장음표시 사용
271쪽
randam. Sollicitabatur Lotadellus partim precibus, partim minis, partim etiam inuitabatur largi
tionibus ad rem prorogandam, ut dicebatur,dum conveheretur reliqua necessatia materia murinxum, at reipsa dum literae ac nuntii temitterentur ad opus impediendum, cum lamentationes. αquerelae frequentes ad resem Cantabrorum deserremur. Cantaber L Uellum perliteras acceo sit. cunctanti minatur si sibi principi illius regionis regia mandata prius non deserantur. instituta opus necessario intermittitur dum redeat Locadellus qui non ignarus i comitiorum habitoru Lutetis cum neque in hoc neque in illud periculum vellet incurrere ob Gallicas seditiones, occuli , que odia iactis certioribus per literas Henrico bc nestablio citatis equis ad Cantabrum rege con . uolat. Nunc vi, nunc omni humanitatis genere distinetur,quia videbatur omnis lpes deserendi oppiduli in mora dc dii trahendo negotio tale reposita. Veruntamen post multas altercationes cum maxima indignatione ciuium iaciuntur profunda oppiduli fundamenta per multam scatentium aquarum dissicultatem. H agebantur per id tempus, quo erant in quinquennium iactae induciae cum Philippo Hisparuarum Rege atque fractae postmodo suerant hae iple induciae. Idcirco essectum est ut Henricus vereretur ne praeda relictus esset Uando mi ae iactioni, si illam atrocius irrital set grauissime ferentem excitati illam munitionem cum magna pars Gallicae nobilitatis es et in plicata bellis Italicis ad quae accesserant praecipue duces complures cum Ghilio summo duce eius expeditionis. iubet igitur oppidulum portus Santonum impcrsectum relinqui. Sed quoniam inclinatam ac prope cadentem fortunam Omnia aduersa urgent re impellunt, nisi prudentia succumratur quς una pi urimum vel impedit vel tardat aduersae ec intestae fortunae cursum accessit ad caelo Nieo Iai pol- ras Gallorum calamitates,quas per infelicem pugnam pasti erant . ut Nicolaus Pol leuillius regulus leuilli visus histii ducis Sabaudiensis lactis permultis incursionibus iii agrum Biturigum cum decem millibus peditum ac mil le equitibus cuncta ferro ignique populabundus abiit meret. idem ausus est Avari. cum metropolim eius regionis obsidere, actiter inlcstare, sollicitare ad deditionem. est autem Aua. ricum urbs in finibus Biturigum opuleta Se ampla, non procul a Ligeri fluuio polita. qui in finibus Boiorum e proximis montibus ortus per Turonum fines oc Pictonum decurrit in sinum Aquitavnicum. regio Biturigum, in qua situm est Avaricum. fertilissinia est omnium prope rerum ne a Narum, atque urbs ipsa multis nobilibus aedifici j, insignis. Hanc urbem infestanti Polleuillio nuntius actitur Gallum collectis magnis copijs huc propere aduentare. Ille fortunam belli minime Gperiendam esse ratus cum tam paruis copiis, eas in tutum recipit. Nam auctae laetant Gallicae octo Helvetiorum millibus, totidem Germanorum,quatuor veteranorum Gallorum peditum, multi que Italis cohort:bus,dc tribus millibus equitum cum triginta muralibus tormentis. Chisio ex Italia illuc profecto detertur summum imperium rei bellicae,5c primus locus in castris post ipsum Hericum. Quae copiae cum non asperuandae viderentur Henrico deceruitur in militari concilio ut Hispanus hostis per vim armorum ei jciatur ex ijs locis quae anno sit periore suerant occupata. Illud tacite cotagisset, nisi adhuc vires Gallorum aliquantulum filissem dictaeactae Polleuillio ex agro Biturigum expellendo. nam ea res accommodatum & idoneum tempus concessit Hispano hosti ad op- pila Ueromandum Hannum Chiatelletum munienda ad protegendosq; sines Belgarum; etenim tempus fecit eam expeditionem dissiciliorem multo ac incertiorem. His accessit niolesta aeris iam clementia, cum acerrime hyemareti& annonae penuria.reiq; frumentariae cum uniuersa regio fini. tima populationibus de incendi js fuisset devastata. His tot incommodis coactus est Henricus constitutum dc stabilitum negotium differre in tempus magis idoneum. Veruntamen ne colle iam copiae interim otio de desidia, grauissimis pestibus omnis humanae vitae, labefactarentur . quibus nihil magis eneruat rem militarem, decernitur omnino aliquid tantis viribus dignum esse aggredi Sdum. Quoniam igitur iam insignes copiae undique accitae confluxcrant ex Italia, Helvetiis, uniue ita Gallia comata in Ucrmanduorum regionem, dc reliquiae praeterea exercitus superioris anni, He ricus secum in animo cogitabat qua ratione acceptam notam superioris calamitatis honorifice de coh e , t et obliteraret, resarcirciq; damna accepta. Petrus StroZZa proponit Iccij portus, ea est urbs Aci,' tannorum Cales vocata, expugnationem quae etiam in regio consilio militari clam fuit instituta, atque quamuis eodem consilio StroZZadc L Uellus induciarum tempore formulam vi bisoc Risbani siue Icie arcis calamo expressit sent,que explorauerant ad expugnationeni, tamen denuo accedunt clam explorantes an tormenta bellica propter arenotam loci naturam commode attrahi possent,quod iactum est sub finem anni. Vbi visa essent tormenta posse attrahi, iussae sunt copiae illuc iter facete comitantibus Ghilium summum copiarum ducem Thermeo. Umalio, Andelotto M morantio, Neomagensi, Annuillio,arcis Surioniae proceribus atque aliis insignioribus permultis . I I s 8 Istud autem fiebat initio mensis Ianuari qui annus suit octauus supra mille quingentos dc qui imquaginta talutis nostrae. Hi proceres stimulo glorie impulsi, quae omni stimulo acrius urget in omnes difficultates ac magnitudinem periculorum. superatis de neglectis durissimis & acerrimis Iesii poreus anni atque hyemis frigoribus ad Cesoniacum nauale naetantur castra, siue ubi fuit Ictum est auteta oppo. portus in maris oceani litore situs Icium ab antiquis vocatum. ubi mare Arctoum Germanicii irini pQ u ni inari incipit, sicut Britannicum quod vergit ad meridiem. Viri vero ipsa Iccius portus ambitumdu P '' habet non valde amplum quippe qui non excedat duo millia passitum. figura vibis est quatuor laterum,cuius duo latera circiter septingentos habent passus,at reliqua trecentos. posita est in loco traiectionibus in Britanniam laciendis peraccommodato, ac fere e regiolle urae oppidi Britania,
ci. Distat parum a Graiaelinga tria millia passitum nimirum cui finitimi sunt populi Caletes siue . . Calesii de Morini de Nervii vocati. Urbs certe ipse di estos Normaniae portum habet satis amplit *μ ia cccipienda navi: cui arx urunci Risban una x ocatum ut limis aggeribus dc fossis aqua ma' rina
272쪽
rina plenis munita. latera patum habet firma, quae possint uerberationibus resistere, que urbs pletrimi reser re ad rem bellicam uisa est, quia nullus facilior, breuior, aut peditior est traiectus in Britanniam quam urbem cisoardus Tertius eius nominis Britanniae Rex anno salutis nostrae septimo post mille trecentos de quadraginta profligato ingenti praelio Philippo lexto Gallorum rege Britanniae imperio adiecit. Plocedentibus itaque Gallicis copiis. praesidia cui u stam munitionis . quam Britanni in pago quodam excitauerant, qua ibatur Neunambrigam,uisti consertissimo globo Gallicorum selopellariorum accedendente turpiter munitionem delerunt, sibique fuga salutem comparare nituntur. Galli contra tanta alacritate fugientes Britannos insequuntur, ut uel ad pontem unambrigae iugarint, quamuis Britanni multorum equitum paludumque uicinarum beneficio undique pollent protegi: Sed enim ad portas utque pontis Ne unam brige Gali i cum Britannis Neunambri mistim profecti uirtute pleientium praesidiorum repelluntur est autem Neunambrigatiobilissima ea munitio. munitio a Britannis erecta Sc credita, quod peto cultas qualisam aquarum uias subterraneas aqua marina tranImittatur ad Caletum populoru uel Calesiorum ad Celoniacia nauale alluenda per maris ipsius incrementum, cum per clandestinos aquaeductus exudante mari in subiectam planitiem instar lacus cuiusdani aqua in fossas campoSque urbis circunfundatur landequaque . ex altera parte Ghisus ex altera Thermeus hanc munitionem ad expugnationem in diem crastinum explo antrion sine multo tormentorum bellicorum strepitu. quae multa in utrumque disploduntur. Rursus autem per noctis obscuritatem Ghisius Ec Strogra δί Umalius Sc Thermeus. aliaque non nulli insigniores duces portum de aggeres de arcem Icii explodant,quς arx de sendit eam partem urbis. quam pro picit illa exploratio tam commoda accidit, tamque facile urbi propinquant.nulla ui oblata difficultat eo innia pro sententia inuestigat mi. Caeterum Ghisius obteruata decrescentis aquae marinae oportunitate hortatur Ruidanium Allegriumque pioceres ut fauces potius . per quas ille adiri poterat obturent, quare persiaininam celeritatem perfecta decernitur ut portus le Ne unam brire munitiones uno tempore invadantur. Di recta sunt utrobique per noctem bellica tormenta inter corbes gleba repletos de aggeres excitatos protecta . ubi primum illuxit, cum incredibili frago re de strepitu omnia concutiuntur. at Ne unambrige prςsidiaqtiimuis multos globorum ferreoruictus expectassent, latrae crebritate dc ut tormetorii diligentiaqmostis detrita defecta munitione sese fuga in urbe Iccium portu recipiunt. Nec ita multo post Ris,ani quoq: praesidia letuantia idem in Neun mbristitutum consternatis dc attonitis prope animis ob incredibilem impetum, inexpectatamque dilige g turpi πtiam Gallorii hostium cum praesertim multa Gallica n Maigia ac ellulent e Normania, cum m uaderetur po noctem oppidulum sensim in se urbem Omnia recipiti t. Nam sane quantum animi dc audaciae ac uitium iii ccrescit uictoribus ob felices rerum iucccellus, dc prolpere, glorio: eque ge- .
