장음표시 사용
51쪽
28 SELEcTAnuM ANT QUITATUM.ris vel non. 49. Causia hujus beneficii. So. Perquam legem illud D rit introductum. Ubi de inscriptione l. I 34. N I 37. D. de V . S. SI. Reis qui sia hujus beneflcii. S2. Alter modus Deratio , quae explicatur. 53. Recta interpunctio Ulpioni flabilitur. Error veteris Cti notatur. 54. Curbe=vus esse debuerit in dominio Quiritario. SS. De S. C. quo major triginta annorum manumissus etiam I deris jm auiritium conseo ui potuit. S6. De aliis modis qui ad omnes Latinos pertinent, in
genere. S7. Gomodo quis militia jus βώiritium consequeretur. 58. Quomodo nave jura auirilium impetrarentur: quod bene tum smul ex Suetonio illustratur. 59. AEdiscio quomodo jus fiuiritium impetraretur. Conjectura de auctise huius beneficii. co. Pistrino quomodo quis jus fiuiritium con equi potuerit. 6 I. uomodo mulier Latinae conditionis L iberis jus fiuiritium consequi potuerit. Requisita hujus beneficii. 62. aeuomodo hoc benesciam diserat a beneficio legis yuniae Norbanae.
63. Dubium ex Paullo solvitur. Latina Iuniana gnando pro ingenua haberetur. 64. Novus modus ex lege Constantini M. 65. Disserentia inter cives nonos ses veteres. Obiter Burmannus notatur. I. IVITAT Is Romanae jura olim amplissima suisse, adeo, ut ne amplissimus quidem provincialium cum infimo cive Romano, iudice CI-cERONE in Orat. pro Fonteio, cap. 8. comparandus
seerit ); ideoque jus illud & summa quondam
Adducitur quidem a multis ad hane rem probandam hicce CICεROMIs locus: sed si connexionem cum antecedentibus & consequenubus paullo accuratius consideres, vereor, ne ad hanc rem ullo modo pertineat. Loquitur enim ibi
52쪽
PAns I. C A P. III. asOpe expetitum, S tansuam maximum beneficium Cum exteris communicatum, Vid. LIvIus lib. XXIII. cap. 5. & magna denique Pecunia saepenumero comparatum fuisse, tam notum est, ut probatione non indigeat. olim quidem republica libera ius civitatis fuit tantum virtutis S meritorum erga rempublicam Romanam praemium: Vid. TacITus Annal. lib. III. cap. 4o. postea. vero oppressa republica, pecunia illud saepe ve ditum fuisse multis probat Iob. Simon Purgold iusngulari Dissertatione de civitate Roma rum vendita, Penae I7oo. Spanhemii Orbem Rom. Exercit. I. cap. I 6 Sed eo ipso quoque eviluis se sensim, jam a Claudii usque temporibus, ho ce jus praeuantissimum, adeo, ut in proverbium abierit, posse illud vel vitreorum vasorum se gmentis comparari , graviter conqueritur ino Ass Ius lib. LX. pag. 6 o. Enimvero postea, ut eo magis evilesceret, in fisci Principis commodum, ab Antonino Caracalla illud omnibus in o be Romano incolis ingenuis, datum dicam, an obtrusum fuisse, jam satis ab eruditis, Ezechiele inprimis , fuit demonstratum: qui vir. dum viveret, & dignitate illustris, S eruditio-. ne celeberrimus η data opera, in peculiari
Tractatu, qui Orbis Romanus inscribitur. id
Cica Ro non de jurirum praerogativa. sed de sola relligione in testimoniis serendis, & in hac ne amplissimum quidem quemquam Galliae incolam cum infimo cive Romano comis parandum esse existimat. Quicquid vero hujus sit, res ipsa tamen per se vera est, & per modum applicationis i Theologorum methodo haud' inepte latius explicari potest locus
ὶ Hicce Tractatus eruditi stimur, cujus lactio omnibus serio commendanda, primum insertus fuit Tom. XI. Ihesari Disitirco by Coos e
53쪽
so sELECTARuM ANTIQUiTATUM id egit,. ut ex historiarum Veterum monumentis, quomodo jus civitatis Romanae sensim magis magisque prolatum fuerit, perspicue ante oculos
poneret, id quod etiam tam egregie praestitit, ut nihil fere addi posse videatur. a. Iuvabit tamen in praesenti capite paucis in ipsos civitatem Romanam adquirendi modos inqui- rere, eosque cum modis adquirendi jus municipale comparare, ita quidem, ut summa tantum
capita, omissis specialioribus , sive titulis, sive
modis, attingamus. Hanc enim doctrinam alii vel plane praetermiserunt, vel sparsim tantum attigerunt: & hinc operae pretium erit, ut praecipua huc spectantia uno veluti conspectu exhibeamus. G. Carolus Hemicus Langius in erudita dissertatione de immunitate civis Romani a
cortis poenis, habita I 728. Promisit quidem s. 7. singularem Dissertationem de modis adquirendi civitatem Romanam: sed illum, aliam postea spartam nactus, hocce consilium abjecisse, colligo ex nova editione laudatae dissertationis , quae icilicet inserta fuit ejus observationibus sacris dis Lubecae I 737. in '.Js: Cives Romani quemadmodum etiam Municipes L. I. m. D. ad municipast L. 7. C. de incons) vel nascebantur, vel fiebant. Ita enim QUINTILIANUs Instit. Orator. lib. V. cap. Io. Ut sit citis quis, aut natus sit oportet, aut factus. Eandem distinctionem habemus etiam Actor. cast.
