장음표시 사용
131쪽
creaturam esse accidens inhaerens in Deo, de qua S. Bonavent. lib. i. dist. o. art. I. quaest. 3. His positis sit 13. I)RIMA CONCL Us Io : Ens rationis non consiliit in aliqua denominatione, siue intrinseca, siue extrinseca, proueniente a forma reali, vel ab actu intellectus exprimentis rein, sicuti est , vel etiam sicuti non est, praecise loquendo. TREs paries habet Conclusio. Prima , & secunda sunt circa denominati nem intrinsecam , & extrinsecam realem , de facile probatur, quia vere a parte rei dantur tales denominationes, α de intrinsecis est clarum. Probatur de extrinsecis , quia vere a parte rei
Deus terminat relationem dependentiae creaturae ad Deum, per quam vere denominatur Creator: vero Paries terminat visum, per quem dicitur vere visius. Sic S. Boiiauent. I b. I. O.
disp. 1. -n. I 8 . quod licet paries sit vere visus, quia unio inter rem denominatam, & formari denominat tem vere non adest; hinc est ens r tionis , quia importat concomitaniat iam plurium rerum , factam ab intellectu. CONTRA, quia licci non adsit unio inhaesiua , adest tamen vera ad hae sua.& terminatiua , sicut est inter duo extrema correlativa : ergo est totum ens reale.
PRO EA TvR tertia pars de actu intellectus exprimentis rem , sicuti non est : nam de actu intellectus exprimentis rem sicuti est , nulla est
dissicultas, sed de alio , de quo est potissima dissicultas : ut si concipias
Angelum iuuenem alatum , Deum se nem venerabilem : quia licet ex modo attingendi obiectum sit aliqua fictio, tamen vere attingitur reale obi istum : ergo tali pacto praecise loquendo non fit ens rationis. Probatur consequentia, quia ens rationis non includit in sua formali inte ens reale. Di c Es : Angelus alatus sic cunitus non est a parte rei, sed quid fi
ptione duo esse, scilicet verum Angeialum, & fictionem alarum. Primo nicio est ens reale r secundo modo est ens rationis , sed non complete; nam ipsa attingentia activa , & passiua Angelia lati facta ab intellectu est ens reale,
quia attingitur secundum vera accidentia , quae repraesentantur potentiae, ex qua oritur denominatio alati: ex parte
verb obiecti sumpti cum illa complexione , & ut sic concepti, cum interueniat fictio , potest dici ens rationis, ut postea dicetur. l . OBIICIEs primδ : Denominatio est opus rationis: ergo non datur ante opus intellectus : ergo est ens rationis. REsPONDETUR . denominationem posse sumi dii pliciter. Prim5 Grammaticaliter , quatenus nomina exprimunt res , secundum quod nominibus exprimi possitnt ; & tales denominati ianes sunt entia rationis Grammaticalia, quia sunt nomina imposita rebus, prout nominibus significari possunt, suntque potius nomina primae intectionis Secundδ Logice in ordine rerum,pr Vt forma tribuendo suum effectunt formalem subiecto , aliud respiciendo protermino , dicitur hoc denominare extrinsece, illud intrinsech : unde prout includit ordinem rerum, & materi aliis ter , nego esse purum opus intellectus , licet prout dicit purum nomen formaliter, sit opus rationis , non tamen formaliter ens rationis, cum spectet Disjligod by Coos le
132쪽
et ad terminos primae intentionis. Oni t c t E s secundo cum Rubione: Este cognitum tantum , est obiective elle tantum in intellectu ; esse enim cognitum , & elle obiectum sunt idem :led esse obiectum habet tantum esse obiectine in intellectu: ergo di elle
AELI. s . a. num. I 3. si esse cognitum sumitur , prout derivat exactu cognitionis terminantis ad obiectum , de existentis in intellectu subiective , hoc est quid reale vero sumitur prout tale esse cognitum , ut cognitum est obiectum actus reflexi intellectus , tuncque concipitur quasi aliqua forma inhaerens in obiecto , sic est ens rationis : dc in hoc secundo sensu conceditur argumentum; negatur in primo sensu. 13. SEcvNDA CONc Lus Io: Ens rationis formaliter est illud, quod obiicitur intellectui, ac si esset ens Ieale; cum tamen non existat, nee existere
possit. VEL ens rationis est illud , quod
habet ella obiective tantum in intel- Lehi I. VEL ens rationis est, clim intellectus concipit per modum entis id, quod vere non est. Est communis fere omnium cum Sancto Bonavent.