stas, tantum audaciae uel etiam magis plerumque uires adimitur ι cum fortune prosperi euentus ' ' VR ' primi sint, at reliqui tribuamur imperatorum lapicntiae de uiri uti ac iudicio . si quis opportunitate a fortuna concessa recte uti sciuerit . Ghi: ius capto Risbano oppidulo muli si bellicis tormentis, multisque hellicis apparatibus potitus suas uires auxit. hostium depressit. ut autem omis Ipe; sub idiotiim urbanis praesidiis ad meretur, adiuncto sibi Um alio regulo castra deligit ad Gisnensem stu uiam quo iubet uiginti oc sex cohortes Gallici peditatus, et Germanos Ringrauit, de multos alios manipulos cum Surrioneo ac Tauanesio tribuitas castra transferre. Ex altera parte urbis,que in medio relinquebatur, Ghisius ipse cum suis copiis ad aggeres portus castrametatur. In illam paliena urbis,que portam dc aquam prospicit, lex cannotata dirigit, de tres c lubrinas. Quindecim cannones praeterea instruit ad dilrumpendam portam cum reparationibus. aliisque quibusdam turribus, quiς milites longius arcebant. Ubi ita per primiam Sc alterum diem cum maximo impetu magna pari muri esset ycostrata. mareque uel geri decreuisset. iubet And lotium praesectum Gallico peditatui cum mille dc ducentis iclopeianis. m illisque loricatis, dcco serio nobilium manipulo tipas propinquς s ς occupare fossam ad portum usque ducere. repara- tiones eligere, ut ad fossas utque portus demoliendas accederetur. Illis enim disruptis atque decisis aquam abduci posse sperabat atque ibi castra poni. his tamen iit sis non sufficere ad oppidi expugnationem. apparuit sore utilius si propius accederetur. iubet itaque torimenta propius trahi, quae nagis proprinquare opidulo poterant, quam urbi . atque, per cam noctem. quὴ postea secuta est imperat lex muralia tot menta in illud dirigi, deinde alia tri lata his adiungit captiua, quae ad
diu et berandos tuos dominos conuertuntur. Id uero fit tanto tirepitu. tantaque diligentia ut ni a. sita parte natui deiecta de instrata decretum sit postridie eius diei, ubi primum illux iis et, ut inuideri inuadendam aquis decrescentibus . ne tamen tempus laterim inimi iter transigeretur.quia spatium quoddam muri apparebat non nihil posse conatum N accessum militum retardare, rodimenta eo directa conuersaque sunt. Iubei lir Agra montius regulus centum expeditos sciomita. Nos paratos hahere ad exploranda Britannorum consilia ubi aquae decret cerem. Ghisius ipse. quoniam Stroaga deduxerat centum sci et tarios ac totidem operas per noctem ad occupandas q ac dam domos apud portitin unde agger duci posset ad aggerem usque Andelotti, ebdescendit. Perillum aggerem tantum commodi Strozra consequebatur, ut ibi consistens non solum locum illum pare dedetiam eius beneficio potiretur uniuersis portu, prohibererque ex urbe ostensuros aut ingressuros in urbent. Illud quanti reserret ad uniuersiam rem bellicam intuiti Britanni omni eo natu hostem repellere nituntur.quare crebris scio petiorum, bc minorum tormentorum ictibus circiter triginta e StroZaeanis dilaniatis aut transfixis cogunt ex eo loco recedere . At Ghisius Helentem opportunitatem non amittendam ratus duces non nullos mittit ad explorandam ue
273쪽
Delum errorem cogno- seere, lapie- turn ante cognitum deuitare
Ieeia portus ratio pro rege Gali
herationem. Iussi sunt centum selopellarii ac totidem loricati Agramontii procedere cum due tis peditibus Pienni j reguli,quas cohortes Ghisius ipse post ni o vadantes per aquam pube t mconsecutus est cum suis copiis instructis ad tutum vique murorum. missus est Umalim dc Meminrantius,5c alii insignes procer .qui conarentur cum suis copis, per vim irrumpere atque armis vibo ori .im comparate. Illi gloriae stimulo compulsi tanta militudine Malacritate istud faciunt, uto, Nos quotque Britannos trucidaritar, repulerim, iugarint, ruinis potiti sint, reliquis in urbem inclusis. Hi cum oppidum per inertiam deseniorum ac praeter spem occupassent. iubentur in oppidoc strametati. neq; lotu ut illud iii missimis praesidijs tenerctur, quod prope te cepisse videbantur somniare. led etiam ut detenderetur pons, per quem erat aditus in urbem. Ut autem praesidia ibi essent aequiore animo. Ghisius duos tuos fiat res & magnam partem nobilitatis Gallicae ibidem statione habere impetat atq; succrescentibus aquis marinis ipse in castra se recipit. Caeterum Britani demore stultorum, cognito errore post tactum,quod oppidulum tam turpiter de damnose reliquissent, per quod omnis facultas subsidiorum prorsus adempta esset, decernunt omnia pericula, omne B dilli cultates clIe lubeundas dum illud recuperetur. Conterio igitur agmine armatorum magno iacto impetu in apertam portam oppiduli prorumpunt. Sta Gallos mirifice paratos inueniunt ad eos impetus lustinendos. tam atrox, tam diuturnum tam pertii loque praelium utrinque commitititur, vicum diu pugnatum sit multi ceciderint. Victoria tamen quamuis cruenta,mit apud Gallos qui singulari virtute eos ad portam utque repcllentes inlectati lunt. Sed enim cum auidius processissent inimitentes Galli. multici; urbanis tormentis laniati finis l. quae ad portam directa eo consilio suerant. instauratum est praelium. Britanni cum acii ter pugnarcnti tamen circiter ducentis sir γrum amissis denuo Galloca virtute s indutur;quamobrem abie la prorsus omni spe recuperandi oppiduli rursus in urbem includuntur. Galli ne te pius cogerentur de ipso oppidulo dimicare, portas
claudunt. tormenta in inuaturos dirigunt. Omnem Imm recuperandi adimunt. Britani deiecti de spe recuperandi oppiduli, atq; mitibus auxiliis eodem tempore qila aliunde accedere non pote rari , pertini rite te colloqui unuin quo ageretur cviii Ghitio de deditione Post multas utrinquepi opositas dis scutiates fit deditio certis coditionibus. quarum summa fuit; nemini cuiusuis aetatis, ora in s. dignitatis, ut fiat iniuria. Vt liber dilcessis , liberaq; abeundi liacultas omnibus pateret, siue vellent in Britanniam siue in Belgium proti .isci. Ut capti, a Ghisio quinquaginta militibus, quos mallet ceteris libera Onmia relinquamur. Vt omnia bellica tormenta. omnesque bellici apparatus, atque Cmnia denique pioi ius spectantia ad rem bellicam una cuin commeatu relinquantur Chibsj aibitrio. neque quidpiani destiliat irra ut occultetur. Vt Omnia urbana relinquantur in codem, quo sunt. statu; nulla re prorius tranti ira aut mutata ut omnis urbana pecunia. Jc merces, de res prcciola committan ut Glii sita ibitrio. Sic hisce conditionibus allentiente Milordo V uelit suonio urbis prefecto Chilius cum omnibus copiis Celoniacum nauale ingreditur, atque magnam partem populi Caleiicialis eiicit. cimi reliquos omne, post idie excederet uisisset Inuenta sunt multa bellica tormenta. quae in his expugnMionibus trecenta ferme fuerunt, & multi bellici apparatus. reliq a iunt albitrio nullis ira conantissa. Hemicus interea quia variis diuturnisque sumptibus bellorum amictaretur exinani totam aerario. in circiter triginta peditum, leptem equitum millia haberet in castris, comitia quatuor conditionum hominum incidit. ubi conuenissent stequentes, i pie ad solum idus Ianuarii in palatium accedit, quem comitantur primoilenitus card. Dux Lota ruagae, Uando inuas, Augi isto nometensis. aliique insignes duces N antistites, Sc procere Vbi in amplam aulam ventum est, rex in Iublinu throno cum regio apparatu conledit, caeteri S ui
