장음표시 사용
81쪽
, 8 mertia Pars Summularum. C A P V T IV.
De Priscipiis reguiativis S mgismi.
2. ' TOMINE Principii regulatiui
regula, a qua syllogismus mutuat suam euidentiam, de certitudinem ad concludendum. COMMvMi TER qua solent assignari duo modi , qui appellantur Dialmis de omni, & Dictum d e nrigo, quibus regulatitur syllogismi constantes medio lupponente uniuersaliter, & distribu liue, explicanturque hoc pacto : Quie- quid uniuersaliter praedicatur de lubi eiecto , praedicatur & de omni contento sub illo: & si negatur, negatur de omni contento sub illo ; ut animal prin. dieatur de homine , & lapis negatur:
illud praedicatur, istud negatur de Petro a de Paulo. Sed quia his duobus principiis non possunt regulari syllogi Lmi, qui dicuntur expositorii, silicet qui constant medio singulari , & incommunicabili ut quod e vi, Perem en glam , Et Petrita est homo, Ergo homo est Luicur ι ubi ly Petrus, est lingui re incommunicabile, non habens inferiora sub se , & ob id non potest inniti illi principio uniuersali.
xaem, oc aliis locis infra citatis,& post ipsum Scotus lib. i.di 1.2. quia1. 7.ad I. te conseqtienter Scotistae, maxime Mais
ipsum Magistrum sequuntur, a quibus omnibus communi consensu assigilaturhoe generalissimum principium pro, Pocunque syllogismo: quaμπιμ
uni tertio, sunt eadem inter se: Et, rum umem est idem mm tertio , cum quo alterum non est idem, nec possunt esse eadem inter se. Sic S. Bonau. lib. I. diH. T. art. I. ρκψ. 1. 'nd. 3. Qia oriana prima
regula valet pro syllogilmis asstimatiuis: secunda pro negati uis. unae principia sunt tantae essicacitatis, ut in ipsis fundetur uniuersa structura syllogizan- di. ae principia sunt per te nota, quia innituntur illi uniuersalissimo principio , Guodlibet est, vel non es.
Ex licet Molim pari. I. quast. 28. an. s. disp. 2. Vasquea pari. I. di p. a Ly. conentur ostendere ista principia elle. infirma , eo qubd in .Diuinis non valeant , ut si dicas , EF neia ditiina est Pater Filius est essentia diuisa : Ergo Pater es Flius; quae conclusio est fa-sa . Attamen frustra laborant ; nam ut
s. Secundus radius, & lib. i. dist. 3 3.cit. de lib. 3. dist. 7. cit. & lib. I .dist. .art. I. suast. i .cst . & Scotus cit.loc. hoc prin- .cipium est uniuersalissimum , idi valet etiam in Diii inis. Ex identitate enim Personarum Diuinariim cum essentia Infertur eadem
identitas essentialis inter se , etsi syli gitans supra allatus in diuinis absolutὲ non teneat, sicut nec alij similes, v. g. Guicquid est sextia diuina , est Patere Hljus est diuina essentia r Ergo Filius est
Pater. Non tenent, inquam, quia afferuntur isti syllogismi ut expositorii ,
di tamen non sunt, cum in expositoriis medius terminus debeat esse quid singulare, & incommunicabile,qualis non est essentia diuina. Vnde ut ait S. Bon ueni. cit. loc. ibi est fallacia accidentis ;sit enim transiuas ab identitate per naturam ad identitatem personarum , sunt enim idem essentia , & distincti personalitate. Vide S.Bon uent.bb. I.dist 3 3 . situ
82쪽
QvARE firmum stat uniuersalissimum principium in omni materia ', ea enim , qliae sunt idem uni tertio , iunt idem inter se eadem identitate. E x quo principio uniuersalissimo oriuntur alia duo supra posita , Dictum de omni . de Dictum de nulla ; quia ex eo quod praedicatum alicuius lubiecti
ALivo dicitur De nullo ; idest, quicquid uniuersaliter negatur de ali quo lubiecto, negatur de omni contento sub eo. Ex primo de omni, oriuntur dustraedicatur uniuersaliter de aliquo sub- modi antimatiui primae figurae Earbari , recto , debet praedicari de quibul vis & Dan et Ex alio duo negativi, Cela- sub eo contentis; quia ipsis aliquo modo identificatur : de ιi negatur, id fit ob carentiam identitatis. Vide S. Bo