PRO EATVR Primδ ex doctrina S. Bonavent. lib. r. di tinct. 46. art. I. ad 3. de lib. a.dist. 37. quast.vis. Ens reale est obiectum proprium , M primarium intellectus : ergo quidquid concipitur, debet concipi vel ut ensreale, vel ad eius similitudinem:sed hoe ultimum est ratio formalis distinctilia entis realis, & rationis : ergo. Sie ait S Doctor lib. 3 .dist. 3 o. art. ι. )videns intellectus noster creaturam Ic-
ferri ad Deum , De unaque terminare creationis, seu dependentia: ci Catae relationem , concipit in Deo consimit ita relationem , qua reseratur ipse ad crea
intellcctus vidcias pei sonalit. 1-tem in tribus Perlonis diuinis, anima litatem in pluribus animalibus diuersis specie , abiti allit ab his inserioribus illam rationem communem , scilicet personalitatem & animal ita tona, & eam concipit, ut simul eandem existcntem in omnibus. Et hoc commune sic conceptum appellat vel speciem , vel genus ; ut taleque non inuoluit ens reale: nam non est verum,eandem animali tatem esse in hoc, vel illo animali, cum quodlibet habeat suam propriam realiter disti lictam ab alia , sicque talis emetio est in tali obiecto,& compositio est in intellectu. E T quia ens rationis aliud est absolutum , cuius este est ad se , & non ad viui resertur, ut G imaera est: aliud est respectivum, quod refertur ad aliud ut ad terminum , ut genus, species , quae dicunt ordinem ad inferiora : primi generis sunt primae intentiones: secundi generis sunt utplurimum secundae intentiones.
Cu M igitur supra tradita explicatio enti .ationis secundum suam sor- malitatem competat utriqueenti rationis , sequitur , quod sit adaequata, deformalis. O B i I e ras primδ : ξns rationis est , quod concipitur ad modumentis realis : ergo necessarid imporistat relationem ; comparatio enim est
ad duplicem comparati nem d. .ri ;aliam persectam eum actuali collatione unius ad altrium ; aliam impei sectam.
133쪽
tantum importat similitudinem aliquam. Et haec secunda susscit, ut
ait S. Bonavent. tib. I. dist. 6. citat. licet utplurimunt interueniat prima, licet non nece ilario, & abiblute. Oa ric IEs secundo ex S. Bonavent.
lib. s. dist. 3 7. dub. i. Idolum nihil est, quia nihil habet sui simile : ergo daturens rMionis , quod non est ad similitudinem entis realis. REsPONDETVRex s. Doctor. idolum nihil esse, idest nihil habere de eo, ad quod factum est ; sed tantum effeeffictum , & habere solam aestimationem diuinitatis ; sed tamen habet ali-q i id sibi limite secuiadsim partem, quiae iungitur ad similitudinem alicuius rei ad extra , dc etiam diuinitatis appreheniae
OB II c r E s tertib : Ens rationis est purum nihil : ergo habet pro ratione formali nihilitatem, de negationem en iis : ergo non habet sui simile. REsPONDET u R ex S. Bonavent. lib. I. dist. 18. art. I. quaest. I. & lik 3.
dist. 3 . dub. i. quod nihil potest sumi
vel absolute pro negatione extra genus, vel pro negatione in genere. PIimo m do negat quamcunque entitatem , siue realem , siue rationis: sic negatur antecedens. Secundd importat negati nem entis realis , sed includ. positione mentitatis rationis, scilicet else imaginarii , & ficti. Sic admittitur antecedens , negatur xamen consequentia: nam talis negatio entis realis potius est
quid reale, ob idque praesuppositum ad
formalem rationem entis rationis.
