장음표시 사용
91쪽
S g e v N n A salsi meta est concessio alicuius manifeste falsi vi argument
rum facta. TtRTrA Inopinabilis meta est concessio simius rei contra opinionem cuiuscunque experti in illa arte , ad
quam respondens teneatur non contradicere : ut si quis negaret vacuum pro batum per experientiam, vel concederet vacuum ex experientia probatum, tenetur respondere rationibus omnibus
philosophorum. v ARTA Soloecismi meta est concessio alicuius constructionis contra r antas Grammaticae vi argumentorum iacta: v. g. quod Poeta oti terminationem in abesset generis foeminini. . in IN T A nugationis meta est inutilis repetitionis ex eadem parte, idest vel subiecti, vel praedicati,vi argumen
torum obtenta : vi, Homo homo currit;& si esset repetitio ex parte subiecti, dc
praedicati : vi, Homo est homo, non eritntigatio, quando esset ad maiorem expressionem : vi, Dem Dem mem, vel
ad exprimendum idem diuersis modis.
De fallaciis, earumque diuisione.
I. est habilitas, de V promptitudo decipiendi ex ca
D alicuius apparentiae tantum proueniens: estque duplex, scilicet in dictione, dc extra dictionem. Prima est ex parte vocis significantis, ut est in terminis aequivocis : v. g. in hac voce civis. Secunda est ex parte rei signi
FALLActa in dictione sunt sex. Prima homonymia , seu aequivocatio, quae est vocis multiplicem tensum habentis : v. s. Canis latrat SIdm en e nis e Ergo δενιιus latrat. SEC v NDA amphybologia, quae est orationis habentis multaplicem sensum: v. g. Quicquid eis Ariirotelis, possidetur ab Atastotele : Me liber est Arianielis : Ergo. Vbi ly quicquid est , habet multiplicem senium, scilicet pos.sessionis, vel effectionis. TE R T r A est compositio in orati ne , in qua sensus est falsus in sensu composito, & verus in sensu diuiso. in A R T A est diuisionis, in qua sensus diuisus est salsusiverus compositust ut, Quemcunque possibile en ambulare: Ergo possibile e sedentem ambulare : vera est in sensu diuiso, falsa ii, composito. Et haec : Quacunque suudus er tria, sunt quinque o Sed binarisu en duo , ct ternarius est tria : Ergo binariar, ct ternarius fiunt quinque a vera
est in sensu diuiso , &e. De quibus dictum est satis in expositione propositionum modalium.
a M T A pst accentus, qui est vel
acutus per extensionem syllabae,& pr lationem vehementiori spiritu , vel grauis, estque syllabae remissio, remissiorique spiritu prolatio ; vel circum flexus, estque medius inter acutum, Agrauem : ut, Omnis populus est ambor rGens ea populus: Ergo. Vbi ly Populus, ut arbor, habet primam longam, ut gentem significat, habet brevem. Qui
uia hamatur , hamo capitur: Petra amatur : Ergo hamo capitur.
Sax τά est figura dictionis, proneniensque ex aliquali similitudine di ctionum in parte non idem significantium, vel quia sunt diuersi genetis Grammaticalis , ut Musa , & Poeta ι vel per transitum a re unius praedic menti in aliud r ut , Quicquid heri emiasti, hodie comedisei: sed earnem erudam emisti: Ergo. Hic autem fit transtiῖs
92쪽
a praedicamento substalitiae ad praedica
turque suppositio, sci licet ex suppositione singularis in suppositionem per
De Fanetis extra dictionem: Hrsunt sequentes.
s a. T Ri M A est accidentis , siue ex-L tranei,.siue extra essetaliam rei tui, Homo est species o Petrm est homo. Ergo. De qua S. Bonau. lib. i. dist. s.