argum. ad Fpos qui haec optime explicat. Idem proportionaliter dicendum de syllogismis expositoriis: vi, Filius Virginis est Dem o Christhi est si-lius Virginis et Ergo Grasim es Deus. Vnde telum priticipi ut repradicium, uacunque sunt eadcm vni tertio, oec. di fieri ab hoc Dici de omni, quod ille sumitur per ordinem ad este, illud vero per ordinem ad praedicari. S:c MiamComplut. lib. . crip. q. Icirvn Principium Dici de omni, descendit a supra posito principio uniuersalillimo , de explicatur sic : Quis- quid Oniurialiter dicitur de aliquo sub-i cto, praedicatur 2 de orent contento sub
illo. rent, de Ferio. Item In hoc lecundo ne
gativo fundantur modi sic cundae figurae: modi vero tertiae figurae ianuantur immediate in supradicto generali csimo principio , βδει eadem in tertio ,suxi eadem intersee v. g. in Di-simis : Aliquis homo est rationalis romnis homo e IE risibilis r Ergo aliquod risibile en rationale. Quia enim risibile, Se rationale identificantur cum ii mine , ideo ident cantur inter se. Ex suibus insertur, primam figuram este principaliorem, quia in ipsa insertur Omne genus conclusionis, d ad ipsam reduci liabent omnes aliae, ocmodi, tanquam impersecti ad peris
IDEM dicendum propinionaliter De Regulis generalibus partia
de praedicato , scilicet quantio praedicatum uniuersaliter assirmatist , si tale subiectum particulariter assi vir de aliquo , de illo etiam praedicatum dici
quia corpus est animal : Ergo aliquod corpus est vivens. Diri autem de omni est, quod non est in quodam sic, & in quodam non; nee aliquando sic , & aliquando non: cularibus Figurarum. IMA regula generalis pro 1 omnibus figuris, quae deducitur ex principiis regulativis syllogismi: Ex puris negati uis nihil sequitur r ut. Lu homo est irrationalis: Nullas equas es homo: Ergo nullus equus est irrationalis. Ratio est , quam S. Bonavento lib. r. dist. pari. . art. I. quass. a
sed est semper tale, importatque distri- arguis. 3. AEdonos affert, quia medium. butionem S suppositorum, & tempo- per quod cognoscitur, vel probatur ali-wm, ait S. Bonau. lib. i. dist. 3 7. p. a. quid de ea ucino . debet commuia re
83쪽
in aliquo eum eo , quod cognokendimi eit; idest, extrema debent coniungi cum medio, vel aflirmatiue , vel iregat ille : ratio enim , ob quam extrema non postulit inter se coniungi. est quia aliquod illorum est coniunctum cum medio termino , & aliud disiunctuin. Cum autem in allato exemplo neutrum sic coniunctum cum medio , hinc virtute medii nulla est illatio , cta aion sit ratio vel coniungendi, vel ie- parandi. ADvERTE tamen, hanc regulam Valere pro cathegoricis lyllogi linis. Ron pro hypotheticis, quorum propositiones fundantur in cathegoricis pr politionibus assirmati iiis , ut in hoc
exemplo : Quod non mouitur,non currite Sor es non mouetur: Ergo non currit. Maior enim fundatur in affirmativa.
ADVERTE etiam , quod propositioia es debent esse pure negativae, vel actu , vel vii tu aliter ad hoc , ut valeat
regula ; unde talis est hic syllogismus, sisnir homo dilf rt ab Augelo : Omnis spiritualis substantia distori ab homine: Ergo omnis spiritualis substantia di fert ab Angeis. Nam ratione illius particulae dist ri , quae est idem , ac
unum non est aliud , omnes sunt ire-gatiuae. ΑnvERTE etiam, quod aliquando apparenter tantum aliqua propositio est negativa, sed vere assirmativa: ut hic, Omne, quod non en animal , non en homo : L Fis non en enimal : Ergo non eulomo. Maior enim propositio est uniuersialis affirmat tua , quae conuertitur per contrapositionem infinitatis terminis , ae etiam subiecto infinitato , denegata copula : v. g. Omnis homo ectam mal, conuertitur sic: Omne non ani-inat nou e Li bomo.
