장음표시 사용
241쪽
tutam . procuratur ut dentur his stipendia . quidam suspendio puniuntur ad caeterorum metum,
reliqui arbitrarentur te impune praedari. illud autem unum est aptum remedium ad refrenandosi celetior uni animos. Albanus coniunctis suorum castris Tusculum, Marinum. Crypta seriatam, M' Gangiliphum vult, quibus in locis aliquantulum moratus curat ut commeatus Tybureat feratur at Baltheiar Rangonus cum centum oc quinquaginta equiribus ad ei di intercipiendum contendit,
ibique in imidiis poli ius ubi Aloanus comite Populeum cum quadringentis equitibus esse in insidiis
iusti erat quia rem huiuimodi euenturam sibi vereretur, circumuentus est atq propter inferiorem suorum numetu in fugam vertitur. equites Pontificii partim capti lunt, parti in disti pati. eo nuntio
Carasa Caruinalis commotus cia Omni equitatu Rotiis egreditur,ad ueriusque Albanus quoq; si iii mouet. lanien uterque monitus per exploratores re intentata recedit ab inc plo. Albanus, ubi exercitus aliqua tulia recreatus elici, existimans nihil eile cunctandu lubleuato exercitu pueris. impedimentis, ic omnibus oneribus inutilibuS ad pugnam, aut etiam retardantibus ab oppido Ci ypta terrata profectus Oli iam verius signa conuertit praemisso Ascanio ad occupandam Ardeam de Po cilianum, quibus oppidis ille potitus est, non tamen sine aliqua tuorum iactura. illa rea ducibus Pontificijs percepta, exit Minnaeus ad illa rectu peranda leo reiectus ibi titudine destia forum cogit ut re uia perlecta recedere. Columna pontem conuelleiadum curauit qxiem e propinquis sylvis fabri cideiant supra Tybrim duuium iaciendum e multis lintribus, qui conuenebantur, atque ex asse
ribus, qui possent clauorum Opera coniungi te con pingi i qui pons esset pei accommodatus si Opus ellet ad traiectum lcia reditum. Antii siue Neptunii incolς deficiunt a Pontificiis ad C lumnam, quo statim mittitur cum cohorte peditum Moretus Calaber. ille cum tardius aduerisset per noctem coactus est pernoctare in suburbiis propter non ullas oppidanorum dii ficultates. quo:n tempore Velitri cohortes eum inuadunt, quae accesserant eo ut imponeremur praesidia. at Mor tus Amiensibus armis adiutus coegit Velitrensio se in tutum recipere. eius urbis facultas plurimum commodorum attulit Albani copiis, quia citra impedimentum quantum vellet commeatus Caieta in castra convehi poterat. Pontificii e vestigio Gallicas triremes ad illam recuperandam mittunt, quae ubi diutius tormentis concussissent, essentqtie A ntium invasurae tempestate coorta impediuntur. cogunturque te recipere Centumcellas. atqui ubi cum cataphractis inuitibus suinyeuas serebat Columna de Populeus huic urbi,coegit Romani se recipere nonnullos equites leuioreς qui populabundi agrum Marini praedabantur. Vcipalius cum magna Italorum manu ad expugnanda Palumbariam missus, quia oppidani noluissent paret e castrorum regiorum praesectis qui illuc accesseram ad loca castris designanda,eam breui capit de militibus diripiendam concedit. dum ita ubique pugnatur in Latio, copiaeque variis molest ijs utrinque amictantur, Pontifex tantum bel:oru ratus te solum non posse sustinere, legationem clam mittit ad Henricuna Gallorum regem, quae de orando & obtestando Pontificis nomine ab iplo rege auxilium imploret, horteturque Rinmanis rebus iam prope labenitatis per Hispani regis pertinaciam 5c odium in Pontificem luccurrere . illa citatis equis quam celerrime in Galliam conuolans ad regem perhumaniter admissa in hae. lent etiam locuta est. Si pro ob cuto homine apud nouum regem esse in dicturus Serenissime Rex, i, MA., milii Vtendit m ei set longa oratione ad illud. quod postulo impetrandum. Sed quoniam dico proti is, citium defensione Principis Christiani nominis, hoc est pro Christi vicari apud eum regem qui sapientiareeem ad bes Ecierum gestarum gloria pro ecclesia maxime excellat inter Christianos principes, de qui ob ip-lum. sam tant ficis detensionem titulum Christianissimi a maioribus acceperit, existimo opus essir tantum ut paucis demonstrem honestatem meae petitionis, quae est huiuimodi . cum Philippus Hi paniarum rex nulla iniuria, nullis inimicitiis, nulla contumelia aut maledicto commotus arma Pontifici intulerit, ita tota dominandi cupiditate, atque desiderio oppidorum Ponti Iiciae dii lonis Neapolitano regno adiungedion potest cuiquam Pontificis querela non iusta videri 3 nam prolecto si inique bella inferuntur principibus aut liberis ciuitatibus ab exteris tyrannis, qui illarum imperiit
per vim extorquere conantur.illarum defensio necessario iustissima existim iri debet eum alterum horum crudelitate M auariti alteru natura duce ac lege fieri soleat. petit igitur a majestate tua Ponti lex non ut luos fines dilates. non ut caeteris principibus ereptas per vim ciuitates sibi concedas, novi potentius Pontificium impertu efficias l ea ut se circumue tu per Hispanoruin auaritiam 5 crudelitatem ne neglieis. rogat ut quod antiqui Reges liberalissime largiti sunt ecclesiς.ne per lib dinem dominandi ab Hispano hoste eripi patiare: cum semper illud merit optimorum Gallorum regum inititutum ut pro tuenda Romana ecclesia a quouis hoste nullis neq: sumptibus, neq; laboribus. neq; proprie quidem vite unquam pepercerint. Quod si quis inducias mihi obiecerit, ego longe bellum este anteferendum huiuimodi insidiosis induciis contenderim, q uae multo magis quam ape tum bellum sunt periculo lς. quis enim nesciat quot fallaciarum, insidiarum . proditionumque genera per istud ipsi in induciarum tempus ab ipsis hostibus aduersus Maiestatem tuam suerint excogitata 3 an non Rose tum te montem Alcinoi in Italia induciarum tempore Hispani per proditi nem tentarum 3 an non neque transacto quidem primo induciarum mense tentati sunt a ministris Philippi regis Aquitani nonnulli ut accepta pecunia Bruxellis Burdigalam urbem munitissimam ad mare occiduum Galliae politam ad os Igmani numinis proderent an non Allobrogum Ducis opera missi sunt qui oppidum Ueromandum hoc ipso induciarum tempore explorarent ad expasnationem , 5c Peronam, oc Doriantium, de Meazieras, de alia munitissima oppida in finibus Galliae, quorum exploratores cum ipsis formis, descriptionibusque capti sunt, flumina tunc etiam ad vadum explorantes 3 an non Augustae Mimnduorum gubernator per hoc ipsum induciarum tempus veneno infici curauit puteos Mariae burgi, quo tarotantia praesidia sub induciarum finem inua
242쪽
Iida fierent ad defensionem an non Diuodurum urbs opulentissima ab eodem gubernatore ten-Ν rata est per proditionem hoc ipso induciarum tempore, monitis militibus ut cauponaretur condu cta caupona apud portam, atque clam docti sunt. vi milites domi occultarent corruptis etiam non nullis urbis custodibus i quid horum inficiari.aut honestum esse dici potest opportunum ait ades se tempus ut hollam tam infidum, tamque fraudulentum palam inuadat probabili desensionis eooesiae occasione obina . Securius esse bellum cum huiuimodi hominibus, quam simulatas indu - rias ad componendas fraudes. pollicetur Pontificem habiturum in castris viginti millia peditum, equites nulle 5c quingenios , quibus futurum esset ut audacia Hispani Regis dic superbia retunderetur, atque infringeretur. Henricus his rationibus ac pollicitationibus permotus, cum etiam i, perer Oratores frustra conquestus esset M per literas apud Philippum regem pontificem ita bello vexari, decernit apertunt bellum magis esse eligendum quam inducias fallaciarum plenas. bellum itaq;
