장음표시 사용
261쪽
numero. ceciderunt e Gallis ad sex millia hominum. ex Hispano exercitu paulo plures mille, in.
ter quos illustres luerunt Ren incorius castrorum magister,duo principes Germani, de alii nonnulDueis Sabau h.Comes Mastellius vulnus accepit in temur, Mombreus regulus in genu. Ducis Allobrogum prudiae ccmen' dentia de humanitas Sc elementia minus inuidiosam vel apud ipsos hostes fecit eam victoriain .dρη magis gloriosam. quippe cum nemo sit quin viro bono conuenire censeat ut reliquis dominetur, cum solius crudelis oc imprudentis hominis imperium omnibus molestum sit. nam conestabitus magnos honores apud Allobrogem consecutus eit, multaque humanitatis ossicia, cum intrai psius ducis tentorium Sc hospitium haberet, oc curam vulnerum consequeretur, atque omnis Gallica nobilitas honorifice fuit tractata. eualerunt tamen eam calamitatem multi pedites, dc maior pars equitatus cum multis viris illustribus,ut Memoratius, Augustonometensis, Condsus Bur Nostridim dillioneus, de alii clades illa Gallorum multo ante vi ia de predicta merat a Michaele Nollia damo cladem pram rerum astronomicarum peritissimo, cum multis inde secutis calamitatibus in quodam prognosti. di it, P Vim m. neque enim tam fallax existimari debet, viatilet, praedictio que a peritissimis fit astiorum. ca it Ono Deus optimus rerum omnium moderator non ita occultas esse aliquando imminentes calamita-
tes mortalibus voluerit, ut eas deuitare non possimus, si expergiscamur. Sed propter inscitiam ierimur plerunque tanquam prono alueo si uminis, neque studemus per sapientiam viribus altrorum resistere. nam proiecto facilius est sapienti prςiriliam, quam ignoratum periculum deuita re: cum imprudentia contra Sc inscitia periculi deuitandi ipsa prope sit necessitas. dux post eam vives. mine; ctoriam obsidendum Vero indum contendit, quod oppidum antiquitus Augustam Vermandesesidi ib. duorum quidam appellatum fuisse Volunt, cum sit in comitatu Vermanduorum. eli enim oppi. do maius at non tamen quod ad iustae urbis amplitudinein accedat. situm cst non procul a flumine Somma vocato habetque ad orientem Lincones siue Langresium, ad meridiem Noviodunii. ad occatum curtum ipsius fluminis defluentis in mare Britannicum. ad septentrionem Glusam oppidum, quod coeptum est multis tormentis diverberari. Amiras Omne genus detensionis diligenter procurat, Gallisque noua auxilia intromittere, qui sperantes Hilpanum exercitum letitia recentis victoriς paulo negligentius castra custodituros mittunt trecentos Aquitanos ad tentanda negotium. Sed tanta fuit Hispanorum diligentia ut statim trucidati fuerint. conduplicane sunt cui fodiae. obsidio paratur magno studio, oinniaque necessaria instituuntur ad expugnationem. nam Eccuniculi fiunt complures, sc multa tormenta eriguntur ad concutiendum. dc conatus in statutos dies sunt decreti. Oppidum sexaginta cannonabus a tribus lateribus concutitur magno impetu globorum: sed tamen cognitum est interius fossam traniuersam insignis profunditatis de amplitudinis intra verberationem fuisse perductam in hostes naua luros,ac non contemnendum aggerem . Idcirco Nauaret tus castrorum nragister 8c comes Omegensis in sequentem diem conatum disserunt, nequam cladem ab hostibus acciperent. at Gargioneus regulus tormentarii negotii mugister cum ad eam partem tormenta attrahi curaret vel glande vulneratus, nonnullisque proceribus cςsis tamen negotium non intermittit, sed ea ipsa nocte muri partem aduersam tormentis dis uerberat, itaque Blo inuat aggerem ut exorto die oppidum posset latius invadi. distributς sunt pinstea verberationes in varios proceres, atque primae praelectus est Gazera castrorum magister cum mille de quingentis Germanis cui tribunatui praeerat Lazarus Sen deis. erat ibi Dux ipse quoniam ibi maiore impetu quam alibi concussum est, cuniculique sex additi. per quos in sotas valde profune . das deicenderetur. alia verberatio data est Nauaretio atque Omege si Comiti, qui veteranos milites n. . '' 'μ' &Hlota es habebat in castris. vocati sunt autem vallones in finibus Belgarum agrestes homines,qui nomina in militiam dederunt. Tertia verberatio concessa est duobus millibus Britannorum,qum Matia regina subsidio miserate Britannia. Sc tribus Hispanorum cohortibus tribunatus Nauaretii tribusque Sequanorum. his omnibus imperatum est ut Uno tempore oppidum inuaderem. atque ad aggerem pariter accurrerent, neque Omnes id facerent coniuncti.led in tria agmina diuisi, ita ut alter alteri pro opportunitate succurreret. atq; hoc ita factum est,ut distractae plures in partes defensorum vites debilitarentur. at vero Philippus rex cum reliqua parte copiarum, quae cum Ferrando Gongaga erant Samarobrigae, per illud tempus accessit in castra, atq; ubi tempus Opportunum visum est oppidum cςpit invadi. defensiores impetum sortiter sustinent aliquandiu. sed cli paruus esset eosii numerus, inopia desen istu potius quam vitio munitionis, aut penuria apparatu ii res Gallis inteliciter succedit qui deniq, virtuti militu Hispanoru cedere coacti ab ea parte bi dux constite rat paulatim loca relinquunt. at Hispanus rex, qui armatus exitum pugne prospectabat in t atri deicendit, atq; inde per ruinas murorum urbem ingreisus cst, cum inter primos ei set dux Allobro. phil Iphis, is sum,qui ingsederentur. pcrcurritur ad templa augustius usque postea dux reuertitur ad ruina ut matu, vero- in sortimiis consuleret,quς poterant inter prςdationes exoriri. oppidu igitur cu victoria ubiq; coclamandum in maretur e tribus lateribus uno tepore occupatur. at vero S intelligeretiit magna ubiqi fieri caedes greditur per ut fieri solet plerunq; ubi per vim in urbes imi pitur, Philippus misericordia ianoeentis populi G- in , pulsus magna celeritate in oppidum irruit. proponit capitis supplicium in eos, qui in pueros aut i P ppi ςdi nes aut mulierculas seu iret. aut qui res sacras vel personas sacras turbasse tam iras e mςnibus csi Πω - μ' - nullis proceribus sese ad fuga demissurus pitur de Memoratius conestabili filius, Muliesus r aliis.& Cuzielis, Humesius .facti Remi Iarnacius. Andetotius cia ad te tori si Nauaretu se seruasset adductus est ad duce. triaci dati sunt phires quadringentis e detensior ibiis, at cataphracti equites optit recenti. Philippus ipse in ingressu oppidi costitit, qui illud diripi edumilitibus cessisset. curauit ne qui participes periculor uno fuissent, neq; ad Naxsa quide admitterentur. tapta sunt viginti& septe tormeta bellica variis generis, multiq; bellici apparatus. ignis in quibus da domibus accubas ratingui. R
262쪽