SE c v N D A Regula : Ex puris Pa ticularibus nihil sequitur rathme formae : vi, Ati quod animal en homo : Leo ea aliquod animal e ergo leo en homo. Ratio est, quia in particularibus propositioniblis medius terminus non complete distribuitur fecundum totam suam latitudinem . sed tantum secundum partem. Hinc est, quod ex vi connexionis extremorum cum medio non sequitur ipsorum eonnexio in conclus ne, quia unum extremum potest sumi secundum unam partem in praenaissis. de aliud secundum aliam partem in altera praemissa , ut patec in exemplo allato in ly Animat , & Homo, oc Les o de hinc non sequitur , quod
uniuersaliter postea connectantur in conclusione ; medium enim semper
in aliqua praemissarum debet distri
ADvERTE hic , quod haec regu la valet pro cathegoricis ; nam in hypotheticis debet alio modo sumi: ut, Si aliquis homo currit, mouetur aliquod animal r Sed aliquis homo currit, &c. N.im maior est uniuersalis. implicite ;aequi ualet enim huic , dotiescunque aliquis homo currit, aliquod animal mouetur: nam ly, aliquis homo, subiectum in imiori , ampliatur , & per illam conditionem Si , fit uniuersalis terminus.
TεRTI regula : Concliisio semper sequitur debiliorem partem ; unde si aliqis, raemissi est ucgatiua , talis etiam est conclusim Ratio est , quia si aliqua praemissatum est negativa, alia
affrmativa, inne unum extremum coniungitur cum medio; aliud seiungitur, hinc in conclusione non potiunt non esse seiuncta. Et si aliqua praemissarum est particularis, de talis erit concluso ;quia licet unum extremum uniuersaliter V nitur medio, aliud tamen unitar Iarxiculariter i ideo non potest in- Di iligod by Corale
84쪽
serti connexio nisi seeundum partem negativa. Ratio primae est , quia si
inter extrema. maior elici particularis , medium ina omnia sunt vera loquendo nulla distribueretur praemissarum , ut de a tributis propositionis ad puram in hoc exemplo : At qua με eu formam syllogismi attinentibus , qua- Angelus et Ouinis homo est subfia, tiartia sunt assirmatio , & negatio, uni- Ergo aliquis homo est Angelus: ly cnim uersalitas, & particularitas: non autem substanta , est indistributus in utraque currunt de attributis sequentibus ma- praemissa, quia ly- mno, non diis teriam , qualia sunt veritas, falsitas, stribuit praedicatum. contingentia, & necessitas : nam forma RAT io secundae regulae est , quia bonae consequent:ae etiam saluatur in in conclusione distribueretur terminns
materia falsa. De his attributis vel δ indistributus in praemissis , si minor
seqtientibus materiam, fuse agunt esset negativa, sicque argueretur a non
Theologi in prologo de Sacra Do- distributo ad distributum : vi, Ommis ctrina , & in materia de fide ; de qua Angelm en subflantia r Nutas homo es
Amicias i t. Angetiti et Ergo nulli homo en sub- Qv ARTA Regula : Medium nun- stantia. qirant ingreditur conclusionem , alias Dic Es : Hoc argumectum rechEnon dissirret concluso a praemissis. concludit , Aliquod rationale dis arrit o iNTA : Quod tam in medio, omnis homo est rationalis r Ergo aliquis. quam in extremis non varientur pro- homo dissumi. Ergo potest esse Maior prietates terminorum , excepta suppo- particularis. sitione , quae prouenit a signis ; vitile RasPON DE T v R , non concluderaetermini non debent esse aequi uoci, nec ratiotru formae, sed tantum ratione ma- in una propositione ampliari, & in alia teriae.
