장음표시 사용
111쪽
cedens, quia scire est rem per causam cognoscere et ergo tantum ratiocinatio ni competit. RESPONDET ure , esse scientificum esse duplex : Primδ stricte , se conccdit; antecedens : Secundo large pro notitia quid ditativa, sic negatur antecedens, & consequentia.
An Logica sis Sientia 'PRo tituli explicatione, & pro ple
niori cognitione dicendorum in sequentibus, 36. Su PONENDvM Fimb ex Aristotele 6. Ethic. cap. 3. & ex Se taphico Doctore s n. s. H. xaem. quinque liabitus intellectuales dari. Plinius dicitur Ii uellectus, seu Intelligentia : Secundus dicitur Sapientia :Tertius Scientia : QPartus Prudentia :Quintus Ars. INTELLECTus est notitia prim tum principiorum et ut , Omne totum . est maius pur p. rte ; ad quam sussicit lumen inditum in anima , dc apprehensio terminorum, ut docet S. Bona uentura M'. I. dist. y. art. I. ct in 1. de Iib. i. distin h. 8. 8aλt. I. artis. 2.2. an corp. dc ad ultimum. SAPIENTI A est cognitio altissimarum rerum per altissima principia,
& caulas : & haec apud Plii losophos est Metaphysica s, apud Christianos est Theologia ; de apud Theologos est Theologia Mystica , quae transit de speculatione ad affectum , ut ait
cui dens , habita per syllogisti eum di Dcursum: dc haec vel est actualis , cumactu intellectus assentitur alieni comclusioni : vel habitualis, estque duplex , scilicet vel partialis consis uiis habitualiter in intellectu respcctu
unius , vel alterius concli. sonis ; vel totalis comprehendens omnes , v I fere omnes conci uliones.
PRU DENTI A est notitia directiva humanarum actionum, ut bene, & laudabiliter fiant. Ares est habitns cum recta ratione activus, idest notitia transiens per certas regulas in opus ad extra , quae multipliciter diuiditur : de quo videre cst S. Bonavent. in Fus. Princ.sacra Scriptura, Sc in opsc. de reductione artitim, di serm. I. 2 4. Hex em. & Toletus in principio itiae Logicae. H i c addunt aliqui sextum habitum , scilicet opinionem , quae est notitia ineuidens, & obscura de obiecto contingente cum trepitatione vcritatis partis oppositae. Hi NC DE sequitur , quod valde differunt inter se scientia, N: aIS, nempetum ratione finis intrinseci, quia scientia non ordinatur intrinsccc , sicut ars. ad opus saltem externum : tum ratione obiecti, scientia enim est de uniuersalibus , & necellariis; ars de particularibus , dc contingentibus. Tum in modo procedendi; ars enim eonsideratrem , qualiter fiat , sed operando: scientia vero speculatur, qualiter ressit, ob idque e siderat eius causas , &principia ; & si ordinatur ad opus , id non fit onerando , sed speculando, ut euenit in practicis. HINC quaeritur , an Logica sit scientia,an verb lirs e Cortum enim est non elle aliquem ex aliis dictis habi
PRIMA opinio est Morandi,Villa .
112쪽
ύissio LII. Prooemialis Logica. 79
opinio est communis infallibilem ex parte scientis per de S ge UNDAsere omnium ciam Seraphico Doctore allerentium , Logicam eiIe abs uite scientiam. Pro qua stabilienda II. PRi M5 Notandum,quod ars potest sumi stricte , estque tantum facultas, quae eit de opere , & in opere , ut
prehendit facti uas, idest transeuntes ad extra. Secnndo large, sicque est facultas de opere tanti im, dc comprehendit omnes artes liberales , & scientias activas : quae ut artes liberales sunt, procedunt certa methodo, Sc determitis regulis, suntque Grammatica, Rhetorica , Logica c intellige ut utens, Geometria, Astrologia, Arithmetica, de Musica. Unde eadem scientia potest etiam dici ars, prout procedit certis regulis. FSEcvNDO Notandum ex S. Bonauent. lib. s. dist. 3. art. I. I. ad A. de de lib. s. dist.2 . art. 2. q. 3. de lib. i. dist. 39. art. a. 2. dc Itι-ner. mentis cap. 3. 6c serm. I. Dom. 22.