aptae partes,praesidiaq; mu IIII mura. at metiricus Gallorum I ex ea claue accepta clpartem Gallicae nobilitatis amisisset, tam insigni calamitate perculsus, verit usq; ne Iuctrices copie Lutetiam contenderem, quantum potest numerum armatorum conseribit. Helvetios omni celeritate acciet. reliquias fiasarum copiarum colligit Chisum cum suis copijs in Galliam reuocat ex Italia. dum ipse Ι'heras munit dux Allobrogum comitem Arembergς ad oppidum Chiatellet tum mittit inter Veromandum de Samarobrigam situm quod post diuturnam verberatione pet quai vim conditiones d itionis venit in potestatem Hispanorum. tum Hannum oppidum post verberationem deditum est arbitrio regis Hispanorum. quod summa diligentia munitur. post illud Philippus aciuersus Henricum cum exercitu procedens multa castella Noviodunia usque Occupat,cunc i agni de feno populatur. Sed cum nuntiaretur Lutetiae transitum 5e iter a Gallo esse communitum, quia iam humus propinquaret. copias in hybema conuertit omnesqι captium in Belgas diu' 'uit. nectic tur interea in finibus Britanniae quondam circiter viginti Britannorum peditum ilia equites mille de quingenti in fines Seotiae irruperunt. Omnia populationibus de cedibus replentes. in hos castra mouerunt duo spurii Iacobi regis det uncti filii.& prorex eius prouinciae cum magno armatorum numero ad vetandum aditum de deuastationem regni. est autem Scotia insulam mara Britannico ad occidentem vergens. pars Albionis,quae diuiditura Britannia Tabuda flumine. habetq; ad septentrionem Thulen de Orcades ins uias,ad occasum Hebrides. ad meridie Britanniam, at orientem Viriatarum promontorium. multisq; fluminibus irrigatur atq; abudat mo- claus. cc ampla planitie. Britanni commisso praelio cum Scotentibus victolia potiuntur, atqi in eo praelio ambo lilia ceciderunt praeter multos alios insgnes proceres. milites multi praeterea utrinque celiderati sunt. Britanni illa victoria elati multis captis Oppidis Scotensium ad montem denique perveniunt, ubi in accessum hosti uin Scotenses locum mimi uetant. qui cum ulterius penetrare nopollent praeda onusti in patriam reuertunt at vero quoniam non simplex accidit plerunque insor. tunium , seu ea multiplicantur quae aduersa accidunt, non minus inselicii et pugnatum est a Gallis an mari oceano. Nam Britannica classis cum Hispana coniuncta per Gallicana litora oberrans C, vias habuit nonnullas onerarias naues e noua Gallia antaratra indicis mercimoniis 3 aromatibus onustas,quae ubi cruentum praelium commisisse ni. post multa nauigia a Gallis succensa Hispani denique Metores evadunt , multis opulentis nauibus potiuntur multaque nauigia demerguntur. anterea elades ad I eromandum a Gallis accepta.oppidumque Veromandum vi captum ab Hispa' vis inliniqus Belgarum nuntiatur. quamobrem ponti iis desperatis nouis subsidiis e Galli diutur vis sumptibus bellorum defatigatus e exhaustus. stequentibus suorum cedibus, incendiis, pracita tionibus non mediocriter Milictu cohortantibus ad pacem multis purpuratis patribus coepit domum ad eam aspirare de qua denuo ab Alerandro Placito agi coeptum est. Philippus Rex cum ad pacem temper magis quam ad bellum fuisset propensus, ut qui prope inuitus aduersiis commune nium christianoru patrem suscepissetaeam videbatur libenter admissurus, de qua dum inter hos subalpina Gallia obsident, oppidum natura loci& arte munitissimum, quod ab Hispanis praesidiis egregie de debaturiat Albanus Romam mittit exploratum ad expugnationem ex ea parte in qua eli erectum templum sancte crucis Hierusalem i. Palatius & Moschera per noctem omnibus diligenter exploratis reuersi nuntiant Albano facile futurum esse, surri
repente cum quibusdam tormentis inuadatur, illam capere. alii tamen duces istud difficillimum esile arbitrabantur, cum tanta messent praesidia,& quaedam etiam difficultas propter situm, atque po pulus non meus rater insensus Hispano nomini ob acceptas calamitates. verunt a me Albanus mas It ad pacem pontai ex cogeretur quam quod speraret urbem se posse capere, Omnes copias ad lumnam contrahit. iubet curare corpora. nuntiat Romam esse inuadendam. monet die poste. ro, ut ibi relinquant impedimenta. hortatur milites s Romam ingrediantur libertatem conelamare quon' ne ab hostibus dignoscerenturi proponit capitis supplicium siquis vi in mulieres uteretur, aut in sacras personas. tum praemissis trecentis peditibus cum solis & quibusdam equitibus iubet ad septimam horam noctis prasto esse ad portam Maiorem vocatam, enitique illam capere. 'ia statim alic copiae serrent stippetias. Sed paulo post tanta fuit vis imbrium, ut pedites propter vim aquariam inanime fecerint usitatum iter atque coacti sint per longiores tramites incedere. quare ad statutam horam adesse non potuerunt. Albanus prima vigilia castra mouit sensim in. cedens. cum tormentis. Alexander Placitus Romam reuersus hos bellorum motus visos cum lino Carata obnuntiat; qui veritus ne Tybur aut Romam accederet eadem no Mela limum certiorem tacit, ut suas copias contraheret, seque pararet ad defensionem. ipse pommodo Romanorum animis parum confides ob ea multa damnaquae causa horum bellorum per. vi fuerant.rena silentio inuoluit. neminem ad arma vocati ipse cum suis militibus ad vi his custo. diatri ac moenia profectus custodias ubio: locat. Ac in ea parte praesertim, in quam irrupturos hostes 1mpicabatur. Ascanius tertia hora ante lucem ad porta prosectus ex equite captiuo, qui praedabundus cum alus exierat. Romanos esse armatos intelligit. custodias urbis esse irequentes, & in omnia loca Opportuna distributas. st anceps quid esset agedu. venitq; in suspicione sua cosilia ne hostibus paterent. sub aurora postea illi trecenti cu solis praemissi accedunt. notu aduentus Roma ab agre libus nutiatur.mox accedit Albanus cu tormentis,qui senties suos conatus poti fici innotuisse, vel ς ia renitum et suscepti consilii ut nimis inhumani. vel φ verebatur ne si in urbe irrupisset,suec pis intentae a StrozZeanis trucidaretur, mutauit cosiliu .na Stroetza hac ipsa de causa utimV a rapinis
Albanus Roma inuadendam pronii-tiat ut facistius ad pacε
263쪽
rapinis occupatos hostes urbanis repente reuersus opprimeret exierat ex urbe cu dea vexillis Aquitanorum,dc quadringeris galeatis equitibus. cum n cino super m ibus aspectus sirisset, verebatur iratum ex coria polito iuule initructam, quare noluit fortunae in constantis voluntatem experiri, uni, uersamqi ex illimationem multis laboribus ac vigilijs plurimis collectam una hora, atque adeo uno teporis molarento protundet rurius ad Columnam se recipit. Caraia cognita tre nioru scaliserorui liga qui relictis scalis 6c quibusdam arnus profugerant, nuttit equites ad valequendum.quida capti sunt, alij trucidati . Ghisius in agro Tyburtino uniuersis suas copias in unum contraxerat, ut Ronaae castra cum Pontificiis colunSecet, Albanumq: a tergo adoriretur. tum certior fit a Rege de accepta clade, tu turi; quam cituume an Galliam O suis copiis redire . scripsit etiam ad Pontificem rex mel, Ondi Hericus, ut qua talubriore via, fieri posset, suis rebus cosuleret, donec ipse ab accepta calamitate aliquatione, in die tutu conualesceret. Illo nuntio accepto Venetis de Hetruriae Duce intercedentibus cilicitur ut ma-Pom. 5: Phi- ture Poti sex pacis cuditionibus assentiretur quae esset honestae, quod iactu est nulla habita ducis Fer Iippiam nul- rarietis metione.ad eas coditiones traciadas Sactit locius Sc Uites locius cardinales Albanu coueni usi tu h/bita me inter quos res ita concluditur: ut Carata in colloquiu cum A lbano Cauas conueniret, ubi totum n s ρης ν ἔ- gotiti de pace est et transigendii. Caras, Paleianum contendit, atq; mox Albano ad Cauas fit obvius. h ii i inter Albanum Philippi regis nomine A tres purpuratos antistites nomine Pontificio, ita de pace conuenit . ut uterq; princi ps legitimum procuratorem nintccet. ad ea que communi conlilio coC- is py clula tuissent confirmanda sic Ponticis nomine Carasa procuratot instituituri Paulus Papa IIII .dileς - ' ' fili nollet talute de apostolica benedictione.Cupientes studio pacis 6c quieti quam prae caeteris rebus omitibus lummopere diligimus, ut tedatis tumultibus bellicis diuinis oblequiis prout nostro pastorali incumbit ollici toto animi affectu ac libera mente vacare pollimus,aliquam concordiam p lenti