indici iubet Philippo taqua regi Neapolitano P urbe Neapoli inius pristinia ciuitatis restitu eda moxit animum adiicit ad conscribendas capias, ut Romam ab Hii panis molestiis liberaret . atque cum d Romae mirifice pecuniarum inopia laboraretur. neque tamen Pontifex Romanos nouis tributis a vellet onerare, rem huiusmodi commentus est. Barthola meus quidam commeatui praesectus iua betur omne priuatorum frumentum conscribere. de quantum videretur opportunum capere, pro: cuius prccio assignatus est quorundam vectigalium prouentus. Omnis e frumento diuendito pe cunia collecta cit in stipendia militum, Ec in Ctteraes res necessarias. quo etiam consilio mitifice . consultum est inopiae populi Romani , qui propter auaru iam atque crudelitatem opulentiorum a plui maum tame labo tabat. habet enim unaquaeq; ciuitas inos priuatos etiam tyrannos . qui Velel per caritatem annonae . vel certarum mercium. immineant facultatibus Aterorum ciuium, nitas m 1 tuique multam vim pecuniae e manibus debiliotuna extorquere, nisi potentior ociustior princeps rr sit istis impedi mento. ae tantum ad eorum libidinem obdormiat. Albanus Oitiam proscctus nula lo neque bellico apparatu . neque commeatu munitam urbem inuenit, neque bellicis tormentis,
a nisi paucis ad reprimendas subitarias Turcarum aut piratarum incursiones. Camillus Ut sinus Al- I bani consilium praeue utiens Caratam Cardinalem certiorem iacit. praemissus est Horatius 5birrus cum centum &viginti letissimis peditibus. qui arcem tueretur, id quoquo modo posset cominu .el niret. ille continuo euenit omnia aedificia arci propinqua. sossis. aggeribus, ac rebus multis tuo: ad Victum, tum etiam ad defensionem necessariis instruit . sic ibrii intrepidoque ani nao hostem emi pectam multa terra portam ciuitatis, te quasdam domos opplet, quibus robus si no se defenderea prorsus, at certe hostem defatigare, plurimumque institare posset. est autem Ostia vibs, in ostiis ac et laucibus Tyberinis sita, in ipso maris fluminisque confinio ita ut ex altera parte mare, ex altera co tinentem attinga L ea quamuis nostra hac tempestate urbs est exigua ob multas bellorum calamita. tra, ac sepius dei olata, tamen antiquitus fuit summae dignitatis tum ob amςnitatem regionis, tume etiam quod illuc omnis orbis opalentia. quae Romam comportabatur, primum Vehebatur. ham cGOtii prius Italiam inuadentes devastarunt, postea ad exiguum oppidulum Pontificum incuria ros dacta est , cuius in medio turris quaedam insignis conspcmir,qiuasi propugnaculum quoddam ere-- etiam aduersus piratarum latrocinia ne piratς ad mςnia usque Romana per Tyberim nauigantes terrestribiis iii cursionibus etiam omnia per Latium vigati direptionibus popularentur.Albanus cum suis copiis urbem invadit.defensoreς strenue pugnantes multos e primarijs hostium vulnerant. coiicurritur ad concremandam portam, sed ita ostirmata aegeribus repetitur, ut tormentis attractis nocinario patefacta sit,atque delensores coacti se in oppicsulum recipere. illo oppido potitus Albanus 4 Vespasium locat in prcsidiis, seque ad muniendum accingit: quo munito iubet pontem aduectuit iaci supra dilutum non valde procul ab illa insula,quae inter duos Tyberis ramos intercipitur .namd illa insula habet longitudinem decem de octo fere tradiorum amplitudo paulo plus octo stadijs e tenditurabi magna pars tormentorum relinquitur, quae a copiis Gon Zage custodiebantur. Albanus . insula potitus ibi cum Hispano peditatu bc maiore parte equitatus contistit. munitionem ad ostiuit fluminis designat, ubi tormenta locat quaedam, cum intelligeret arcem Ostiae subitaria repentinaqιο uepugnatione omnino capi non posse. dirigit lex cannones in murum, qui fluuium prospectat, i ubi duae lunt durissimae turres pro propugnaculis. mulim; aliae defensiones.alia pars ad septentrio- nem conuersa praeter alias duas turres habetitissam aqua marina plenam, quamuis non Valde pro-e iundam,quam partem Albanus reliquit inconcussam. Romani illam oppugnatione aegre serebat. , quod eo omnia sua animalia contraxerant, quia verebantur ne incursionibus equitum diriperentur, omniaque rusticana deuastarentur, quare Petrus Strozeta cum omni peditalu Aquitano, vj iisque Italis cohortibus mittitur ut in ripa silviiij castrametaretur, Hispanorumque traiectum impediret. ille castrametatur ad eum locum in quo portus olim fuit magnificentissimus a Nerone . extructus ac postmodo sequentibus temporibus ab Adriano magnis si amptibus instauratus 6c Porc tum ni Dei templo honorificentissimo exornatus. ibi pro insulae longitudine reparationes excitat.&aggeres ad uetius insulam maioresque icto petios locat. tum quantum copiarum suificeret illi loco desendendo relinquit. ipse excitato tumultuario ponte in insialam penetrat. excitat in hac munitionem, ne hostis Hispanus fluuio potiatur. unde arcem ostie diligens egregie concutiebat. leuia certamina lepius committit. Hispani contra ad mςnia usque Romana incursionibus procurrere. Vtrinque committi multa subitaria pretia. Henricus rex Pontificis defensionem rebus omnibus praeterendam ratus vel multis ad pacem potius seruandam cohortantibus.iubet Ghisium regulum cum magnis copiis vel per summa.acerbissimaque hyemis frigora alpes superare,'& in Italiam cum
Mercitu evadere. habebat ua castris Cessius sex Aquitanorum de Gallorum aliorum,octo Id. luetio
243쪽
rum millia. equites grauioris armatu sive Maphractos octingent s. galeatos leuiores mille M ducentos. eo tumore ad Albanum perlato sit dubio animo, ancipitique consilio quid potii lini uiri
in tanta difficultate rerum sibi csset iaciendum. in regnum ne Neapolitanum se recipere praestaret; res necessarias detensioni tuis oppidis cona pararet, linitimis locis Romanis finibus conliueret ;aa Ostie ex pugilationem tartiter acriterque tentaret, donec exploraret quae Brent hostium consilia. acrius igitur his permoti duobus in locis uno tempore Ostiam imperat concuti, altero ut diximus e flumine, altero e continente. cum per leptem dies ut idue arx concussa litisset tantaque esset detensorum constantia, ut locum strenue tuerentur, nequeuellent te dedere, Albanus decemit omni cmnatu expugnationem tentare, ad quam rem impellcbat etiam pulueris iocinentarii penuria oc te reoru globo tum . iacti est igitur alea viri nationi primum inuadendi munus obueniretiatque conitigii lorte iis Italis qui cum Gonraga militabant. Albanus alam equitum in intillam uani halitat ne conatus a Pontificiis impediretur; atq; aliam turmam iubet duce Columna Romam. que procu rere, ut Romani cogeretur ad arma tota Vrbe conclamare.diuiditur Hispanus peditatu atque alteri parti custodia tormentorum, alteri pons tuendus datus est .his copiis ita confirmatis, iubet Italos Ostiam adoriri. primus omnium Dominicus Maximus vir Romanus e laobilissima fiunt liciae Franei Icus Tolla duces strenui, per ruinas murorum ingressi multis alijs ad turrim irruentibusque prinspectabat ad meridie accepto signo certamen ineunt lane periculosum dc cruentum. nam disiiciles ruinas nacti. cum esse non possent ut oportebat expedita. prius ab oppidanis caedebantur, quam se Op ieare possent ad pugnam. Tolia in eo certamine vultius in crus accepit. Ium accedente Gonzaga certamen multo atrocius instauratur, in quo vulneratur de ipse Gongaga glande plumbea in ore ac naribus. ita ei Irin acriter se delendebant oppidana, ut inuadensibus multe inferrentur des, cum ex arce saxis, scio petiis ignibusq; missilibus certaretur dc e turribus. Hispani ua his insestabantur ut his res icto negotio et ederent, cum neq; vllis minis. neq; precibus neq: conuitiis aut increpationibus duces eorurn animos pollent confirmare ad bellum initaurandum ad extremum densus mani. puli: sstd lossam occupandam inter ruinas murorum dciplos ductam descendit, ut conarentur inu. rosa uel idete ted α his quod etiam superioribus accidit. Albanus suos reiectos, multos insignes duces cel bu .HIrvRinet uo intuitus, multos milites trucidatos, Aluarum ducem Accollensent qui primuS verberatibnem explorauerat, dixeratque 1acile elle arce potiti, mittit cum trecentis Hispanis. multorumque iratorum auxiliis , atque propositum his erat omnino vel honorem occupanda: atacis consequi , vel tortiter cadere. continuo vero occupant quidquid crat Ipatii inter iplis de arcem ruinas luperantes M ad locum illi propinquum accedunt apertum , quem asseribus. vatis vinari j sed laxiis consti parant. Illuc omnem conatum cum Itali tum Hii pani conuertunt, inter ibiLunq: aemulum detecti acerrime 1 defensoribus offendi inlunquod euam multo magis Hispanis tormentis fiebat, cum tormentorum magistri dilatare ingressum cupientes multos tum Italos tum etiam Hi