XXII. v. 28. Quum enim ibi Centurio significasset
54쪽
rasset, se civitatem Romanam magna pecuniae summa consecutum fuisse, . Paullus respondit, severo esse civem natum. Ex civibus ergo cives rursus hascebantur. Civitas enim Romana semel impetrata regulariter ad posteros quoque omnes propagabatur. Ex quo manifesta calumnia Caii Caesaris Caligulae elucet, qui apud SuEIONIuM in ejus vita cap. 38. negabat, iure civitatem Romanam usurpare eos, quorum majores sibi posterisque eam impetrassent, nisi filii essent; neque enim intelligi debere posteros ultra hunc gra- dum Sed quis cum tyranno de jure vellet con' tenderet Nascebantur vero cives vel ex justis nuptiis, vel extra justas nuptias. Ex justis nu. 4.3tiis quippe quae inter solos cives Romanos conis istebant) cives etiam Romanos semper natosuisse facile per se intelligitur. Ratione tamen latus familiae filius conditionem patris sequebutur. L i9. D. de flatu hom. Quo etiam spectant verba LIvII lib. IV. cap. 4. Gid enim in re est aliud, s plebejam patricius duxerit, s patriaciam plebejus 8 qui j juris tandem mutatur 7 nempe patrem sequuntur liberi. Ita quoque si quis paren- S. tibus ex diversis municipiis ortis inter quos se, licet jus connubii erat procreatus fuit, secundum eandem regulam, ejus municipii civis quis putabatur, cujus pater civis erat L. I. g. 2. D. ad municipal. Nis orae addit lex laudata) privialetio aliquo materna origo censieatmr: tunc enim m tinternae originis erit municeps. Conser de hoeee privilegio praeter Interpretes ad dictam legem S scriptores de jure municipali, Iacobi Gothoste. di Comment. ad L. SI. C. Theod. de decurioni. bus, lib. XII. rit. I. lQuid vero de liberis extra justas nuptias pro 6.
55쪽
32 SELECTARUM ANTIQUITATUM creatis est statuendum ' Respondet ULPIANvs in L. 24. D. de statu hom. Lex naturae haec est . ut . qui nascitur sne legitimo matrimonio , matrem δε- quatur, nisi lex specialis aliud inducit. Regula erso haec est: Qui matre cive Romana natus est, is etiam est civis Romanus, licet pater peregrinae, vel servilis plane sit conditionis: contra qui matre peregrina servave natus est, licet vel maxime pater jure civitatis gaudeat, is etiam peregrinae, vel plane servilis est conditionis. au.
L. S. D. de flatu hom. Non igitur indistincte
cum Carolo Sigonio de antiquo jure civium Romano rum lib. I. cap. 6. & Emendationum lib. II. cap. 7. apud Grater. Lamp. Crit. rom. II. pag. 263.
aliisque, qui eum incaute secuti sunt, dicendum est . liberos extra justum matrimonium procreatos ne libertatem quidem habuisse, aut saltem fuisse libertinae conditionis, ut putavit Atilatus Parrag. lib. IV. cap. S. Neque enim hoc sequitur ex illo, qui adducitur, LIVII loco, lib. XLIlI. cap. 3. ubi de speciali tantum agitur casu. Hispanae enim illae mulieres , cum quibus cives Romani rem habuerunt, sine dubio captivae , adeoque servilis fuerunt conditionis , S hinc mirandum quoque non est, liberos ex illis procreatos pro
servis, S postquam publice manumissi erant, pro libertis suisse habitos. Firmiter itaque tenendum est, liberos extra justum matrimonium procreatos fuisse vel cives, vel peregrinos, sed liberos tamen) vel servos denique: prout scilicet mater eorum Vel civis, vel peregrina, vel serva sue rit. Confer etiam, quae V. A. Tob. Mademus in notis ad hunc notatum Sisonii locum, de antiquo jure civium Romanorum , In novissima illa &splendida operum Sigami editione, Tom. V. pag.