art. I. quabi. I. Od I. euenitque haec sallacia ex eo , quod in altera praemissarum coniungitur aliquid extraneum, quod tanquam intrinsecum vnitur in
conclutione ; vel quando aliqua duo uniuntur in praemissis ob aliquam rationem communem , & ob id etiam coniunguntur in conclusione per rati nem particularem: ur, Petrus est homo rnam es est homo: Ergo Petrm est Ioannes. Vel fit arguendo a diuisis ad coniuncta : ut, se est Monachus albus rErgo est albuι. D ' qua S. Bonavent. lib. i. diI . . art. I. qtiast. a. ad 3. Vnde variatur suppositio. SEcv Nox est fallacia secundum
quid , de simpliciter , idest quando fit
transitus ab aliquo , quod competit alicui secuta iam quid , ad conuenientiain simpliciter : vi, PGrMs e 1 a u secundum dentes : Ergo est albus.
Tastri A est: petitio principii , estque quando conclusio sumitur pro praemissa ; ut si quis impugnet hane
coiiclusionem , Logica non est scientia ori a falsa connino.
ARTA est consequentis,estque, quando apparenter insertur consequentia falla ex bona : vi, Si homo ess,
animal est : Ergo si animal es , homo
SExTA est Interrogationis multiplicis ut viati s , ut quando ad unam Interrogationem quaermatur plura dil- parata , & petitur unica rei ponito. SEPTix A est ignorantia Elcn-chi. Elenchus est syllogismiis contradictorius responsionis datae a respondente ; estque tunc contradict O , quando ambae contradictoriae sunt ad idem secundum idem eodem tempore, & loco : modo sallacia haec consistit in hoc , quod quis credit vel pelle Elenchum, S contradictionem veram ; dc vere non est , ob defcctum alicuius dictae conditionis: verbi gratia , Homo es oecies, O somo non est Pecies : Ergo est, cr non est. Et haec de fallaciis.
TANDEM circa eas aduertimus ex Seraph. Doctore tib. s.c . I I. artis. 2.2 s. a. ad I. quod quaecunque fallacia pro nit ex variatione suppositioianis terminorum , 'Oprietatumque ipsorum; debent enim supponere idem,. 3c eodem modo, excepta suppositione proueniente a signis , nempe transtefacientibus de uniuersali ad particularem , dummodo sit idem significatum. Vnde sat erit non habenti in promptu nominatim fallacias , respondae Nego consequentiam . quia variatur suppostio terminorum , seu sensus propositioiri .
93쪽
De Mori dissutandi obseruando in
s 3. IALEOT Ic A dicitur a δια, dea Aiγ9; dc intepretatur duorum sermo, idest disputatio inter duos. Sed cum sit vocabulum desumptum a Graecis, proprie significat scientiam docente disputandi modum inter Scholasticos. Disputare vero dicitur a verbo putare ; oc scut in plantis putantur inutilia , se in disputatione rejiciuntur falsa , & retinetur veritas. Et cum sit disputatio inter duos, alter appellatur Defendens, alter Arguens ; ex hinc pro utroque variae regulae assignantur
a Philolophis, seruandae in disput
PRiMA regula communis Arguenisti , dc Defendenti est, ut exacte , &diligenter punctum quaestionis,& qualis sit sensus eius , observent, ut circa id versetur disputatio, neque extra r m digressiones asseratitur, & producan
SEe v N D A pro Arguente: In prin. eipio disputationis semper dicat , Argumentor contra hoc, &c. vel intendo probare hoc , &c. PosTEA.arsumentum suum proponat in formam syllogismi, vel f quod est melius in prouectis) enthymematis:& hoc secundum est magis proprium
Magistrorum; sic enim breuiter , &. concisus procedit,miniisque manifestat vim latentis illationis, maioremque respondenti incutit dissicultatem,ipsum ancipitem reddit, eique parum temporis concedit ad cogitandum Iespon
ADVERTAT etiam , ne oppositum conclusionis, quam impugnat, stati in assumat: v. g. Logica non estscientia r-
ergo falsa conausia ; id enim es petere
principu n. Caveat etiam pueriles argumentationes , V. g. Hoc est inconue- mens .' ergo non est asserendum . Illud sinconveniem , 'uia est falsum, c. sed viriliter sistat in dissicultate, nec diuertat ad aliud medium , nec repetat idem argumentum, nisi quando Resi ondens dederit responsum extra intentum. ITEM licet Arguenti interdum aDefendente petere rationem negationis alicuius propositionis, vel explicationem alicuius distinctionis , vel responsionis, vel conclusionis , ut eam directe possit impugnare in sensu De fendentis. Debet etiam initio captare beneuolentiam defendentis, de assistentium: Desendens vero soliun argumen
TERTIA pro defendente : Defen-dentis munus est repetere fideliter argumentum propositum , ad quod valde conducit obsci uare diligenter medium, quo utitur arguens: quae repetitio fit duabus vicibus , in prima absque responsione, sed tunc perpendendo quali tatem praemissarum r in secunda vice respondendo ad argumentum ι concedendo , si sunt verae ; negando , si sunt falsae , & di tanguendo, si sunt dubiae.
