. civ. nudum egisse translatorem. Quid enim
verius est, quam jus illud, quo populus Romanus utitur, jus civile, vel bus Quiritium appellari y Quid itidem verius est, quam jus dominii legitimi, sive civilis, appellari etiam ex jure
Quiritium Τ Sane qui hac in re THEOPHILUΜ reprehendunt ., illi nihil aliud agunt, quam ut propriam prodant inscitiam. Exinde vero non sequitur, non posse aliquando certo modo differentiam inter jus civitatis, & jus Quiritium intercedere. Constat tamen inter Omnes. neminem
veterum scriptorum, vel Ictorum, disertis inter duo haecce iura distinxisse verbis, quam unicum PLINIUM IUNIOREΜ, qui tribus locis lib. X. mpistoli. 4. S .6. & 22. tanta constantia duo haeea se invicem jura separavit . ut pro iisdem plane haberi nequeant, ut recte ad hunc scriptorem notavit B. Gotitieb. Cortius pag. 7I6. suae Editionis, S fatetur tandem laudatus Mylius I. e. pri. III. Quum tamen ex hisce locis nihil am-
Ilius elici possit, quam fuisse aliquam inter duo
aecce jura differentiam; praeterea vero ex nullo Pars I. Id vete.
137쪽
II 4 SELECTARU 11 ANTIQUITATUM veterum testimonio constet, quando haec duo jura dis lingui coeperint, aut quodnam inter ea discrimen intercedat: hinc mirum non est, eruditos in diversas hae de re abire sententias, quarum jam praecipuas eX pendere operae pretium
erit. Nilni vero dicam de Theodori me ii in
Animadversionibus ad I A cITuri Histor. lib. I. cap.
8 S Buchneri in notis ad PLINivκ lib. X. Epist. opinione, qui jus Quiritium
pro jure Latri acceperunt: nam haec jam satis ab eruditis fuit explosa, ct priorem ex instituto
restitavit Ezechiel Spanhemius in orbe Rom. Exerc. l. cap. 9. posteriorem vero Iob. Fridericus Gronoetias in notis ad PLINIUM l. c. pag. 7IS. edit.
Cortii. Neque quicquam etiam dicam de V. G. Iob. Frede=ici Christi, conjectura, quam proposuit in Noctibus Academicis, Pari II. Num. 6. nam ct hanc solide jam excussit laudatus Ablius in s. 4. S s. suae Disertationis. 27. Primo ergo loco recensenda nobis venit sententia Paulii Alanulis, quam proposuit in libro de iure civitatis Romanae, pag. IT. Tom. I. NU. --ιiIq. Rom. Licet enim eam quoque jam saepe a nobis laudatus M)lius in Dissertatione sua, 1. 2. ad duae erit, eamque resutandam sibi sumserit: neque tamen plene satis illam proposuit, neque firmis satis rationibus refutavit, adeo, ut mentem Manutii ne recte quidem percepisse videatur. Quaerit mimirum Manutius, num omnes illi, qui jus civitatis Romanae habebant, Quiritium etiam jure fruerentur Τ Εt hoc negandum esse putat. Nam, inquit, libertini ordinis homines, civitatis quidem participes sunt, nec tamen habent jus auiritium, θ' nominandi quidem inter cives, habendi tamen inter Quirites non sunt. Itaque Ro
138쪽
manorum civium liberiis nunquam civitatem , quam
cum ubertate habent uirilium jus saepe petitum invenimus: quod si assequι bantur , tunc licebat iis non modo in rusticis tribubus censeri, sed etiam magistratus obtinere. Civisas igitur peregrinis, vel libertis, vel ingenuis , jus SutriIium Romnis libertis dabar r. Quod 'sui, peregrinis, sive liberiis, sive ingenuis, civitatem dari Iotitam, quaeritur, eodemnae jure, nullano inter eos distin tione p Satis benescii fuit, civisate peregriηos libertos donari, nec veros-mile, ab orssine libe=tino S peregrinitate ad jus Quiritium eos iranscendisse. Sic enim pares, immo superiores fuissent libertis Romanis, qui a civitate ad jus Quiritium ascendebant. Ergo puto per ν inos I, bertos cum eivitate idem jus accepisse, quod Romani liberti. aeuum vero peregrinis ingeηuis civitas impe
rita . sne dubio jus fiuiritium intelligitur , interdum
etiam nominatur, ut a SUETONIO in vita Claudii, cap. I9. Quod CICERO Orat. pro Caecinna cap.