temporum conditioni accommodatam cum nobili viro duce Albano bellum nobiscum in praesenti gerente inire tibi etiam lecandum carnem nostro nepoti. qui mentem Sc intentione nostram Optime nosti. dc catus fidem. prudentiam, diligetiam . de probitatem in pluribus arduis huius sanctae sedis negotiis iam diu plane cognouimus una cum his, de qui bus tibi videbitur de sanctae Romanae ecclesiae cardinalibus cum eodem duce in aliquo congruo bc iecuro loco conuenienti A cum eo noini ne sui regis, a quo super hoc susticiens mandatu habete putatur pace de cocordiam nomine nostro tractandi. de quan cunq; capitul monem Sc pactionem ineundi. aliave in praefatis necessaria de Opportuna Se quae nos ipsi, si praesentes adessemus facere pollum . faciendi de exequendi plena de libera apollolica auroritate per praesentes concedimus iaculta eo potet atem. datu Romae apud sanctum Petrum iub annulo piscatoris die octauo Septembris.is 1 . pontificatus nostri aimo tertio. a tergo. dilecto tilio nostro Carolo i inchocia Uitidc Molesti in pracello martyrii diacono cardinali Caratae nuncup ato. Albanus tametsi ad omnia Philippi Regis negotia exequenda pleni Iliniam facultatem habebat, neq; indigebat denuo ut procurator institueretur, tamen Philippus nequa dubitatio posset Pontificem a pace deterrere, ita etiam suu procuratorem cum praecipua ad hoc munus autocitate tursus Albanum legitime creat. Philippus Dei gratia Hispaniatum, Angli ς, Francie, Neapoli , utriusq; Siciliae Hierusalem i. Hibernie dc rex Arcludux Auiti . dux Burgundiae. Mediolani, Brabantiae comes Habspurgii, Flandriae.Tyrolis Ecc. recognoscimus dc notum iacimus tenore praesentium uniuersis quod quamuis pro incredibili studio de amore ad componendam illam dissensit onEque inter lumma D. Paulu diuina providentia S. R.de uniuersalis ecclesiae Ponti Max. de nos diebus Albinii, ν , elapsis no sine magno animi nostri dolore coorta fuit die. 17. me iis decebris anno domini. i sis. eurato, Phi. Illust. fideli, nobis dilecto D. Fernando Lluarecto Toletano duci Albae coiiliatio nostro status praetolippi regis. ri psecto, pro regi regni nostri Neapolitani gubernatori Mediolani Sc exercitus nostri in Italia sumo duci plenam facultatem dederimus cum eius. S.aut quibuscunq, personis ab ea potestate habetibus Omnia tractandi, paciscendi, exequendi. quae ad hanc compositione oc concordia spectare videantur, uo tamen huic negotio necessatio mora nulla aut dubitario iniiciatur, quin ad exitum optatu per-.ucatur, id nostro huic desiderio plenius latisfiat, eadem illam facultatem cu ei dem clausulis prout iacent ad verbum eisdem modis oc formis gratificare. stabilire, de confirmare decrevimus, prout et note presentiu gratificamus, stabilimus,co firmamus. ratumq; habemus dc approbamus.quidquid praefati mandati nostri virtute huc vim gestu actum de trantactu est ab ipso duce Albae cum. S. D. N. Paulo Quarto, aut ab eo potestate habentibus ac si 1 nobis id actum & conclusum iret.& ad uberiorem cautelam. quatenus Opus est, eide duci Albano conlisi dc eius integritati de prudentiae multarum rerum eandem prouinciam per p sentes demandamus dantes denuo plena.quatenus opus fit, iacultatem, a in oritate, oc potestatem ut nostro nomine ac pro nobis possit bc valeat cu praeiato. S. D N. Paulo Quarto Pont. Maxim cum ad modum reuerendo Card. rasa, vel alio ieu aliis quibus uis a sua Beat . potestatem habetibus conuentiones, pacta, de capitula quaevis inire tractare,con cludere stimate. vel inita iam cotinuare Sc ad finem perducere necno alias donatione cocessiones, caution .securitates,& promissiones cuiuscunq; qualitatis, aut existentiae fuerint, prout ipsi bene visum sit, pro multae acceptare. 5c nostro nomine assi curare, etiam sim adatum exigam praecipuum,
quam presentibus est expressum omniaque alia singula facere, firmare disponere ordinar Ac pe tractare. quae nos ipsi disponere, facere, & pertractate possemus, si ore presentes ei semiis. 5c illa si opus fuerit iuramento confirmare, unumque aut plures ad praemissa loco eius lilbstituere cum simili seu limitata potestate. promittentes sub nostra fide Ac verbo regiis nos gratum dc ratum habituros, Ee: omni dolo ac fraude semotis obseruaturos quidquid per eundem ducem Albanum mandatarium nostrum aut substituendum , aut substituendos, actum, gestum, ordinatum , conuentum , concordatum . pro lsum , dc conclusum fuerit circa praemiisa , vel
264쪽
2 ἡ ρώαώ. . . vli0 mxi 'tempore reuocaturos , nem; vlla ex parte contrauentiiros,
rarum manu nrinta GKn ' 'Nm misti tium M tuturorum obligatione.harum testimoniolite
nomine pro se Itate, autoritate l: tibi concelsa firmarunt, iuraruntq; in animas sine ulla fraude,aut cavillatione aut exceptione ieruabutur;ad quarum re
in ii I - bb ςtiptionibxi praedicta confirmarunt oraetentibus cardinalibus re 'ς que, si illi ς signarunsiquibus tanquam teles etiam predicti cardina
- ''ς JJ-m- Num huc de Paliano virius tandem suturum esset confirmatum fixerat,innuentumuiteri e Caras a & Albanus secreta mpriam coditione ut ad arbitrium R. tali, abi abh mi, , - ' 'V m Molb0β Rud)tum restitui, Ita ut no possit amplius muniti donee fi-AA, 'qi Ny ς xx imum tua: Vtilitatis.quod si controuersia de permuta. dtione oriatur,ea cocedatur senariti Ueneto diiudicanda. cuius sententiae virio; principes acu uiei cati
uis is 'ς R d xur Pallanum cui rex voluerit, modo ne sit Romana ecclesie hostis
maenibus nudato.hisce conditionibus ita utrinq, confir-
hή pr Mi datur Carboni custodiendum. Cardinales Romam pacem
denuntiant, propter quam multa laetitiae signa parabantur. sed ita creuit ' 'b ut udi tam imbrium crebritatem 5c magnitudinem. ut Tybris spretis Tybridia ina1ui aluei carcer mus,lOIitoq; hospitio minime contentus, non amplius intra ripasse continet et. sed '
'cerit, Putraq; aedificia partim ob vetuitatem debilia, partim ob inconstantiam tundamentorum propter humoris copiam corruerint. multi egregia opera secti horti. multae pulcherrimae picturς. multa amςna viridaria sunt devastata. magnus tuit hominum etiam atqr animalium brutorum numerus quς in aquis perierunt immenta ac prope incredibilia fuerut damna que uniuerso Latio illata sunt per illam inundationem. nam sane prope ausim dicere, tam atrocem fuis citamq; calamitosam Romanis hanc inundationem. ut non minus malorum una nox uniuerso Latio 'ttulerit,q uam crudelitas armatorum hostium M rabiciatq; acerbitas bellorum omnium super tu multoria mesiu.neq; Bononia sane, aut Floretia nobilissimae ut bes multo moderatius tractate luerunt a luis fluminibus; quippe cum ita ob immensam pluuiarum copiam excreuerint ut cum maxima ruina oc detrimeto illarum urbium cognitum sit non satis bonam esse vicinitatem ma iam vim ac dementium fluviorum. Pontifex quod haec non sine numine consilio ii diuino fieri existimabat. ad placandam iram numinisad implorandam a diuina clementia venia delictorum ad impetrandum aliquod refugium tantarum calamitatum, supplicationes Ac solene vocatum Iubileumina t.atq; cum diui Κ.utholomaei corpus inter ruinas sui templi ob inundationem collapsi repe tum tuis Ct.illud magna Sc loleiam cum pompa ac supplicationibus in templum diui Petri comporistandum curauit. deinde postero die Albanus sub noctem Romam ingreditur cum magna totius populi laetitiae significitione, ad petendam veniam. ad Pontificem pmsectus perhumaniter accipitur oninibus captiun donatur. deinde die tertio Neapolim acc*urus Roma discedit.