Si vero sunt aequivocae, vel impertineri. tes ad inserendam conclusionem, dicat: :
Transeat; vel , Quidquid sit de hoc. .
Deinde deueniendo ad consequentiam dicat,Concedo,nego, non autem,COncedo , nego conclusionem ; sed , si dubia, dicat, Distinguo consequens , vel nego: quod tamen non licet, nisi pellis fuerit distincta una ex pra missis; .&sii aliquando sit vera, &admissa Maiori, & Minori, accidit quod sic clusio tunc . argumentam; peccabit.
94쪽
peccabit in Arma, vel in suppositionis
variatione ; quod debet explicare , Ut reddat rationem , quare negat consequens. AD vERTAT item commune adagium : Sapὰ nega , raro distingue, nunquam concede et Idest, tutius est negare
propositionem , si in omni sensu non est vera , quam eam disti guere ε, nec debet distinguere absque necessitate. Quae omnia consistunt in his quatuor verbis , Concedo, Nego, Dpita Ges
ADVERTAT etiam, ne sit Deilis ad reddendam rationem de omnibus quae dicit, nisi ab arguente petatur. . M v M v s Patroni, α Assistentis , est totum progressum argumentationis, . de disputatiotiis comprehendere , &proinde pio opportunitate suggerere Respondenti quod debet concedere, negare , &c. ipse vero pauca, & cum . grauitate loquatur. Hic tamen aduertendum , quod S. Bonavent. saepe adhibet,quando vult negare aliquam propositionem , loco huius Nego , respondeo per interemptionem. Sic lib. 3.dist. 3 3.art. a. ad 6.dc dist. 38. duo. . de pluribus aliis locis. Irs M loco distinctionis aliquando utitur voce determinationis , ut lib. I. dist. 2.art. I. cy-st. a.in cor dc alibi. ALIQUANDo loco distinctionis utitur.voce instantiae : v. g. Hac habet ijstantiam. Ita lib. l. distinct. 22. art. I. piast. . ad a.dc dist. 17. pari. I. art. I.
Mast. s.fund. 3. & alibi. ALIQUANDO pro implicantia interminis, utitur hoc vocabulo, Est or sitis in adiecto. Ita lib. I. dis. 7. art. I. quast. I. corp. Se alibi. E r haec dicta sussiciant pro complemento Institutionum Logicalium, Ut facilitis Tyrones ad Logicam magnam,& hane quaestionibus contextam gradum facere possint.
Explicantur quidam Termini in Scholis frequenter adhibiti
s 4. Irimit, Materialiter, & Formalia I. ter. Primum es,quando aliquid. conuenit alicui non ratione formae, scd materiae , vel subiecti: vi, Albinn es dulcer haec est vera materialiter, non formaliter; aliquod album enim est dulce ratione materiae , in qua est forma albedinis. Formaliter verd est ratione formae per praedicatum importatae : Vt, .