Ex quibus sequitur prinid , quodentis rationis formalitas non consistit praecise in comparatione expressa , seu in relatione rationis contra Thomistas; clim etiam haec ratio competer possit enti Citionis absoluto, non relativo. Secundo , quod ad effctionementis rationis non requiritur necessaribactualis conceptio entis realis, ad cuius similitudinem fit 1, tussicit enim praecedens eius cos nitio. IO. ET si quaeras, quomodo in ente rationis relativo , vel bi gratia tuter subiectum , & praedicatum rei ultet rein latio , scilicet an positis duobus extremis conceptis , statim resultet relatio, an verb requiratur noua operatio intellectus REsPONDETVR ex Scoto se Menquast. ix. & lib. r. dist. 3I. quast. i. Scquodl. 6. ligne differentiam e se inter relationes reales, de rationis, quδd illae
statim insurgunt ex natura extremorum; istae vero exigunt nouam operationem intellectus ; nam ante talem Comparationem explicitam solum extrema habent denominationem cogniti, ut dicendo, fisomo est animat: per novam v rb operationem recipiunt rationem
subiecti, & praedicati, quae sunt secundae intentiones : quod de prius doeuit S. Bonavent. lib. i. dist. 13. dub. 3. dum aiserit secundas intentiones oriri non praecise ex cognitione obiecti, sed ex nouis actibus intellectus, ut dictum est
ET ut tollatur omnis aequivocatio,&vt in eadem citata notatione dictum est ex S. Bonavent. aduertendum , quod tres actus intellectus sunt distinguendi in talibus entibus rationis. Primus est , quo duo obiecta realia comparantur ad inuicem , ut homo , & animal, ex quo solum resultat denominatio extrinseca comparationis passiuae. Secundus est, quo intellectus concipit talem comparationem passiuam ad modum relationis inhaerentis in talibus extremis . & est quid fictum. Tertius est reflexus, quo cognoscit talem relationem iam con- fetam. Primus est propriE dirc et iis , estque verus. Secundus est quodammo-
134쪽
De Ente Rationis. Vt . LII. I o I
d , reflexus, sed in ordine ad ens esti,
istum dicitur directus. Totius est pro- p Ie reflexus, quia ens rationis est obiectum intellectus. In primo resultant primae intentiones : in secundo secundae intentiones, quae pollea per reflexioncm cognoscuntur ut tales. Secunda dicitur cognitio practica : tertia dicitur speculativa.
37. ΤΑ Rig varii assignant hanc V multiplicitatem entium Tati Otionis : sed meliori ordine , & clariori procedit Ioan .a S. Thoma hic quast. 2.art. I. notans, quod secundum triplicem considerati Oilem entis rationis potest assignari etiam eius diuisio ', nam vel potest considerui per ordinem ad subiectum , cui attribuitur : vel secun G per ordinem ad suam rationem soria malem : vel tertio per ordinem ad cns reale , ad cuius inflar concipitur, & apprehcnditur. SECUNDUM primam consideratio- Irem ens rationis diuiditur in id, quod est factiim cum sundamento in re ; &in id , quod est factum sine fundamento in rc. Qiain distinctionem cum Oin-
n s admittant; non tamen omnes con
neniunt in assignatione talis iundameniati , vel eius carentiae. NAM aliqui pro fundamento sit muni impersectionem nostii intellectus in modo apprehendendi res ; indiget enim inultoties dist uiguere ea,quae non sunt distincta ; & vnire ea, quae sunt distincta. SE O haec ratio non est adaequata , licet aliqualiter valeat in assigi ratione distinctionum rationis , ut dicemus suo
loco . ii tractatu de Formalitatibus. Ratio est, quia in hoc intellectus noster se habui aequaliter ad Omnia emtia rationis : itili forsan respondea tircum S. Bonaventura , quod talis imperfectio tist fundamentum ciuis iationis, quando habui correi pondentiam ex parte obiecti sic exigentis. Qiod est
AL ii assignant ens reale pro sundamento, ad cuius instar estingitur; quod est falsum , nam id competit omni enti
Hi Nc proprie ens rationis cum sundamento est id , quod supposita iiDpcr- sectione intellictus in modo cognos, cendi , & exprimendi res, supposita sua innata foecunditate , qua valci uni. re varias species, & eas multiplicare, aliaque effingere, habet obiectum mo-tiuuin urgens intelle stum ad excogitanda entia rationis sic , & sic, non autem alio modo, quia sic aliquid r pondet a parte rei verbi gratia tribuendi homini rationem sprciei, non generis. Etis autem rationis sine iunciamento
est id, quod fingitur pro libito abique
aliquo ordine. Et hinc S. Bonau.rcctissime & subtillissime dicit, quod ciis rationis cu fundameto est efiicium lectinis dbm intellectum rationalem, de absque deorditiatione.& inonstruositate:oi positum autem accidit in ente rationis sine
sundamento,& ob id ipsum appellat secundum intellectum phantasticum, M
135쪽