spanos in eo laniarent. ceciderunt complures duces Sc signiferi in illo certamine oc conatu atq; viri insignes, inter quos de ipse Aluarias paucos post dies e vulnere nature cocessit.illa iactitra suorsa --gnita Albanus .qus ex his conatibus capiebatur duxit satius esse ut copias ab illa oppugnatione reuaneret, quam ut pateretur tuos ita crudeliter laniari. iubet itaq; cani receptui . milites non inuiti recodunt. mirrus cum puluis tormentarius defecisset, factiq, iam essent iclopetii de tormenta lua inuti lia, multiq; oppidani deseniores vulnerati, atq; res eo deducta, ut, si repeteretur conatus, iro pollent resistere; neque tamen auxilia a Pontificiis ducibus essent expectanda, arbitratus est praestate hono Illice te dedere quam turpiter cum rerum omnium iactura inutiliter ac obsima te vinci aut trucidari. atq; quo tempore Omni conatu, summimi viribus denuo pugna repererellis erat Albanum, quia cognouerat vires deleniorum plus satis esse amictas atque arce spretirentur sui, detentores ad unum trucidare accersitur Ascanius ab oppidanis.agitur cum eo de deditione. atque die decimo post in ptam verberationem arx Venit in potestatem hostium, ubi sexaginta Hispani relicti ii intin praei,dijs. Romani huiusce iactura oppidi mirum in modum sunt coiastemati . fiunt induciae in dies docem cum Albano per Sanctii lorium lc lancti Iacobi cardinales , quo tempore Albanus munibtionem inceptam in insula absoluit. atque ad colloquium in insula inter utrumque exercitiaracum Carafa Card. conuenit. ibi post multa comiter dicta, secretaque inter illos totos coli quia prorogantur induciae in dies quadraginta lusce conditionibus; ut mercatoribus 5c omnibus caeteris licitum esset libere inter se negotiati. ut pecora. resque alias liceret quas vellent adducere . atque hoe essectum suisse dicitur. ut liberius de commodius cum Ponti sice de Philippo rege liceret agi de pace. proponunt etiam inter se pacis condi tiones, sed uterque simultate dc capti se . neque enim viis fere stant induciae fieri solitae. niti ad fallacias cum modo fiant ad proditiones commodius instruendas modo ad resumedas vires. ut promptiores paratioresq; possint in iurgere, quare non inutiliter illud memoriς proditum est ab antiquis Lysandri facinus qui cum pactus suisset inducias cum hostibus in triginta dies, noctu castra hostium inuasit, ac reprehensus quod printer induciarum leges atq; iusiurandum hostem inuasisset, respondit se dierum at non etiam noctia inducias pactu finite. Dicitur tuisse auaru plane Carale consilium, ut bellum & susciperetur x g reretur Pontifice variis rationibus decepto, quoad res perducerent tir quo cupiebat Caralaat'; fama
fuit postea lubdole dc simulate bellum geri post hoc Albani Zc Carase colloquiti. quonia Albanus
Barrii principatum ante aduentum exercitus Gallici in Italiam Cara' se concessurum promiterat, si rem Hispanam quam m mimum reipsa infestaret. conducere enim Caralis eum regem non
insensiim habere, qui potentia Se amplitudine imperii omnibus Christianis principibus praestaret. de toti sere Italiae dominaretur; cum res pontificis it uxo labilesque sint omnibus pontificum comi unctis,
244쪽
i bructis, qui tantum id habent facultatis per pontificatus occasionem ut Principes amicos sibi fa-i cere possent non. n. s erandu esses rapontifices diutius posse vivere. his rationibus pollicitati . nibusq; commotus Carata cepit frigidius rem agere contra Albanum. Sed quoniam sine infamiai non poterat ab incaepto redire. aut sine magna totius orbis admiratione, si ignota causa repente do. sisteretur,rcs ita conuelin, vim aliquam opportunitatem pax differretur. caeteri tamen hominesi ignari harum tallaciarum censebant Caratam pactum fuisse has induci axi ut tantum spatij sibi coni cederetu r impune ad expectandas copias e Gallia. quantum sui liceret illis deducendis in Italiam, uti per illas repeteret, quae hostis Hispanus occupauerat. Albanus dictus est inducias concellisse ut ex. iis dissicultatibus sele in tutum honorifice reciperet, reficeret exercitum. amictumq; equitatum re- crearet,cum fame. omnium rerum necessariarum penuria vehementer laboraretur in castris. bel. lo ita dilato Carata Romam. Albanus relicta quadam parte exercitus in munitione iam absoluta Hispanis scilicet quadringentis. M octo bellicis tormentis alia parte dimissa, ad urbem Hernicorum: Anagniam reuertit. ibi relicto Francisco comite Populeo cum omnibus copiis in loca finitima in ' hyberna distributis iubet Neptunium dc Frusinum muniri atq; Anagniam tanquam loca in ea re- gione ad usus bellicos maxime opportunae ipse cataphractos equites ad fines regni Neapolitanina ultosq, Hispanos deducens magnis itineribus Neapolim contendit. inducijs ita per illud spatiu, temporis confirmatis pontifex uno tempore ad bellum de ad paceni principes sollicitabat, ignarus earum quae iactae fuerant pactionum arcanarum. Illud autem faciebat ut si potentes foederationes obtinet et. bellum acrius instauraretur: sin autem, quas vellet pacis conditiones assequeretur, pacem eligeret. Pac cum idcirco mittit ad Philippum regem in Hispaniam cum illis pacis conditionibus, quas cupiebat. Caratam mittit ad sollicitandos Venetos ut communi consilio cum Henrico rege, duceque Ferrariensi excitarentur ad inserenda arma pro pontifice Philippo Hispaniarum regi. Sed Iura amici-
enim cum omnes principes pro imperii utilitate omnes amicitias&fςderationes metiantur, cum tiae inter re nulla neque sancta neque 1 irma iit inter principes amicitiae iura nisi quae regnorum utilitatem se- g 'curitatemq; respiciant, nihil impetratum est. nani Veneti re prude ter considerata non ita facile pro libito pontificis sibi inimicitias cum rege multis in locis finitimo imperio Veneto, a quo praecipue Carasa venel Nulla unquam affecti litissent inii tria, potentissimo in prinus ob multas equitatus de peditatus -- - λPias,magnorumq; principum coniunctiones minime suscipiendas rati, humanissimis potius respo iis, quam ulla certa spe sederationis pontificiae legationi fuis facere conantur. Caratam igitur honin rificentissime acceptum perhumaniter dimittunt excusatione utentes. quod non possent arma carere eo tempore aduersus Philip ppum regem, cum ad caetera pontificis vota se paratillimos else profiterentur. Carata spe potius 6c humanitate respontorum onustus, quam vilis Venetorum pro a mistis Romam reuersus facit de his certiorem pontificem, qui desiperatis Venetorum auxilijs ani- nriam couertit ad Ferrariae Ducem .erant enim permultae causae. quae possent illum ducena ad illud
hellum impellereata α hae duae non parum. primum quod esset potificis tributarius, deinde quod emet in Philippum regem non satis aequo animo quippe cuius ministri Aloysio eius filio persua- dere conati essent ut in Hispaniam accederet, quod ciset impetratum a Philippo ut sibi legitimu
Mutinaeoc Regii Lepidi imperium Malii honores concederentur. illud autem agebatur per Sigisse mundum Ateii in um&Carolum Sabaudietem.quia egatione apud Philippum regem fungebaturque omni honore priuauit, iustitq; haberi proditorem in omni ditione Ferrariensi. mittit Alphin sum primogenitum cum peditatu oc equitatu ad occupandum oppidum Sancti Martin i de alia op- pida Sigismundi, quae tormentis concussa breui compulsa sunt ad deditionem. postea veritus De Sigismundus. Corregii reguli, ut qui fouerent Hispanam factionem stipendiaque Hispana merebantur, aliquid de- Α testimas.