inferioribus iii elliis ledentibus in theatri mrmam .astabat primogenitus ad regium solium. tum regius scriba Henrici. oc Andiensis fratris adstantis nomine, explicat dissicultates de incommoda.dciumptus, quos Rex tamdiu passus est per bella a Caesare patre. de Philippo Hispaniarum Rege filio variis, Bd continuatis temporibus Galliae illata. Quippe cum Francucus Gallorum Rex petvniuersum sere aetaris suae decursum coactus se defendete non modo vacuum de exhaustum aer rium reliquerit, ita etiam non parum aeris alieni persoluendi inde Henricus postea si regno accepto tot controuersia ruin pleno coactus sit multa millia hominum alete. modo in Belgio, modo iii Hetruria. modo in subalpina Callia ad suam desensionem, modo ad iterius Caelaren . modo aduersu, Pontificem. modo aduertus Philippum Regem. modo ad uerius Britannos aut Getin nos , quid mirum est si nouis lubsidiis indigeat Nam nulla ratione fieri potest ut principes homines Sc Reges facultates. praedia lares, templa, iura, liberos, Uxores, vilam lubditorum populo rum propria pecunia, que certe nulla est, delandam. nili sumptus in res bellicas a subditis populis suppeditentur. Henrictim quidem gre ferre quod molestus esse cogatur suis subditis, sed tamen praestare aliquam partem facultatum ad cςterarum desensionem alacriter conferre, quam e pectare, ut omnia per inopiam stipendiorum in potestatem atrocissimorum hostium deueniam. Sele omnes regios ac secros prouentus oppignorauisse, antequam ad hanc molestiam deueniret: sed ii ecessitatem omnium regum & imperatorum esse potetissimum Tyrannum,quam nemo possit negligere. Sibi pergratum fore si non auxilii, saltem mutui nomine. quanto maior posset pecu'niarum numerus concederetur; m sele omnem concessam pecuniam ad promitteret toluturu Sciatis grandem prouentum interim daturum e regia pecunia. Sin autem ipse naturae cessissiet. iurauit primogenitus, ad quem num pertinebat, paterna promissa ad unguem seruaturum. His dictis purpuratus card. Lollia cingiς tanquam princeps sacrati ordinis. Augustonometesis Dux ta- quam princeps nobilitatis. regulus diui Andreae tanquam princeps ordinis iudicum & consiliari Tum, Momerius tanquam princeps mercatorum inseriistisque conditionis hominum Omnes facultates
274쪽
facultates δί uitam ipsam prςterea pro patriae de sensione liberalissime promittunt . omnes 'va istud faciunt detractis capitum integumentis ante regem astantes. Tum Sensus purpura ius regio nomine praesentibus omnibus agit gratia rosatque ne Parisiis distedant, nisi acceptis regiis condi. a tionibus auxiliorum. cum decies centena millia nummum his estent collecta, Henricus potentissi. mum exercitum instruere nititur. Colligit quindecim millia Pistolottorum, ij sunt equites sci Opet pistolo i; isti tarii ad morem Germanorum instructi, addidit quinque Regimenta Helvetio tum praeter duo odi sint. dinacia,quae perpetua stipendia merebantur, quo ubi primum serret anni tempus in Morinorum a fines accedetem. Nec ita multo post nuntius accedit Risbani &Neunambrigae captae.qui docet mati sinam esse spem Celoniaci naualis quoque capiendi. Quae dum astuntur Parisiis de Ghisius intendi tus esset Cesonia nauali expugnando cum pedestribus copiis, Gallicus equitatus uniuersam α- 1 gionem Oiae uocatam,munitionesque in ea regione inuentas subigit in Gallorum potestatem, praetet Gisnam munitissimam urbem Morinorum de Hames, quae pereas uires adiici Gallico imperior: non potuerunt. atque magna copia annonae ubique est imienta. Ghisius relictis Icii atque in Ues ii niaco nauali firmis presidiis omimbusque rebus necessariis ad defensionem communiens signa cori Dellit ad Gisinam oppugnandam Paulo post cum captorum lcii & Celoniaci naualis quoque nuntius i Lutetiam accessisset, ingens facta est significatio laetitiae cum maxima Ghilii Sc SttoZZae collaud, di tione atque gloria, sed non ramen sine magna telorum procerum Gallicorum initidia. Neq; ta. di men illa tantum quae spectabant ad Icium Gallis eo tempore feliciter eueniunt, uerum in Norma. , nia etiam Se in mari Celtico, ubi Gallica classis maria ipsa percurrere , M ad auerteda subsidia. si qua: i mitterentur Britannis, multa Britannica nauigia cepit cum opulentii limis mercimoniis.Ghisius ad 2 urbem Gilham magna celeritate pronectus idibus lanuarii ad follas murorum castra ponit, iubetq; es codem die fossas duci, aggeres excitari. uallo q: erigi ad hostem arcendum .est autem Gilha urbs na Gisnae deis tum M arte munitissima quippe quo sita sit intra prosundas se altissimas paludes ad insulae mima, secipuo. habeatq: propugilis uia p ualida,quibus ubique latera protegantur. erecta sunt nocte postera cit, o ter quinquaginta tormenta muralia in pmpugnaculum. suo porta protegitur, atq; il acerrime
concuti ceptum est .deinde quod alteram partem porte murumq; defendit de ipsum concutitur. , Nulla pars neq; nocturni neq; diurni temporis ad industriam uel boandi intermittitur, sed per trita duum assidue continuatis ictibus tormentorum murus aperit ut atq; prostcrnitur ad ingressum dea sensionesq; eucri utur. Aperitur frons propugnaculi. non tamen illud totum prosternitur; atq cuillud inutum ex lap:de lateritio habet et crassum, fossas non parum repleuit nam inutile fit aliquan . do ciuitat hiis muros habere ualde crastas, cum nullus tantus esse possit, qui troia ui assiduorum torment Ortim disrumpatur. cnimuero ad quatuor millia globorum tam breui spatio sunt contorta, cum tormenta ipsa propter ingentem uim hyemis non magnopere incalescerent. ruine ille muro ni s*pius exploratae sunt ad inuadendum. sed nimis dii ficilis aditus apparebat. ueruntamen postia crebriores etiam ictus uisia est urbs denique posse utiliter invadi. cum propter satis patentes rui nas tum propter stetnitiem desensor si iam conceptum de uirtute Gallica timorem quedain. Sed an, tequam urbs invaditur, Ghisius expeditissimam lactissimamq; cohortem mittit Gallorum ad locu, ruinarum VSeremq; occupandui, unde inuadentes alioquin poterant magnopere infestari sic enim accessus ruror te paratior apparebat fieri. Sc iacilior Occupatio ruinarum. cohors iussa non sine magna dissicultate mandatum exequit ut Ghisius iubet Germanorum phalSgem cum admistis Aquitanis procedere ad hos protegendos, ubi explorata fuerat profunditas aquae fossiaru Andelotti iussu. Nam Mikς urbis amplitudo erat septuaginta pedum, cum circiter sex pedum esset profunditas aquarum. Ubi siclopellarii ad ulteriorem tamen ripam peruenissem iactus est pons,lii perque