장음표시 사용
81쪽
Dum vero addit: sed si magistrarum Isi, eo jus
civitatis confirmaturi omnino in errore versatur
maximo Neque id probant exempla, quae ad ducit, Perpernae & Barbarii Philippi: licet enim acta eorum rata essent ob communem utilitatem, illi tamen propteria non fiebant cives is gestum magistratum , sed potuissent in priorem statum 34. revocari. 4) Neque etiam obstat, quod servi. seiente domino in censum relati, eo modo non tantum libertatem, sed & civitatem adquirerent. Hoe enim non ad potestatem cerisorum sed do. minorum; non ad jus rensus, sed manumissionia pertinebat. Servi enim ideo non fiebant cives, quod a censoribus in censum suissent relati: sie enim cives quoque facti essent, si insciente domino, aut alicuo juris impedimento, vel a padite domini. vel a parte servi obstante, in censum fuissent relati: id quod tamen nemo Dei te affirma. hi t) sed ideo, quia census ex Servii Fullii institu. to unus erat ex iustis manumittendi modis, per quem non tantum libertas, sed & civitas a servis adquirebatur, ut supra traditum est. Hoc ergo non ad liberos homines est extendendum. 3) Pos set quidem aliquis cogitare . sub imperatoribus Ditem , qui & ipsi erant censores, S lus civit iis poterant largiri, censum jus civitatis conferro potuisse. Sed ne tunc quidem census dabat juseivitatis: si enim pergrinus insciente Principe incensum irreperet, sine dubio , .re cognita, pro jure civitatis poena potius assiciebatur: sin veroseiente S volente Principe nomen eius in cem sum inter cives reciperetur. tunc magis beneficio Principis, quam per ipsum censum sivit tem accipiebat. Maneat igitur, quod initio di
82쪽
P a n s I. C A P. III. 39xi, fixum atque firmum, per ipsum censum n
minem adquirere potuisse Ius civitatis Romanae: quemadmodum etiam nemo per delationem incensum dominus earum rerum , quas prosessus erat, efficiebatur. Uid. CIcERo pro Flacco , cap. 32. Δρ L. M. D. de adquir. rer. uom.
Altera quaestio est, num Adoptio fuerit modus 36. adquirendi civitatem Romanam. Per adoptio. nem sane jus municipale adquiri potuisse, patet
ex L. I. pr. D. ad munuimi. S L. 7. C. de νη-
cotis. Sed inter ipsa municipia erat juria eivilia communio: hinc municeps ex alieno municipio acioptare quendam poterat, ita, ut adoptatus per inoptionem jus municipale eius municipii, cujus
pater adoptans civis erat, adquireret, retento tamen etiam jure municipali originario. Cons.
Petri Poncera Tract. de Civibus Municip. l. 3. pag. 37S. seq. M. Francos. I 67I. Inter cives vero Romanos S peregrinos nulla erat juris civilis communio: S hine nemo civis Romanus peregrinum adoptare, vel arrogare poterat. Qui Ergo rite vel adoptabatur, ver arrogabatur, jam antea juris civitatis Romanae particeps esse debebat, adeo e non per adoptionem demum ipsam
civitatem Romanam nancisccbatur. Recte ergo 'adoptio diei potest modus adquirendi tam jura familiae, quam jura municipalia: non vero modus adquirendi civitatem Romanam. Quod de 37. Adoptione dixi, id de Legitimatione pariter est dicendum: nam de haec non pro modo adquirem di civitatem Romanam est habenda, quia ille, qui per legitimationem in patriam redigebatur
potestatem, jam antea civitatis Romanae particeps esse debebat. Eam tamen. aeque ac adoptimnem , jus municipale tribvita non dubito. Ein 38. dem
83쪽
dem etiam modo de jussis nuptiis est pronunciandum, si quis quaereret, num per illas civitas Romana adquiri potuerit et Nam justae nuptiae locum non habebant, nisi inter tales personas, quae jure civitatis jam antea fruebantur, etiam post Constitutionem Antonini Caracallae. Id tamen ii primis hoc loco observandum est, si per errorem inter diversae conditionis personas matrimonium initum fuerit, causa probata, in favorem matrimonii, jus civitatis Romanae tribui solitum fuisse non tantum conjugi peregrinae conditionis, sed etiam liberis ex isto matrimonio natis, idque ex lege AElia Sentia: cap. IV. juxta Heimccium.) qua de re legi potest ULPIANus Fragm. tit. VII. l. 4. Sed S sic non tam per ipsum matrimonium, quam legis potius beneficio, civitas adquirebatur. Obiter noto , quaestionem esse adhuc dubiam inter ICtos, num mulier per nuptias jus municipale mariti. an tantum domicilium adquisiverit 7 ego posterius affirmo arg. L. xli. I. 3. D.