post Pentec. quod ad seientiam requiruntur sequentes conditiones: Prima, quod sit notitia certa : Secunda , quod sit de obiecto necessario : Tertia , ut sit causata a principiis, vel causa intellectui euidente: inarta, ut si applicata ad cognitum per syllogisticum discursinD : quae ultima conditio est veluti per accidens, quia est necessaria tantum nobis viatoribus, non in Beatis, qui vcre unum ex alio, vel per aliud cogno leunt, sed non necessario per discursum, ut aduertit S. Bonavent. Iιb. 3. dist. I. art. 2. quast. s. ad F. dc post ipsum Scotus: Seraphicus Doctorta mensem. cit. in Dom. a a. post Pentec. has conditiones reducit ad duo capita, scilieet ad immutabilitatem obicisti , de ad immutabilitatem , seu ceItitudinem monstrationem ; quae duae continent omnes alias. Ex quo inserunt Philosophi, obiectum scientiae dubere esse reale : quod tamen limitandum est ;nam ut ait Seraphicus Doctor in Biner. ment. cap. s. ad hoc, ut obiectum scientificum habeat veritatem saltem CCmplexam aetcrnae veritatis, susscit, ut conilia dat connexionem immutabilem
piaedicati ad lubiectum, vel ad si a principia realia, in quibus insit saltem vir tualiter, scuti euenit in cnte rationis. ut postea dicetur. Vide S. Bonairent. lib. t. dist. 46. art. I. qns. 3. de lιb. . dist. 37. art. i. quaest. 3. dc lib. . dist. 14.
t 8. TER Tib Notandum , quod Logica diuiditur communiter in docentem , dc utentem : Primam vocant Giaeci auialiam a rebus : Secundam re
bus concretam. Prima est ipla doctrinalogica, prout contemplatur idea liter modum definiendi, diuidcndi, de algumentandi i Secunda est ipse usus t uis modi: haec tamen potest sumi passive, 6c active. Passive cst ipsa Logica d cens in actu signat tantum applicata , vel applicabilis caeteris icientiis ; sistendo tamen in ideati contemplatione ipsus, estque idem cum docente : Actiue verδ est praxis per actualem consectionem instrumentorum de talis inodus appellatur a
Seraphico Doctore habitus usus, sicut passive sumpta habitus alluc factionis. Sic Seraphicus Doctor lib. 1. dist. 18.
Hi No patet , quod Logica docens respicit obiectum , non ut faciendum , sed tantum speculando eius estentiam e utens vero active ipsum relpicit
113쪽
respicit ut faciendum. His ita praemissis sitis. PRIMA CONCLUSIO, Logi- ea est habitus intellectualis. Est communis omnium , Sc patet, quia facilitat intellectum ad definiendum , diuidendum, & argumentandum t ergo est habitus intellectus. Sic ex S. Bonavent.
lib. 2. Parr. I. ara. fundamento Z.
SECvNDA CONCLvs Io : Logicatam docens , quam utens passive sumpta est veru , α proprie scientia : utens vero active est ars liberalis. Infertur ex doctri S. Bonavent. citati in textu ad literum H, & est communis aliorum
PRO B AT VR prima pars de Logica docente : Logica est habitus per demonstrationem aquisitus: ergo est iciei tia. Probatur antecedens ex doctrina Seraphici Doctoris Fran. . mxu em. dc ex itiver. ment. cap. 3. In Logica probatur conclusionem sequi ex praemissis tecte dispositis in quacunque materia non solum necessaria , sed de probabili, & etiam sophistica: Ergo. Posito
enim medio ordinato cum extremis in
prima figura , stillim euidenter sequituteonclusio. Tum quia , Ut infert S. D ctor tu op. de reduc2.araium , Logicavere illuminat, facitque scire per rationes proprias intelligendi, de veras
causas. Tum quia probat passiones de suo subiecto ; probat enim per propria principia, S: media probabilitatem de syllogismo dialectico, errorem de sophisti eo , necessitatem de demonstra liuo : syllogismum habere tres terminos . & duas praemilias per suam definiationem ; Vt v. g. Omnis oratis , in qua quibusdam positis proceditur , necessarioi refert aliud , or necesserio habet tres te minos , or duas prae musas : Sed sueti
mus.est huiusmo i : Ergo per Logicam certo scitur Ollogisemi natura. Ergo est
vera scientia. R Espo NDET Zabarella cum Morando , negando consequentiam , requiritur cnim ad scientiam materia
necellaria ; de non cfficienda ab ipla scientia , sed supponenda est.2o. CONTRA Primo, quia Logicae
materia continet aeternam veritatem rergo nulla responsio. Antecedens patet ex rationibus adductis ε, non enim aliter