Albuni est disgregariumn visis ; in quo sensu non est vera propositio , Album est dulce , quia faceret hunς sensum, . Albedo est ratio formalis dulcedinis. Is idem recidiarit,Pι esigniscatum,
de Connotativum.Primum dicit rationem formalem : Secundum materialem.
IN idem recidunt: Reduplicameidest sermaliter; de Specificarine, idest. identice , & materialiter. Sic homo re- duplicative sumptus, idest ut homo, est animal rationale : homo ut homo, est substantia, idest specificatine. S.Bonaia. lib. 3. dist. 1 o. b. I .ct quast. 1 .& lib. q. . dist. 4. dub. 2. S E c v N Db , Perse, de Per accidens. Item Eisentiatiter , dc Accidentalis . De qnibus modis S. Bonavent. lib. I. . dist. i. dub. I s. lib. I. dist. 3 o. an. I. quast. i. st dist. 32. dub. 6. O dist. a. . an. I. quaest.2. corp. dc lib. I. distinct. i a. . qus. I. ΤΕ Ret id , Absolute, de Ressective , , seu Comparatiu/. Primum dicitur praedicatum . quod competit absolute lub.
lecto absque comparatione, & modifi-H 3 catiora r
95쪽
catione ad aliud : vi, Homo est animalpe metiun . Secundum dicitur solum comparat iuc : vi, Homo parm s , ablo-lute in se est paruus ; in comparatione ad nanum dicitur magnus. In idem recidunt Simpliciter, de Secundum pud. ARTO , mrtualiter , seii Eminentor ; de Formaliter. Suntque termini exprimentes virtutem , cu effectus causarum. Sic aliqua causa dicitur formaliter talis, quatenus habet talem formam , a qua denominatur : ut ignis dicitur calidus , quia habet formam caloris : Sol dicitur calidus tantum virtualiter , quia non habet formam eat iis , sed tantum virtutem producendi calorem. Sic Deus dicitur virtualiter , Sc eminenter continere creaturas rubi ly eminenter, signinat causam continentem in virtute talem effectum,
cise nobiliorem ipso e fictu. in i N To , quo, kὶ quod. Vt quo signi licat formam, ves quid simile tor- denominantis subiectum. Vt quod significat rem aliquam , quae habet talem formam : v. g. Paridis est albme paries est ut quod , idest subiectum ha bens albedinem, quae est ut quo, ves ut
S E x T d, Aelu, dc Potentia. Primum dicitur res, quae adhuc st, ut rosa ita vere: Secundum, quae tantum est in potentia, ut rota in hyeme : vel res, antequam crcarentur a Deo , erant in potentia
Sapri 1id rursus In actu primo , de In aftu secundo. In actu primo est causa, & principium agendi: in actu se--cundo est, dum actu agit. oc T A v b , Positiue , de Negatis e. Posit te dieitur id, quod vere est positum in actu , ut doctrina in intes, istia: Negati ue , eum in subiecto Tion reperitur tuum oppositum , v c homo non vitiosus dicitur virtuosus
NONO, In recto , Sc in obliquo. In recto est, quod direct E praedicitur de
aliquo, eitque in casu nominativo. In obliquo e si per alios casus, V. g. habet album duos conceptus e unum in
recto, scilicet parietem ; & alium in obliquo, scilicet albedinem habitam a
D E c ira δ , In actu signato , de In