. trimenti Ferrariensibus rebus afferrent, iubet filium ad illud oppidum castrametari, quod ubi per ditor prunui aliquot dies obsidionem pertulisset, ita res componitur, ut reguli vel obsides darent vel vadimo--N QPnia lepruaginta magnorum sestertiorum .per quos ad promitteretur rem Ferrariensem minime ab P μδς-Pt ipsis infestatumi r qtiibus pollicitationibus postea soli ita est obsidio. quod autem res ita compin 'i nere tuc duo obsides missi sunt Ferrariam stater alter, alter nepos cardinalis Corregii. qui iuramen in a m affirmant se nunquam Ferraria inuito duce exituros, quamobrem libertas etiam illis concessa est in lilaeti in illa urbe esse possenti inde Guardi stallam castra mouentur. Oppidum illud est Ferran- Guir distalla 2 di Gonaag quod obsidione cinctum tam acrit cr concussum est, ut breui citet per deditionem Oo obsessi. I cupandum, nisi occultis de causis castra mota repente sui sisent,&copiae ad Regium Lepidi abdis. . otii ex his rationibus causisque animi Ferrariensis ducis ab Hispano rege abalienati cognitis.. tanto studio tamq; acribus stimulis Ducem sollicitat nunc precibus . nunc hortationibus nunc mi a xiis, nunc pollicitationibus ut deniq; necelsario ad laederationem ineundam fuerit compulsus. Sivis premunt illi defertur iisderationis imperium, ut principi rerum bellicarum peritissimo. quem Cudi rata potificio nomme Uesentire tinctae ecclesiae nominat si innis fuit haec coditio uixi Potii ex ha Foederatios beret in castris viginti millia peditum, equites mille & quingentos. omnemq; nece Isarium com- FGrari si meatum suppeditaret. Henricus Gallorum rex vi totidem pedites ae duo millia equitum habereti b*ς ςV dux vi Ferrariensis sex millia peditum. equites cataphractos ducentos, quadringentos galeatos, vi. y ς' 'ginti muralia tormenta. his stabilitis conditionibus inique cohortes conscriblacquiratus colligi. a I nra parari, lormenta instrui,quae dum parantur in Italia consilio pontificis. Caraia mittitur in Galb Iiam ut promissae copiae celeriter mitterentur, iussaque est legatio ad Helvetios missa tria millia. peditum conscribere. Ghisius mente Ianuario anni septimi post mille'quingentos & quinquagin- I F y 7s ta a partu Virginis peruenit Iuliam Tauricam. omnesque copias ibi expectat, ut conivnseren-: tur, quae vel per acerbistimam hyemem magnis dissicultatibus alpes tuerant prς tergressae.quae
245쪽
ubi in unum conuenissent, Insubria omnis ad earum virium rumorem magnopere turbata est, de
trepidatione repleta. nam verctantur omno qui erant supremae autoritatis in in Iubtabiis, cardinxiis Tridentinus icilicet M Pelcolientis marci io dc Castalius ne simulatione pontificia deiensionis in Latio, converterentur ad occupandam Insubriam, quare aggeres. 16ssae, munitiones in ea parte Mediolani excitari incipiunt. quae nondum muro erat pr.ccincta. Curatum est uti copiae in urbem Mediolinu conti inerentur, portarumque custodia singularum praestantioribus ci9ibus committeretur . qui munitur. bus id curae datum est, ut eas munirent,dc nocte dicque custodirent, utq; milites vicis lina ad vigilias e custodias admisit tua munia diligcnter exequerentur. centa itini praeterea decem peditum millia dc quingenti parum lclopellarii, partain loricati cum sarisiis. imposita sunt firmissima praesidia paritec Cremonae Ticini, Laudi Pompeii, Astae, Guardissatis. missa sunt de duo Rhetorum millia Valentium, quae omnem Gallorum impetum eo prorumpentium sustinerent. neque Dux Hetruriae quidem omni prorius metuerat vacuus, cum Gallorum quoque regina putaret se ius liabere in quandam partem principatus illius atque ipse Iemper fautor is uiset partium Hispanarum. Dux ille igitur oc ipse multas copias conscripsit,accersitis etiam quatuor millibus Germanorum Florentia. Pis s. 'e alia oppida in finibus suis munienda curauit, quae Bononiam verius, Ferrariensemq; agriam piolpicerem. unae sibi non parum metuebat. Sic tota Italia erat in armis ut magna ubiq; trepidatio, de in omnibus Italiae partibus suboriretur. auxit anni praeteriti etiam mortalium hunc timorem recordatio, cuius sub finem visi auditaque sum multa horrenda prodigia. quc tantos bellorum motus 5 quasi imminentem numinis iram in annum sequentem portendebant mam in montanis par Prodigia. tibus Auguste Vindelicie dicitur cauum apertum apparuitie. pi u rimamque vim flammarum ostendisse. atque ita ut prae metu plerique prope sint exanimati. maximus motus terrae factus est Bygant ij per quem multa aediscia corruerunt in ea parte vibis, sua itur Adrianopolim. post triduum stella ibidem visi eil prope lunam exim ij splendoris,dc inusitate magnitudinis.qus ob sui luminis acumen vix conlpici poterat. in agro Betizis, quod oppidum est Germaniae, post grandines de fulmina
ingentia, vis sum in caelo acies armatorum concurrentes, auditique tubarum clangores,dc tympanotam lonitus ad pugnam incitantium. Albanus qui paruna fidebat occultis Caratae promittis, Ecqui nolebat videri cum illo clam conuenisse vel ipss Potitio, omnem Gallicum apparatum in te fieri, teque unum respicere ratus,decreuerat Vrbena Neapolim contra tantos tumultus esse defendendam quare firmata Capua optimis firmissimisque prςsidiis copias omnes ac diices eo contrahit, ab que caetera loca relinquenda esse decernit. at quoniam res animo plane satisfacere non videbatur. cersitis Fertando Gon Zaga,alijsq; insignibus proceribus,req; maturius considerata, visum est Albano de tota re bellica non ita temere iudicandum esse, sed disquirendam csterorum quoq; lunam tum ducum 1ententiam in tanta rerum magnitudine, atq; de omnibus reparationibus de apparatibbus faciendis consultandum. hic alii censebant, si Gallorum conatus fieret in agrum Samnitum, eam prouinciam illis esse relinquendam, eosque excipiendos esse in Apuliam, quod plurimum ad rem propositam facere videbatur. alii ceniebant ut oppida locaque munita egregie instruerentur. vniuersasque reliquas copias conducere Neapolim contrahere: quoniam hostis expugnandis illis dii lius Occupatus vires absumpsisset . quae vel ipsa di turnitate temporis retunderetur, cum breui futurum esset ut tantis copijs multa deficerent. alij inter quos filii Ferrandus Gongaga, nullo pacto tantum erioris committi oportere contendebant, ut Albanus timere hostium vires vel tantillum ubderetur, cum primi bellorum successus maxime animos extollant spe illorum, quibus prior belli fortuna felix aspiraueriti at contra illorum non mediocriter infringant, quibus aduena apparuerit. nam victricia arma viistorum principum quique salutis 5c incolumitatis cupidi facillime sequuntur. ita enim suturum erat, ut si Albanus timere visus esset, mox illi subiecta oppida dc urbes commea tum, dc pecuniam, dc omnes bellicos apparat us hostibus suppeditarent. hortabatur Gonaa Samnitum fines egregie munire dc praesidiis validissimis oc bellicis tormentis, atque ita instruere copias ut ubicunque hostis castrametaretur se non tuto posse consistere omnino putaret. semper vero conducere hostem leuibus praelijs vexare, dc in aptioribus locis oportere castrametari, neque ullam opportunitatem hostis ipsi iis intestandi esse praetermittendam. Illud autem fieri poterat breui, quia Albanus, ut primum Gallorum aduentus nuntiatus fuit, pluribus Italis cohortibus conscriptis suas copias auxei admiserat qui sex Germanorum millia per agrum Tergestinum adduceret, Adtiari coque mari traiecto per fluuium Matrinum in regnum Neapolitanum ingrederentur . mittit in Latii ad Comite Populeu Gasparem FeliZium visu duobus alijs millibus veteranorum accederet. curauit ut quatuor veteranorum Germanorum millia a purpurato Tridentino mitterent ut duce Alberico Lodronio. sbllieitauit ri Barcinone tria Hispanorum millia mitterentur qui magnum aciti, pecuniarumque pondus secum adueherent in stipendia, cum etiam magnum equitatus ac to mentorum numerum contraxillet, atque omnia Samnitum Latiique praesidia plui inium auxisseti . Albanus ita ui structus, ne ulla suspicio trepidationis nasci posset relinquendis oppidis, aut agro, qui plurimum poterat prodesse, ne liber transitus pateret hostibus, si iter sacerent per Samnites. id mi neris iniungit ut curaret diligenter Garzia ut Arianum, Sancta Agatha, de Venusia munirentur. Sancti florius Capuae, Vespasius Nolae muniendae praeficitur. marcnioni Trivici illa cura commist, est ut munieda curaret Ciuitellam, Aternum, Pescolium, Theata,qm Turci classis metus imminebat quae Gallico nomine in eas oras Calabriae vetura dicebatur, Amiternum istius munita est c filix tas ducalis, Omnibusque rebus neccsiariis egregie instructa. dum haec parantur in Italia ad suturum bellum induciarum tempore, visum est Philippo regi perlbre accommodatum rebus. rarion burii
bellicis, si is uno tempore Gallorum Regi bellum intulisset in ea pacie Belgicae regionis. qua ad
246쪽
hi, i ivre ''at neq; curaret Gallorum rationem, qini se in Italiam ad ecclesiae Ro-
in Micutionem descindere profitebantumi non ut inducias abrumperent. ita enim ve- ροδε apparebat,ut rexisse copias in Gallia reuorare geretur, as mP si ni 2-m x0liς xum; omni commoditas comungendorum castrorum cum pontificio Ferciis inie) Misi i i ς' η' Opid'u i Q libera entur Insubres. Transactis vero indu hibistis At Duq; misituus, Antonius Tiresdus colligit cohortes in agro Piceno apud item milites conseribebantur,ita ut videretur bellum e multis Otibus uno i se Assis 'vi' i rupturum Req; poterat quisquam pontificiorum consilia percipest sis 'ς xv, mula supt i rem vexilla Germanorum, qui propter dissicultates terre ciis Boriis ;i, e uis φύ ς Vm i/ni pςnc erant amicti,M non fatis instructi. elapsis igitur indu
Sermatusis Setiam, Arcem Siccam. Privernum, Somninumq, recuperat. Ghisius coh dii iaci contulictis Valentium contendit,ubi simulantes ambo se proposito precio com- oriri in .. n. Vm l MVum postulare tentarunt animos illorum ciuium, quippe quos sciebantl l . U- , pς0-iVin regia mereri,cum nihil horum obtinuissen ad vim vertuntiar. erant δε-
Ndi: m,quer m alii erant Itali.alii Hispani tribunus militum praeerat Spol. spoluerintvshἡλ .ς δ i dc qui nihil aliud quam Opulentiam qua uis arte sibi comparare curabat, inperatio. - . U*qVς'.'iN S contemptor, quod initura late peruagatur in animis mortalium, ted tempestatis. ille multum frumenti per occasionem expectandaeo,
di sim unusqi populifra in arcem Valentii congesserat. est enim Valen.