potest esse haec veritas , nempe quod positis praemissis sequatur concluso ;quod positis praemissis necessariis inseratur conclusio necetiaria , & probabilis ex probabilibus, S c. Tum quia necessitas illationis non venit ab exilientia rei in nrateria, vel in anima , ut asuertit Seraphic. Doct. citatu Sιnδει neriment. sed ab exemplaritate diuina cognoscente talem veritatem , & connexionem , secundum quam res habent talem aptitudinem , quam Scotistae appellant potentiam logicam. CONTRA Secundo , quia confectio
syllogismi est per accidens ad Logicam,
spectatque ad utentem , Ut infra patebit. P RoaATVR secunda pars de Logica viente passive suinpta , quod se scientia. Talis habitus est, qui tribuit modum assequendi veritatem in scientiis : sed consistit in cognitione ideali ipsus Logicae : ergo si docens est scientia , S haec erit scientia. Vnde superaddit tantum Loeticae docenti ut sic applicationem ipsius caeteris scientiis : quare potius dcberet dici Logica via, seu vius habitus: & hinc Logica dicitur scientia comin unis , de uniuersalis. P RoaATVR Tertia pars de Logicalutente active sumpta, quod si ars: namhaee nihil aliud est , nisi usus in actui exercito coiisectionis definitionis, diuisio nis;
114쪽
si uastis III. Prooemialis Logicae. 81
sionis, & syllogi lini: sed per id acqui- lem hic per scientiam intelligere Mexitur habitus, allue factio : ergo datur habitus intellectualis distinctus a docente : S non potest este scientificus, cum sit de singularibus, & oper
bilibus: ergo erit ars; ars enim versatur circa singularia , de circa rem a nobis operabilem : ergo dc haec erit ars, nempe liberalis.. RE; PONDET Morandus h Ic q. negando paritatem de artibus, de de Logica : nam in artibus diuersus habitus exigitur in cognitina , de fictiua :at in Logica nequaquam , cum insit in intellectu, in quo idem habitus suffieit& ad docendum, de ad efiiciendum : Sehine Logica nullo modo erit scientia. CONTRA : Diuersitas habituum non desumitur ex hoc, quod subiectentur in diuersis potentiis; sed ut aduertit
S. Bonau. lib. 4. dim I. pari. I. art. I. quaest. I. in corp. dc ἰιb. 2. . p. n. I. art. I. q. s. in corp. ct dist. 28. . b. i. dclib. 3. di t. 27. art. I. quaest. I. prouenit
ex multiplici indigentia, & dicti cultate, quam habet potentia : at imbutus regulis logicalibus adhuc habet dissicultatem in earum applicatione , dc usu ;quod patet in Tyronibus: ergo Logica utens est habitus distinctus a docente, quia nouam facilitatem tribuit. E x quibus patet disterentia inter
Logicam utentem , de caeteras artes:
nam artes, saltem plures , dirigunt ad opus idea liter tantum, Jc non elicitive; non enim ars saltandi esticit saltum : at Loetica de importat habitum doctrinae,& habitum aisur fictionis, ct c. sicque meritδ diuiditur in plures habitus. Oai ici Es Primo ex Aristol. 1. t. cap. is. Absurdum est velle addiseere simul scientiam , dc modum sciendi: sed Logica est modus sciendi: ergo non est scientia. 22. REsPONDETVR , Aristote-R.P. de Castravetro Philoseph. P. I. taphysicam , loquiturque contra eos, qui absque Logica volebant addiscere Metaphysicam. Vnde nihil contra nos; intendebat enim docere , esse necessarium addiscere prius modum sciendi, nempe Logicam. R Espo NDE TvR Secundo, Logicam esse modum sciendi, distinguo ;formaliter , de secundum suam entitatem, nego ι materialiter obiective, concedo : est enim scientia de modo sciendi. INsTAs , S. Bonau. in opusc. Primcipium svir. Script. dc in serm. 4. I fe-xatem. collocare Logicam in numero Facultatum rationalium simul cum Grammatica, oc Rhetorica I asserer que potius esse modum sciendi, quam scientiam. R Espo NDETUR, Sanctum Doctorem ibi sumere Logicam ut Vien-.tem ; sic enim est ars liberalis, qLat nus procedit modo compositivo per certas regulas , dc praecepta ; nec tamen
per id tollitur ab ea ratio scientiae, sicuti eam scientiam appellat alibi, ut dictum
OE II C it s Secundδ : Logica est instrumentum aliarum scientarum, quo fine admoto ad nihil aliud deseruit; id enim est Droprium instrumentirergo clim non ut propter se , non est
scientia. REsPONDETVR negando antecedens absolute et Logica enim est primo propter se , prout est docensi est autem propter alias scientias , prout est utens: propter seipsam autem inseruit ad insormandum intellectum pluribus veritatibus, ut quid sit definitio, or tio, Scc. Oirci Es Tertid: Logica non est facultas realis:ergo non est scientia, est enim rationalis,dc de definitione, divisione, dc argumentatione, quae sunt λL cundae
115쪽
QVastis Ira Prooemialis Logica .