restringi; quia tunc argueretur a ter- PRo secunda figura : Ex dnabus af-mino magis amplo ad non amplum, aut firmatinis nihil sequitur , & ex Maiorie contra : nee in conclusione debet particulari nihil seo uitur. Ratio pri- distribui terminus indistributus in praea mae est, quia si allabae praemissae ellent missis , ut euenit in hoe syllogilino: assirmativae, eum medium in utraquσυ.nnu homo en animat: Nulti leo en si praedicatum, in neutra distribucr homo et Ergo nisus leo eri animal. Nam tur a praedicatum enim non distribuitutin maiori sumitur indistributivo, & in ratione signi assirmatiui uniuersalis adiconclusiotae distributive; signum enim positi subjecto: ut, Omnis homo e tvniuersite assirinatiuum non habet animai: Omnis equus en antra at o Ergo vim distribuetidi nisi termitium, eui omnis epius est homo ; ly enim unia apponitur, idest subiectum non remo- mal , sumitur determinate in praeintum, idest praxlicatum : signum ver b missis. negati uuin distribuit terminos proxi- RArio semiadae est , quia si Ma-n os, & remotos: ut, Nutas leo e F jor est particularis, tunc proceditus , homo o alias sequeretur , quod darentur non distributo ad distributum , Ut pa- termini quatuor in syllogismo. tet in allato exempla , dicendo , cilia PRO prima figura sunt hae regulae. quis lumno est anima Prima : Maior non debet esIe particu- PRO tertia figura regula prima est,
85쪽
seeunda est , quod Minor debet esse anfirmati uia Ratio primae est , quia procederetur a non distributo ad dii tritutum: ut omnis homo est risibilis : Omnis homo e P animat: Ergo omne animal est risib.le. Ratio secunaae est eadem : vζ. Onnis homo est animai: Nullus homo est equus : Ergo aliquis equin non est animal.
De reducrione Modorum imperfe-LIOrum ad perfectos.
44. 1 IscRIMEM , quod est inter I modos primae figurae directe
concludentes, & alios , est quod illi in actu , & clare exprimunt regulam deo)nni, dc de isti , id st euidenter fit applicatio eorum , quae dicuntur, vel negantur uniuersaliter ad ea, quae sub ipsis uniuersalibus continentur, quia in eis medium persecte distribuitur in maiori, in qua medium stat pro subiecto& clim praedicetur in minori, cui- denter ostenditur illud , de quo praedicatur, contineri sub eius uniuersalitate , & consequenter conuenire illi id , quot de tali medio uniuersaliter posito praedicabatur in Maiori , vel nega
Ar modi aliarum figurarum non ostendunt directe talem euidentiam, ob id appellantur in comparatione ad primos imperfecti modi , clim immediate non regulentur per principium de omni, re de nulla : quare isti reduci habent ad perfectos , quatenus ostendi pj test consequentia , vel euidentia unius per consequentiam, vel euiden-xiam alterius.
D v o B v I autem modis fit ista redu-oio, ut notat S. Bouau. lib. . dist. IS.
per ostensionem , S: per impossibile. Prima fit ostendendo demonstrative
aliquem Syllogismum regulari per Dici ae omni, dc de nullo. SEcvNDA fit deducendo negantem
aliquam consequentiam syllogismi ad metam concedendi aliquod impossibile. Prima fit cait S. Bonau. citatus in ad persuasibiles ε, secunda ad contentio S. Pni MA reductici fit hoe m cirPrimo notandae sunt literae initiales si
gulorum modorum : reducuntur enim
ostensiue illi syllogismi ad modum primae figurae, qui d eadem litera inciapiunt,per B. C. D. F. Vnde Baralipton, Baroco , B ardo, ad Barbara Iedu
An Celarent reducuntur Celantes, Caesare, Camestres.
Ao Darii reducuntur Dabitis , Dais rapti, Datisi , Disamis.