265쪽
vi pharmacorum, quam cx aere imbibimus, urbes purgantur. atqui morbi ei uineth.tanquam inaequalis durique pulsus, iniustitia, perfidia, crudelitas Bellorum su
mutua potetiorumq; tyrannis ciuium in imbecilliores quibus nulla adiit charitas aut vera religio. virtute , omnes Sedi: ciplinae negliguntur, prG quibus torpor. 6c luxus, S sesnities dominantur. haec ubi apparuerint. non procul abeste putanda cit vitio diuina. nam id certetit. vi res omnes in ex plicabili quodam inter te nexu variata temper fere Victilitudine regantur. cum neq; pax neq; bellu . neque res huiuimodi maxime vel minime sine diuitia voluntate mentes hominum sensim ad illud mouente fieri consuetierint. ita pax e bello, S c pace bellum ad hominum salutem, si sapiant, diui.
nitus exoritur. at Vero cla munitione Sc in cilli odiis fuisset ablumptum. atque cum multa millia nummum abli impias, is
sent illa postinodo sunt in rationibus Senensibus iupputata nec ita multo post Turcae ad Populo nium descensiones iacientes accepta non at pernanda clade ab Hetrulcis copiis, turpiter sunt a iii sic pio consilio reiecti. quae dum ita aguntur, Ioandes rex Lusitaniae Vlisponae naturae concellit, relicto Sebastiano impubere puero trium annos' umunis unici filii filio, qui paulo ante mortem ipsius Regis decesserat. caeterum ponti Musabior o perii, albi suerat, ut induciae inter duos potetis. simos christianorum Reges abrumperentur, se prope confirmata sedera soluerenti ita cosestim animum adiecit ad illos placando olivi cstudio, industria, diligentia conatur ad pristinam cocordia reuocare. legationes itaque ad Henricum mittit in Galliam transalpinam Antonium Triuilium purpuratum antistitem. ad Philippum regem Bruxellas Carasam cardinalem; qui illorum regum animos placare. M ad piis inam concordiam reuocare,atque pro viribus res inter illos componere, niterentur. Albanus interea Neapolim profectus partem copiarum dimittit. partem transmittit in Galliam subalpinam ad uerius Ducem Ferrariensem ipse postea ut rebus omnibus interesset Neapoli Caietam accedit. ibi conicendens triremem cum claue nauigaturus aspertinia tempestate impeditur
eael cente paulatim mulesti illina Tybridis mi indatione, iam Latium post multas aerumnas infinitos labores plurimas caedes latrocinia, rapinas, praedationes, incendia tu
uissimam pacem gustare c pit;& quasi e diuturna grauit limaque valetudine aliquantulum conualescere. Sunt enim bella quasi saluberrimum romedium quoddam diuinitus immitium ciuitatibus. quibus ubi multis coni celeratis hominibus. tanquam malignis noxiisq, humoribus replerae fuerint. tunc diuinitus vel bellum. vel pestilentia. vel fames expectanda est, qua rationa tanquam per tenuem victu nam et phlebotomiam, vel euacuationero quoniam multa oppida a Philippo pollidebantur in Hetruria, ita denique composita est res Senetis, ut Cosmus Dux Florenuae omnia Senensis ditionis possideret praeter UDbatellum Sc portum Herculis ac amonium. etenim quia Populonium urbs nobilis , 5c ant, qua Hetruriae in litore maris Tyrrheni posita videbatur in magno periculo versari. ne a Gallicis vel Turci cis classibus occuparetur. munireturque tanquam praeualidum propugnaculum, unde omnes Hetruriae urbes perpetuis incursionibus oc hostilibus molestiis infestaret ut . quia princeps i pie Populonii non post et tantarum copiarum viribus resistere, quamuis eximia fit fide, sti enuitate. aeperitia rei bellicae. Philippus res &ante Carolus Quintus Caesar prudenti salubrique consilio illam urbem Cosmo Hetruriae Daci commendarunt. ut cuius potentiam cognouissent. & prudentiam in omni genere publicae administrationis. promissum est etiam redditum iri quantum pecuniae in il-
266쪽
peditur quo minus posset opportune per avni tempus agrum Ferrariensem hostiliter inuadere cud actitet hyemaret,oc vis frigorum milites esse sub dio non pateretur. in Insubriam itaque Medi lanum 1eIecipit, ibiq; hycmat,dc tempus accommodatum educendis copijs expectat. at Philippus rex quod sibi non plane satisfieret ab antistite purpurato Tridentino in ea administratione, Ioamnem Figarolam virum bonum ac strenuum arcis Mediolanensis, praesectum in Mediolanetem pretecturam suffecit. Sed quoniam Cyrnas insula nonnulla ex parte erat adhuc in potestate Gallor u , sicuti explicatum insuperius.Genuenses illius insulae iacturam grauiter fierentes sentiunt quanti res illa reserret non sol una ad publica sed etiam ad priuata commola. non enim sol a respublica
Genuentis erat magnopere illa iactura diminuta, sed etiam in multos priuatos illa calamitas redundabat; pKter illud, quod solet iactura cuiusq; rei videri molestior interi octo tempore, atq, cognito pristino usu. nam proximum mare uniuersum Gallicis ci allibus intestabatur, cum naues merciminniis onustae diripentur,n licvlla satis tuta daretur convehendi commeatus in urbe tacultas. illud autem tanto molestius accedebat.quanto steriliorem magisq- in te diam urbs habet agrum, cuius uniuersa prope salusic conseruatio in iis consistit rebus, quae importabantur. decretum ellis circo a Genuensibus enitendum esse totis viribus, ut tantarum militiatum, molestiarumq; cumulo quanti in dies imminere videbantur auerterent. seq; perpetuis calamitatibus, magnis sumptibbus. lummo omnium facultatum periculo sit bleuarent. illud negotium facilius factura apparebat qaulo ante accepta Gallorum ad Veromandum clades, Sc copiarum quae in Italiam subsidio pontiblita Venerant. rei locatio. Sc res Hupanis uno tempore pluribus in locis felicitet ita ccedentes. Hiem-nymum igitur Lodronium cum duobus millibus Et quingentis peditibus Germanis, Italis quingetis in urbem accersunt,quibus censis exhibent stipendia. copias in insulam Cyrnum exeonunt. 1ubent praefectos, procuratoresq; publicae utilitatis Calatium sinum obsidere atque conati omni studio illo potiri. dum Andreas oc Antonius Auriae maritimas partes munitorum locorum Gallicaeditionis in sellant atq. ad litus arenosum. 