cundae intentiones. Patet consequemtia, quia scientia debet esse realis, & de
obiecto reali. 23. RESPONDETvR,scientiam aliquam dici rationalem tripliciter : Primo subiective,quatenus lubiectatur in Tatione : Secundo , prout est directi rationis , idque competit cuicunque scientiae : Tertio , quatenus consideratent rationis, id est proprium Logicae ; per id tamen non impeditur, quin sit scientia realis , quia eius obiectum non est fictilium , ut est chimaera ; sed est cum fundamento in re, propter quod
continet eius obiectum aeternam veritatem , & necessitatem : quae doctrina
est Seraph. Doctor. in Itιner. ment. c. 3.
OBi ICi Es quartd : Logica conficit suum obiectum , item & considerateroprietates ipsius, probatque mediante suo fine , idest mediante confectione
sui finis, scilicet syllogisnu: at hoc est
proprium cuiuscunque artis ; sic enim domi ficator habet 1 uas demonstrationes , sed ordinatas ad opus t ergo vel Logica est ars , vel quaecunque ais erit proprie scientia. REsPONDETUR hoc esse principalius argumentum Morandi, & aduersariorum ; sed nihil probans contra nos. Vnde respondetur, quod Logica, ut docens, considerat suum finem ut faciendum, distinguo, ita ut consistat inpura confectione sui obiecti, nego ; itavi ipsa cognitio in theorica sit cognitio
ipsa veritatis , contemplatioque pura naturae obiecti, eiusque proprietatum, concedo. Unde si ordinatur ad opus, ei est per accidens, ut recte docet S. Bonaventura citatus, id patet in mathematicis , in consectione anguli,
trianguli, in numeratione, mensuratioue , &c, quae edocentur in ipsis , nec ob id extrahuntur a ratione scientiae,
quia talis consectio speculata est medium ad veritatis, naturae, definitionis,& argumentationis contemplationem.
Sic syllogismi confectio speculata est medium faciens scire , quid sit o
lectum,quaenam eius proprietates,primcipia, MC. OBIICIEs quinto : Idem habitns non potest esse 1imul scientificus, Mnon i cienti ficus : ergo nec Logica. Probatnr consequentia , quia Logi ea
docens, & utens conueniunt in unica ratione viai uoca: ergo est idem habitus essentialiter. RESPONDETvR negando consequentiam. Ad probationem , negando antecedens : sunt enim duo habitus
analogice tantum conuenientes: unus
est propter se,alius propter aliud. O E I ici Es sexto : Si Logica est scientia : ergo eius asstus pariundscientiam : sed hoc est falsum. Probatur minor. Actus Logicae sunt cognitiones illatae in B irbara : sed syllogismus hic, v. g. Omnis canis est asinus: Omnis homo ect canis r Ergo ea astam, inducit
REsPONDETVR cum doctissimo Mastrio hic , quod conclusiones Logicae possunt considerari di quoad consequens, & quoad consequentiam. Primo modo relpiciunt materiam ; sic non pariunt scientiam : Secundo modo respiciunt formam, quae edocetur in Logica , nempe recte dispositis terminis, dc praemissis, vere , & necessario quoad formam inferri conclusonem hoc secundo modo, & in argumento allato pariunt scientiam : sic negatur conseisquentia.