ad 1. & lib. 3. dist. 1 . art. I. quain 3. ad 1. Vnde fundametrium entis rati nis phalitastici est in intellectu valente ob sui latitudinem fingere nouas res non autem ex parte obiecti , vel
Ad hoc caput entium rationis cum undamento reducuntur entia rationis Grammaticalia ; suntque , ut declarat S. Bonavent. Ierm. q. I aem. quidam
modi significandi, de terminandi , ab intellectu attributi vocibus, ad placitum respondentes proprietatibus rerum significatarum. Unde Grammatica trahit naturam a rebus. Hinc dicitur Homo currit, non currunt, quia verbum
significat motum, & actum ι & ab una
substantia unus actus egreditur. Sic post vel buin transititium non ponitur nominativus, sed accii sativus, qui dicit terminum , non principium actus , ut nominativus : de sic de singulis aliisentibus rationis Grammaticalibus. Vide S. Boiiauent. lib. I. quaest. 3. ad a. er 3. N serm. cit. in Hexaem. . A RE omnia entia rationis cum fundamento sunt ordinata ad clariorem , & persectiorem explicationem
Quo D secundam considerationem, quae est ipsa ratio formalis entis rationis , diuiditur ens rationis in absolutum, & respectivum, vel enim id, quod habet esse imagiliarium, est ad se, scilicet absque comparatione explicita ; vel ad aliud cum comparatione explicita facta ab intellectu. Ex seeundum tertiam considerationem , nempe secundum id ad cuius instar concipitur , diuiditur primΛ in id , quod concipitur ut substantia , velut accidens : Secundb in alia nouem praedicamenta accidentalia, quantitatis, qualitatis, relationis, actionis , M.
E et hine Scotistae inserunt, dari
praedicamentum undecinὶum de ente rationis, cuius genus generalistin nimest ipsum ens radionis : de quo potest videri Rabalanus de Praedicamentudis'. a. quae D. 6.i8. . AEREs, an primae , & secundae intentiones spectetit ad aliquam ex supra traditis diuisionibus, de qualiter inter se differant λPRo responsione aduertendnm hic ex S. Bonaueiat. lib. 2. dist. 3 8. per i praecipuε quast. vitam. in corp. ct ad ultim. quod nomine intentionis s-snificatur tendentia intellectus, & vo- luntatis in suum obiectum, quae est duplex: alia sermalis, estque ipse actus exiens a potentia , oc lubiectans se in ea : alia obiectiva, estque ipsum obiectum, in quod tendit. Utraque diuiditur in primam , 5c secundam. Prima formalis est actus tendens in obiectum secunda est actus reflexus super primum. De hac hic iron est sermo , sed de obiectiva. Hinc respondetur, quod cum obiectu in possit considerari in duplici statu, pi imb iecundam quod est ita
se vere a parte rei , secundo in ordine ad proprietates obiecto prouenienteSab actibus antinae , quae proprietates e cognitione intellectus relinquuntur in obiecto, ut docet S. Bonavent. Iιb. I. dist. 11. b. D dc lib. I. dist. s. art. I. quaest. I. ad 1. hinc rebus secundon, primum modum cognitis per primo intentiones conueniunt nomina, seu termini primae intentionis. Ex quibus denominatio ipsorum, cum sit facta ab intellectu ex placito, dicitur ens rationis Grammaticale, scilicet ut sumitur secundum ordinem , dc naturam nominum , ut supra traditum est i quae denominatio tamen si simiatur veluti materialiter secundum ordinem Ierum , idest quatenus tali entitati ratione suariarmae
136쪽
formae competit talis affectio, de denominatio , dicitur realis extrinseca. Rebus vero secundum alium statum , dc secundam intentionem competunt nomina secundarum intentionum , quae proprie lunt entia rationis cum fundamento in re, & quae requirunt comparationem intellectus activam inter duo extrema , quae sunt duae primae intentiones , seu duo obiecta cognita actu recto, vel reflexo sub aliqua proprietate sibi conueniente v. g. animal cognitum actu recto ut pluribus communicabile naturis iterum communicari valentibus est fundamentum huius secundae intentionis, quae est genus , & est actus primae intentionis oblectivus per actum formalem : sic de homo ut cognitus communicabilis pluribus non valentibus aliis naturis communicari est fundamentum huius 1 e cundae intentionis , quae est species. Hinc secundo intellectu comparante animal ad hominem , leonem , &c. dc hominem in ordine ad Petrum, & Paulum , &c. de considerante haec ut communicabilia, & ut existentia actu in suis linferior. bus , relinquitur ex tali comparatione secunda intentio generis, de speciei, quae est actus secundae intentionis obiectivus, quia exprimiturres extra suum ordinem , scilicet sub attributo rationis per actum formalem secundarium , seu reflexum. Quare omnes secundae intentiones' semper fiunt actu collativo , & reflexo : unde
non omne ens rationis est secunda intentio, licet e contra omnis secunda intentio sit ens, relatioque rationis.