actu exercito. In actu signato dicitur , cum denotatur significatio termini, vel secunda intentio. In actu exercito, tum accipitur exercitium eiusdem significationis per primas intentiones. Tartarciatus de genere dub. a. ait, quod piaedicatio exercita fit mediati te veroo Est ;signata verb per verbum praedicatur tv. g. Definitio hominis conseat tenere, O differentia ; id dicitur in actu signato. At, Homo en animal rationale , dicitur in actu exercito. Sic genus quam do definitur per gemas, tunc genus Vt definitum tum itur in actu cxcrcito ; Vt
definiens, scilicet quod praedicatur de
pluribus, &c. sumitur in actu signato, ut secunda intentio. Unde quae signantur in locundis intentionibus,
excrcentur in primis. S. Bonau. lib. I. dUt. F. art. i .. quaR. I. ad a. appellat praedicationem ex zrcitam secundu in
substantiam ; A: signatam secundurn rationem , id est secundam intentio
VN DECIMO , In sensu composito, M sensu diu Io. Primo modo lignis catur aliquid conuenire subiecto cum aliquo adiuncto : vi, Album , scilicet pari s e H disgreg.uium et fus. In sensu diuisio , quando aliquid alicui conuenit disiunctim : ut , S. deus potest currere . Praedestinatus foti H esse prascitus. Duo DECiMd. Obteiitae , & Sub testine. Prinio modo sunt ea in alio,
96쪽
quae objiciuntur alicui, dum ab illo
cognoscuntur, vel appetuntur; sicque obiectine dicitur esse in intellectu albedo ab eo cognita. secundo modo sunt, quae in aliquo inueniuntur, ut in subiecto , ut albedo dicitur subiective in
pariete. TERTIO DE IMδ, Et, aliquando sumitur copulatiue : ut , Parire e F al-
- , ct pulcher : aliquando expositive rvt, Omnis , st perfecta natura diuina dicitur in una hypoctas incarnata; sicque valet, cr, pro iden. S. Bonavent. dist. s. dub. F.
tris, aliquando habet vim termini syn- cathegorematici,sicque supponit distributitie pro omnibus iuppolitis, pro quibus terminus subjicitur : ut , omnis homo en animal; non pro quibus p dicatur. Aliquando habet vim puri adiectivi; sicque exponitur pro persecto, priuatque rationem partis, re ρο--nit complementum: ut, omnis natura diuina est incarnata. S. Bonavent. lib. I. d. i. 2 i. art. I. pza I. a. in corp. ct ad 1.& dist. 7. art. I. quast. . & lib. I. dict.I.
QV INTO DEci, b, Afugis, & Asianus , in potiti uis dicitur per accestum ad terminum ι ite paries dicitur miri is albus per ordinem ad ultimum gradum. In piluatiuis dicitur per reeessum a
bono. Lib. a. dist. 34. art. 2. quast. I. ad 2.S Ex To DECIMῖν , Tantum, BeQuantum, si sumuntur in propositione adverbialiter, qualificant alium importatum per verbum t vi, Petrus tantum
amat Pauluis ; si nominaliter, quantificant obiectum : v. g. Quantum bonum intendis, tantum facis. S. Bonavent. lib. a. dict. o. art. i. qua Z. 2. corpo
& ratione suppositi, & ratione Armae; seque excludit & alium , & adiud: ut, Pater est solus Deus , estque impropria loquutio : Petrus est solus in horto ; est vera , si ibi non adsunt alij homines , licet adsint bestiae , & hcibae.
Lib. i. diniarct. 2I. artis. 1. Pan. I.