Ao Ferio reducuntur Fapesimo, Fri- sese: Festino , Felapion , & Ferison. S E c v N D b notandae sunt consonantes, quae sunt intra modos impersectos, suntque S. P. M. C. ex quibus litem
S, indieat illam propositionem significatam per vocalem antecedentem, convertendam eue simpliciter : litera P, conuertendam esse per accidens : M, denotat commutandas esse praemi lsas , ita ut maior fiat minor, & c contra , seruata conuersione, quam aliae literae petunt. Litera C, in medio dictionis denotat modum illum, in quo inverritur , non posse reduci ostensiue , sed tantum per impossibile, nempe Baroco,& Bocardo. V. g. Caesare ad Gluent: Nullus lapis est animat: omnis homo est animal r Ergo nullus homo est lapis. Vbi ly Ca , ante S, eonuertitur simpliciter: Nastum animal est lapis r omnii ho mo es
86쪽
DA RAPTI : Omne antinat est vi--ns : Omne animal est sensitivmn: Ergo aliquod sensitiuum en umens. AD Darij reducitur,ubi secunda syllaba Ra , est ante P, denotatque i se
conuertendam per accidens , mutata quantitate , non qualitate propositionis : sicque dicitur , Omne animal enu uens : Aliquod senstinuis est animal Ergo aliquod sensitiuum es vivens. CAMEsTREs : Omnis homo est ratronalis e Nugus equus ea rationalis :Ergo nullas equus es t homo. V bi ly C i, ante M, significat conuersonem debere fieri per transpositionem minoris in maiorem : ly Atis , per conuersionem
tam rationale en equus e omnis homo est rationalis : Ergo nullus homo es equus. ADVERTENDvM etiam in Frise-somorum, illam consonantem M, sui Dse positam ante tres priores syllabas metri causa ; cum.tamen collocanda
ellet in tertia post S, dicendo in Frises morum , ut in Fapesino , significando eraemiisas esse transponendas: sic Fri- sesinorum , Aliquod animal est homo Nullus lapis est animalo Ergo aliquis lapis non en homo e sic conuertendus est yllogismus , Nullum animal est lapis r Aliquis homo est animali: Ergo aliquis homo non est lapis. Quod de aduertunt
SEC UND A reductio ad impossibile
est, cum ex contradictorio coirclusionis cum aliqua praemissa insertur contradictorium alterius praemis Iar: quod)fit, cum cogimus aduersiarium concedere propositionem contradi choriam , quam negauerat: ideo talis modus solum locum habet in contradictoriis, .g. Omne sensibile est animat: Aliqua arbor non est animes Ergo aliqua arbor non est sensibilis. Si negatur haec conclusio, suma- cur contradictorium ipsius pro Minori, se di omne sensibile est animalo omnis arbor ea sensibilis: Ergo omnis arbor est animal Doctores alias regulas assignant pro omnibus aliis modis impersce his , quae videri possunt apud Toletum , &
Tartaretum,quas Vltris omittimu ; nam
cuicunque recte intelligenti facile obuium erit adducere ad impossibile iac-gantem conclusionem certain,solo etiam adiutorio luminis naturalis.
De arae inueniendi Medium. VM in medio termino sta sit
istola vis illationis , ut notat S. Bonau. lib. 3 .dist.2 3 .art. I.quaest.s .sid 2.
hinc de arte ipsum inueniendi hic aliqua notanda. Haec ars difficilis simpervisa est antiquis, quam & appellabant
Pontem asinorum,quia medium est veluti pons connectens utrumque extremum. Addebant asinorum , quia per hoc dignoscebantur rudes ab ingeni sis; hincque plures regulas assignabant. quibus magis mentem contundere, quam illuminare vidcbantur. Nos methodum sequemur, quam aperuit simul cum aliquibus aliis modernis in sita Logica admodum R. P. Calicius,dignissimiis noster Generalis, virque aeque eruditissimus,ac piissimus, qui primus omnium viam nobis parauit ad conficiendum hunc Cursum Philosophicum in via Seraphici Doct. Hic autem talem modum facillimum inu niendi medium desumpsit ab Arist. r. Ps. cap.vit. licet Complut. eum derideant , sed immeritd , Vt nunc patebit. Monus igitur iste nobis a natura inditus est : estque ratio , dc causa., cur
87쪽
praedicatum. conneniat subiecto , vel arguentibus, sed potius mentem n quare praedicatum secernitur a subie- fundunt. Omnium tamen potissimalia conclusione , idque pro medio est Ars , quam dicunt Raymundi allainenduF. v. g. volo probare, quod Lulli , quamque noster P. Ivo P iustitia est appetunda , vel quod L risiens s summopere in seo Digesto Sagica est necessaria : prius intra me- l lentiae dilcrtissume dilucidauit , demetipsiuri indagabo , quaenam sit ratio, nouissime P. Chucher Iesulta am- cur aliquid uir appetendam, vel cur alia pliauit. qnid e .i necessarium , sicque menti oc