Er cum sudamentum secundae intentionis sit res ut cognita, quia diuersus est ordo cognitionis intellectus, hinc oritur multiplicitas secundarum intentionum ; aliae enim respiciunt primam operationem intellectus , aliae se-
cundam, aliae tertiam ; aliae sunt Grammaticales , aliae Logicales.
I ' o T VO R. causae pn sunt conia siderati in formatione entis rationis; quae tamen licet lumi non possint cum proprietate vera causali, cum ens rationis proprie non fiat per verum influxum I tamen improprie loquendo , de Proportionaliter , sicut di elum est etiam de eius d finitione ,
hollunt excogitari eaedcm quatitor causae concurrentes ad ipsius resultantiam.
Et de formali iam dictit ira est , in quonam consistat ipsius formalitas, scilicet in esse esticto ad similitudinem veri entis. Similiter & de finali, nempe valde utilis est intellectui nostro ipsius emetio, ut saepe dictum est. Unde reducitur quaestio de causa matcriali, &essiciente. Er quoad materialem haec est du plex : alia ex qua , alia in qua . Prima in eme rationis potest dici tale ens reale, ad cuius similitudinem fit. Secunda in qua, scilicet in quonam subiecto in sit ens rationis , an in intellectu , an in obiecto 3 Supra in secunda conclusione primae quaestionis diximus, nullum habere subiectum proprium , sed tantum esse obiectivum ; quod tamen hic explicandum est. Certum enim est, quod cum sit aliquid, & accidens fictum, necesiarib debet esse in aliquo subiecto. Hinc orta est dilfensio inter Philoso phos de hoc subiecto, quodnam sit, Aliqui enim dicunt, se biectum entis rationis esse intollectum : alij esse ipsas
137쪽
C o M M v Ni s Doctorum , D. Th ma: op 8. rom. 2. Scoti quaest. 9. de uniu. or isse. i.quast. 2. a se, Ens rationis habere proprium subiecti in inhaesionis, idque cile res ipsas , pio ut habent esse cognitum in litici lectu citaturque S. Bonarrent. pro hac lententia a docti silino P. Banduno nostro tradi.de ente rationisse l. 1 .sed pace ipsius non recte. NAM S. Bonavent. lib. i. disti Ct. 27.
aliisque locis firmus stat, lubiectum proprium inhaesonis elle ipsum intellectum , obiecta vero realia esse subiectum adhaesionis , & terminationis. Ratio euidens est, quia illud est e fictilineis actus immanens : ergo in intellcctu, vel in potentia inhaeret. Tum qui per talia entia intellectus in I matur , t aqliod dicitur verus, vel falsus , vel fictus in suis actibus: ergo per inhaesionem. Tum quia, si esIct in rebus iubiective , esset accidens , & per consequens cias reale.Tiim quia ens recte diuiditur in ens in anima, de extra animam: sed ens in anima est ens rationis: ergo in ea est inhaesue. Verum tamen
est , quod non est in intellectu subi
ctiue , sicut entia alia realia , ut actus intellectuales, & species: ista enim sunt immediate in intellecti . At ens rationis est mediate, idest prout concipitur inobi octo , vel prout habet este in obiecto considerato extra ordinem suae entitatis, sed in ordine , & attributo rationis, & ficto. Vide dicta in tertia notatione ad textum.