Onirci Es septimo : Logica utens causat scientiam ; Philosophia enim adquiritur media Logica viente : ergo est scientia. Patet consequentia , quia propter quod unumquodque tale ,
116쪽
REI PONDET uR , Logicam utentem causare scienthina instrumentaliter, non formaliter , & effective : scietitia enim formaliter causatur a propriis principiis medio instrumento Logicae. Et ad illud axioma Aristotelicum resipondet S. Bonavent. lib. 3. distin 1. 31. cluast. s. veriticari per ordinem ad causam principalem , non instrumentalem
Qv ARTA docet esse speculativam. Sic S. Bonaventura , D. ThOm. Scotus , aliique plurimi. Pro solutione quaestionis , P R 1 M o Notandum , quod cum scientia praehica sit illa, quae versatur circa praxim , hic est quaestio inter Philosophos , quid si proprie praxis 3 Aliqui enim sustinciat, praxim etiam dici de operatione intellachus. Sic Sua
Arriaga, Molina, Gregor. aliique. Econtra alij cum Sancto Bonaventura, de Scoto , esse tantum Operationem , siue elicitam , siue imperatam a voluntate :& iure merito ; nam ut optime docet ex Aristot. S. Bonavent. lib. 2.
CVppo NIT titulus quaestionis D id, quod ab omnibus admittitur, nempe icietitiam adaequale diuidi in speculativam, practicam : illa est, quae siliit in contemplatione sui obie ctit ista quae extenditur ad opus. Hinc quaeritur , an Logica sit practica, an speculatiua scientia. PRIMA opinio est excludentium eam a choro scientiarum , Ut diximus,& ob id negantium eise sue speculatii iam , siue practi eam. Doctissimus Morandus tamen licet neget eise proprie scientiam, tamen eam vult esse habitum praehicum , quod non videtur satis conforme iis, quae tradidit quast. 3.dum excludit Logicam a choro facultatum scientificarum ; sed vult esse mere instrumentarium. S E c v N D A opinio docet, esse simul practicam, de speculativam. Ita SuareZ Met. d fui. 4. in vas ea pari. I. dissutat. 8. capite s. dcribst. 9.cap. 3. Ruuius, Hurtadus, aliique. TE Rri A opinio sustinet esse practicam. Sic Nominales, aliique apud Meldul.
intellectus fit practi cui extensione, scilicet extendendo se extra se ad praxim, ob idque ad opera voluntatis ; & hinc Praxis a Scoto definitur, incratio alterius potentia ab intellcctu, naturaliter posterior intellectione , nata elici confor- ter recta rationi. Sic Scotus Lb. r.
quot. 4. Prol. quod & mutuauit a Sera phico Doctore supra citato. V T autem pateat haec veritas' subodit Seraphicus Doctor lib. I. quan. 3. prol. hanc notabilem doctrinam. Habitus seientiarum s ait ipse P ad inuenti sunt ad dirigendum intellectum, ne erret in suis actibus: potest autem errare tripliciter. Primδ in se sistem do ; de ad hoc inuentae sunt scientiae
speculativae : Secundo , prout extenditur ad opera naturalia voluntatis, sue
elicita , idest immediate ab iplo producta ; sue imperata, idest producta ab alia potentia ex imperio voluntatis: ina L 1 tellige Diuiliges by Cooste
117쪽
tellige ex sua primaria ratione , & ob id capacia bonitatis, & malitiae : Iz ad
hoe adinventae sunt scientiae morales. Tertib extendendo se ad opera supernaturalia ; & ad ea est data cognitio veritatum Theologicarum. Quare sequitur,
quod intellectus solum fit praehicus,
dum se extendit ad opera voluntatis ,& quod praxis sit operatio elicita , vel
imperata voluntatis. EI. SEcvNDO Norandum, quod scientia speculativa, & prachica in aliquibus contieniunt, se in aliis differunt. Conueniunt in hoc , quod ambae spectant ad intellechum, & sunt habitus intellectuales. DIFFERUNT postea primδ , quod speculativa habet pro fine intrinscco,
α obiecto formali solaria contemplationem veritatis: Practica vero tendit ad opus ab ipsa directum , ut recte effici tur. Secundo speculativa procedit via cognitiua tantum ; praetica vero modo