curret ipsa racio virtutis, nempe hone- --------
nec ilitatem Logicae r Id eae, neeessarium, sue quo aliquid nonpotest obtineri:
sed sine Logica non possunt haberi scientia r Ergo. Deinde ad probationem Minoris eodem moZo procedendum ;mιrum secundum mate Om. 46 T Ucvs Qv E egimus de mul-
Laetiplicitate syllogismorum se-
eundum formam , t cilicet sccut dii, ruare fine Logica non pollunt obtineri varias figuras , & modos. Nunc su- cientiae, quia apta est modus scientia- perest tradere multiplicem syllogismi rum, dcc. diuisionem secundum materiam. COMPLvT. lib. cap. vltim. 8e PRIMO igitur diuiditur syllogi Ioan. a S. Thom. cap. 9. derident, vel rejiciunt hunc modum tanquam inuti- Pni Mo igitur diuiditur syllogitamus in Assirinati imm ,.& Negativum, idest in elim , cuius concli sio est ubr-lem , & manifeste principium peten- inatiua, Vel ncgatiua..tem rcum hic inquiramus rationem, S E cvNDo in cathegoriciam, & by- quare extrema sint connexa, quam pro potheticum. Primus est , cuius omnes medio alla mere debeamus.: ob id ali- propositiones suiu smplices : Secun- qua ars est. assignanda ad talem rati dus est, cuius propositiones, vel alitiam inuenientam. Sed sane haec est qua est compolita per copulam condi- propriissima regula ab Aristotele i. tionalem , vel disiunctivam, ves copu-Post. cap. vli . alsignata , nec est pe- latiuam, ut dicet:ina est de propositioni- titio principii, ut recte aduertit Mel- bus hypotheticis. idul. his cap. i ata nam per talem modum TERTIO in syl gismum Rectum,. instruitur vere intellectus ad inuenien- & Obliquum. Primis est , cuius om- dum primo in generali, postea in parti- nes termini poli tur in reces: Scevnculari , quare tale praedicarii in coinpN dus , qui co 'nst ad aliquo termino oblitat subiecti idque est alliqui pω- quo i ut ' mi Sanctus en Dei r pe-pter quid conclusionis. Qiti vult re- t ais SM EI-:Ergo est Dri. De obligulas specuales, videat Tolvetiam, M, quo vido S. Bonavent. tib. I. distinct. y. urium , Moraridum , qui reiis adne para. 2. b. 3. De quo tamen adii ertunt, hanc a tem magis exercitiostin tendum, quod elim casus obliqui spodioque , quam certis regulis adquiri r ehcnt ad syncathegorematicos , ideo
88쪽
quis concludit, in quantum habet reduci ad cathegorematicos terminos , ut in exemplo allato , ly Dei: lenius enim est , Omnis Saodim eIt habens Deum, vel possessu a Deo. Qv ARTO, in syllogismum Communem , & Expositorium. lyrimus est, qui habet medium terminum communem : Secundus , qui habet singularem. Et dicitur expositorius, quia adsensum explicat vilionein extremitatum inter se, ob unionem , quae sentitur cum medio, qui non potest distribui : ve, Hic homo eII Pontifex a Petri ea hie homo. Ergo ea Pontifex. Vnde in Diuinis termini ad absoluta i pectantes, ut Detu, E sentia Diuina , ctc. non faciunt syllogismum expolitori tim , licet prima facie vidcatur talis. od diligenter est adii cr- tendum . ut ait S. Bonaventura lιb. I. distinc . 4. crus. I. eZ 4. & libro 3.diniindi. 7. art. I. I. corp. er ad ultim. vidi, tum est supra c.F. . I idelib. i. distιndi. 3 3. art. I. cyrast. s. ad i. Et in hoc expolitorio pollunt seruari regulae trium figurarum, excepta quantitate , ad quas possunt ordinari; licet clim medius terminus sit sangularis.
eiusque 'bprium sit subiici, utplurim sim fiat in tertia figura. in is et O , in syllogismum Absolutum, te Modalem. Primus est, in quo praedicatum dicitur de subiecto ablolute : Secundus est, quando adest modificatio aliqua per terminos , & modos contingentem, impossibilem , & necessarium : in 'uo est aduertendum ex S. Bonavent. lib. i. distiat. 38. art. 2.qu H. a. & dist. . art. 2. Ps. 2. ad 4. quod si altera praemissarum erit, vel connotabit aliquod contingens , licEt altera sit de modo necestario, conchl-sio erit contingens: vi, Deus praescis3e saluandum et ergo saluabem. Vide disines. eitat. & Toletum lib.