acies in si coctae urbem magna uirtute inuadulatitanta ui . tantaq, pertinacia pugnatur, ut Britanni quamuis omne genus telorum iecerint, usiq; sint missilibus ignibus de struentibus aquis, denique uirtute inuadentium sint infracti irrumpunt itaq; Galli quamuis magna accepta clade. mira uirtute platea iii perior propugnaculi capitur, in qua omnes prope inuenti Britanni trucidatur. pauci intra urbem se recipiunt. contulit Stroaea super euersi propugnaculi ruinis duas plateas lignorum ac larculorum ui excitari,alteram paulolliserius distantem ab eminentiore parte circiter duos passus, altera a superiorem, quo se te armanti rcciperem, si repellerentur. illud uero commodum suit Germanis MHelvetiis copiis, aptioribus stationariis prςliis, quare fiebant iis commodiores conatus. Quae dumtiunt a Ghisio, Amiras iam caltris ad Lentium positis oppidum capit omnia diripit, agrum inter Nassum ac Lillam oppida populatur. Douana in urbcm tentat per proditionem quamuis irritum sit consilium Helvetii interea tribuni R corochii duas alias capiunt munitione , plateamque in. feriorem oppidulo propinquam, qua re ita consternati sunt itaque animo demisso facti deseniores, cum nulla spes reliqua esset in subsidiis, ut uel nolentem Milor tum Greum urbis presectuin mit. tere compulerint, qui ageret de deditione nam quis concepto ab liniuerso populo, in amniisq; multorum penitus insidenti, suapte natura infreni timori modum iniecerit' non enim reuocari ad uir tutem fortitudinemque potuerunt, quod reliquum esset ualidius integrii propusnaculum. quod uetus oppidulum undique altissima de lata aqua esset cinctum M amplissima Glsa. quod non solum propterea opus esset noua diverberatione. sita tanta difficultas proponebatur inuadentibus. ut λttuna belli uideretur fore communis,atq; Gallis incertus bellorum exitus, in mul is necelsa.rio esset pereundu in ipsis conaribus. Sed inclinatam sortiina omnia impellunt, facit , fit ignavo. O 6c timidoru 3c desidu militu oppida expugnare qui ad ostentatione tantii arma induuntur actu est de stabili tu ut urbs dederetur his conditionibias. Ut Milonias Greus ac caeteri duces fieret oipnui
in more mitioris belli.Ut tetis omnibus liceret quo uellent liberis exite, relictis uexillis, tormen
275쪽
Gisim capra tris bellicis, M. ac reliquis militaribus 'apparatibus . Exeunt igitur circiter mille pedites partim Britanni, partim Sequani. & nonnullis Hispani , quan ui Hispani sciatiebant cum popularibus vitas urbem ei te delendemiam si constantes deleniores nacti findent. Enimuero disiicillimum eum uni in num p rc ccii, ut bes scruare muni, populis ac militibus iam magna iacpidatione conster natis, per quan calionen in ei sariae deditionis nulli dedecus potestiuie in Ducan Iedundare, sicut turpe es de stultae cuiuidam bellice temeritatis loca debilia uel rchus ncces aliis oriraliua diutius defcndere: viri satis sit picta cli, n invii Cm m aices quodainlcnusdcundo e . agoici meli enim prudenter in omnibus, ut cgi t Iulius Vitellius episcopus a Iulio Secundo I 'Ont .maxl. tucimdae arci Rauennati pr icctus , quamus, a Francilis Guiccia id no grauissimo alioquin hili oriatum scriptore parum uere reprenhenditur, ut qui turpiter alcem Gallis dediderit. Ille emna capta doFranei ici reptaque urbe Rauennaarn is Gallicis post M. Antonii Columnae prosectionem cum tuas co-Gvi G- pus, arcem ipiam quantum rei bellicς ratio latisque ferebat, constantet defendit. nam ubi Gallis ψ primarios ciues Raue anates captiuos coegissem attrahere tormenta ad arcem diu ciberandam, tibiaque acriter Mailiduc coepta ellet concuti, primum uisus est episcopus parum uel uictricia arma rare . tormenta quaedam hostium etiam infringit. Gallos per crebros tormentorum ictus non satis tuto proxime comedissc permittit. Sed tamen post diuturnam uerberationem. disiecto ab que pii, strato ualidiore arcis propugnaculo, alio propinquo iam concuti cepto , ut licet etiamnunc uolentibus ex arcis ipsius rumi, uitueri, atque Uo ipse post testimonia uirorum bonorum legitime , cum iuramento ex amulatorum cognita uidi, omni prolus dei perato subsidiorum genem, deiicieme annona, quam Columnae copiae ablumpserant, Vitellitis statuit prudentioris eadducis superioribus uuibus cedere, dum si esse liceret, qua milultam pertinaci mdc imperitiam rei bellicae pro sortitudine iuri uicque amplec. 1: atque ita in apertum periculum Perum omniuin uno tempore uenire. deditionem itaque sicuti necessariam, ita satis i noti i*m facit Oppo itu ne pol diuturnam uerberationem. caeterum Hames tantum urbs reliqua GAt Britannis, de ea quidem non latis munita, sed ptopici paludes illam undique cingentes accenti per disti cilis, cum una tantum uia, eaque pei angusta manu facta reliqua esset, qua accedcbatur. eius praesidia audita captiuitale Giliiς deterru tanta trepidati ope repleta sunt, ut arrepta fuga uel nenii neu lectate non prius currere dei luerint . quam uel ad oppidum Otonians acorum Sancti Odomari pei lienerint muritanniam traiccturi. Sic omnia, quae postidebant Britanni citra marς Britannicum breuissimo spatio temporis in potestatem Gallorum peruenerunt, ut appareat quam instabilis iit regnorum de urbium, nedum priuatorum opulentia, cum tortunae, uel pol ius numini subuertere placum . Ghisius his omnibus locis tam gloriose potitus relicto in Celoniaco nauali Thermeo cum prinsidiis, ut diximus, euersis senis uiis GL nae maenibus, ne in tot presidia copia, dii irahere cogeretur gloriosus de insipnis cu Stroaga Lutetia accedit ubi cum singulari letitie significatione ambo meruiexc pii. Atqui cum acriter lyemaret. copiae sunt partim in captas munitiones, partim in locat nitima in hybem a distributae. Britanni contra non mediocritet amigebantur, quod tam turpi
ter sua loca suissent amissa, quod nullis ii latis ini uriis id passi essent a Gallis, ted plurimum omnium animos in sestabat, quod ita sublata esse uidebatur omnis commerciorum facultas cum cismarinis nationibus, quia nullum haberent locum ad ipsa mercimonia convehenda tutum, nisi ad loca Philippi Regis accederetur in Belgium. Pontifex interea iubet legatione, iter capessere. quas institutas superius fidisse diximus ad res inter duos. Reges de ad pacem componendam. Caraci Bruxellas profecto Philippus sit obvius honoris gratia ad portam usque ciuitatis, atque sub umbala ad palatium uentum est multis comitantibus proceribus,& Albano praecipue duce. Vbi nonnullos dies Bruxellis fuisset caeptu est agi de pacis coditionibus,de qua Conestabitus iam agere dc ipse caeperat . pertractatum est de de Paliam permutatione. pro quo principatus Rossani cum omni bus redditibus ac prouentibus est oblatus, de decem praeterea Philippicorum millia in regno Neapolitano, quς ex portorio lerici colligerentur quotannis. Carata promissa sunt duodecim nullia Philippicorum ex Archic pilcopatu doletano, de octo millia in Hispania. sed has omi conditiones eodditione, Carata