5c Tilocein. de Aureum montem ad nauigantes omnia replent trepidatione, oc postea portum Syraculanum. dum sinus Calatius obsidetur, quotidie pugnatur minutis pretiis. multi utrinq; exeunt ad leuia certamina. at Paulus Iordanus Ursinus, qui praeerat rebus insulanis cum proregia potestate. ut dictum fuit,cum Gallicis praesidijs, vir automate dc cognitione rerum militarium clarus quamuis cumulate optimi ducis ossicio ac omnibus numeris satisfecilici, tamen propter Belgica Hemici Regis in Britania recentia cum neque subsidia necesimaq; auxilia pro praesenti di illa ultate, neq; neces iacio, commeatus posset extorquere, coactus est uniuersas suas vires in tria loca opportuniora totius intulae contrahere, atque itaqira posset rationesbi illatum bellum sustinere. nam profecto ita requirit bellica ratio, ut patuas xi res duces in pr statiora loca ad defetilionein contrahant, quoniam multo potentiores sunt coniunctarum vires, qua separatarum copiarum . que enim delendi non postiant munitiones castella, urbes vel euerti conuenit vel flammis absumi.si aliquam hostibus utilitatem contra nos allat re possint, vel si angustia teporis istud fieri non patiatur, necessitas'; urgeat dei erenda sunt ipsa loca .ne uno temporis momento Se munitiones Ec copiae dc cxistimatio perdatur per gloriam hostium. Iordanus demu post multas Caiatia sinus oppugnationes oppidum illud cogitur relinquere. seq; in portum Syracusanum, de in montana quaedam loca cum praesidi js recipere. ibi tamdiu singulari virtute & admirabili prope strenuitate conatus hostium suilinuit per summam rerum omnium necessariarum inopiam. ac penuriam; aritimis terrestribusque praeliis resistens, ut magnam tamen partem insulae Galloruimperio reseruauerit. Vbi annus inter lim varia certamina praeteriisset, Genucnses propter aeris illius insulae inteperie Urcinio Cesiae litore, de urbe Mantino tu Bassia egregie munitis lis mi illinisq; praesidiis obfirmatis iam prope magnitudine sumptuum defessi uniuertum nepotium in annum iequentem reiiciunt. in finibus vero Insubrum Figarola audita Vade Gallica in tinibus Belgarum, in Henrico res non feliciter succederent aduersius Philippum regem Hispaniarum, dc ipse collectis. conscriptisq; veteribus copiis 3c nonnullis recentibus magna celeritate repcntino aduentu recuperat nonnulla castella in agro Dertonensi, quocapta fuerant a Gallis. de suorum praesidia proxima quaeque ferro praedationibus, incendijs populabantur. castris itaque positis ad POZonem, quod est oppidi nomen illo breui potitur,quare fit ut Dertonensis Alexandrinusq; ager, dc proxima omnia tuta reddita sint ab omnibus rapinis ac molestiis Gallorum hostium. At Ferrandus Gonzaga vir in simi laude rerum bellicarum illustris multis rebus praeclare gestis. multis honorum gradibus, multis honorificentissimis pretecturis clarus: post multas Bitunae de invidorum difficultatins superatus Bruxellis naturae concessit non sine magno Philippi Regis S omnium bonorum mςrore ac lacrymis in cuius sunere multa praeci ara, Sc haec in primis carmina scripta sunt.
Milesiae decessit honos o gloria ma a Italisi decoris Gon aga limine casso.
Ghisius propter Belgicum in Britanium. sicuti dicebamus, ab Hentico rege in Gali iam reuocatus. ubi decreuisset inundatio ac diluuium Romae magnis itineribus, de quanta fieri potest celeritate in Galliam properat, iussis copiis summa diligentia per Galliam togatam Ferrarientemque agrum in Galliam Sc ipsis proficit . reliquit etiam quςdam vexilla aequitatus ac peditatus quae apud Ducem Ferrariensem ement in livbernis cum iam bellum aduersus illu .uti patebat, parati cςpimet: qui hac
ipsi de cima omnia castella munienda, rebusque omnibus necessariis in struenda curaueiat. munita
est Herberia oppidum praecipue ante quod propugnaculum quoddam e gleba ita sublime erexit, ut possiet idem oppidum protegere ab omni verberatione, omnibusq; propinquis castellis hostilis ditionis imminere, M siqua Brent molest exitium minari. Philippus rex post pacem cum pontifi
267쪽
ce compositam, recuperataq; castella,quε diximus in Insubria, quoniam visus esset vir tractandis negotiis accommodatus Ioannes Figarola subrogato in Mediolanensem praesemiram Consaluo Fetrando regulo Sucinno comistaq; arcis Mediolanensis custodia Alphonio Pimen tello decernit Fi- garolam assiduum oratorem apud pontificem, qui regio nomitae negotiaretur. Pimen tellus citatis equis in Insubriam Brimellis properat ad iplam presecturam, ubi cum magna laetitiae significatione fuit exceptus. Figarolae propius ad urbem Romam prosecto significatur ab iis, qui Hispanis partibus studebant. eius aduentum molestissimum accidere pontifici,quamobrem ad dedecus reglum,oc incommoda ipsius deui tanda cauedam esse senis iracundi indignationem, qui esset implacabilis bis et Odium concepisset: quare ita hortantibus atq; persuadentibus amicis mutat consilium. Caietamqi contendit donec indignatio pontificia defervesceret. indignationis caula filii quod Fi- garola in praelectitra Mediolanenti passus fuerat aequo animo. vel potius iusserat, lup llectilem quadam opulentam sane Reidem Ludovici viri pontilici gratissimi diripi,qui Mediolanum ad ducendam uxorem cum quibusdam Gallis pontilicis familiaribus accellerat. eam supellectilem repetenti Reidet to rei pontum est iure belli inter duos Reges videri misi e ablatam cum esset viri Galli. Ponfra eam rapinam agerrime tulit, quoniam periniquum videretur lio nem innocetem, ine c. nullis bellorum motibus unquam implicatum, nullius sceleris conscium, neutram in partem magis prope nitim qui multos annos Romam habuisset pro patria qui nihil non modo non fecerat. led neque cogitauerat quidem pro Gallis aduersus Hispanum regem. ita impune nomine quidem hellorum lia reipla per libidinem 5c auaritiam cupiditatemq, habendi spoliari ab Hispanis.quibus accedebat etiam, quod acceptis quibusdam iniuriis nullum aequum ius obtinere potuisset. Figarinia illa tanta rerum nouitate atque indignatione pontificis ita consternatur, cum omnes gradus h notis ita amisisset, ut in grauissimum morbum ob animi molestiam inciderit. verumtamen multo Io. Figuolae rum purpuratorum patrum precibus impetratur postremum ut Figarola in legationem iit admisi sus veniamq; conlecutus, si eam supplex precaretur. Sed postmodo admissus no prius ab illo mor-ho conualuit,quam extremum vitae tuae diem conclulerit. sustemis est illi in eam legationem Friciscus Vargas Hispanus, qui legatione apud Ucnctos tunc sungebatur, vir, ut ex eius colloqui . dc consuetudines, pius cognoui loctrina, insenio, prudentia clarus. per quod tempus primum nata est controuersia de superiore loco inter Hispanum, Gallumq; Reges, de Polonum ac Lusitanum. Conteiione, ue eorum regum legationes oc Florentia, Ferrariaeque Duces. Ad Urbini ae Mantuae. Ouae dum me de praecede- tuna sursum deortu in versat in Italia, paulatim atrocissimi de immanissimi belli. quod natum est. interlega in Gallia transalpina. semina concipiuntur, quod ita petu agatum est per eam prouinciam , ut initiones. uersam multis, miserabilibusque cladibus assiixerit,dc prope funditus euerterit. nam eius fragor, in cendia. ruinae exauditae sunt ac peruenerunt i E in uniuersas gentes. plurimum finitimas prouincias infestarunt ac penetrarunt, exitioq, fuerunt multis mortalibus vel citra monte Apenninu . Ad huiusce tanti belli originem explicandam, videtur repetedum altius. quae causae nobilissimas M potentissimas familias Galliae comatae compulerint in mutua vulnera ad arma suscipienda, qs ς' deni, que in catholicam religionem dc in i pium potentissimum Galliarum Regem conuersa sunt, cum alioquin illa natio soleat esse sui Regis praecipue obseruantissima. Est morbus quidam prope natiuus Zc certe communis omnium iere illorum. qui principum, Regum,aut Imperatorum greges. gratiamq; sectantur . neminem ut aequo animo serant sibi eme parem, nedum superiorem gratia, de consuetudine apud principem: que pestis per liberas etiam cimitato. 5c res p. dc multorum admini, Cotentiones strationes late peruagatur, cum semper aemulatio de inuidiabc odium occultum sit inter pares, deauli eorum. illud praesertim si ad primarios honores. honorificentioresque magistratus aspirent. His enim cpterorum parium contumesiae,& dedecora.& turpitudines de infortunia propria selicitas existim, tun neque tamen lla est urbs tam parua, nullum oppidum, uultus pagus in quo nemo sit qui tibi principatum expectat primumque locum non aucupetur. nam semper praeciarum fuit liabitii, vel sine virtute insignari ornamentis virtutis, quae sunt imperia in caeteros homines. potentia magis iratus autoritas, existimatio. Accidit igitur ut Vandorilia, Sciati loneaqtie familiae totius sere Galliae comatae nobilissimae ac potentissimae propter multas opes de clientellas de amnitates clandestina