56쪽
I38. monuit. Haec omnia confirmat quoque &latius declarat BOETHIus in Commentario ad Tot i-cam Ciceronis lib. II. ad cap. 4. qui locus hic legi meretur: Filii, ait, non jure suscepti, in pati um non erant potesate, sita matres potius sequebantur. Non autem omnibus erat connubium cum Aomanis , nec erant justae nuptiae contractae, quae misaut anter civem Romanum, civemque Romanam ini
batur , auι cui Princeps popula ue civitatem, vel conisubium permis et modo, ut in potesatem paren-rum liberi redigerentur. Illud quoque videndum, quod ex impari matrimonio suscepti, non patrem, sed marrem sequuntur. Ergo quaedam Romana vel cum Latino , vel cum peregrino, vel cum servo, cum quo connubii jus non erat, nuptias fecit, dotem contulit, factoque inter eos divortio , contenditur, an nuptae mulieris, cum eo, cum quo connubii jus non erat, apud virum dolis pars post divoratum debeat permani re.
Eadem quoque ratione in municipiis filii vulgo quaesiiti matris conditionem sequebantur, juxta L. I. l. 2. D. ad municipat. Id tamen hoc loco notandum adhuc veniL, in liberis ex justis nuptiis procreatis ad tempus conceptionis; in liberis Vero extra justas nuptias procreatis ad tempus nativitatis respici solere. Uid. C Ius Instit. lib. I. tit. q. l. 9. ULPIAN Us Frument. ιιt. U. g. Io.)Αliud tamen postea in favorem libertatis jus fuisse introductum, docet MAR cIANUs in L. S. f. a. D. de satu bom. Ex hisce igitur, quae hactenus disputavi. satis 7. patet, falsum omnino esse, quod Henricus Lippengius qui plerumque in antiquitatibus enodandis
minus accurate versatus est in Antiquitatsem Romanarum lib. II. cap. l. l. 3 pag. 333. ed. re
centissimae Lugd. Bai. III 3 tradit, primis rei
57쪽
- 31 SLLECTARUM ANTIQUITATUM publicae Romamu temporibus necesse fuisse, ut quis utroque parente cive natus fuerit, postea vero suffecisse, ut quis patre cive genitus sit. Prius probare Vult ex oratione quadam Appii apud LiviuM lib. II. posterius ex L. 6. 3 I. D. a s mmcipaL Sed quamnam orationem Appii ex. II. LIvII auctor ille in mente habuerit, ego primo intuitu ne divinando quidem assequi poteram: id vero certum esse sciebam, neque tale quid apud LIvIUM usquam legi, neque sententiam Kippingit veram esse; ut ex antecedentibus apparet sed eam totam juris Romani analogiae repugnare. Postea tamen ex aliis quibusdam recentioribus, qui eandem fovent opinionem scriptoribus, animadverti, Κippingium sine dubio prae oculis habuisse verba ex oratione Appii, quae apud LIvIUM lib. VL cap. 4o. reperitur: hoc, si G.ιudiae favillae non sim , nec ex patricio sanguine ortus, sed unus mirilium quilibet, qui modo me duobus ingenuis ortum, vivere in tibera civitute sciam, reiicere possim Z Quilibet tamen facile perspiciet, locum huncce Kippingit aliorumque assertionem minime probare: non enim eo de jure civitatis agitur, sed describitur tantum plebejus optimo jure ingenuus, in oppositione patritiorum. Alias enim sequeretur, nequidem libertinis parentibus ortum olim civem fuisse Romanum: id quod nemo facile assirmabit. Non intellexit quoque bonus ille I ippingius legem laudatam 6. I. I. D. ad municipat. In ea enim sermo est, non de jure civitatis Romanae, sed de jure municipali. Ratio vero disserentiae inter haec in promtu est. Inter duos enim personas, ex diversis municipiis ortas, erat jus connubii, S hinc liberi, utpote justis nuptiis pro creati ,
58쪽
creati, conditionem patris, adeoque etiam ejus municipium sequebantur, ut ipse supra indicavi.& lex illa laudata probat. Inter cives Vero cuperegrinos non erat jus connubii: ideoque in liberis , ex diversae conditionis parentibus procreatis, tantum abest, ut ad patris conditionem respici potuerit, ut illi ne patrem quidem jure civili habere intelligerentur , & hinc necessario matris conditionem sequi deberent. Nunquam ergo ad jus civitatis sufficiebat, ut quis patre cive esset genitus: lassiciebat potius olim, ut quis
matre cive esset genitus, neque hoc demum, ut putat Lippingius loco laudato. ex reseripto Adriani intelligit S. C. apud ULPIANUM , iit. III. l. s. suit introductum, ut ex infra dicendis clarius apparebit. Sed haec in viro, qui Themidis sacris initiatus haud fuit, aliquo modo serenda sunt: in tyronum tamen praecipue gratiam indicare debui, ne sorte in librum illum incidentes in errorem trahantur. Nescio vero, quid viros juris peritissimos, Pacobum Culacium e Pa m a Cosa permoverit, ut statuerent. olim semper partum deterioris conditionis parentis statui sui. leobnoxium, idque demum stib Severis Imperatoribus, sive Septimio, sive Alexandro fuit se mutatum: sed hosce viros doctissimos abunde jam refutavit in viam reduxit B. Autontu, Silvia tingius in notis ad ULPIANUM H aeni. fit. V. g. 8.