Saxet b, in syllogismum Demonstrativum, Probabilem seu Dialecti
cum, vel Topicum , & in Apparentem seu Sophisticum. Primus appellatur demonstratio , constatque propositioniabus necessariis; estque syllogismus generans scientiam. Secundus constat propositionibus probabilibus, estque senerans opinionem. Tertius constat
tophisticis, ct plenis fallacia , gene
SEPTixib, syllogismus Sophisticus diuiditur in Pseudographiam , & Para-logismum. Primus est, qui opponitur demonstrativo. Secundus syllogii modialectico : Paralogismus enim inter retatur mendax descriptor. De qui
ostendens, quod in schola sua Diabs lus conficit syllogisnios fallaces , MChristus in sua ostensi uos, & ad veritatem inducentcS.
Consideratur magis in particularis stetismos ratione maιeria.
7. OTA multiplicitas syllogis. morum supra in capite antoc denti assignata, cum reducatur ad tria capita posita in sexta subdiuisione, nempe in Demonstrativum, in syllogitatun Topicum , & Sophisticum ;hine de his tribus tantlim erit nostra con sideratio I scientia enim qua libet c ait, Sanctus Bonavent. libro 3. distinis. 1 rite. I. quan. I. co . Ecis F. Compe colet. lib. I. cap. I 9
89쪽
habet quaedam antecedentia remota, essendi: Secunda in causam inserendi quae sunt principia communia , seu di- tantum, de qua fusu erit sermo suo prognitates : quaedam media , quae sunt prio loco. causa proxima , & incrinleca con- SYLLOGis Mus Dialecticus , seu clusionis , luntque praemissὰ ; dc quae- topicus est , qui procedit ex praem: Tisdam consequentia, suntque conclusi tantum probabilibus, vel ex praemissis, nos. iae omnia ad triplicem materiam quarum una est probabilis,ideoque noti reducuntur, scilicet ad necessiariam , parit scientiam, quae est rei per causam contingentem , seu probabilem , vel notitia; sed tantum opinionem , quae topicam; & apparentem, seu sophisti- est cognitio alicuius conclusionis . non eam. Hi ne & triplex genus syllogis- scientifica, & euidens , t ed cum tre morum secundum materiam assignatur pidatione de veritate alterius oppositae , ab Aristotele,nempe primo demonstra- ut suo loco dicetur. Dicitur enim pro-tiuorum , quorum modus procedendi a positio probabilis, quae probatur a plu- S. Bonavent. dicitur apodychicus, seu ribus, vel a sapientibus. scientificus. Secundb Topicorum,quo- V et autem sta ina occurrere possitrum modus dicitur dialecticus: Et ter- medium , per quod probare possimustio Sophisticorum , & dicitur pseudo- quamcunque partem propositi problegraphus , & fallax. matis , dc conficere lyllogismum topi Psti M vs demonstratinus diuiditur cum , proponunt Philosophi quaedam
in demonstrationem rapicr-, & in loca , ex quibus tanquam excentro,vel demolistrationum quia. S. Bonavent. semitrario inedia apta eruere possimus ; ιb. 3. dist. x . ara. 2. qua l. 3. fund. 2. & dicuntur loca topaca, seu probabilia Primus assium it pro medio causam pro- Locus autem topicus est duplex. Primus ximam veritatis conclusionis, seu con- dicitur Maxima: Secundus dicit Lr Di Dilexionis inter extrema ; est enim syllo- ferentia maximae. gismus constans ex primis,immediatis, MAxi MA , quae Ut notat S. Bo- notioribus , prioribus , & veris causis nau. lib. I. rist. 8. ραπ. I. art. I. quast. 1 conclusionis : v.g. ratio , quare aliquid ad vit. de lib. se dist. 13. ι N.i.