reiecit quia se nullam habere autoritatem diceret harum rerum conficiendarum. At Philipphilipρi re- pus obtestari iubet dc lysum habere eam facultatem, de se conditiones ab Albano ad inlisas pro ui imgi, a Carasis hias ieruare uoluisse. Carata Bruxellis exit. Rogatur ab epilcopo Attrebatum M Ringome Sylva. Medii. qui eum coniicia erunt ut regiς uoluntati acquieiceret, cum Reges humanitate potius, quam ulla significatione indignationis placentur . omnia posse precando ab ipso Rege placide extorqueri,quae honesta sim . at nihil per iram , dc animi magnitudinem. eaedem condiciones permutationum proposite sunt etiam Rotus comiti Momoriensi cum i isdem obtestationibus. Hic paulo humanius in spodet, se gratias agere regie maiestati pro clementi benisnoque animo. sed de negotio ubicu Pontifice communicarit illud consilium capturum, quod uisum fuerit salubriu1. Sed quoniam Carolus Quintus imperatoria insignia Imperatoriis comitiis assignauerat . quae indicta fuerant in mensem τε dini,dui Martium, Ferdinandu S contendit ad ea comitia in Vii peros, quo ia conuenerant electores, illis ac- imperator ceptis uel potius creatu S I mperator cu ipsis electoribus, alijsque proceribus comitantibus itum est
creatin de eo Bat usu, ubi de more ceterorum in peratorum Romanorum coronatur primum imperator. Ponronatio. iii ex ubi requireretur confirmatio coronationis, noluit approbare, quia diceret non esse legitimum
..hi ista fio a inperatorem ab haereticis Hectoribus electum. His addebat tributum pio regno Pannoniae rei. admittit ut gima militum nummum, quod praeter Imperatoriam dignitatem persoluebatur Turcarum imperatorii imperatori, quod nullus antea secerat Christianus imperator. Neque legationem rurius Fer- legationcs. dinandi admittit tanquam imperatoriam, sed tanquam Romanorum Regis, in qua sciat en
276쪽
tia fuit pertinax quoad vixit. At Ferdinandus ipse tanquam Imperator Iulio nam Comitia
indicit in mensem Nouembrem; quo tempore Eteonora Caesaris soror, uxor primam Emmanuelis Lusitani regis, postinodo Fraiicisci Regis Gallorum naturae concellit. Livonia per id tempus quoque ipsa variis bellorum tumultibus affligebatur a Molinouitis : quippe cum ad deuitandos eorum impetus intra munitiones necessario Livones se receperint . nam MinLivoniae. Sed quoniam non omnibus nationibus Livonia prouincia nota est, fortasse non videbor absurdum quidpiam facere, si quanta fieri potest breuitatemus prouinciae terminos atque naturam doeciipleto. Fst autem Livonia regio ad leptentriopolita quodam maris Livonici e regione Schioles ta Ossiliae iocatarum intula. rum, quas respicat ad O cadentem dc mare Gotticum. habet ad meridiem Prutenos atque
tem laue Prussia de Massovia inter Sarmatas antiquitus numerabantur, cum duplex sit Sac macia; haec quae est in Europa, M alia quae in Asia vltra Tanaim bc Rham vocatum ilia-
ad orienteni ipsos Moschouitas, quae regio multas continet nationes. Hos populos antiqui inhumanos de rudra & crudeles sit jile dixerunt, sed tamen latice temporibus ad mitiorem vitae cultum sunt perducti, dc Federico imperatore primo ad Giristianam religionem perueiae runt: multae sunt opulentae ciuitates in ea prouincia, quarum principem locum tenent Rig
at Riga posita est in litore i pilus maris Livonici e regionopraedictarum insularum. atque ita sita, ut mari ipso alluatur. Vnmeria ipsa Livionia induta partes diiusi est, quarum altera Bin ira nunc suitur, Magira pars humice prouinciae Lutheri initituta de Vog- E. id Minutu iunicii in i Onnullae ciuitates quae catholicum ritum laciolum Myst q-dam minins Enii feros vocatos Ordinis Diui l imis, quorum princeps est Commendator, qui maiori parti Liuomae imperat. Aliae urbe, Ri ae . auae
tia sunt genera animalium de setorum de domesticorum Ob pabulorum copiam, quae plurima suppetat. Vt um. pecudum, leporum i vciorum , thoum, vulpium . ic timorima' OxWynquis ui Win Odi D in magnae atque demae sunt sylvae in quibus tuta latibila lustra icrarum frequentia inueniuntur. Vura non nascuntur in ea regione propter tintin' pit Pubus in frequenti Vlu eii cerui.ia. Frumentum aliunde plurimum ς. , P mςitidi ivia riue linitimis. Caeterum Dux Moldiouiarum, qui cupie. hat hanc prouinciam aducere suo imperio, cum ampliores sint auaritiae, quam orbis terrae si mill t. mincti, milli ui Pt millia. Bulli causa fuit lapius tempo-- -- r uerax, quae iuerat composita atque iurata in annos quinqua.
Moiectouitatum tributum caperet e dioecesi Torpati praeter ius, sibique res arrogaret, dicitur post indictis peruiduum lupplicationes M ieiunia, ubi nulla ... - 00ς mpQΠς ς. xv ct d diuinam Opem implorandam primum te conuer
lecti, duodecim millibus p. ditum lc septem equitum cataphractoruin, quinque Curonum.licdem re irarum equitum , cum dia ecim bellicis tormem in se ad defensionem a lixit. Cum illo exercitu proficiscitur in planitiem Plesiuiae finitimam quod accidit anno quingentesimo post mille a partu Uirginis. ibi metato castra. atque vallis munito Ostest se Dux MOlchotriticus cum centum M triginta millibus equitum induaS turmas diuitis. interua erant uiginta Sarmatorum millia. Illa tanta armatorum multitudine minime territus Gualterus, ut qui omnem lpem victoris in elementia Dei&aequitate defensionis collo- callat potius tortunam belli maluit per virtutem experiri quam committere,ut per turpem tu uam patria de urbes dc omnia ciuium hona in Potestatem crudelis hostis deuenirent. Deinde proposita controuersiς honestate milites conticinat, hortaturque ad Brtitudinem, cum Deus litomnis iustitie defensor, dc depressior omnis arrogantis, auaritiς, temeritatis . hortatur ut rocordentur strenuitatis atque antique gloriς maiorum tuorum, qui toties deuictis hostibus multo inferiores numero cum niaxima laude omnium populorum triumpharunt. Docet nuxi. ma& omnium preciosiissima prςmia plopolita esse huic prilio, libertatis scilicet. pati ie.1
Maaime gloriosam et Q hanc ipsam victoriam, in qua prςter predusta prςmia, propolita sit in iam memorabilis gloria te laus 5c memoria apud omnem posterualem. Ostendit multitudinem hostium non eile formidabilem , quia non nunc primum accidit, ut paucorum virorum tortium
V0ptς iupς Cnxur, inim multi alii ante hoc tempora istud ipsum se
cerint . atque cum infinita prope numero exempla tam egreg ς atque maene virtutis. tum intiquatum etiam recentia agduci possint, satis erit unum vesa io itasse . Nam Epaminondas Thebanus cum parua copiarum suarum inanu quis ne1cit Quot millia horumum in Leuctris superaiicriti Militiades certe Atheniensis cum ecem millibus filorum citi uim de mille auxiliariis Plat sensibus sexcenta barbarorum millia prolligasse dictus est. Sic ubi Gualteriis tuas copias ad prstium cohortatus esset, in aciem instruit alacres ac
promptas, atque tormenta in hostem direxit. Istud iplum iacit etiam Moschouit a. ubi pzmum X s uulum
seraptivi Equites Uuones Duai Ioanu
GualteH oratio hortantis ad pugnam.