odia & occultas simultates aduersus Chisiam familiam de ipsam nobilissimam. regiisq; opibus sus ita bello fiat tam 3c multis estegiis bellicis condecoratam exerceret. causs simultatum fuerunt complures. rum Gallico sed praecipua, quod Vandomia iam opulentissimo Cantabrorum regno insignita, ae propterrum. propriam potentiam clara. regieq; stirpi ita propinqua vi nisi Uales is regibus per Valesios legitibrae luccessum esset, amplissimum dc magni licentissimum totius Gallie regnum,atque imperiit i lius Galli prouincie ad se iure hereditario deuolui existimans non latis tr aquillo animo ferebat Ghisios plurimum gratia apud Regem Henricum Gallorum valere atque post regem ipsi am omnia sere in Gallia moderari. Huic rei paulo post illud etiam accessit. quod Franciscus Henrici filius inorem duxit Scotensem Reginam,que Chiliae familiae erat conium, de antiquiores causae ob quas Rex non satis fidens Uandonatis haerere Ghisiis 'sebatur, quare inter undas prope bellorum res paulatim fluctitare caeperunt. Has ciandestinas simultates non aspernandam turbandae Galliae comatae occasionem nacta Drtuna paulatim alia semina iacit contentionum Sc rixarum, unde post-rnodo illis succrescentibus Gallia uniuersa denique maximis cladibus Se incendiis cum multa populorum Gallicorum.omnisq; aetatis id amicorum hominum internecione amictata est. Nam Gaspar Sciatilioneus Galliae a miras praesectus tormetario negotio, quae dignitas maxima est apud Gallos, eques ordinis diui Michaelis conestabiij nepos. cum simultates de ipse, inimicitiasq; exerceret aduersus Ghisios proceres,quibus se imparem viribus autoritateque intelligebat,sese ad Vandoinias partes
268쪽
rartes contulit & ipsos infensos Ghisis multis de causis. ut sciebat. Nata est controuersia qua damrccens inter Ducena Namuriensem. conestabitum. 5e Henricum Regem de virginequadam Uando mira quae controuersia sati Ghiliis pergrata. quia se non modo ipsi gratia facillime praestare posset
η apud Regem, etiam Regis odium atq ue indignationem conuertere ad Vandoinios Oppi maen . ras,q'ip Liam neque videretur propter illam controuersiam satis confidere Uandomi si&Cnidi Namuriensem Ducem palam tuebantur. Amita qui diligenter, magno studio ultionisa opportunitatem aucupabatur ratus presentem occasionem minime esse negligendam,dum animi utrinque recentibus creditis iniuriis essent inflammati ad ultionem comitia clam Lutetiam Parisiorium indicit. Ad ea comitia conuocat affines de propinquos virginis ad quae conueniunt insignio res duces Sciatilionei quibus aut inuisa aut etiam molesta iam cis et Ghisia potentia, Ad gratia apud a Regem quippe cum mos sit inueteratus 5e prope a uitus aulae Gallicae nihil ut ab ea stratur medima cie . Nam qui gratia valet apud Regem.ille solus est apud omnes populos Galliae admirabilis. ocstoriolus tqui nulla gratia valet. teris Gallas omni bos est des pectui nullamque obtinet automate et inter Gallos,quamui, opibus, nobilitate, principatu gloria rerum gestarum alioquin stillustiis. Inia illis comitiis inultae magnae atque graues agitatae stitit querelae de Chisia importunitate; sed om- Comitia va et nium sententiarum grauissima mitilla.de quae atroc lime animos praesentium impelleret, quod domorum. a ad explicandam odij atrocitatem quamuis occasionem auidit lime arriperent Chiui ut nunc etiaa Dcerut , cum praeter veteres ut iurias perfidiam Namum ensis Ducis aduersus Vando mi s tueretur. 1 N messe diutius ferendam ignominiam illatam Vandomi splendori ante illum diem incontami 1 nato, neque turannidem iam Ghisiorum crudelissimam. at non amplius gratiosam potentiam, cum perpetui sint hostes vel gloriae vel potcntiae Vandoniis. omneq; Vand miorum decus aeger
1 rime serunt futurum enim si res tacite ierat uti xt mulio apertiores. atrocioresque iniuriae expecten a tur cum nihil aliud sit impunitas veterum columeliarum . quam liberalis quaedain ad recentiores h iniurias inuitatio. omnem autoritatem existimarionem. gloriam Vandomu nominis ridiculam iba te inter Gallos, arque inter exteras nationes ludibrio, si diutius aequo animo feratur leua contemnia a Ghisi iis&conculcati In uestigandam esse aliquam rationentiqua tantus maloru cumulus auer
e tatur. Quae cum ab Omnibus communi consensu de concordibus consilijs fuissent unanimiteta confirmata, postea multae propolitae simi sententiae. muli aeq. rationes agitatae opprimendorsi ad- uetiariorum. In iis tam vatiis cogitationibus,consiliisqet, propositis nullum visum est vel potentius 4 vel ooportunius ad ulciscendas veteres. nouasq; iniuria&quam si per smulationem nouae religi a nas istud eniceretur. Quippe quod non sollim multi ex uniuersa Gallia comata essent ventim ad 'ampliorem licentiamsi rioremqi vitae rationem pro appetentia, sed etiam e finitimis de longin- , quis regionibus. Huc accedit quod hac ipsa tatione sibi videbantur probe aduocare posse Germa, nica auxilia, ubi opus foret ad opem aduersus regiam potentiam catholicaeq; religionis defensores, serendam arma Britanniea in Galliam ad communem redistionem immatura apparebant protin, gendam de multarum aliarum nationum vires non aspere angas, quibus lacile Chisiae potentiae, de , regias audii liis Gliis iis concessis non modo resisteretur, sed etiam aduersariorum copiae retunderen, tur. Nam nunquam sese sola religio fuit causa bellorum.sed vel liberior de amplior vivendi licem sola testitii tia rapetita per simulationem religionis. vel immoderata l. do dominandi, vel aliqua res huius raro eos, , modi mortales incitauit ad arma hostiliter suscipienda aduer1us resistentes cum turpitudo deside. bellorum. rii Millegitima apperentia rerum parum honestarum aut simulatione desendendae religronis. aut alicuius causae honestoris contegatur,quo multi de fautores iuuemantur, Ad confluant adiutores, quia manifestam turpitudinem pauci ad modum complectuntur stinuitabat ad hoc facinus tam nefarium familiare de domesticum apud Gallos exemplum eorum qui humiles ac pauperes Lugdunenses vocabantur,aut qui dicebantur Albii principe ac fautore Ralmondo Tolosatum comite non enim recens est hic Gallorum error) qui per ampliorem viueiadi licet iam introductam apud Gallo superstitionis & impietatis aulares extitissent,immanemque crudelitatem quam in aduersarios exercuissent, vulgi studia, Ad populorum Gallicorum sibi animos peri audes conciliarunt. Neque profuerunt 1ans pontificium decreta aduersus illos populos neque principum indignatio. vel elades non semel illatae cum eius antiquae haereseos pestifera de cotagiola semina in manus tradita ad polleros tanquam noxia de calamitosa bonis frugibus gramina in multos cci pites puli ut rint, neque ulla tanta esse potuit succedentium regum industria.quae illam plantam radicitus ex animis hominum conuellere potuerat,quamuis vel uniuersat urbes aliquando fuerint euellae de sinusseae bio aequatae. Dicti sunt Ugonotti communi nomine omnes qui in sentinam haeresiampo. vgonotiora stea se mecerunt variis erroribus contaminati.oim in Turonibus locus quida m Vmnis porta di origo de noceretur, in quem frequentiores conueniebant Albiorum de pauperum Lugdunesium asseciae, quo ς in loco fiebant conuenticula.