OBI I cIEs , quia supra in principio
primae quaestionis docuimus ex Seraph. Doct. ens rationis subirctivum esse ens reale : ergo ex hac positione sequituria structio entis rationis.
quentiam ; illud enim ens rationis, quod ponitur subiective in ratione, est
aliquid reale, de velum , reccptum immediate in liuellectu : at ens rationis effictum recipitur in intellectu per ordinem ad tuum elle obiectivum tantum , idest mediate tantum , quatenus habet elle deri lictu ni in obiecto ex actii intellectus conlid crantis Ob. lectit in extra ordinem sui proprijeise. ex quo rellillat elle ficti. na. Viide si innicum obiecto sic concepto recipitur in
intellectu ; ct in hoc lensu non dicitur immediate inhaerens in intellectu,sicut sunt entia realia, spe cies, actus inteli ctiis , &c. sed mediante illo obiecto, 'iiod habet esse cognitum in intes lectu,
licque est accidens intentionale inextiastens in rebus ut cognitis existentibus in intellectu secundum esse cognitum. ET per hoc etiam conciliantur opiniones supradictae , quae debent intelligi modo explicato , lices clarius , Madaequatius loquatur Seraph. Bona u. Ex quibus etiam sequitin' enidens ratio , quare potitas ens rationis den
minet obiecta , quam ipsum intellectum, quia proprie respicit ea, & principalius , adhaesiue tamen , & terminatiue ; ob idque dicitur habere esse obiective tantum in intellcctu , non inhae- sue ; hoc enim est ei quid consequens,& secundarium. His cxplicatis , TOT A, & principalis quaestio reducitur ad potentiam cssectricem entis rationis , quae ad tria capita reduci habet. Primum est ei rea intellcctum : Secim dum , an aliae potent' ae praeter intellectum positiit facere entia rationis 3 Tctium est , an solus intellcctus humanus possit facere ens rationis ; an Ctiam:
138쪽
De Ente Rationis. suas. Lateralis. Io
. expressa ; alia imperfecta , de implieita. Prima est, in qtia intellectus express eQ VAESTIO LATERALIS. confert unum cum alio , tanquam suo termino , ut subiectum ad praedicatum, Resiluiι-3usio de Intellectu. & e contra : Secunda est , in qu i coimcipitur aliquid ad similitudinem altei ius
xo. E quo nemo, practer negantes absque actuali collatione; ut si colici - possibilitatem entis rationis, pimus tenebras absolute ad modum lu4. unquam negauit ens rationis poste essi- cis extensae in aere : hoc pacto concipici ab intellectu : unde dissicultas redu- tur non ens per comparationem ad enscitur ad eius actus. Cum enim sit tris sui oppositivin. Sic. lis. i. art. Iplex , scilicet si melex apprehensio , iu- ad 3. dieium, & discuribs; quaeritur, an per ar. SEo v Nob supponimus , non. quemlibet actum possit essici. Ulterius esse idem actum reflexum, & iusicium, cum actus intellectus sint alti recti, seu diselirium ; nam clim actus rectus alii revexi ; item alij absoluti uiae ordi- sit is, qui directe tendit in Obiectum,dine ad aliud , alij relatiui per ordinem ad reflexus sit, quando intellectus refi aliud , idest po expressam collationem: ctit se vel supra se cognoscentem , vel ruaeritin, an per quoscumque possint supra obiectum cognitum, vel supraeri entia rationis. actum ipsum cognitionis: hinc non so-Er circa hos actus absolutos, & col- lis simplex apprehensio , sed R iudivitiuos, rectos , & reflexos est varius cium , & discursus pollum esse absque sensius Doctor.a Meldul.citator u tali reflexione , ob idque esse actus mun. s. st 1eq.nam aliqui ea igunt 1e1n- recti. per actum reflexum simul, di collati- TERT id supponimus , quod sim-uum , Ut Suarea, aliique. plex apprehelisio dicit sitiplicitatem ex AL Ira I admittunt per actum re- parte actus, non ex parte obiecti ; luLctum, nec semper esie necessarium re- ficitque, ut excludat assirmationem, vel silexum posse fieri. negationem explicitam. Vnde simplex ET circa tres operationes intellectus apprehensio , cum habeat pro obiecto aliqui volunt posse fieri tantori per se- veritatem etiam complexam, ut homo cundam , & tertiam mentis operatim iustus: de clini haec repelia ure iam innem; alij etiam per primam. propositione, & argumentati ne ratio- No s autem sequentes vestigia Sera- ne connexionis,quae habetur per copu-