operativo. Vnde licet aliqua seientia speculatiua agat de re operabili , ut Geometria de figuris ; tamen quando non procedit modo operabili, vel operatiuo , hoc eam non extrahit a numero speculatiuarum; nam constructio talium operationum , vel ut melius dicam , notitia talis constructionis est ob contemplationem veritatis ; & non etatra cognitio talis veritatis est ad opus efficiendum. Prachica verb docet quidem modum operandi, sed tamen proce dit modo operabili. Sic Ethica v. g.docet modum recte operandi, dc virtuose :& dum docet , virtuose etiam Ope
Er hinc communiter dicitur , quod principia speculatiuae scicntiae sunt res lutitia, quia solii in respiciunt veritatem ; quod fit per resolutionem in sua principia: principia vero praehicae pr cedunt modo compositivo, quia respiciunt veritatem ponendam in praxi per
opus morale. Sic S. Bonavent. incomp-Geol. Doc Tissi Mus Pater Gallicius noster dignissimus Religionis nostrae Generalis , in sua Logica hanc unicam regulam vere dignam tradit dignoscendidi fierentiam inter utramque ἰ nempe quando error dimanans ex carentia habitus praecise remanet in intellectu, veritatique soli opponitur, tunc signum eth, quod habitus oppositus est specu- Latiuus. Quando vero error est in intellectu , non solum in ordine ad veritatem , sed etiam circa opus, tunc signum est scientiae practicae. Cum igitur Logica omnia tua de se, & ex natura sua ordinet ad veritatem dignoscendam,sequitur quod sit speculati M. His praemissis sit,
a G. PRIMA CONc Lusio: Logica non est simul prachica , de specul tiva. Probatur. Duae disserentiae oppositae, vel duae proprietates ellentiales oppositae non pollunt simul comaenire eidem liubiecto : ergo nec ratio practicae, de speculatiuae. REsPONDET Ruuius concedendo antecedens de ratione fracticae, e& spoeulatilinae in ordine ad scientiam inferiorem , negando in ordine ad superiorem,
scilicet quando aliqua scientia habet aliquam uniuersilitatem obiecti eminenter continentis inferiora aliarum , vel
ingredientis in aliis scientiis, ut est Logica : tunc enim ei competere possunt
CONTRA : Duae disserentiae oppo stae non possunt eidem simul conuenire: ergo nulla responsio. Confirmatur. . quia una scientia i peculatina nunquam potest fieri idem cum alia speculati Da. . ob diuerstatem obiectorum formalium : ergo multo minus practica, A
118쪽
gnaestio IV Prooemialis Logica. 8 3
REsPONDET Ruuius, quod licet istae differentiae sint tales in inferioribus , tamen possunt conuenire in aliquo superiori: & probat a simili de rationali , 5c irrationali conuenientibus in animali; de vegetatiuo , & sensitivo in rationali. CONTRA, quia non valet paritas , nec est apta similitudo. Probatur, quia aliud est plura praedicata inseriora conuenire in tertio , quia non sunt opposita; aliud quod duae differentiae oppositae specificae conueniant formaliter , vel eminenter in unum tertium, ipsum constituendo in elle : hoc enim eli impossibile , & contradicto rium; sunt enim ex principiis oppositis. 27. SECUNDA CONCLusio: LO-gica est scientia 1 peculativa. Insertur ex doctrina allata ex S. Bonavent. citato :est de aliorum supra citatorum. Probatur prinab ex Seraphico Doctore in op. de radu Iisve artium , de se . I. Hexaem. Logica illuminat intellectum ad cognoscendas rationes sciendi, sci licet veritatem, de naturam definitionis, diuisionis , de argumentationis , non minus quam Phylica ad cognoscendas rationes edendi: sed ista ob id est speculatiua : ergo de Logica . Probatur secundδ , & confirmatur : Logica .irigit intellectum, ut sine errore cognoscat veritatem in quacunque matelia: tum quia considerat solum naturam obiecti sui : tum quia actus Logicae non sunt praxis , sed sunt operationes intellectus ex sua ratione primaria, &non imperati a voluntate: ergo est speculativa. REsPONDET Vasque 2 cum aliquibus aliis , quod etiam actus Logicae sunt imperati a voluntate, ob idque
praxis. SE D vere responso non est ad rem ,
ut etiam aduertit doctissimus Meldul. Nam sequeretur, non dari ullam scientiam speculati ualia , oitities cnim sit ratim peratae a voluntate: sed cum tale imperium sit eis quid consequens, & secundarium, non ex primaria de nainrali ipsorum actuum institutione, uti accidit