ἡ inacissima propter ubertatem agri . cum planitiem habeat maxime fertilem. ito uta ad ripam Padi numinis, non valde mimita . quia situs loci non magnam visus est
, I, 2' .m 'Idi: M vsty ὸm iitra per aliquod tempus posset hostium impetum re
ri .. . . t G Jli copiae aduentassent silmma celeritate cum procul adhuc a dent tormen
. ita accendi ignes nocturnos in castris ad laetitiae significationem, rumorem uςu at , quod Gallicis armis raptum fuisset Ticinum. Illa fama ad Pestoliensem marini. - tra ncm in iocriter eius animum turbauit, cum esset Ualcntio auxilia misiurus, quam. iii fi -GnNV EVm QRI Iquitatu leriter aduolat. missus est interea tympanista, qui Valen P MSnisi rei adesse tormenta. Captum este Ticinum . omnia grauissima a Gallis esse ι Vel primum Ictum tormentorum expectauissent. omnem spem salutis in elemem . . .: in celeritate deditionis oportere collocari. Spoluerinus praesidiorum praesectus par p- le, etiam timore. ne diutius congestas per tyrannidem per belli Qrtunam meret, milites hortatur ad deditionem si vitam de lacultates incolumes Galli reliquissent , atqueie mT uis Sent. non enim conuenire dicebat pro militatibus vexillis pugnare, cum iam sepibs Hi penavi debeantur, sed vitam seruare incolumem, quando nulla laborum mercesi set proposita. his cum milites nonnulli, de Hispani praecipue non assentirentur, quia videren-
a d ut gloriamque militarem, pene luit a suo signifero sarista conso sus. Sed ta-T Juibus d m denique deditio. atque ita Gallorum arbitrio Valentium, de vile iud - δ' seruarasa facultatibus praesidiorum , ic ciuium . quam pontificio nomine ditum. iuntur: post huiusmodi facinus Spoluerinus, aliique complutin milites Ticinum
i Oriensein accedunt. traduntur in vincula. rei aguntur proditionis, quia munitis limam ap em mitio non modo ictu, sed neque tormentorum quidem praesentia expectata, nulla facta rui-
. nullo conatu tentato, Gallis hostibus sine puluere turpiter prodidissent. Signi, qui dpotuerinum sarissa petiuerat accersitus ad Pel coliensem accepto tamen libertatis diplo. ima e, α causis libere dicende,multis verbis prius increpatur a Pescoliensi,quoniam contra ius mi in iupctiorem magistratum insurrexerit. rogatur num se tribunum ita petere ausum iuremuit ammiare. Signifer audacter resipondit, dc denuo se petiturum esse si eandem turpitudi- proponeret, visus est igitur peream militudinem, animiqile constantiam non gregarius -- ις , quare I elcolientis illi tribunatum militum pro Doluerino concedit. at quoniam non consta- qui annuissent deditioni,&qui repugnaMt omnespr sentes milites in decides distributi sunt. udSulisque decidibus dati taxilli. cui pauciora puncta istium obtulisset e singulis deradibus, ex motopplicio sunt affecti. Sic decumati milites suspendio sunt necati in BIO Ticini, at praestan- - . ioribus capita liunt abicissa. ad hunc finem induxit Spoluerim timiditas. 6c auaritia eius militarisedecorta socios de participes. Cata. Tridentinus quamuis eam urbem. ut induciatum tempore iura Medus expugnatam a Ghisio repo-ret. nihil tamen obtinuit, quod diceret percam abru-P' 'meandi as, quae prior stlopetii id bellicis tormentis acies pontificias ei transeuntes inno- . . impinmmet. cum ita transitum sibi per arma parauisset Ghisius. mittit sciscitatum an emnit in- cu pontificis, Ferrariensesque apparatus ad constitutum negotium,qui se facile occupaturos Inmoriam dc Hetrutiam sperabant. Interea exeunt Roma per noctem Alexandri Columnae de Uinui aDEuctae cohortes, ut Hispanos Sc equites nonnullos in hybernis inuaderent, qui prosecti cymnte die tuos adoriuntu r. potiuntur loco. omnes aut trucidant, aut inpium: quae victoria h. . . ut diuturnae laetitiae, quia reuertentes Zagariolum, Sc ipsi in fugam vertuntur ab aliis inua. imus,multique capti Tybiit sunt addiicti. at Pallanius Dux, dc Stroara cum quinque millibus qui norum, Italorumq; peditum de sciscernis equitibus contendunt ad expugnandam Ostiam,
247쪽
quia commeatus inde intercluderetur Romanis, quam breui capiunt. illa potiti mox ad munitionem in insula diverberandana Ie conferunt, atque premendam obsidione. abi quotidie pugnatum est leuibus prςliis, atque cum Aquitani ad reparationes usque transcurrerent, multi illorum globis tormentorum laniati sunt. Sti Ega cmir ita delen Iorum virtute ac pertinacia vetat committi leuia certamina. animumque adiicit adibiam obsidionem. accidit iis diebus ut Tybcris propter assiduos imbres ita excreuerit, et alveus aquarum defluentium copiam minime caperet, quare omnes fossae munitionis aqua lunt replet c. plateaq; ira obducta. ut nemo ibi posset conlissere in ea tanta retrum dii ficultate Franci lchis Vltadus. Ortigiis Veranus,loannes Ualqueus Abulentis rem ad contultationem adducentes multis de causis censent locum defendi non posse, quare milites cile ad dedi vi adi or rione ii cohortandos; quibus paulopost Uriadus in hanc sententiam est locutus. si pro virtute tortitio ad dedis luctuae. l: militum .dc pro His p.rni nominis gloria decertare liceret commilitones, nemini dubi uiri u . esset ullos vetitum . nunquam neq; Gallorum, ii ; Italorum armis superatum iri. led quoniam ce li inclementia de loci ipsiu'm quo lumus. natura aduersatur,neqoe patitur reparationes vel nouas excitati vel initan rari veteres, cum aggeres huiulce multitioni ut videre licet ex arena constructi pauIati in per se.aesita 1 ponte. nulla vel virtute vel industria hollium collabantur. obscurum est quid se cendunt sit an uno tempore cum celo, cum fluminibus, cum natui a te re, Cum iam iam iis lura penuria commeatu cum magno hostium numero in loco aperto iam colla piis prope aggerib aes pauci pugnare poterimus exili uirandum prolecto est no minori, esse prudentie cedere tempori oppoctu ne cui nita res cogi quam victoriae occasionem Se gloriae acti piscendς opportunitatem cogno: cere. cum in illa re de glori de dignitate de imperio agatur, at in hac de Onan ibus, de de iacultatibus, de de vita iplorum militum praterea .eum iure oc militem de imperatorem de lapientem poste appellari,qiii non solum vincendi, sed etiam cedendi rationem cognouet v. his subiungit illis obtellis iacit cum uentis non dubio exitio ab hostibus talubre conlilium capiendum eine. neq; expectandum ut visu perent ut .nam cum sit munitio prope labet actata corroderibus Ne detrahentibus aquis: cam gleba arenota Se madefacta sit inutilis reiiciendis reparationibus; cum ex inferiore loco pugnaret, bificile tormentis hostium possint dilaniari, qui corbes terra oppicios adipos piope agger erexerunt ;cum nulla reliqua sit spes subsidiorum, decernenaum cile inqttit ut cedatut tempori, lor unaequa potentiori . hostium . nune aequissimas concessum iri abeundi conditiones, quas in tantis reruni dissicultatibus nemo sane mentis repudiauerit . eas si quis anticili me oblatas repudiet. furu-rum esse ut iplam munitionem tuo languine cum singuine hostium persundat ac demum it lis relinquat ob iniquitatem loci. cum sutatum sit ori numerum copiarum ut exercitus hostium tota munitione dominem neq; hoc quidem te dicere inquit. quominus paratus sit quamcunque fortunam helli reliqui subire voluerint, sed quia multo honorificentiorem existimet iudicati di cipi inam militarem omni temeritate . cuius dileiplinae est in rebus omnibus non minuς liram caeterarum facultatum cognoscere tempora de opportunitates . nilne elle omnium consilii quod i piens quod utile. quod honorificii insit iudicium iacere . tunc acclamaueiunt milites lais auli- ostia tempe tis ut Ucladus pro sito iudicio res componeret. sic igitur conueniunt praesidiorum duces rata. cum Pontificiis . ut praeter vitam N arma Sc tornientia cuncta pontificiorum arbitrio relinque