& conciones ad nouam religionem descientium. inde omnes heretum prauitate notati vocati sunt Honotti in illis regionibus. Illo consilio ita inimae stabilito.δὰ ditur e comitiis. Horum procerum iussu priuati homines accepta pecunia palatia perampla conduciam. Inuitantur clam magnis largitionibus Ugonotti concionatores. se uetes conciones sutin ipsis palatiis. Inuitantur ad libet ius vita genus clam permulti Galli cuiusuis auatis Ee condium ij. nis. Paulatim succrescit hereticorum numerus multis quotidie se addentibus. Horum ubi palatia iam capacia non essent ob multitudinem exitur in pratii agri Lutetie non procu l ab urbe quod clerum vocatur. Interfitisse dicitur per uoctem oeculi his Omnibusque agebatut Amiras de Andetortus. Sc Cantabrorum Rex. ut horum procerum autoritate sussultum se vulgus putaret, nocint ne Eue automatis habere detensores. nam ignobilis multitudo parum quod hosce principes ha Di
269쪽
Callidum eo Cium Henrici Regis. Nelodunum
pes haberet nobilissimos ae potentissimos fautores, partim quod numerus haereticorum x noua
religionis studiolorum non contemnendus confluxisse videretur, extollitur paulatim ad spem no
uarum maximarumque rerum . templa itaque, sacerdotes, ritus, auitas sacrorum ceremonias contemnit omnes catholicos ritus ludibrio habet. Pontificem, purpuratos patres, lacrosantistites omnes maledictis lacessit. Plurimum laetatur quod nobilistimas praesecituras Gallicae militiae habentes ellent nouae religionis patroni tormentario negotio nimirum, Sc uniuerso Gallico peditatui princti praeter alios insignes duces, qui his rebus interessent. Ubi res eo excreuisset, ut propter multitudinem non videretur magnopere vile formidandum, iubentur palam ac non non iam amplius occulto ac timide considere in Clero non procul a Sequana illimine qvibus populis in herba considentibus stantes concionatores verba faciebant. Conuenerunt breui circiter quadraginta hominum nullia ad nouam religione a quibus Andetotius lummus eius conuentus imperator suit salutatus. Ec cum magna laetitiae significatione exceptus. Sed enim cum haeretici iam praesenti statu contenti non essent, viderenturq; ad res nouas iam aspirare,quod non poterat fieri sine magna Galliae ruina, paulatim increbuit vulgi sermo templa catholicorum videri concremanda. facerdotes e Gallia prouincia exterminando omnes qui ausi essent aduersari tam poteti factioni, aut ex uniuersis urbibus Gallicis esse eliciendos. aut crudeliter necandos. Hi tam periculosi Gallicae tranquillitati de libertati rumores iam latius dissipati minime occultari potuerunt, sed omnia repleuerunt ingenti trepidatione quae cum ad Henricum Regem delata fingent serius quam oportebat. eius animii non in diocriter turbarunt metu Imminentium Gallico regno periculorum. Iubet promulgati edictu regio nomine nequis in Clerum accedat.accedetibus proponit capitale lupplicium,3c bonorum preterea fit addictionem. eius edictum habetur ludibrio ab iis qui factionis potentiam sibi proposue 'rant ut locus non minus frequentaretur, habitus in delectus horum arniatorum. collocantur a mati in insidiis aduersus vel magistratus, vel quicunque concionatoribus aut coetui vim inferre para uissensi neque praetermissiam eii quidquam, quod spectaret ad mutuam detensionem. Hericus tantum rerum nouarum in suo regno excitari aduersus luam sententiam minime ferendum ratus,
quae in regni ipsius pernitiem.deuastationemq; insurgerent, iubet Andet otium virum e principibus eius tactionis ad se acciti. Accitum reprehendit ut tantarum rerum, tamq; illi regno pernit ita rum amorem, nisi ab incaeptis desistat. Sed cum videretur Andetotius non modo non acquiescere mandatis regiis verum etiam grauit et terre regios monitus inde digressus iubetur in carcere coni, ci. Amiras dc Rex Cantabrorum, ne incurrerent in aliquod intortunium rem pro vitibus dis imulantes rebus ad detensionem necessariis clam instruuntur: cum homines eius iactionis tractandis armis apti sese ad tutandos defendendosq; ministros accingerent. Henricus intelligens quanti esset negotium ne tantum tun ultum.qli .mtus necessario insurgere apparebat, Lutetiae excitaret, si tot potentiam clarissimarumque familiarum uno tempore animos ostendisset,cum periculosum etiaappareret ne arma palam ad defensionem susciperent, animum adiecit ad principes eius factionis distrahendos. Cum sit itaque inluetudo Gallorum ut dii dentem regem uniuersa nobilitas con- sectetur, aut certe ad suos principatuS accedant, Rex Henricus discedit Lutetia. principes egressum Rege necessario linuuntur,quo tepore Rex Cantabrotii animia Henrici mitigare conatus iam plurimu aduersus nouas haereses inflamatu vix obtinuit ne Andetotius extremo iupplicio afficeretur. ἰPaulo polt Amiras in eam partem Belgarum, quam Morinos siue Picardiam vocant, Cantabrorum Rex in suum principatum Aquitaniae siue Guiennae discedit. Vulgus tamen ad omnem petulantia lac temeritatem propensum haereticas conciones non interna ittere. institutas de sulceptas haereses clam Quere. regia edicta contemnere. acceptis nominibus per noctem quando per diem tuto noauderent, se mutuo ad conciones multare. sunt enim nomina notae quedam de indicia, Sc tanquam tesserς, quae dantur in castris vigilibus ad digno icendos amicos ab hostibus,quibus carentes tanqui hostes impune possimi interlici a custodibus. Ceterum Henricus hanc pestem e suo regno ante- quam latius serperet euellendam atque extinguendam ratus callidum consilium dc prudentiae plenum excogitat. Simulat suspicionem belli. iubet Italos Gallosque equites Lutetiam conuenire. , Imperat stationem in urbe habere ad tempus usque exeundi ad bellum. Iubet clam doceri equites quod sit regium consilium. Conquiruntur nomina dc cognomina principum factionis x eorum qui profiterentur armi Sic autoritate nouam religionem defendere. his per varias artes extra urbe ad supplicia distractis sic allectis,mox omne studium conuersum