ct a. Oer Avo Deci Mo superlativus, v. g. Aptissimus, Albissimus, duobus m dis potest supponere. Primo per superabundantiam absolute , sicque potest pluribus conuenire : vi, Petrus en albissimus ; & exponitur per suum positiuum cum addito valde, id est valde albus, &e. Vel sumitur cCmparative ;sic uni conuenire potest: vi, Petrus eLEomnium albissimus. S. Bonavent. lib. I. HL .as . dub. 2. & lib. a.dia. 34. art. I. quaest. I. ad s. & dist. 16. Qt. I. q. 3. ad de lib. 3. dιLI. i 7. art. I. quast. I. ad vis. DECIMO NON O , Comparativus
vero dicitur absolute , scque denotat excellium positiue : ut, Leo es fortior homine; sc enim importat fortitudinem in utroque , sed maiorem in leone. Vel dicitur abusive , sic non ponit postiuum , ut melius dicitur minus malum. S. Bonaventura
Vic Esiud , Finis est duplex, intrinsecus , de extrinsecus. Primus dicitur finis operis: Secundus finis operantis. Primus est duplex, scilicet soria malis , & dicitur quo; & obiectivus. de dicitur quod , vel qui. Primus est medium o Secundus est terminus ad
Vio EsIMO PRIMδ, Alius, Aliud.& AIter , dissi runt. Alius acceptus adiectine ponit rem suam circa substantivum . de res sua est alietas, ob idque non recipitur in Diuinis, Paterea alius Deus. Si sumitur masculii P.
97쪽
Alius est pater , alius Elius , cte. Et
.est vera. Aliud neutraliter importat distinctionem naturae ; ob id non recipitur in Diuinis, Parer est aliud a Filio rAlter importat differentiam accidenta- talem, vel personalem, ut Pater est alter a estque vera. .ιb. I. dist. 2I. art. I. quaest. I. ct a. SERApuIco tandem flamine adspirante, per Institutiones Dialecticas
ad unguem determinatas ad ostia pere nimus Paradisiaci huius Dialectici Ga gis , qui tui decursus circuitu aureamat nos perducere debet in scientiis veritatem , quae est lignum vitae plantatum medio ipsius Paradisi scientiarum.
H ine ulterilis progredientes inuitamur ad ingtellum huius desiderabilis Paradisi, nempe ad examinandas disputationes, quae solent fieri in Logica magna , ut ex ipsarum disceptatione &sores, & fructus optatae verit tis colligere . dc degustare possimus; sicque
vitibus conlirmati iter arreptum tandem complere valeamus usque ad lignum vitae Theologicarum veritatum. Attamen antequam tantum opus aggrediamur , pro coronide huius Summulisti eae Trachaliotris peropportuna. immb& neeellaria addimus ex Seraphico Doctore , & Magistro,nempe modum. quo huic nauigationi, studioque debet adhibeti studens Seraphicus. Avo ira igitur Bonaventuristae Discipuli Bonaventuram sanctissimum Magistrum vos ex Paradiso Empyriaco
Mo o v s studendi , ait Seraph. Doctor. sem. I 9.ιn Hexaem. debet habere quatuor conditiones, scilicet ordinem, assiduitatem, complacentiam , & com mensurationem. Ordo consistit in hoc. quod ordinate procedatur in materiis, ne de primo fiat posterius, & e conuerinsu. Secunda est assiduitas, qua lectioni perseueranter,& diligenter incumbat;
maximum enim impedimentum est i
ctio vagabunda, quasi modb placens hoc, modb illud legere , modo. aliud
facere. Vagatio exterior signum est vagationis animae , & tales non potant proficere , quia non figitur in mem ria quod legitur. Tertia est complacet tia, qua ametur doctrina , & desidere tur fructus eius; quia cibus qui dat saporem gustui . mesticatur, Sc incorporatur, unde bona resultat nutritio. Quarta est commensuratio, qua habet homo Mon plus sapere . quam oportet sapere.