ad municipal. S L. 4. C. de municip. in origin. Conf. Petri Ponteti Tras . de Cisib. V Municip. g. 6. y. 389. H. Francos. I 67 I. 39. Majorem dubitationem habere videtur, quam' nunc tertio loco proponere volo, quaestio. num
domicilium tribuerit civitatem Romanam Τ Illud quidem certum est, veteri jure neminem per solum domicilium. ne in ipsa quidem urbe Roma, adquirere potuisse civitatem Romanam omnis vero dubitatio oritur ex notissima illa Antonini
Caracallae Constitutione, qua cum Omnibus in Orbe Romano ingenuis civitas communicata fuit. Iam enim quaeritur , utrum ex ista lege omnes
peregrini, ingenui scilicet qui domicilium
non .emporarium, .sed perpetuum in orbem
84쪽
Romanum collocarunt, statim jus quoque civitatis consecuti fuerint. Ego hanc quaestionem priori anno in Bibliotheca Miscellanea Hamliouens proposui, sed nullam sussicientem a quoquam a cepi responsionem. Nondum ergo certi qui quam pronunciare audeo, sed peritorum judicium adhuc exspecto. Interim mihi tamen 6- rosimile fit, etiam post Constitutionem laudatam necesse fuisse, ut quis solenni modo in civium numerum reciperetur. De jure municipali certum est, ut hoc obiter addam ) domicilium incolam, non municipem effecisse.
Quarto quaeritur, utrum si Princeps peregrino 4o. cuidam jus togae gerendae concesserit, hic simul quooue acceperit jus civitatis Romanae 7 Vid tur hoc quidem ruadere L. 32. D. de jure Vi. Ego tamen dicere malo, togae jus fuisse signum
tantum civitatis Romanae, S hinc ICtos conci
sisse, Principem, quando alicui togae jus concessit, eo ipso voluisse quoque jus civitatis Romanae concedere. Non ergo ius togae, sed voluntas Principis tribuebat jus civitatis. Vide interim de hoc togae jure B. Brissonium Selen ex jure civili Antiqq. lib. I. cap. I 3. ex quo sua, non laudato, ut plerumque solet, auctore, hausit Dion sus Gothos eos in notis ad L ali. & Εzech.
Spanhemium in Orbe Rom. Merc. II. cap. 6. pag.
164. seqq. Porro quinta quaestio erit, utrum quis per sen- 4I. tentiam judicis civis Romanus fieri potuerit Respondeo, proprie quidem judicis sententiam non fecisse, sed declarasse tantum civem. Quia
tamen res judicata pro veritate habebatur, dc re, publicae interest, ne temere res judicatae convellantur , puto omnino , eum, qui civis in judicio legi-
85쪽
legitimo , ubi justus adfuit contradictor , suit
Ironunciatus, deinceps pro cive sine controversia emper fuisse habitum, exemplo ejus, qui liber, vel ingenuus in judicio fuit pronuntiatus. L. as. D. satu hom. L. 3. D. couat. deisI. Idque non tantum de peregrino, sed S de iurvo, qui judicio legitimo civia declara tua est, in. telligi volo . dummodo verus dominus contradictor adsuerit. L. 4. L 27. C. de tiberali causis. li enim contradictor non fuit verus dominus, ad vero domino supervenienti deinceps non potest nocere, Do minus de integro servum suum - vindicare possit. Neque etiam valorem habet judicium, si per collutionem sactum suerit, nisi post quinquennium. Vide ιit. D. & C. de cossis μονω dei ex s. 42. Denique sexto loco quaeritur. utrum quis per praescriptionem jura quoque eivitatis Romanae adquirere potuerit ' Ego tres hactenus modos reperi. quibus per praescriptionem jus civitatis
Romanae adquiri potuerit I Si servi bona fide
in post eisone libertatis per viginti annorum spatium ii ne interpellatione morati essent. tunc in favorem libertatis non tantum liberi, sed & cives Romani fiebant, Juxta L. a C. de Iovi rem'. praescristi. quae pro likrt. Praescriptionis sedecim annorum mentio fit in L. 3. C. Fruad. da is erati causa, lib. IV. tit. 8. quod quomodo cum nostra - lege sit conciliandum, aliis excutiendum relinquo. Pacoli Gothostedi cogitationes. quae ibi in Cis mantario legi possunt, mihi non satisfaciunt, neque tamen melius quicquam in praesenti afferre
possum. Sic etiam pro certo amrmare non amdeo, num haec lex ad peregrinos quosve, qui se
bona fide pro civibus gesserunt, applicari possit. sed
86쪽
P A a s I. C A P. I H. 63 sed hoc aeque peritioribus dijudicandum relinquo.32 Si judicium praecesserit collusorium. S intra