277쪽
nitum est praelium. signaque pugnae data sunt utrinque. Livonica tormenta magnam impressimncm iaciunt in hostem, qui breuibus seciuibus, o sagittis, Sc clauis ferreis ac lanceis pugnabant aduersus Livones, quae certe genera telorum non valde pernitiosa sunt armatis hominibbus. Vbi tormenta bellica Livonum saepius tuissent displosa, Livonesque adi trepitum tympano Victoria in- Ium ac lituorum acerrime tortissimeque pugnarent; Molchouitae prope fusi ac profligati simu hῶ lavo' lata fuga conantur Livones iii quaidam anguilias locorum Inducere, quae non procul aberrant 'μ ' Pici uia. Sed Livones cognitam calliditatem deuitantes mituli me pugnant. multos trucidant. ccciderunt klures quinquaginta millibus Molinouitis, circitet viginti nullia vulnerata. reliqui pio sugcrunt. Mulae lunt deinde legationes de pace, atque ita re, composite lunt, ut in hanc usque diepci durarint . ubi pax ad annum quinquagesim una peruenisset, Torpati epit pus vix pacem de nique impetrat in quinquennium a Moscholaita, qui iam copias ad tuturum bellum collegerat. Pacis conditiones hς fuerunt, ut templa Rigae dc Rivalis Moschouitarum sumptibus earum Vibiurciicerentur,quae suerant euersa. ut diiuolueretur antiquum tributum 1 prouincia Torpati debitum. Is, id sitieret, intelligerentur praeterea factae induciae iii quindecim annos. istud autem fi factum no ἡ ἡ tum poli exactum pacis quinquennium bellum graue obnuntiabatur. Id vero cum i cium non fuisset, dc iam octauus annus poli compositam pacem ageretur, nullis vel episcoporum Livonum precibus vel largitionibus allici potuit ad inducias denuo faciendas, neque diuerti potuit vlla ratione, ne bellum obnuntiaret: quia pacis vltim conditiones non ellent tertiatae. His accede bat quod cum nouas leges, nouaque scilinata, bc nouam religionem introduxissent, non possent non leuissimi homines censeri atque Moschouitarum ducis amicitia indigni. Sic igitur legationes per has ambages retinens atquc deludes colligit circiter ducenta quinquaginta armatorum millia, Mictu, ε, ε, quibu, censis imperat legationes in patrjam redire, ac bellum obruintiare. Neque tamen legation, citu, Moseo bin multo tardior exercitus agrum Tor patensem hostiliter invadit. Proxima quaeque urbi ierio iuuitarum. misque populatur, homines trucidat. villas succendit, sylvas Sc arbores decidit. mulieres, pueros. animalia omnia obtruncat. Siquis ferri iam euasisset, in perpetuam seruitutem Scythis diuenditur. illa inaudita pmpe crudelitas, de inhumana barbaries cum per quadraginta dies territorium de pro iunciam Tor pati deuastasset, tantus terror iniectiis est illis populis, ut omnes propter metum in Urbem confugerent, in qua tanta inerat multitudo, nulla ut loca vel priuata vel publica iam illam
caperent. Nam eo confugerat undique ex agris tanta multitudo, tantaque copia hominum omnis aetatis de sexus, ut non urbs solum, sed etiam fossae urbis 5 suburbia atque pomeria miserrima. - .... turba replerent ut, qui per acerbillima frigora lub dio pernoctabant rerum omnium egeni, qu
Livonas b, xum plerique' uotidie propter inopiam moriebantur . exaudiciantur multi emtatus de luctas tuna. puerorum ac sienum, qui quaerebantur cum lachrymis sit ante exanimari . alijs e frigore, alijsiti. alij aliarum rerum inopia crudeliter se innocentes necari exclamabam, sed tamen nullns patebat misericordiae locus . nam ciues diuturnam obsidionem timentes ducebam parcendum esse annonae, ne omnibus uno tempore non sufficeret; quamobrem nullius lugentis lachrymas respiciebant. Moschouitae cum saepius urbem tentassent non sine sicquenti clade propter vim to mentorum, deseniorumque virtutem, expugnatione urbis des percita incursiones faciunt soluta ob sidione in agrum Nerviae dc Laidenae urbium , eandem ubique immanitatem, latitatemque exercentes. Multis captis spoliis, multis trucidatis hominibus, multis armentis dc gregibus pecudum abactis, multis abductis etiam in seruitutem mortalibus exercitus in patriam reuertit. Indicta sunt postea comitia Livonum ad urbem Uuendenam de instaurando agro tum miter, biliter deuastato, ad quae ubi conuenissent principes & primatii homines E Lmonia, visum est nonnullis nulla ratione melius consuli polle huic negotio , quam si& ipsi collectis, quanto maloimbus possem copiis, pari ratione agrum hostilem popularentur, captiuosque homines, de animalia conuerterent ad cultum agrorum, aut fierent pei mutationes cum captiuis . alijs hoc pericul sum fore videbatur, qui cet sebant tantas vires prope pacatas cum non leue ultionis genus me cui illant, non esse denuo irritandas . sed potius agendum de pace; quare legationes censebant mittendas esse cum sexaginta millibus talarorum , quod est argenteae monetae magnae genus apud eas nationes, quae per largitionem dc preces pacem niterentur impetrare ι atque interim in auctas postularent inquatuor menses. ea sententia cum omnibus proceribus placuisset compro bata est, atque oratores ad eam legationem deliguntur Vol sangus Lager, di Philippus Olmen . I tuo .iu ii de quo mortuo iii itinere, alius Orator subrogatur. accesserunt cum his legationibus magistri equi paramis a. tum, ut res sapientius transigeretur communi consilio. Impellebant Livones ad eam pacem magno studio expetendam non solum memoria acceptarum calamitatum . & timor tuturarum , 1 ed multo magis ira numinis , quod videbatur multa grauia Livoniae inium ae minibrarientum rata . nam visa est crinita stella eximii splendoris . quae multos dies supra Torpatum urbem perdurauit , qua portendi urbis ipsius devastationem existimarunt , quare omnia repleta sunt ingenti trepidatione . Fecerunt dissiciliorem viam ad pacem urbes quaedam in finibus Livoniae , 5c Moschouitarum , quae per mutuam temeritatem , ac prope insaniam . Ut sunt urbes finitimae plerunque parum inter se amicae, parumque consciitientes. magnam dissensionem inter se excitarunt. Ea res x bi ad Moscho uitarum Ducem suisset delata, ita indignatione incensius est, ut neque munera Livonum acceperit, neque legationes Livonum admiserit. sed quam citissime excedere iusserit,ae domum bellum obnuntiare. nam violatum esse foedus induciarum ac serebat per scelus Neruiensium iam concessarum, qui nullam haberent rationem iuramenti. neq;
Dei aut hominum ducerentur reuerentia. Iegationes grallatorijs passibus, & quam maximis itibneribus
278쪽
neribus discedentes rem breui ad Episcopum Tor pati. Sc caeteros principes in patriam deserunt. at Molchouita continuo collectis ot γ tit i millibus armatorum, Sc triginta Soetharum cum multis muralibus tormentis Netaiam opulentam de amplam Livoniae urbem invadit, summum copiarum imperium obtinente Petro Si legaleidero. Neruia ingenti cincta ubique obsidione mox
quinquaginta muralibus tormentis actitet eo acutitur.cum nullum tempus daretur quieti tormetataque temper circuintonarent, tanta vi murus urbis abscinditur de prosternitur. nullis ut turribus, veritia vibi nullis aggeribus nullis moenibus ciues protegerentur.ad extremum proli ratis omnibus defensioni Liuouum eabus urbs ab uniuersis copii, uno tempore invaditur. pugnatur fortissime ubique. magna fit strages pia. - inuadetium ac detentorum: hinc propter multitudii rem. inde propter virtutem. Sed ob numerum inuadentium urbs denique capitur, uritur. eucrtitur. urbis praefectus cum paucis militibus in arcem iste recepit. at reliqui omnes ciues tam impuberes quam puberes omnis aetatis sexus,conditionis ic dii Emi; vulneribas trucidant ut ad unum. urbis praesectus Oim in arcem prosectus rei frumentaria omnis generis annonae inopia laboraret obsidionem dum us ferre non potuit,quare ad deditionem