rentur : atque Hispani inde egressi his conditionibus ad urbem Antium Fortunae templo olim oppida mul celeberrimam contetndunt. Dux Pallani Hyeronymum Frea panem 5e Franci eum Villium ea recenta a cum magna italorum peditum manu mittit ad recuperanda callella infinibiis Velitrensibu . Pontificiis. Tuiculum scilicet, de Marinum, oe Cryptam ferratam , & Castrum , 5e Gangulphum . ubietat in praesidiis Ioannes Epiphanius cum septuaginta peditibus sine ullo vel annonae vel rin
Tuscuis, ma- tum necessariarum apparatu . Epiphanius praeter illa incommoda cum manipuli praele rim , styptδ ctus quidam cum ipso manipulo mihi una per obici iram noctem e meitibus a sigi et . postfς nonnullos tornient otii in ictiis atque conatiis militum compullus est ad deditionem. eo te nil re Franci lcus Columna Ad Vincenti iis capi eucca mittuntur ad reci perandum P.delan m. quo
facile potiti sunt. deinde Capiaucca ad oppidum Salicti Angeli in edito monte litum tecti porandum signa conuertit, quem locum tuebatur cuin valida Italorum coholi e Baiicellus Fa-hri anci sis , quo etiam post multa leuia certintina . repetitosque conatu, denique potitus est. . at Como Populeus per illud tempus recuperando oppido Sancti Pauli erat occupitus . iaquo ad septuaginta Hispanos trucida os sit ille nacinorant ab agrestibus accolis regionis , cui succrelcebat in dies suspicio ne prodetetur a ciuibus oppidi acceptis ab hoste conditionibbus . Pallanius Dux de his certior iactus cum Sirozza copiast illuc conuertit ad vo m. iubdiu i expugnandam . Comes cognito hostium consilio de propter vi bis amplitudinem , de qucidi itideret animis ciuium ad res Pontificias potius alpirantium . quam ad Hispanas, statuit illam v bem, quam se non polle defendere existimabat, relinquere. atque ad Uicum Valerium te referre. quo Feluus tribunus cum Germanis copiis concesserat. eo proscctus locum munit. duas Hrip norum cohortes locat. Amencam deinde M Ai Zohum profici citur, hostium consilia ibi commode obteruaturus de suppetias laturus Vico Valerio, si opus esset. Pontificiae copiae ad Vici V Ierii usque trimia interea castrametatae urbem ad deditionem sollicitant. recusantem se dedere o sident. at Cantalupum 5e Rouinium&alia quaedam castella. multique Vi inualeriam ab Hii punis deficii in t ad pontificios, ut quos iam pertae lum csset Hisipanae importunitatis . Populeus C nies ob hosti m potentiam inteli gens te in loco non satis tuto castrametam in esse ad Subiacum
se recipit. inde Anagniae 3c Frii sino posset opem ferre . non enim audebat sine bellics tormentis cuin multo maiore hostiuri numero praecipue instructa acie decerare, aut aequo marte coim
248쪽
suve, quam ibi stationem habere statuit ut in loco maxim Eopportuno . StroZZaqiri decreuerat omnino Vicum Valerium eta recuperandum. per quinque dies e quibusdam collibus iubet illum
murali bus tormςntis concuti, qui colles urbi imminebant. atque cum parietes domorunt priuatarum tenues essent promenibus, multae domus conquassatae euer I eq; sunt i quamobrem dissicilis via salutis Hispanis, ut in loco aperto dc retecto. paucisq; aduersus multos pugnaturis ostendo batur. aperto igitur satis amplo murorum spatio primus conatus suit Aquitatiorum, qui nullo ordine per ruinas inuadentes virtute ac strenustate defensorum ceduntur. his postmodosuccurrentibus italis acriter utrinque ac diu pugnatur. sed tamen ad extremum incredibili singularique mititudine Hispanorum cum magna utrinque clade hi rciiciuntur. Sitor Za percepto Comitis aduentae quadam captiuo iubet cani receptui. instaurari verberationem. copias in aciem instrui ad secum dum conatum. tanto igitur tormentorum impetu domos concutit, ut multi Hispani variis in locis collabentium domorum ruinis fuerint oppressi: quate H pani cognita detensionis dissiculi, te mittunt qui agant de deditione . at pontificiae copiae morae impatientes. praedaeque cupidae scalis repente admotis urbem undique inuadunt.&in ea parte praecipue, in qua stationem habebant Hispani , q ui statim in arcem sir recipiunt. Pontilicii milites partim portas infringunt ciuitatis . par tim per ruinas murorum ingressi obuios Hispanos timIdam . ac breui arce quoque potiuntur. nam cum urbem caedibus atque direptionibus repleuissent. Hispani qui in arcem se receperant. Omni protiuς spe defensionis abiecta praeter vitam cuncta arbitrio victorum concedentes se dediderunt. I eneti tantos bellicos apparatus ubique coniurgentes in Italia intuiti rebus tuis mature confisendum csse rati s homam contaienum mittunt ad recognoscendas. muniendas que urbes, quas habent in regione Cenomanorum . missi ii int duces qui mille dc quingentos redites conicriberent ad augenda praesidia . conscripti liint equites c tum L quinquaginta cataphracti ad supplementum lexcentorum, quos Veneti alere solent. tot enim iam iniuriani nnullorum praesectorum ordinario numero paulatim des crant. datum est S sortiae Pallavicino honorificum stipendiu. qui fuit uniuersis peditibus praelectus. sed quoniam semper habere solent ordinarias triremes triginti& sex in simi Adtiatico ad illurica Ioniaque litora tutanda, quia dicebatur ingens ciallis ita strui Bygant ij. fit senatui consultum ut quinquaginta aliae trirem mitru rentur, adderemurque Oidilaariis ad propulsu das iniurias barbararum gentium, quae facile coim uolant ad spem praedae. nisi paratos esse opp et tune delensores viderint. nulla laeve habita am icorum vel hostium differentia. Ghi sitis cum Ualentii plures iam dies moratus esset de omitibus robus Romanis certior factus,apparatuque Ferrariensi. ante quam castra moueret concilium luis proceratius indicit: inter quos praestantissimi viri fuerunt Bri iacius, Umalius regulus. Ludovicus Biraguq , Ut mercatus. pio ponitur in eo militati concilio in consultatione quid agendum videre. tur in Gallia subalpina. in quo variatae fuerunt sententiae chim aliud alij sentirent. fore nimirum si bellam ibi coniunctis vir bus gereretur,ut diuerteremur Hispanc vires a Pontificiis finibus vexandis. cii ex illis huc copiae necessario essent reuocadae potet iust rebellia quod coluctis pus. Equod
distractis in varia loca gemet turaim Gallosoc annon copia habituros laciliore, & auxilia sicu deessent accersend hquod maxime potui illat, si aliqua insigite impreissione in Insubcia seciment. cu omnia prospera fortuna fausta feliciaq; sequatur oc adiuuet.decernitur tamen post multas in utraq; parte adductas rationes comuni colentii ne debilitaretur praesidia Galliae subalpinae. xt Bri tactus Iuli.ini Taurica teucriatu Linfestetq, in lubres pro Opportunitate. que sibi osterretur quod ipsu fieret a Di tam εἰ caeteris ducibus . Gisius ipse dimisso concilio ad summum ducem laederationis Ferrari ense ii ducem contendit, ut cum eo decerneretur quid contiij de praesentibus rebus esset capiendum. sic igitia r suis copiis iis agrum Placentinum vexillis explicatis lictiacit. at quia exercitus esset prope
Ticinum trantiturus. Pel coliensis rebus bellicis cum summo imperio pr sectus in Insubria Guardui allum egregie munit. ne Galli transeuntes oppidum illus occuparent. deinde firmi 1limis praeliciis Casali maiori, id est oppidi nomen impositis ipse Ticini moratur. scii tamen paulo post
Oua omni equitatu ac peditatu in aperto castrametatur. vi commodius quid moliremur hostes Obseruaret. cardinalis Tridentinus ut magis etiam suspensos hostium animos teneret. gregarias Nuccollectitias copias e quibus uis ordinibus Mediolani conscribit. sed huiusmodi militta lubi. tarii tacitae surit constautiae ut vix Buaal cum profecti coeperint multi aciem delerere . qui grauiter ferentes vel prima militiae tu dimenta, prim que labores domum resugerem. ipie tamen cardinalis camillis. qui permanserunt in castris. vim tutum iteraiicit. Pei colientis vir rei bellicae peri.