A et imunisti , comede quodsi it tibi . ne fortὸ satiatus evomas illud , ait Sapiens Prou. 2 s. Quare ne plus te exter das, quam ingenium tuum possit ascendere ; nec infra maneas. Sic Seraphim Isaia cap. 6. mediis volabant alis: sicut illi, qui cantant vltra vires, nunquam bonam faciunt harmoniam. Hinc dicebat D. Angust illi qui non ordinant st dium , sunt sicut pulli equorum , qui
modδ currunt huc, modδ illuc; sed iumentum plano passu vadit : tantum enim proficit unus durus , dummodo ordinet studium suum,sicut ingeniosus. sed inordinatus studens. Qui autem vult in hoc studio proficere . oporter, quod habeat sanctitatem, ut possit studere ad habendam vitam timoratam , impol lutam , religiosam, & aedificatoriam. Id autem assequetur, si quod D.Bernardus
cet , ad praxim reducat: nempe scias dicunt isti Sancti D.D. quo Ordine. quo studio . quo fine quaeque nosIeoporteat. Quo ordine,ut id prius addis.cas, quod est maturius ad salutem. Quo studio, ut id ardentius, quod est vehementius ad amorem. Qito fine , ut non ad inanem gloriam,aut ob curiositateso,
vel aliquid simile; sed tantum ad tuam.&proximi aedificationeni , & ad Dei gloriam ,
98쪽
tloriam, quae est tota sola super omnia imponit. Ad gloriam Dei omnipo-i bis in hoc nostro Paradiso Scho- tentis, Immaculatae virginis Mariae. linteo desiderabilis in secula. Et haec & eiusdem Seraphici Doctoris , re est coronis vere Seraphica , quam S. perpetuam utilitatem suorum discipu- Bonaventura sibi r Summulisque suis lorum. Amen.
SUMMULIS Logicalibus, quibus tandcm, Deo fauente , finem dc dimus , ad Summam totius Logicae, tanquam avia ad terminum, seu potius a via plana, dc breuiori , ad grandiorem , digniorem, laboriosiorem, dissicilioremque negotii callem undique vCcamur. Sum mulae enim sunt via, seu mrditam adducendi studentes iuniores
in difficiliores quaestiones , quae indigent maturiori consideratione suntque quaestiones prooemiales totius I93gicae, quae viam parant ad ingrcssiim in ipsam Logicam , & sunt veluti prolcgomena ctiam ad alias nobiliores scientias: item in considerationem adducunt Tracha tuum de Ente rationis, de Formalitatibus , seu Distinctionibus , de Uniuersalibus, de Praedicamenti de Interpretatione.Demonstrationg, Scientia, & Opinione: quibus perceptis , patet aditus ad lignum vitae, scilicet ad veritalcm capessendam in aliis nobilioribus scientiis, tum Philosophicis, tum Theologicis, per quam postea mens facile reducitur in Dei cognitionem, dc amorum. SED quia vcritatem sine vcritatis principio in aestigare, finem sine mediis quaerere, scientiaris absque scientiarum parente, ac progeni trice assectare rationi valde dissentaneum est , omnem enim doctrinam, & diiciplinam ex praeexistenti cognitione fieri do ni Arist. I.
piumorea Scripturae. Hi NC ut faciliorem aditum ad ea, quae in hac Logica intendimus Praeparemus, Logicae cognitionem anteponere omnino necessarium R. P. Zara. de Osrometra Philos P. I L. L existi.
99쪽
existimamus; nempe an sit,&quid sit, & quia est i idest, an detur Logica, licet circa hanc quaestionem nihil modo dicendum sit , supponimus enim in Summulis, tum ex ipso lumine naretrae, dari Logi-Cam, seu ratiocinationem, processumque de noto ad gnotum, Zc denoto ad aliud notum via probatiua , sicut etiam ibidem explicauimus, quid sit nominis, dc rei ipsius Logicae: nempe, quod sit facultas scientifica, directiva operationum intellectus in ordine ad alias scientiaq& ad veritatem in ipsis assequendam. Vnde superest tantam , ut discutiamus, propter quid, & qualis sit ι idest, an sit necessaria, an sit scientia, & an practica, vel speculatiua ι & circa quod obiectum versetur. Quae omnia ductore Seraphico Doctore Sancto Bonaventura in quaestionibus prooemialibus elucidabimus , in quibus omnibus hunc ordinem serirabimus. Pκi Mo Textum Seraphici Doctoris ex variis eius scriptis, tamquam varia floscula in unum fasciculum collecta exhibebimus. SEc vNDO, Scholium, &. magis notabilia ad eius textum intelligendum addemuS.