33. dicit: Qui enim potest jure Quiritium liber
esse is , qui in numero Quiritium non est y non
ad libιrtos, nec in univeryum ad omnes cives perti net 2 nam liberti non sunt in numero quiritium. Ad eos igitur tantum spestat, quibus civitas adimitur, quo Quiritium numero exenui sunt. Hactenus Manutium audivimus, cujus sententia eo redit, neque
semper, neque nunquam jus Quiritium distinctum fuisse a jure civitatis Romanae. Distinguit cnim ille inter ingenuos S libertinos, ct quoad ingenuos quidem perinde esse putat, sive jus civitatis, sive Quiritium impetrent; hos enim cum Jure civitatis semper quoque jus Quiritium accepisse. Quoad libertos vero magnum inter haec jura discrimen fuisse existimat: S peregrinos quidem
libertoa numquam jus Quiritium, sed jus tantum
139쪽
II 6 SELECTARUM ANTIQUITATUM civitatis impetrare potuisse; Romanos vero liberios ius civitatis per manumissionem, jus vero uuiritium Principis beneficio debuisse impetrare; hoc vero impetrato, illos ingenuis in omnibus suilla aequiparatos. Fundus huius opini
nis est, quod PLINIus pro peregrinis libertis a principe jus civitatis; pro Romanis vero jus Quiritium semper petat. Sed hoc solum, si etiam
verum esset, rem conficere non potest, ct multis praeterea dubitationibus haec sententia est o noxia, quae paucis jam sunt exponendae.
28. I Et primo quidem non urgebo, Φod Mylius objecit, peregrinis etiam legi ius Quiritium
fuisse concessum. Nam de ingenuis saltem id Manutius concedit: de libertinis vero peregrinis nullus mihi hactenus locus cognitus est, si nempe peregrinus libertus is vocetur, qui a peregrino manumissus est. . Nam PLINIus saltem, ut recte notat Manutius, pro peregrinis istis libertis constanter jus civitatis , non vero Quiritium, a Principe expetit. PLINI Us MAIOR vero rasor. Natur. lib. XXIX. cap. 6. non loquitur de libertinae conditionis homine, ut Mylius videtur existi in aste) sed homine peregrino ingenuo. 2 Susidit vero contra Manutium monuisse, Latinos libertos saepissime jus Quiritium impetrasse,
Uid. ULPIAN Us Fragm. Iii. III. toto. S ris. XVII. g I. PauLLus Recepi. Sent. lib. IV. ris. 9. g. 8. PLINIus Episto7 lib. X. . D. IOS. SUETONIUS In Claud. c/ρ. I9. quae loea partim de solis libertis,
partim de libertis S ingenuis Latinae conditionisiimul loquuntur, ut priori capite ostensum sui H qui tamen ex Manutii hypothesi jus prius civitatis Romanae impetrare debuissent, alias enim plus impetrassent, quam liberti, justo modo magumini.
140쪽
PARs I. CAP. IV. III qui secundum eius sententiam jus tantum civitatis adepti sunt.
a) Hisce vero dissicultatibus se implicavit Ma- 29.
nutius, quod diversas non satis distinguere valuerit ideas. Latet enim aequivocatio in vocabulis: retrinus libertus S Romanus libertus. Nam
peregrinus libertus potest significare vel tantum eum, quia peregrino manumissus est, vel illum etiam , qui quidem a cive Romano est manumissus, ita tamen , ut non civis factus fuerit permanumissionem , sed Latinae tantum, vel dedi. titiae conditionis. Sic etiam Romanus libertus
duplici sensu accipi potest, vel generatim pro
eo, qui a cive Romano manumisuis est, cujuscunque demum sit conditionis: vel in specie pro
eo, qui non tantum a cive Romano manumissus, sed per manumissionem civis etiam Romanus factus suit. Hinc Manutius, antequam tam confidenter pronuntiaret, inquirere prius debuisset, utrum liberti illi, pro quibus PLINius jus Quiritium ab Imperatore petiit, fuerint jam cives Romani, an potius Latini Iuniani. Manutius eos pro civibus Romanis habet: sed mihi magis verosimile fit, eos suisse Latinae potius conditionis. Pro Latinis saltem libertis preces dirigit ad Imperatorem infra IOS. unde probabile omnino fit, Epipoli. 4, 9, 22, Latinae quoque conditionis libertos intelligi. Porro fallitur Manutius, quando putat, li- 3O.bertos per manumissionem justam jus quidem civitatis accepisse, non vero jus Quiritium. eosque Cives, non vero Quirites vocatos suisse. In
nullo: sane veteri scriptore haec distinctio fundata est, sed ex solo Manutii ingenio profluxit: ergo iam Deile quoque rejicitur , quam ab eo adstrub