in actibus Philosephiae moralis , hinc
nec eis imperium voluntatis ossicit. PROBAT v R Tertio : ideo in Mathematicis, quae sunt omnes speculatiuae , constructio alicuius ope iis , puta trianguli, astrolabi j, non extrahit eas aratione scientiarum speculativarunt, quia talis operis consti uetio ordinatur ad cognoscendam , de speculandam veritatem , naturamque talium Operum e
sed Logica dirigit operationes intellectus, de dirigendo conficit etiam definitionem , 5c argumentat em, non ut operetur , sed ut recte cognoscatur natura talium instrumentotum , Ut V. g. quod definitio explicat naturam rei,
quod positis praemissis sequitur necessario conclusio : Ergo de ipsa est specula
Oniici Es Primδ cum Ruuio , de Suareae contra primam conclusionem :Logica est organum , de ianua omnium scientiarum : ergo debet participare de natura ipsarum. Probatur consequentia: Logica est scientia communis : ergo virtualiter includit rationes inferiorum scientiarum. 28. REsPONDETVR concedendo antecedens, negando consequentiam ex rationibus adductis in prima conclus ne. Ratio tamen poti siama est , quia etiam prout tribuit modum sciendi practicis, ordinatur ad habendam veritatem , non ad operandum. l 'at et hoc exemplo. In morali Philolbphia Logica dirigit hanc argumentationem : Omnibus Praelatis est obtemperandum I ergo Pralato est obtemperandum. Finis Logicae primo , dc per se non est achus ob L 3 dientiae.
119쪽
ssi crusio IV. Prooemialis Logica.
dientiae exhibendus,quia est finis Ethi- solam veritatem contemplandam.
huius conclusionis, prout vere dedu- tellectus sunt caeaces bonitatis, & macta est ex suis praemissis. litiae, quatenus lunt imperatae a volunon it c IE s iecun id contra secuta- tate : ergo per tale imperium fiunt pradam conclusionem cum Nominalibus , chicae:sed Logica imperatur a voluntate.& Morando: Logica est de re operabi- Ergo. li . & procedit modo operativo, & REsPONDET ure , essedissensionem compositivo i Ergo est pracsca. inter eosdem Scotistas, an actus interuRεspo M DET ust primo , transeat lectus imperati a voltintate sint proprie antecedens de Logica viente , negan- praxis Z Negant Rada,Tartaret. Balsol do de docente. Vulpes. Assirmant alij apud Meldul. Rgspo N DEMTvR secundδ ne- idemque docet S.Bonau. lib. s. gando antecedens , & consequentiam, art. r. qtii ibidem notat, quod quia etiamsi esset de re operabili, ut est tunc actus intellectus erit proprie pra- Logica viens , tamen adhuc nota esset chicus , quando se viait cum voluntate scientia practica, cum non Versetur cir- secundum operationes, quae sunt capa- 'ea opera voluntatis; ideo diximus Lo- ces bonitatis, & malitiae moralis : de gicam vienum esse artem liberalem, hinc verificatur tantum de actibus se non scientiam. cundariis, & reflexis intellectus, non On t i e 1 Es tertib : Logica respicit de primis ; quorum finis intrinsecus est operationes, ut prrustice dirigibiles; pura veritas.Cum autem Logica dirigat tradit enim praecepta, ne intellectus er- de se ipsos actus primos in ordine viret in conficiendo instrumenta logica: veritatem , hinc respondetur tale im- ergo Est practica. perium aduenire ipsis per accidens : sieRεsso NDETVR primb negando negatur consequentia. consequentiana ob rationem supra ad- Ex quibus patet . quod si praxis inductam. rigore Hrmitur , Logica vere non est Rr spoNDE TvR secundo : Practi- practica , sea speculatiua: si verb large ce dirigit operationes, & specul atur, sumitur pro omni operatione directa, ne erret in tuis operationibus ipse intel- vel dirigibili, potest dici praetica peclectus ex parte obiecti , & ad fugien- quandam analogiam. dam ignorantiam, concedo ; sed haec
directio est speculatio, idest directio se tenens ex parte operis , & ordinata ad Q. V FE S T I O vessicientiain,& existentiam Obiecti,neisgo. Sie etiam Geometria versatur circa An Logica sis onus simplex habitus.