necesse sit. Unica tamen cautio hic notanda ad. 8.huc venit. Quando scilicet dicimus , eum, qui
patre peregrino, matre cive Romana procreatus est , civem Romanum esse , id intelligendum est, si scilieet mater jus civitatis Romanae adhuc retinuit. Quando enim mulier civis cum C a Perc
59쪽
36 SEL RcTARUM ANTIQUITATUM peregrino matrimonium juris gentium contraxit: ita , ut etiam domicilium mariti secuta, . S in aliena civitate se pro cive recipi passa fuerit. tunc omnino jus civitatis Romanae amittebat, quia ex principiis iuris publici Romanae reipublicae nemo duarum civitatum civis esse poterat: vid. CIcERo pro Balbo, cap. II. S pro Caecina, cap. 34. Hoc ergo casu liberos quoque ejus p tris conditionem secutos. S hinc peregrinae sortis suisse, facile intelligitur. Per solum tamen cum peregrino matrimonium , sine civitatis mutatione, mulieres jus civitatis Romanae non amisisse. explorati juris est. Sed haec regulae supra traditae declaratio potius, quam raceptio vocanda est. 9. Exceptionem tamen quandam ab hac regula adesse, ULPIANus ultimis verbis legis laudatae 2
D. de flatu hom. indicat: nis lex Decialis aliud inducit. Quaenam vero illa lex specialis sit, ex ipso ULPI No optime disci potest , quippe qui in
Fragm. iit. V. f. I. ita loquitur: Connubio interveniente , liberi semper patrem sequuntur ; non interveniente connubio matris conditioni accedunt: excepto eo, qui ex peregrino cive Romana peregrinus nafriatur, quoniam lex Mensa ex alterutro peregrino narum deterioris parentis conditionem sequi jubet. V Cat ergo ULPIANUs legem, quae exceptionem introduxit , juxta constantem MSS. lectionem , MENSIAM, quae non temere est sollicitanda, licet gentem hactenus Mensiam apud Romanos ignoremus: nondum enim omnium gentium nomina, quae quondam Romae floruerunt, cognita sunt. Quis tamen hujus, legis auctor suasorque; quo tempore, quave occasione lata fuerit, id omne in tanto veterum silentio manet incertum. O
60쪽
P A n s I. C A P. III. 37 pressa tamen republica eam demum latam suisse
sit spicor ob locum CIcERONIs Topic cap. 4. Si mulier quum fuisset nupta cum eo , qui cum connubium non esset, nuntium remisit, quoniam qui nati junt, patrem non sequuntur , pro hberis nihil mamre
oportet. Ad quae verba conserendus BOETIIII Commentarius , cujus verba supra integra exhibui sed missis incertis conjecturis, videbimus potius ipsius legis sanctionem. Ante legem nimirum hanc Mensiam regula supra tradita indistincte semper valuit: postea vero distinctio per eam introducta fuit inter liberos , qui, matrimonio juris gentium interveniente, ex peregrino patre pro creati , ct illos, qui alio quocunque modo a cive Romana extra justas nuptias geniti sunt. Priores
peregrinae conditionis erant: posteriores vero civitate Romana gaudebant. Γ Nimis generaliter loquitur B. Schultingius ad locum Ulpiani laudatum, pag. 58 o. in Turior. Anteissi: quando ait:
Lex vero haec civitatem non voluit adquiri per nati, vitatem, nisi uterque parens esset civis. J Quod ergo paullo ante eo tantum casu, quantio mater per receptionem in alienam civitatem Romanae
civitatis jus amisit, obtinuisse docui, id per hancce legem iuris universalis factum fuit, ut jam perinde esset, sive mater jus civitatis Romanae retineret, sive per matrimonium illud amitteret. Rationem hujus legis non eam fuisse puto, quam Charondas in notis ad Ulpiani locum laudatum reddidit: quia hoc inissum matrimonium est : d hanc potius, quod tale matrimonium omnino
secundum jus gentium justum sit, & hinc aequum esse, ut liberi quoque jure gentium patris conditionem sequerentur, putaverint Romani.