venit hae conditione, ut liberis militibus de ipsi liceat quo velit excedere. Post captam dc incentam illam urbem Petrus Sis aleiderias agro denastato ad urbem Nimhuinum Torpatensis ditionis ob - sidend υn ealta moae t. quam multis de praelus M verberationibus assidue intestat. Episcopus audi- - to acerbulimo Nerulae casu , dc Nienti vini obsidione, oc tam atrocibus populationibus agrorum Nimhumi' mittit ad inagistrum equitum ipsius ordinis qui peterent auxilia. progressus ad sex millia passivum dediti illum habet obuium cum duobus millibus 5c trecentis equitibus Germanis cataphractis. coiunctis x castris ad oppidum Charietpam. quod est ditionis Torpatensis considentes, parum de obleuis sol,liciti genio indulgent.obselli fortunae arbitrio relicti patiun annonae penuria acerbissima omnium a tormen totum. partim assiduis hollium molestiis compulsi ita se dedunt, ut liceret eum filiis de uxoribus liberis excedere.& quocunque vellent tuto se recipere . his ex altera porta excedentibus, per alv tetam ingrediuntur Mobinouitae id vero miserabiliter accidit egressis, ut quas res preciositores cultassent, auterrentque quasi viaticum dum fortuna placaretur . eae direptae sint a turma quadamai equitum. cum procul abessent ab oppido ignara deditionis 5c pactionum. Mamur certe oldinis ea in qnxia ea pituitate percepta quae per suam ignauiam atque negligentiam contigcrat, mirifice succentet.mi- 'φP:' serabile, ridiculum. 6c plane ex is ultioniis genus excogitati nam chari eppam oppidum inno- e cem dc ignarum deditionis. in ultionem illorum qui te dediderant, totum concremat atque suild, S tus euertit. Moschouitae oppidum captum rebus omnibus Sc firmissimis praesidijs egregie muni ut, quibus actis ligna covellunt ad prosectionem illo conii lio, ut si daretur tacultas,cum magistro equi tum collatis signis coniligeretur. at magi ster certior factus de hoc consilio per millia milliaria su 2 latis temoriis valculisque collectis intra Duoniae fines .effugit episcopo relicto. qui scipiebreui inta tutum se recepit. Ubi eo vique percurrissent circiter trium in milia equitum. ubi Livonum Castraia polita fuerant nemine inuento qui resisteret villam omnes populantur. obuios quosque Germanos: trucidant. reliquis coactis iurare quod obedient Molchouitatum Duci in castra reuertunt quo tem: e pote omnes copiae adductae fuerant ad inuadendam urbem Torpatum.Torpatenses iam raOres, i, ramistenta: lios, res preci otiores ad urbes Rigam de Rivaliam praemiserant.atque simulato consilio profitentur eivium sueLx se velle ad leuia certamina excitanda cum hoste exire, aut repentino conatu illum adoriri. Epit coetu pus ita ibre existimans concedit exeundi facultatem .at ciues plerique pet hanc simulationem egressi diffagiunt. relicti lunt percam fiigam pauci defensores in urbe.in qua paulo ante immanis q-υ dam laevierat pestilentia i quae urbem multis colonis orbaverat . caeterum epucopus percepta suo- is rum fliga iubet omnes sacerdotes armari ad propulsandum commune culitatis periculum, dc Om- Meerdotesus nes reliquos, qui tractandis armis essent idonei. accessit in urbem cum quinquaginta militibus at- arma
, que dux oppidi Groningae. sacerdotes eum ducem sibi delisentes armati in forum accedunt. Hodius tantur uniuersum populum ad arma capienda, ciuibus Biliter defenderent lare . templa, faculta- s teri filios. mulieres, religionem, patriam, iura, libertatem: quae omnia uno tempore vel turpiter, eram hosti concedenda per socordiam, vel gloriosE per virtutem atque sortitudinem protegenda. , Sed quoniam plurimum dissidebant inter se ciues religionis caula, cum alii Lutheri. alii Cathol, , cas partes sectarentur, rei pontum est ab urbis praesecto, quem illi Consolum vocant, omnes liben- uisit me arma est e capturos, si Pontificiae superstitiones reiicerentur. atque admitterent nouam reli- Vσε religiogionem. Sacerdotes se tantum sceleris nunquam admissuros respondent, praeterimi cum consta. pinu i lux in ret omnibus ex quo nova religio irrupisset in Liuoniam, res Livonicas temper in peius tuisse pro- ixi ia lapsas. his addiderunt non opus esse nunc. in ipso articulo temporis, & in ii immo ciuitatis periculo de religione contendere, de qua commodius agi possiet, sed esse m praesenti de communi om-s ilium salute armis, at non verbis contendendum. Sed quoniam sacerdotium oratio praesentibus is rebus utiliis esse videretur, id consilium ut optimum atque salubre necessariumque ab onanibus comprobatur. iussi sunt omnes igitur conspirare ad communem salutem 6c utilitatem, atque iura- , re ad mutuam detentionem quare omnes armati tormenta in opportuna loca trahunt, alque praesidia distribuunt. Hostes cum assidue infestarc urbem coepissent, decernunt Tor patenses repente in castra inuadere, interim per opportunitatem nebulae, quae forte euenit, tormenta in castra diri. gunt, quibus displosis magna fit in hostem imprellio. multique laniantur. Nec ita multo post de- lecti sunt pedites ducenti icto petiarii ac talestritae. atque centum equites Tor patenses,qui supera ia tis vallis M aggeribus ca froruin multam stragem edunt in castris. multis coelis, pluribus vulnera, tvs cum frequens globus hostium ad hos sustinendos se accingeret, duobus tantum e suis amissis in urbem victores redeunt. Illa clade suorum insigni accensi Molinouitae, quia tormenta parum urbem
279쪽
urbem offendere apparerent propter celeritatem reparationum, ita collocant tormenta ut glori seriei in sublime lati mox in urbem deciderent, quibus instingebantur domus, de multi occidebantur. Tantus certe terror ob eam inuentionem meminis, atque pluribus Torpatensibus estini ctus, ut ienatus obnuntiarit epistopo se velle cum hoste pacisci. Epit pus proposita iam turpitudine, atque barbarica hostis insolentia atque tyrannide, varietateque religionis dehortatur itanto flagitio, cum praestet gloriose mori, quam in perpetuum tam iero, tamque immiti impe rio subijci, a quo nihil bonum Omnino esset sperandum. videri oporici praeclarius agi si vitam nudam liberam essent conlecuti, quae certE anusiis omnibus facultatibus, atque ornamentis non est magnopere expetenda, quam si cum horum omnium iactura tamen in potestatem hostis deu nitent. Nihil tamen valuerunt hae adhortationes, quia Timor surdus est ab incunabulis. Nam lonatus contra omnium voluntatem nulla re catholicis obnunciata mittit ad sumnium imperatorem Moscho uitarum. qui rogarent ut ipsam urbem in tuam fidem amicitiamque acciperet, cui ia- tarent omnes ciues le fidem teruaturos. Quod ubi concessum misset, atque in urbem nuntiatum, ingens tumultus fit nemine assentiente. Per iniquum enim Omnibus videbatur ut ea viri tam turpiter dederetur, quae 5 annona in multos menses, atque multis tormentis esset communita .dcomni genere bellici apparatus. Ec inexpugnabilibus prope reparationibus ac moenibus, atque s iis validis praesidi js, cum praesertim deici lccntes ab religione catholica in Molchouuarum ritus essent delapsuri. qui multo essent deteriores. huc accedebat quod propter varietatem religionis iuturi essent duplicitet hostibus inuisi. At summus hostium imperator his cognitis seditionibus ob
nuntiatum mittit se nolle his conditionibus Vrbem dedi, quam tamen per vim armorum effici ca'pturus . haeretici qui multo plures erant catholicis persisti mi in eadem sententia, decernuntque exequi quod iam dccretiissent, quare omnes catholici in templum maius conueniunt. Prusit tur palam se malle perpetuum exilium pati, quim lantum committere turpitudinis, aut his pare re nationibus. Sic apertis portis, ,hi iurassent haeretici se fidem Molchouitis semiatums. in urbem hostis admittitur. at catholici ex altera parte cum uxoribus Ac filiis a tque supellectile excedunt pro pactionibus prius factis, transeuntque illa: si per Moichouitas. Scythae erant hos direpturi. sed Potrus occurrens id fieri vetuit, qui nisi adiumento his suisset, ad virum fuissent trucidati. Sie capto Torpato a Molchouitis incolumes ad urbem Rivaliam perueniunt. ea dum ita sunt in Liuolua. Ghisius e Gallia in castra reuersus nullum tempus amittens Augustam Romanduorum in qu principatum inuadendum putat in finibus Suession tim ac Leucorum,quod neque latis firmis prae Ddijs munita erat, neque satis diligenti studio custodiebatur. Contractis itaque copiis undique ex hybernis consilio eum nemine communicato Epotitum vicum accedit Catalauno. ibi quid agendum sit in militati consilio ponitur. dc quoniam Herbemontium oppidum peraccommodatum fore videbatur omnibus commodis militaribus, si expugnaretur, de praesertim colligendis copiis, si bellum instaret in iis finibus. decernitur ut illud repentino conatu invaderetur. multus itaque peditatus de equitatus eo mittitur. bellica tormenta propicr profunditatem niui iam aegre trahuntur trans Semoentiam flauium ignobilem eius regionis. oppidum ubi traiecissent Galli inuadunt. Dosenlbres singulari virtute resistentes primo praelio multos Gallos vulneranti quae pugna ubi diu tius fuisset protracta, Besgae intra sitas munitiones, Galli in castra se recipiunt proelium nocte dii mente . at vero quoniam utilis est Omnibus in rebus militaribus diligentia, Galli nullam teni pus deiidiae concedentes tormenta noctu in Oppidum dirigunt, tantoque studio concutiunt pluribus e partibus, ut oppidi praefectus coeperit cogitare de deditione, atque conditiones qua dam postulauerit . eae conditiones reiectae sunt a Ghisio. cum ellet ita oppidum dedi, ut omnia victoris albi. trio committerentur . Praesectius igitur tutius esse ratus ita se dedere. quam sortunae