quinquennium collusio non fuerit detecta, tune omnino res judicata pro veritate haberi debeat, juxta L. D. O colius isteg. 3 Si post obitum alicujus intra quinquennium nulla defuncto status controversia mota fuerit: tunc post suinquennium mortuus in deteriorem statum adseri amplius haud terat; bene tamen in meliorem. Uiderit. D. ct c. ne de sata defunct. pose quinqMnnimn
His itaque quaestionibus, cum modis adqui- 3. rendi civitatem generalibus, excussis: jam m nere quoque debeo, fuisse etiam quosdam modos speciales. per quos soli Latini civitatem Roma. nam ipso aure consequi poterant. Quum enim Latini civium Romanorum conditioni jam propius aecederent . quam caeteri peregrini: aequum quoque erat, i illos ad jura civitati a Romanae sa. cilius. quam alios, ascendere potuisse. Sed hie ante omnia distinguendum est , inter Latinoa uereres , inter Latinos colonarios, ct inter Latinos Iunianos. Quod primum ad Latinos veteres ante com- ψέ. municatam scilicet per lcgem Iuliam cum omnibus Latii ct Italiae incolis civitatem Romanam attinet. illi duplici modo ipso jure ad jus civita. tis Romanae pervenire poterant. Nam primo ex singulari lege omnes ii cives fiebant. qui ex Latio, stirpe domi relicta. Romam commigra. bant. Vid. Livius lib. XLI. cap. 8.) Secundo ex lege quoque Servilia repetundarum Latini ci. ves Romani fieri poterant per accusationem, si scilicet civem Romanum e* dicta lege ob crimen repetundarum accusassent, isque etiam esset com
87쪽
64 SELnc TARUM ANTIQUITATUM demnatus, ut luculenter docet CIcERO in Orat. pro Balbo , cap. 23. seq. s. Deinde fuit quoque Latinis colonariis peculiaris modus ad civitatem Romanam perveniendi. per gestum nimirum in patria sua magistratum. Id enim Latinis colonariis tanquam singulare datum fuit privilegium, ut omnes illi, qui in colonia sua, jure Latii gaudente, masistratum ges.serunt, ipso jure exinde fierent cives Romani. Vid. Appiktius de Beli. Civil. lib. II. pag. 443. STRaho Geograph. lib. IV. pag. I 87. AscoNIusPED1ΑΝus ad orat. Ciceronis in Pison. pag. I 56.
ubi tamen pro petendi legendum gesti.) Quod beneficium sortassis S ad alia oppida in provinciis , jure Latii donata, licet non essent coloniae, extensum suit. Hocceius tempore adhue Antonini Pii viguisse, patet ex Inscriptione quadam apud Gruterum, pag. 4o8. n. II. hinc sine dubio ad Antoninum usque Caracallam permansit, per cujus Constitutionem notissimam beneficium hoc inutile factum suit. Confer interim de eo V. Amplis Everh. Ottonis librum de AEril. Colon. N Mumcip. cap. I 3. g. 3. Ezech. Danhemii Orbem Rom. Exerc. I. cap. 8. Car. Sigonii notas ad Aponium Ped. p. m. 28 I. 6. Deniqui ULPIANus in Fragm. tu. III. varios enumerat modos, per quos Latini ad civitatem Romanam, sive ad ius Quiritium, ut accurate ibi loquitur Ulpianus, quemadmodum sequenti eapite illud explicabitur) pervenire poterant. Ubi ante omnia quaerendum est, de quibusnam Latinis hoc loco ULPIANus loquatur Z Erant enim, ut notum est, eo tempore duplicis generis Latini, Colonarii scilicet. sub quibus sensu lato &aliorum Latinorum oppidorum cives compre
88쪽
P A κ s I. C A P. I H. Ghendo & Iuniani. Ita non tantum ipsi liberti Latinae conditionis, sed S posteri eorum, qui
in eadem manebant conditione . Vocabantur
Vulgo eruditi existimant, Ulpianum de solis Latinis Iunianis hoc loco sermonem facere. Et sunt quidem, fateor, inter hosce modos quidam, qui ad solos Latinos Iunianos applicari possunt, nempe qui 3. S 4. proponuntur: sed exinde
non sequitur , caeteros quoque modos ad solos Latinos Iunianos pertinuisse , quum illi aeque commode ad Latinos colonarios applicari queant. ULPIANus sane, dum generatim de Latinis loquitur, judicare mihi videtur, se de utriusque generis Latinis intelligi velle, quatenus scilicet modi utriusque generis Latinis convenire possunt. Sic etiam, ut infra indicabo, SUETONIus significare videtur, modum illum, qui g 6. ab Ulpiano enarratur, ad utriusque generis Latinos pertinuisse. Neque ego rationem video, cur non