est animal , est quia cst sensitiuum , id- ad 1. dicitur etiam dignitast de argu-que assumeiadum est pro medio. mentum, est propositio uniuersalis , SE cv Nous dicitur Demonstra- vel per se nota , vel probabilis. Pettio qu. a , & iste fit procedendo per ef- se nota proprie dicitur propositio , cu-
Rctus in cognitione causae : v. g. ex ius terminis apprehensis,statim eam am- respiratione , quod tale respirans sit plectitur intellectus ut veram, cuius anii l. Et ex his infert cum Arist. S. veritati inultae argumentationes inni- . Bonau. I. dist. 8. pari. I. tuntur : & dicitur Maxima, quia est Iib. .dis. So. p. I. art. I. quast. I. ad Ult. supra maiorem , dc minorem proposi- ει serm. .in Hexae quod demonstra- tionem, nec ingreditur in syllogi linum,
tio duplicem resolutionem scientificam estque principium extrinsecum syllo- admittit: alia fit ascendendo,alia descen- gismi :v.g s nc argumentor : Per est dendo. Prima fit abstrahendo ab infimo animal rii tronale. Ergo est homo ; si quae-vsqne ad genus generalissi*.si: Secunda ratur, unde innititur veritas huius confit des naendo,oc componendo.Prima clusionis, respondebitur,quod innititur dicitur resolutio in caus in inserendi, dc illi Maximae uniuersali : Cui conuenie
90쪽
definitio ramunis ct desinitium. Sed
Petro conuenit definitio hominis , quae est is inuit rationale t ergo dc conuenit definitum , scilicet Homo. Ergo si Petrus est animal rationale , est etiam
Locus Digerentia maxima,non est
propositio , sed quid incomplexum, &principium si Iex, in quo conueniunt multae maximae, &per quod aliae differunt ab ipsis, quae ab ipso desumuntur: v. g. delinitio dicitur disserentia maximae, quia maximae tangentes definiti nem , definitum, essen iam rei, εc proprietates , ab ipsi desumuntur , & per
eam differunt a maximis , quae desumuntur ab oppositis a simili. s.HAEc loca alia sunt intrinseca res. alia media, alia pure extrinseca. Intrinseca sunt, quae spectant ad substan- etiam rei, quae sunt Definitio , & De- .finitum. Media sunt partim intrinseca , partim extrinseca : extrinseca, quae non spectant adessentiam rei.
PRIMA , scilicet intrinseca, sunt definitio, scilicet habitudo identitatis, seu conuertibilitatis definitionis, & definiti : quicquid erim dicitur, vel negatur de delinitione, dicitur & negatur de definito , & e contra ue ob idque ad
hunc locum redueuntur, quae ad substantiam rei tactant i item quae con- comitantur substantiam, scilicet a toto, a parte, a causa , ab esse . a generatione, a corruptione, ab v stas, a communiter accidentibus: pro quibus omnibus vide Toletum haec egregie explicantem. SEo v NDA, scilicet media , sunt tria, scilicet A coniugatis, scilicet denominantibus,& denominatiuis ; A ca-sbus, scilicet derivatinis, ut sapienter a sapientia, &c. A diuisone, ut animalium aliud rationale, aliud irratio- male, &c. A comparatione, ut Leo est Bara.de Castro verro Phil . P.I. fortior: ergo fortis. Si aliquid tale est tergo de quod magis tale est. Ab appositione propter quod un-quodque tale, istud magis, ut uix est alba ob albedinem : ergo albedo magis alba. TERTIA extrinseca sunt ab oppostis a maiori , a minori , a simili, a proportione , a transumptione , & abaiustoritate. ET circa hunc vltimum aduertit Cum communi S. Bonaventnra in libello , quod dieitur Primiplim Sacra Scriptura, quod locus ab auctoritate dicitur inartificiosus , estque duplex, scilicet ab auctoritate diuina, & humana : ob id non sunt inuenta arte Dialectici.
Ex auctoritate diuina sumitur aris gumentum necessarium : ex humana probabile tantum , si tamen proceditur affirmatiue , nam negati uc non valet. so. SYLLOGIs Mus septi isticus quem S. Bonavent.Ierm. I. HexaFm.
appellat destructiuum,& phantasticum
est ex apparentibus tantum propositiois nibus concludens errorem. Loca autem , unde Sophista eruit argnmenta
ad decipiendum, dicuntur fallaciae, quae important errorem Vel in forma, vel in materia syllogismi. Hi Ne cum indueit in deceptionem
intentam argumentationis, dicitur inducere respondentem ad metam intentam. Haec meta diuidiim in quinque ecies, quae sunt Redargutio , Falsum , Inopinabile , Soloecismus , &Nugatio. REDARovT Io Nis meta est prae- negati concessio, vel praeconcessi negatio in eadem disputatione vi argumentorum facta ; unde quando respondens indueitur vi argumentorum ad negandum quod concesserat prilis,vel ad concedendum quod prilis negauerat, dicitur redargutus.