Dici Doctoris , pro solutione huius lam, vel per notam illationis , hinc&multiplicis quaestionis simplex apprehetaso potest Ierminare, P Ri M. iupponimus, quod actus de ad terminos simplices , & ad propo- intellectus alius est rectus, & simplex, stiones, & ad sellogis im: talis enim alius collativus. Primus, quo simplic, connexio est per se una simplex qualitas
ter apprehendit obiectum absque iudi- connectens inter se pilara.cio, assirmatione , vel negatione: Se- 21. A R xd supponimus,quod cumeundus est , per quem fit comparatio intellectus cognoscit terminos simpli- unius rei ad aliam. Et haec est duplex , ces, ut homo; di propositiones, ut homo ut ait S.Bonan. dist. 16. ρ.tri. i. est animal r, de antecedens . & eons ara . . I. ad 3. alia perfecta. dc quem p ut homo est animal , e ν est R.P. Bart.ri Cast vereo Philos P. I. Ο se. Disit , Libyc Orale
139쪽
sensitivus , tune resultat denomii ratio extrinseca cogniti, nec adhuc habeturens rationis, nisi fundamentaliter. Chimvero apprehendit in termino illo sim plici, v. g. uniuersalitatem, vel illude Ie cognitum , ac si esset quaedam forma inhaerens in ipso i, dc in propositione, de syllogisino eandem denominati
nem , vel relationem duorum extrem rum, ac si esset relatio vera realis, tunc
fit ens rationis. Clim igitur haee denominatio extrinseca cogniti, quae ethin termino simplici , in propositione,& enthymemate sit simplex . per cor sequens potest eise obiectum primae operationis intellectus, dum concipitur ad modum formae inhaerentis. Sic Mel-Ol. doctissimus 3. num. 64. His politis, 2 . PRIMA CONO Lusio : Adens rationis neces Iarib requiritur aliqua comparatio, vel explicita, vel implicita. Elt coitu iunis omnium cum S. B nauent. Ratio est, quam affert S. Doch.
lib. i. dist. 46. - . quia, quidquid concipitur, debet concipi, vel quod istens reale , vel ad similitudinem entis realis: ergo cum aliqua comparatione ad tale ens reale. SEcvNDA CONCLusio: Per
quamlibet operationem intellectus potest fieri ens rationis. De secunda, &tertia , vel nulla , vel modica est dissicultas inter Doctores uno excepto Setbellono id negante; dc patet, quia per secundam , dc tertiam mentis op rationem fit perfecta collatio ,& iudicium t sed multoties fit iudicium , sue negativum, siue assirmativum , falsum, es fictum. Tum quia ipsae efformant suas species expressas i sed possunt efformare conceptum repraesentativum Ohimaerae: Ergo.
DIFFICvLTAs potissimi est de Prima operatione , quam tamen susti-
nent S. Bonau. proximὲ eitatus, MeIdui. Oviedus, Morata. aliique contra Huriadum, aliosque. P Roa A TvR primδ : Per primam operationem intellectus Potest cognosci ens rationis : ergo dc heri. Antecedens est omnium : consequentia probatur, quia potest apprehendi v. g. quarta persona Trinitatis simpliciter. Tum quia prima operatio intellectus pioducit speciem expressam intellectivam rsed talis species potest repraesentare
chimaeram. Ergo. REsPoN DEMT negando min rem , potest enim repraetentare tantum id , quod repraesentatur a phantasa ', idque est tantum ens reale. Tum quia potest quidem cognoscere ens rationis
iam factum ab ipsa phantasia, non vero
CONTRA: Potest intellectus dare tali enti rationis, seu speciei expressae aphantasia formatae nouum elle fictum rurgo nulla responsio. Si enim id potest phantasia, multo magis intellectus. Tum quia potest concipere denominationem extrinsecam cogniti, ut formam intrinsecam inhaerentem in obiecto rsed haec inest aequaliter tam in termi nis sinplicibus, quam propositionibus,& enthymemate, ut probatum est in quarto iandamento , ergo dc potest efformare entia rationis , tam in ente simplici, quam in complexo. Er licet dixerit S. Bonavent. lib. I.