hi scriptores specificam Iunianorum appellationem appositierint, si de hisce solis voluissent intelligi. Posset quidem objici, reipublicae Romanae magis interfuisse, ut Latini Juniani, quam
colonarii, ad jura civium Romanorum perducerentur: sed probabile tamen etiam est, imperatores benevolentiam quoque suam colonariis testatam facere voluisse, maxime, si & hi aliquid sacerent. quod ad eommodum & ornamentum reipublicae & ipsius 'urbis Romae pertineret. Mihi ergo ea sedet sententia , quosdam modos ad utriusque generis Latinos pertinuisse, quosdam vero aci solos Iunianos, ut in sequentibus specialius indicabo. Quicquid vero hujus 47. sit, id interim certum est, Beneficium Principis de quo g. 2. hujustis ) fuisse modum gene-Pars I. Ε ratis-
89쪽
66 SELECTARUM ANTIQUITATUM ratissimum perveniendi ad jus civitatis Romanae radeoque eum non pertinuisse ad solos Latinos, sed S ad omnes peregrinos, ut ex antecedentibus patet. Hunc ergo modum nos hoc loco secure transmittimus, quum de eo supra actum, & nunc
illi tantum exponendi modi sint, quibus soli Latini, & ipso quidem jure, sine speciali Principis
concessione, jura civitatis Romanae consequi poterant. Non tamen propterea Ulpianus est culpandus, quippe qui extra systema omnes hic modos enarrare voluit, quibus Latini jura Quiritium consequi poterant. Caeterum dictum I. g. ubi de hoc modo agitur, accuratius explicabimus , &a tautologia liberabimus capite sequenti. Jam ergo , ductu ULPIANI . ipti enarrandi veniunt
modi, quibus Latini ipso jure, sine speciali Principiis concessione, jura Quiritium poterant impetrare. Inter hos, ut jam dixi, sunt quidam, qui ad solos Latinos Iunianos pertinent: quidam vero , qui simul quoque ad Latinos colonarios pertinere postlint. 48. Inter prioris generis modos primus ita describitur ab ULPia No dicto tit. III. l. 3. Liberis jus donitium consequitur Latinius , qui minor trigima annorum manumissionis tempore fuit: nam tua Punia caurum est ut s civem Romanam, vel Latinam uxorem duxerit, testationa interposta, quod liberorum quaerendorum causa uxorem duxerit s postea suo suadue, natonarave . anniculo facto, possit apud Proetorem, vel
Praesidem provinciae causam probare, lyseri civis Romanus tam ipse , quam situs, filiave ejus , cae uxor, scilicet s N 09 1 atina sit: nam s uxor civis Romana sit . parius quoque civis Romanus es, εα δε- natuscons.lto. quod auctore Divo Adruino factum
es. Λd haee verba recte intelligenda sciendum
90쪽
P A a s I. C A P. III. est, inter impedimenta manumissionis, quae esificiebant, quo minus servos ad justam libertain rem pervenire potuerit, suisse etiam aetatem seris vi. Lege enim 'Alia Semia capite secundo, ex mente Heineresi cautum fuit, ne servus ante trigesimum aetatis annum impletum aliter manu rimitteretur, nisi causa apud consilium probata. Vix enim servum ordinarie ante istum aetatis an- sum dignum tanti beneficii, ut scilicet civis Romanus fieret, existimabat Augustus. Si tamen minor triginta annorum a domino testamento esset manumissus, tunc eum in libertate morari sinebat lex ista. Capite terrio, juxta ordinati nem Heineuii. De minore triginta annorum inter vivos, sine causto apud consilium probati ne, manumissa , nihil cautum erat in lege: hin
ICti concludebant. talem manumissionem, utpote directe contra legem, ipso jure plane nullam esse Quum ergo postea lex Iunia Norbana illos, quos lex AElia Sentia in libertate mor, ri sinebat, Latinae conditionis esse iuberet, exinde ICti concluserunt, minores triginta annorum in testamento manumitas fieri Latinos ; inter vivos vero quocunque modo, extra causae aput consilium probatione , manumissos servos adhuet manere. . Uid. ULPIANUS Fragm. tit. I. I. I 2. Hocce ergo, de quo nunc dicendum, privit
gium , ut Latinus sellicet liberis jus Quiritium eonsequi posset, ad eos solos pertinebat, qui minores triginta annorum in testamento erant ma
numissi, ut recte jam ad h. l. notavit B. Schu
singius in Turi*r. Anteissi pag. qui recte quoque contra M. Ve Iramu m Mainum monuit,
hocce beneficium non fuisse Senatusconsulto Largiano ad alias species e tensum. Alio tamen Ε a ince