res operabiles ex parte obiecti cogniti. non ex parte operis efficiendi executi- 19. OMiN ALEs sustiirent essene; nillil enim circa obiectum operatur, unam per aggregationena inn- sed tantum eius cognitio Versatur cir- tum. ca opus ipsum cognitum , & contem- TH o M I s T esse Unam specie. platum , licet operabile. Sic logicalia S. BON AVENT URA Vero, Scotus. praecepta non introduculit executive aliique, esse unam genere. Pro solutio-
120쪽
caestio Q. Prea talis Logicae. g
PRiud supponendum, dari tripli- bet conclusio differt bcie ab alia diacem vilitatem, genericam, specificam, uersi obiecti.&numericam. ADDI Mus tamen ex doctrina Sera P R iM A est , in qua generice conuenilint plures species, ut animal, in quo conueniunt homo,leo,&c. Secunda,i n qua plura indiuidua specifica conueniunt in una specie, ut Petrus, Paulus , S c. conueniunt in homine.Tertia in qua individuum est unum numero , ut Petrus. Suppo NENDv M secundδ , unitatem scientiae aliam esse intrinsecam,quae desumitur a propria differentia constitutiva : aliam esse extrinsecam , quae
desumitur ab obiecto formali totali adaequat' His positis, sit
3 o. PR I M A CONCL vs I o ' Logica est una specie,si sumatur secundum propriam rationem intrinsecam : Sc patet, quia scientia. ut genus, diuiditur in varias scientias disterentes specie , V.g.
in Metaphysicam , Playsicam, Logi
ad i. 3cib. i I. Prol.ιn corp. lianc unitatem Logicae, sicut & aliatu scientiarum,non esse per modum actus, i p tentiae, sed tantum ordinis : ob idque scientia est potius totum integrale. 3 I. OEi i C I Es primδ: Si Logica est una gelacre : ergo non potestoici una specie. R Espo NDETVR negando sequelam unitas enim illa diuersa est penes diuersas rationes,ut dictum est : specifica enim est intrinseca, generica eit extrinseca. OB I i c I E s secundb: obiectum L gicae continet unicam rationem assentiendi in ordine ad intellectum : ergo non est una genere per ordinem ad obiectum. REsso NDETUR negando antecedens ;-enim diuersitas in ratione sor- SECUNDA CONCLvs Io : Si LO-gica consideretur per ordinem ab obiectum formale, est una genere. Infertur ex S. Bonavent. lib. . dist. I 4. p.rri. I. art. 2. st. i. in fine, est S Scoti, &sequacium. PROBAT v R ex doctrina , quam saepe tradit Seraphicus Doctor , praecipue lib. 3. dist. 17. art. I. cysest. I. 2 2.& dist. 9. an. a. lιb. 2. dist. 28. art. a. quaest. I. 4. ct s. &ιib. 1. dist. 27. an. I. cys st. I. ad vis. dclib. I. quast. i. in prol. Unitas habituum
desumitur per ordinem ad obiectum male : sed obiecta Logicae sunt diuersia specie in unam rationem genericam conuenientia , scilicet in ratione
modi sciendi : Ergo. Disterunt enim specie definitio, diuisio, & argumen
mali definitionis, de argumentationis, de diuisionis. Oa i I c t E s tertiδ : Scientia est una species qualitatis : ergo& una specie.
Rες PONDETVR concedendo antecedens de scientia partiali, negando de t
Oa i IC I E s quarto: habitus partialis primus reddit expeditam potentiam ad alios assequendos: sed ille est unus specie : ergo dc tota Logica. RESPONDETun per illum habitum partialem aquirere potentiam facilitatem indeterminanth ad alios actus, non veto determinate. Vnde non tollitur omnis difficultas per unicum habitum partialem. E et haec de quaestionibus prooemialibus Logicae,ad gloriam Dei, Beatae Vim ginis Immaculatae,& Seraphici Doctotis sancti BOIuuenturae.