quod intellectus intelligendo simplex importet semper in se aliquam complexionem ; attamen id non tollit simplicitatem actus ipsius , cum semper in
quacunque cognitione requiratur quo, &quod ex lib. I. dist. 17. fart. I. art. I.
140쪽
De Ente Rarionis. Lateralis. Io 7
importat con parationem et ergo iudicium REsPONDETvR , importat comparationem, vel imperfectam, vel pe fectam r utraque per se sussicit, ut dictum est. OB i r c ars secundd : Intentio secunda stipponit primam : ergo requiri
cedens , nugando consequentiam ; licet enim ut pluit naum interueniat con paratio, & etiam reflexio actuum , non tamen necellario , &e. OBi i Ci Es teri id : In operatione
non datur falsitas , est enim proprie in iudicio: ergo nec potest fieri ens rati nis, quod fit per actum falsum. 24. REsPONDETun esse discrimen inter Doctores, an actias, per quem fit ens rationis, sit necelsario salius Negant multi ex eo , quod sussicit, ut concipiatur ens fictum ad similitudinam entis realis absque eo , quod fiat affirmatio , vel concipiatur elle reale :quod Sc S. Doctor docet Lb. r. Ast. 6.cit. Attamen transeat antecedens ; Megatur consequentia. Duplex enim datur fallitas: alia per affirmationem, vel ne-gitionem: alia prr inadaequationem,&improprietatem ad rem veram. Vnde S. Boiiaue iit. docet tib. i. dist. 8. pari. I. art. i. quaest. I. fundament. I. quod veritas alia est complexa, alia incomplexa rilem docet lib. dist. 38. cri . r. δίιι b. a. dist. 37. ad I. 5e Lb. 3. dist. 14. arr. I. ad 3. Haec vero, quae est sine aisrmatione, sussicit ad ens rationis; falsitas enim in prima operatione comoetit non per modum amrmationis , sed per modum repraesentationis, quia repraesentat id , quod non est. Idem docet S. Thom. lib. r. Peria hem. D 1. 3. & pari. I. quaest. I s. ara. 2.σ 3. Caiet. Para. I. qu0.38. ara. OBI ici Es quartu in ennntiatione , & syllogismo concurrit iudicium, di affirmatio : ergo non pollunt elle obiectu in primae operationis intellectus. REsPONDETVR concedendo anteia
cedens , si sumantur in concreto , idest in fieri, & in actu exercito : negatuvantecedens, si sumantur in abstracto, Seobiective per modum unius. Idem de
3. apprehenditur enim connexio, & copula, quae in enuntiatione habe
tur per ly M , de in syllogismo pur ly
go: quae est qualitas simplex. INsT A N T : Ergo in calu , quo fiatens rationis per primam operationem intellectus in enuntiatione & syllogis. mo, secunda & tertia non poterunt aliquod cns rationis e r mare. Probatur consequentia, quia per primam totum complexum attingitur , dc recipit esse fictum : ergo nihil remanet secundae, dc tertiae operationi, quia illud stipponunt iam factum. Ergo illud non faciunt. REsPONDETun negando eonsequentiam ; nam potest per secundam, εc tertiam per comparationem expressam ydhuc istingi nouum ens rationis,sadhuc determinato modo, δc relativo cognosci , ratio est, quam innuit Seiaraph. Doct. lib. 3. dist. 3 8. eis. quia falsum potest cadere simpliciter super o lectum , & potest eadere etiam super
intentionem , nempe rati ne actus reflexi di faeie etiam ad hoc, quod tradit
quod quando de nouo per secundam , ve, tertiam operationem fertud in ens rationis factum per primam, nec est aduenientia ad fictionem , tunc noua species expressa in intellectu produci-O 1 tur,