tus ac dux vafer transeuntem Chisium per vestigia subsequitur.ivi sicubi commode posset, hostem a tergo adoriretur.., adicereique is digni aliqua clade. sed Ghisius ita stipata condensat, que acie procedebat . ut minime cis di r'sset. Chisj copiis in agrum Placentinum protecta ad Fidentia Octauit reguli mandato fit magna commeatus copia, ubi Chisi iussu omnium rerutri
solutum est precium, atquedill nter edictum ne cui fieret iniuria . est una profecto rerum disciplinae militari maxime necessastiarum obedientia, quae lola non modo si de uerit in castris. v rum etiam si obdormiuerit, imitiles cssicit omnes bellicos apparatus . Omnemque rerum bene ginrendarum opportunitatem saepius subiremt. 1 in iis quoque, quae Ipectant ad iaciendam coepiam tacilitatemque commeatuum non mediocris adhibenda est diligentia r quia vel si rumor exeat e castris aliquid impune direptum fuisse a militibus , iacile qui per summum capitis distrimen atque periculum omnium edulia portant in castra deterrentur, multaqNe penuria
post inodo lalborare incasti is neceise est. neque illud sane negligendum . quod vel leuissima de causa acera i me punienda sunt aulites in rebus huiusmodi, cum pet omne impunitatem sunt insolet ex
munitiones instruunt &eopias eolis ligunt.
249쪽
Militet nostri teporis quales .
rarie colloquia de rebus agendis.
Dolosum sactum Caraseaduersu Ducem Floreu-
D legationis Oratio in senatu vene
& intolerabiles, ut qui non ad aliquam honestam disciplinam aut rectam vivendi rationem. sed ad
omnem omnis linium is de audaciae de temeritatis liceat iam ita caitta ex imperio Sc obletuantia logam sibi confiugille videantur. Nam ccite quid cin tex S colluuies oc sordesciuitatum, in temporamin idi licet perpetuoque cxilio damnati, tanquam maligni humorcs ex vi bibus per vomitum crecti, ad speni praedandi ex latrocinatidi ina pimitatem reipia, at nomine ad bella concauun t. Glusius pol tero die ad Burgum sancti Donini castra mouet, xbi etiam per benigni e acceptus ab Oc vuto commeatus omnes necessarios inuciur. hinc ad Regium Lepidi i .er capit, pontemque Len-ciae prate grcisus, qui fluuius Insubram ab Aemylia pro uilicia disternia nat .ioimidabilis magis rapacitatem, quam ob assiduam copiam aquarum, apud iplum fluuium castrametatur . et leni mea Cligendorum castrorum coniuetudo, ut pluribus e lateribu, vel flumina vel lacus vel ali illimas tollas, aut lacunas habeam, si fieri ponit; sanautem lauem ex aliqua parte . nam Hon lota aquationis 5 ligirationis commoda spectanda lunt, sed etiam ut peditatus Gllis sit Q iactus per noctem, si immine.it ho uim periculum. ne pollit hollitis equitatus in plano S aperto loco repente immunita castra adoriri. quod si locus valde ab ipsa natura talis paratus tuerit locandis caliri, .na alto erit comi noduis quam parare per multos operarum castra sequenti inti labores. Ferrariensi, Dux aduentu Gallorum petoepto cum octingentis equitibus & Iux millibus peditum ex urbe Regio Lepidi obviam procedit ad pontem Lenciae, cui &iple Ghisius cum nobilioribus E sitis fit ob. Diu, . ubi propius ventum est, Ghisius ex equo desiliens horioiis causa pede, obviam accedit da socero Sc eidem summo imperatori mederationis . huic reg o nomine in lignia offert thmmi imperii eius expeditionis. quo tempore ingens facta est militatis Iallitatio multis tormentis displo sis. de omnibus scio petiis praesentium copiarum. inde motis calicis uniueri e copiae Regium Lepidi accedunt, ubi erat Caraia cardinalis nuper Bononia protectus. poli mutuas salutatim nes M amplexus in dicuntur in diem posterum militaria comitia omnisus ducibus insigniori biis, in quibus decerneretur de summa expeditionis sulceptae oc quo picto tota res esset transigenda . ubi conuenissent, variae propositae iunt sententiae in us comitiis, siquidem alij ceniebant praeliare vi coniunctis omnibus praesentibus copiis insubria primum inuaderetur. 5 Cremona repentino aduentu tentaretur . ea VIctoria parta Ticinum expugnaretur . ad quod videbatur
plurimum iuuare Britaci i virtus M industria , qui agrum Nouariensem hostiliter inualuerat. oc praesidia praeterea Valent ij, qtiae proxima quaeque hoi ilia praeditionabus dc populationibus vexabant. nam his tot tantisque perturbationibus implicatus Pel colientis videbatur non mile tot in locis tantam belli magnitudinem ivit mere . quare breui tuturum erat ut omnes vibes Inlubrum venirent in potestatem Gallorum . alii di ilicilem de duram nimirum hane prouinciam dc periculorum plenam arbitrabantur, quia pollet Albanus magnum equitatum M peditatum ex agro Neapolitano, ex Apulia , Calabria, Sicil a , caeterisque subditis locis collectum , atque e tota Hetruria adducere . dum Galli in harum munitarum urbi uin expugnationibus tardaremur . quibus copiis posset vel in aperto postmodo facillime resistere . si non est e lo perior. Idcirco alu putabant utilius esse si inuaderetur ager Florentinus, atque tentaretur Senam pristinae libertati restituere , quo pacto dc lubditorum fauore non mediocriter viorentur , de Neapolitanas vires ab Insubribus disiungerent. eius sententiae praecipue Stroetosuisse amor serebatur sempiternus hostis Florentini Ducis , 5c inter Gallos non paruς automatis propter peritiam rerum bellicarum. Catala dictus est clam per negotiatorem a Florentino Duce extorsisse ut promitterem ut multa millia nummum , nisi mallet Stro ea ira consilia inter duces praeualere intra certum tempus dissolutum iri, atque ita factum est ut Strogaeanae sententiae repugnaret Carata in illis comitiis, neque pateretur tantas vires ad Hetruriae deuastationem conuerti, quod quidem factum est, ut dolus arte retunderetur. Carasa idcirco inuadendum eme agrum Neapolitanum colendit,ut inde bellum diuelleret eundumq; per agrum Picenum. cum i pie ex alia parte Latii tantum regionis esset occupaturus in agro Latino, quantum collibuiss et omnem bellicam faederatione Pontificie defensionis gratia filisse instituta quς desensio certe nulla videretur si in Hetruria. aut Iniubria occupanda vites retardareriit.aut debilitaretur. Ferrariensis dux quoniam hec probabilia viderentur,reliqua omnia centet esse reliquenda hortaturq;
Ghisium ad Pontificis desensionem. ipse cum suis copijs sibi manendum iudicat, quia non satis amicum Parmentem duce putabat ob res nuper cum Philippo rege composilas .cu etiam aduersus Hetratae vires emet instructus. sic enim Gfirmauit Carata oc Ghiiij animos qui plurimu eius principatui ex ea parte timeban : qtiamqu1 Carata celeb.it ut Dux ipse una cotenderet in Latiij. quod Gessius nulla ratione assentiebatur, cumst euenerit ut qui cotenderet ad aliena Libiugada. ipli absentes E suis urbibus ad Qcis in perpetuu exl si fuerint post tot tamq; varias de rebus propositis disputationes pro iudicio Gliiiij ne res altercationibus distraheretur, quae celeritate indigebat, ne vires interim hostes ad augerent. sed quam citissime disiungerenturae ecretum est ut Fertarienses copie statueantur .dum Bitiacius Inlubrra infestaret,Ghisius oc Carata erectis ad profectionem vexillis Bono tuam contenderent. atqu i Ferra ciensis dux relicta copiarum cura Alphonio filio Venetiasse contulit . queritur Philippi Regis orator apud Uenetos Regio nomine Ducem Ferrariae nulla abi inio Rege accepta iniuria praeter aequitatem Hispano bellum in serre . hortatur Venetos ad arma pro Philippo rege. oc pro aequitatis , iustitiaeque defensione suscipienda . inuehitur veli menter in Pontilicem M Henricum resem, viqnorum alter abruptis inducijs simulatione Pomtificiae defensionis auare Italiam inuasisset; alter ut qui ereptis per iniuriam ad opulentiam coniuncto tum iacultatibus Ronianis proceribus, conaretur suos per multorum ruinas efficerat ditio.