TERTib, Qtiaestiones super textum, quae solent ab aliis Auctoribus, dc Philosophis pertractari , proponemus, dc ad mentem ipsius Seraphici Doctoris pro modulo nostro solvemus. HIC autem aduertimus , quod sicut in Plusicis causae sunt sibi inuicem causae, ita &scientiae sibi inuicem prolunt, dc sunt necessariae , Vt mutuo seipsas inuicem iuuent: ea enim est intellectus humani natura, & imbecillitas, ut in qtravis re indaganda non sollim ver fetur inter dissicultates, sed & aliarum rerum cognitione indigeat ;quod maxime euenit in Dialectica, utpote qiuae caeteris scientiis modum praefiniens, ipsas intime transcendit, in ipsis disputantibus disputat, dc in eis definientibus dcfinit: hincquc oritur , quod necessaribin Logica implicantur quaestiones, seu doctrinae, tam ad Physicam, quam ad Metaphysicam , imino etiam ad Theologiam spectantes 1, de hoc maxime in studiis Religiosorum , quorum scopus est acquisitio
Theologiae sacri: In quo tamen Cum multa sobrietate nos procedemus, remittentes praecipuas dissicultates ad propria loca examinandas. Et haec est potissima ratio, quare serE in principio Logicae offerimus Tractatum Formalitatum ue ipsarum enim cognitio est absolute nccensaria ad kre omnia percipienda, quae traduntur tum in Logica , tum in caeteris Scientiis sequentibus.
100쪽
CIENTIA Logica, cum sit de sermone , sic large
sumpta diuiditur in Grammaticam, Rhetoricam, & Logicam proprita Triplex enim est veritas, scilicet sermo- mim , rerum , & morum. Primam considerat Logica : Secundam Physica i Tertiam Ethica. Opus. Principium sacri Scriptur. Oscrm. ΦHexai m. cr opusc. de reduritione axulum ad S. Theolog. B. LOGICA, quatenus dicitur scu sermo, seu ratio, reiste di niditur in Graminicam , quae est ad exprimendino conceptus interiores : in Logicam propriam, quae est ad Gocendum veritalcm : & in Meroricam, quae est ad mouendum assectus. Prima apprehcndit: Secunda iudicat: Tertia mouet. At Grammatica, dc Logica sunt potita modi sciendi, quam scientiae, scilicet quatenus conficiunt instrumenin , seu modos scienta berm. I. a .isy Heras . ct ι θιs locis
C. Hi NC Logica proprie sumpta dirigit animam ad iudicium ferendum circa rationes se ales, trum sensbiles in Physica, tum intelligibiles in Mathematica, tum idcales in Theologia. Tradit enim: modum definiendi, diuidendi, dc argumentandi. Opus. de Art. reduct. cit. er opus. Prisc. Dcr. Script. se opus. Brevit. in proarm. versus
D. HINC etiam Dialecticus considerat medium doctrinale manifestativum veritatis, ad quod ordinantur sermo rationalis, oratio, argumentatio, & syllogisnus,qui est ad persuadendam, & docendam veritatem sob idque tale medium per sui euidentiam, & connexio meum extremis compellit rationem ad amplexandam Veritatem, cique assentiendum. Sermo I. Φ ct s. Hexaem. E. VT autem pateat Logicae necessos, aduertendum, quod licet
In nobis adsit naturale iudicatorium, dirigens animam in iudicando eam de cognoscibilibus, quais de operabilibus , tamen cum intellectus noster sit veluti tabula rasa, lumen hoc non sufficit ad cognostcendum prima principia , & conclusiones. Quare ad haec cognoscenda requiritur receptio specierum simplicium terminorum , & a Iliaec mania requisitur bassitas no , dc persuasio, quae fit per L i si cam,