victricis insilentiam experiri, cum magnum spatium muri euersum atque deiectu ni suisset vi tormentorum,sol psum de omnia Misit arbitrio dedit. Ghisius magnifico liberalique animo nullo neque crudeliblatis neque auaritiae edito indicio omnibus victis libertatem, im pedimenta, liberum dii. um concedit nam profecto periculosius eii praelium quod aduersus aurum, quam quod aduersus ferrum suscipitur, cum vix ullus sit vel priuatus miles vel imperator, qui pro gloria militet potius. quam pro pecunia. Sed tamen ab avaritia plurimum abhorrere tum cognitus est Ghisius. Deinde loca munita principatus Leucorum Chignium. Ruginolum, illa montiunt. Glamoniain, aliaque C stella rapit parti in per deditionem, partem a praesidiis derelicta. Sed quoniam vis imbrium fuit impedimento ad feliciores progressius, viaeque lutulentae, Ac lacunae inique aquarum plenae. uniuersum Ghisii consilium conuertitur ad oppida dc praesertim Het montium muniendum. Id oppi dum cum in loco edito sit tim sit super durit simo saxo, et fici poterat expugnatu dissicillimum. maximeque hosteni poterat infestare, cum flamaturum esset Himpanos.quo minus incurrerent in eam regionem. Henricus his scelicibus siccessibus elatus ad spem maioris selicitatis, clam mittit uili nos ad multas cohortes Germanorum colligendas, atque conscribendas copias Aquitanorum. imhet haς sensim in unum locum conuenire, ne posset cognosci ab Hispano hoste quid consilii cape retur; ipse ad recognoscendas sui regni munitiones properat. accedit ad Cesoniacum nauale.Ther- meum urbi praesidit, quam iubet diligenter muniti. Sed Hispani cognitis per exploratores Gallicis apparatibus mi initiones quasdam Cesoniam nauali finitimas omnibus rebus ad defensionem ne- celsariis instruunt. Ea dum parantur utrinque ad bellum in finibus Morinorum, Henricus rebus suis optim E consultum iri putabat, si non tollim ad vexandum Philippum regem arma moueret ad fines Belgii, sed etiam ad ampliandum Gallicum imperium Scottiae arma sibi adiungeret; cum praesertim Scotenses natura prope munici sint Britannis,cum finitimae nationes plerunque parum
280쪽
amicae sint inter sese, inter quas praecipue. mutua odia ex bellis orta sint definibus,aut de praestam
tia, aut iuras ditione lusceptis. Nam Scotra diuiditur a Britannia, quam Angliam vocant, paruo spatio Tabuda numine scilicet.quod tanquam terminus inter duo regna decurrit,atque illorum fines et Mesq. per longum spatium disterminat. Hemicus curat vi Franciscus filius maior natu uxorem ducat Ma4pra risei GaDriam Si uandam S tiae reginam lacobi quinti Regis eius regni filiam.quae nuptiae etiam celebratae ii & Naridi sum Parisiis cum lumina magnificentia, atque regio apparatu Dum vires colliguntur clam ad belli Morensis nuco, apparatus ab utroq; R e. Dux Lotat ingle de Cardinalis. At alii nonnulli principes inter se ratiocinamur quibus conditionibus pax componeretur, quae propter difficultates nullum exitum felicem habuerunt at Britanni instructa septingentarum nauium classe varii generis decernunt alique portum in Normaniae litore occupare vel ad commoditatem mercimoniorum, quae necesse erat comportari in Belgas.vel ad permutationem Cesoniaci naualis: atqi ita se ad bellum accingunt.Horum apparatus cum Henrico innotuissent, multae cohorte, peditum, atque equitum vexilla missatum ad eos fines tutandos. Britanni itaque cognita re ac desperata. simulato timore Gallicae classis ad patriae defensionem se recipiunt At Henricus quia Teonti illam occupare decreuerat, atq; opus erat exteris copiis non nihil in finibus Belgii commorari, cum Omnes copiae non pollent uno te pore conuenire, ne Britanni essent impedimento monetur ut vires Galli eas eo transmittat,qui mittit Ghisium eum multis cataphractis.&leuioribus equitibus. dc magna peditum manu. enimuerone vites hae Ocio absumerentur ibidem expectantes. decernunt aliquid memorabile aggredi. quod hostein insigni molestia asticeret: nuntius accedit significans partem copiarum couenisse ubi erant censendς. iubetur eodem Burditionem Suessionum praesectus cum Gallicis copiis ubi couenissent,& Villeia illius Diuod uri praefectus cum suis Gallis,qui omnes sunt iussi exire in apertu, atq; Teomuillam se recipere. iubetur illuc 5c Bordillioneus cum duobus regimentis Helvetiorum . de iis Pistolottis, qui accesserant. Hae Omnes Gallorum vires iussae sunt in unum conuenire. & ad Teon uillam castrametam partim citra partim ultra fluuium Chisus Augustometensem Verdunum conuenorat atq; ambo coniunctis studiis Diuodurum contendunt, ubi tormenta expectantes, reliquasq copias Gallicas. mox augent castra regia.Teon uilla primum dilige ter exploratur ad expugnationem. quae cum visa esset de situ de reparationibus Ac omnibus rebus ad defensionem spectatibus non mediocriter munita, primum ea prouincia perdissicilis vita est. te tamen ad militare concilium delata .ec ad tributios ac primarios duces diligenter considerata decernitur ut tentetur expugnatio, quam. R uo Ius essent in praesidiis circiter tria milita armatorum. Nam prastate videbatur vel si viri capi lio pol 'h ς μ φήμ'
iet. cum hostis vexaretur, exercitusq; exerceret tar negotium frustra tentare vel cum aliquo periculo paucorum,quam pati ut praesentes copiae in ocio imis marcescerent, dum exteras expectarent . atq; ita vexatus hostas magnum incommodum erat capturus devastata regione.Conuenerunt Henrico
circiter quindecim millia peditum Gallorum, Germanotu quatuor millia praeter Helvetios, e lubium quatuor millia de quingenti quorum summum habebat impctium filius ducis Leucorum setan suam multis fluminibus undiq; quasi in unum lacum aquarum multatum confluentibus urbs obsidione cingitur. Est autem Tinuilla sita in ripa Ombrici fluminis. pontemque habet perpul' V hi, i h u. dirum dc non aspernandae longitudinis.quς distat fere viginti millia passuum ab Angusta Roman . duorum. Ze i Diuod uro. est autem situ de arte munitissima cum latera sint prevalida de eminentia, habeaiqi firmissima propugnacula dc aggeres interius e gleba multa propter,etustatem valde cindeniatos . urbs itaq; validis aggeribus,ssistisque castrensibus ductis ad euitandos globos urbanorum tormentorum citra fluuium obsidion i cingitur postmodo nocte sequenti erecta sunt 'tormenta in propugnaculum. aggeremque maioris propugnaculi quod urbi imminebat. concussum est de spatium inuri illud quod terra erat munitum, te duobus praeualidis propugnaculis protectum, de prsualida tuiti, de platea in medio fere eius spatii sita ad defensionem .sed Hispani tantam inserebant moleiliam nemo ut urbi impune propinquaret, cum inςdita ac firmissima turri tormeta collocasisent ea re sequenti nocte necessatio profundiores fissis ducunturiatiiq; aggeres editiores excitatur, propiusqι acceditur flumini. super his hinc sex maiora ordinariis tormenta inde totidem alia inter iublimes eoibes terra opplatos collocantur ab Estrea tormentario negotio praesecto, ad latus eius propugnaeuli des sones li prosternendas de deiiciendas. Sic modo aggeres ad subeundum, modo tormenta ad concutiendum addebantur triginta de quinq; bellicis tormentis urbs cum magno strepitu Ac si ore concuti coepit. iubetur pars exercitus fluuium traiicere. ut e rotegerentur, qui aggeres excitatem ab ea porta. qua itur Augustam Romanduorum ad ipsam viqi turrim, ut occuparentur radices reparationum atq; veniretur ad sarcula,quia verberatio iam videretur parum proficere Ducta est alia sista citra ilia uium, quo scio tiarii propius accedentes commodius aggeres atq; de sensiones explorarent. at vero cum mente iunio res ageretur, propter breuitatem noctium.cum esset negotium in apertissima planitie non dabatur maius spatium ecficiendis operibus aut fossis ducendas quam duarum aut trium horarum. sed quoniam Chisius verebatur ne iubsd ia mitterent ut obsedis. iubet omnes ac mos explorari ae muniri. pontes duo iacti sunt supra fluuium . Caderis. hes Tunget Teonu illae praesectus cum saepius certaretur leuibus praeliis. multiqι in illis cecidissent conatur lingulati diligentia suppetias admittere, cum nonmillae cohortes Hispanorum essent infinitimis praesidiis Id cum ab Horneo duce noctis beneficio tentatum esset, qui inuasit Gallorum vibsilias. multosq; trucidauit. tamen frustra fit.quia non leui clade accepta repellitur. Vix biduum in. tercesserat cum id ipsit in tentauit quatuor cohortibus expeditorum militum ex alia parte irrumpore in hostes conantibus. Sed denuo reiicitur. nam Horneus excitata leui pugna per noctem exierat
ad petenda auxili quibus opus esse per nocturnos ignes suetat Mirificatum cum fossae persectae suis