250쪽
uores: quippe qui legitimos dominos suis oppidis ac principatibus inique priuaret, atque immeruis ciuibus vitam eriperet. munus este in qnit Veneti tonatus, qui se iustissimum est sem. per professus esse et ab ipsis urbis fundamentis, nou quidem nemini inserre iniuriam . quod iaciunt etiam netaru homines metu penarum & legum i sed prohibere pro viribus quoad fieri
milit, ne cui irat ili uria, quod unum est regum tantum M potentiorum bonorum principum an uirus . Fertatiensis dux Venetras profectus illas tam acroacculationes. quibus dicebatur esse 1ummus Imperator tam absurdae i*derationis, diligentissime diluit, tamque honestas stderationis causas attulit, ut Veneli pro neutra iactione arma sustipienda, sed inter duos :ummos princi . pes de pace agendum putarim. dum Ferrariae dux Venet ijs moratur, obsides Correstri contra omnes pactiones ac iuramentum cardinalis Corr ij monitu Ferraria diffugiunt i Hispana pie sidia in urbem Corregis ad aut runtur a Pel coliensi liniatissa: quae res postea cauta luit ut bellam intra fi Des eius Dacis gereretur. hic nuntius magnopere animum Ducis perturbauit, qui de ceteris oppidis quoque vehementer sollicitus sub mediam noctem Veneris dii cedit, quantauit e fieri potest celeritate Ferrariam reuersus auxit Mutinae, Carpi, caeterorumque Oppidorum praesidia . curat mutione ira quandam iacienda in apud Bastiam ad elautas reprimendas, ii quae periplum Padum mitterentur. Caeterum Glulicis Bononiam prosectuscum nullos bellicos apparatus a Pontificiis si-ctos videret, conqueritur non ita promi ilum esse regi in Gallia Lutetiae . sed eum dicerentur e se decem millia hominum magro Piceno oc Asculano praesertura. omniaque parata esse, sicutia egi promi ilum ni erat, placatur, Omnisque eius animus conuertitur ad bellica conssilia . prinponitur ibi comultandam vitae maxime regnum Neapolitanum inuadere oporteat. num ex agro artiolano an Germanii, Ciuitellaei atque denique decernitur vlltraiecto Truento numine per Ciuitell/m procedatur, quod ea via videretur ad commeatuum facultatem irrasis cile accommodata. huc accedebat. quod in ea parte oppida quoque non valde essent mi nita . quae iacile poterant capta & ipia annonae copiam suppedit te. Ghili is inde cum quingentis operis, duodecimque muralibus tormentis castra mouet, imolamque poli Rauennam vi Fauentiam Sc Forulos Sc Caelenam praetergrcssus Ariminum peruenit, ubi suas copias, navit. lia bat in castris quinque Helvetiorum millia , quibus omnibus prxerat cum imperio marchio Rumeus irater aptius Glii sit . quatuos Maaetorum, septem Gallor uua dc Aquitanorum militia , non nullosque Prouinciales . equites cataphra siquadringento, de quinquaginta galeatos mille dc quingentos M quinquaginta, multatq; praeterea italo tum ducum copias , uulnumerus ad viginti cic duo millia armatorum accedebat. erat praesectus Gallici omnis peditatus etegulus Nemetocernensi s. castrorum magistet Sipierius. Motteus Ac Tauanesus marcici allit Orius exercitus , quod nomen apud Gallos copiarum praefectum significat. Ghilius iura comasata censas Amrimi iubet Elum contendere, ipse ad Vibularem Ducem Pisauriata inde Romam ac urus proficiscitur . excipitur ab illo Duce perhumaniter, multaque hilaritate. mox Romam prolectus communicatis rebus omnibus cum ii immo Pontifice ad suas copias, quae Firmum accesserant, reuertit. Bri lacius interea magno exercitu collecto signa inlasta conuertit ad oppi-Qum muniti uimum inter Villam nouam Ac Astam atqueC armaniolam. quod Vallem Feneram vocant , ut quo erant Hispana praesidia. illud diutius obsessum ac per diem atque noctem assidue torni ciuis concusSum tandem Ob annonae penuriam compellitur ad deditionem . atque solo aequatur. illa victoria Elatus Gallus castra mouet ad occupandum Curastum oppidum in loco edito situm , annota aeque abundans omnis generis, quo etiam potitus per deditionem diligentius munit, impositasque lumioribus praesidiis sibi ad usus bellicos reseruauit. erat Alba. rus per illud tempu4 muniendis oppidis in Samnitum prae tinorum aue finibus oc patus. atque eius rei causa Asculium etiam ad ipsis fines miserat, cum ipse Neapoli protectus Sulmonem peruenisset. deinde Aternum x Theatam oppida curat munienda . Sancti florius Ci--elitam . mittitur praeterea ab albano Franciscus Columna cum teptem Italorum vexillis duob que eo in m ad recuperanda quaedam oppida Paliano finitima, Cautim scilicet Cappenium ec U montonium.&quς statim relinquuntur a praesd is ad Montem Qrtem 5e Anmmiam profugientibus. Chisius in castra prosectus ibi aliquot dies moratur. at.Antonius Ti-1aldus cum mille M quingeniis peditibus italis , quingentis lectisiniis Gallis, centum&uuin. quaginta expeditis equitibus Campilium accedenς Oppidum obsidione cingit, Oppidanosque sollicitat ad Obsidroncm . illi cum sex dierum spatium ad respondendum poposcissent, stalae
5 minos clam eriguntur. milites ex ea parte, quae Castrum nouum prospectat domum uuas, dam vicinam ingrediuntur. ad cum animaduertistent oppidani tormenta quaedam in eam domum cisplodunt, quamobrem fit masna caedes inuadentium. ea ita orum clade commotae reliquae copiis undique per vim cum scalis inuadentes in oppidum irrumpunt. obuios ad unum trucidant . omnia diripiuntri praeter tertiam oppidi partem , quae se aerius diendit . cum totum ad oppidum in partes tres esset diuisum . illa pars quia acceptis conditionibus se dedidit. minus malorum certe passa eii. magna praeda in hoc oppido, vel potius vibe iacta fui se dicatur. cum praeterea Optimorum vinorum & annonae copia tanta reperta si, ut totus Gallorum exercitus pecatiquot dies sit recreatus. I iraldus ita Campilio potitus , interamniam versus castra mouet. illam facile capit per dedit onem , unde incursiones iaciens per vallem Siculam vocatam omnia loca ad luliam usque nouam infestat. cum Ciuitellae praesidiis frequentet leuia itiditaria. que praelia committuntur. co Ghisius cum omn)bus copiis prosectus Ciuitellam acerbissima obsi