est ad minuendum numerum s ditiosorum: quorum cum pleriq; essent artifices. iuili Galli equites magni lucri spe oblata ad varios usus suarum aedium vel extruendarum, vel reficiendarum, vel pingendarum eos inuitant. Multi ad roppidum Melonem conuocantur, quod situm est secundum ripas fluminis, atque omnes hi erit mis suppliciis sunt aflecti. est autem Melo nunc vocatum Melodunum oppidum in ini uia Sequa- ne fluminis positum Sen nonum regionis, quod non procul distat a Parisiis. Ita per varias attes subtractis principibus factionis Honotticae,diminutoq; numero sederatorum, palam animaduer- lsum est ad ceteros acerbitate suppliciorum deterrendo in reliquos,qui inuenti sunt in urbe. Multi nudi tabulatisq; ratium amixi super longis lintribus lecundo flumine Sequana convehebantur eodem ad supplicia.quam pleriq; dissi ere.acerbitatem suppliciorum expauescere. Concionat in res sol in vertere..omnia nereticorum instituta conticescere. Istud autem scite factitatum est ab Henrico in rebus tantis, ac tam turbulentis, tamque periculosis. nam nisi seditiones motuum ciuilium, principesque sectionis aliquo artificio potius, quam armis de medio sustulisset, pati latimque semina surgentium tumultuum restinxisset,ac omnia uno tempore labefactare conatus esset, non minus in seipsum atque in lubditos populos regiae maiestati, quam in aduersarios uniuertam vim L. bellorum
270쪽
sotum periculorumque magnitudinem conuertisset. Quis enim neleiat quod ubi iocinoris vitio atque inflammatione pullulς in inniersum corpus. aut in aliquam eius partem intumuerint inutilia futura sunt medicamenta quae ipsis pustulis adhibeatur,nisi iecur ipsum per pharmaca ad aptum temperamentum prius perducatur 3 Sic in ciuilibus seditionibus principes vel placandi, vel de medio tollendi sunt, si sint temerarii ae pertinaces seditionum cum post prostratam illorum autoritatem Omnia turbulenta ficile sedentiar. Andetotius, ut diximus, per Amirantis preces atque ii lilium his conditionibus ab Henrico libertati restituitur. ne cetum ullum colligeret, aut sacoro conuemicula. ne concionibus vllis haereticis interesset, ne tueret illam tactionem sua praesen-.tia ne haeretica dogmata contra Romanam fidem aut daemata diuersa a Pontifice Romano pro. regeret. I pu tamen concessa est facultas vi quam mallet vitae rationem sequeretur. At Cantabrorul ex promuit uio susceptoque munere permittit in suo principatu haeresiarchas cocionari, ad quas conciones conueniebant multi subditi ae nobiles viri & opibus ae nobilitate primaris ciues totius alliae comat partim nouitate rerum allecti partim odio Chiliorum.quibus paterent Vadomimrum conlilia. Chi si ita paulatim Vandonatorum potentiam in se ali sentientes per simulationem noue religionis Regem cohortantur ad castigationem tanti si eletis quod contra Regiam maiest,tem contra quietem ac tranquillitatem totius Galliae contra catholicam fidem,contra verum, legitimum pium, avitum cultum Gallicarum gentium. committeretur. adhortamur ad delendam aut certe minuendam Uand miorum potentiam, ne an caput ipsius Regisvi in Gallicorum populorururnas aleretur. Docent non esse ferendam tantam subditorum principuin regiae potestati autor,tatem, quae possit prope ipsis regibus adaequari cum nulla maiestas impetii socios aequo animo pariatur. Puturum. ritu consulatui mature Gallicae tranquillitati, vi breui cum ipsis Vandomiti de iplox uersae Galliae regno dimicetur qui non solum Gallicis auxilijs, sed etiam exterarum gentium copiis α pecunia adluit ad regnum i pium palam audebunt aspirare. Consueuisse plerunque cum potentia. α opum magnitudine succrescere ambitionem & appetentiam alienarum rerum de libi. dinem dominandi. Facilius esse crescentem in ipsis prope incunabulis quamlibet potentiam opprimere,quam ubi corroborata stabili tactite si beneficio temporis euertere: quippe cu omnium malorum mitiora, minusque periculosa sint initia quam progressus, qui postea tanquam validissimi nuuti non alidis obiicibus refraenantur. Henricus tametti haec recto consilio dici intelligebat, ita que facere decreuerat, tamen consilio& precibus conestabili aliquant lum fiaenabatur, cuius tres nepotes purpuratus antis: Sciatilioneus. 5e Amitas & Andetotius his erroribus essent impliciti. Nam conestabitus ipse profitebatur se his Omnibus mature consulturum. non est e Christia charitatis aiebat, i ilatim atque quis errauisset, in eum atrociter animaduerteretur. presertim agatur non de re leuiaed de facultatibus in hoc negotio. de gloria.de vita amplissimarum & nobilissimarum tam iliarum totius Galliae. tentati dos esse paulatim animos eorum principum, ut placidE 'erum uiuimam cultum,& ad regiam obseruantiam reuocent ut callide docetrnon esse christianae integritatis collapsos fratres atque aberrantes a via diuini cultus trucidare, sed potius Lateriae de amice corrigere admonere docere, solos pertinaces &Obstinatos assici oportere extromis suppliciis. Praestare ut fiatres sanitati. restititantur, quam ut pereant. imitandam esse Christi elem tiam, cuius nos smulos prostemur, hic enim non continuo plectit sontes. sed patitur ut corrigantur S uniant. Posse esse omnibus christianis optimum exemplum diuum Paul una qui cu atrocillime persequeretur christianos homines tamen ab iniquitare reuocarus in amicitiam Dei cum maxinaa posteritatis utilitate fuit acceptus. Hiscerationibus refrenata est aliquantulum Herici Rogis indignatio, atque Amitas &conestabitus'resi qui proceres humaniora verba a Rege reportarunt. Conestabulis inde digressus ne videretur Regi vetha dedisse atque ut apparet et nouam rei,
I ncm pro viribus extirpare non ita multo post in homines quosdam humilioris ibi tunae anim,ertit.quos suspendio necari iubet. Sed enim quia potentiae atqi honorum sitis Omnem Dei cubium negligit, anem lite legum &aequitatis reuerentiam conculcat conestabilius Eam luet principes huiusce sectionis adfrinandam Ghisorum potentiam ireque tamen placatum prorsus esse regem cupit ad tuam aut ritatem obtinendam. Ne videretur igitur harum aut illarum partiu principes fouere ac ne hos aut illos euerteret proponit Regi salubre & non aspernadum consili uim .hortatumistria Oppidula in Cantabrorum principatu excitanda curet, ad restaenandam illorum p pulcrum temeritatem. Henricus,cu conabantur Ghisi j persuadere estabitum his fictionibus este implic atum. tam probabili salubrique consilio audito omnem prorsus abiicit suspicionem. D cernit igitur ita sacere. Peritos architectos requirit. Ghisii Metiorinum , conestabitus Iulium Cavriotium proponit. Henricus rea ne his quani illis magis propensus videretur, ambos reiicit. ipse Vineentium L ad ellum Cremonensem virum &comitione rei bellicae darum, & munitionum
egie peritum acciri iubet qui tune etiam praeerat excitandis instaurandisq; munitionibus in finibus Vet manduorum. is ad legem accersitus iubetur Burdagalam, aquas Augustas. portumqι Samona explorare ad munitiones excitandas. Conscriptae sunt etiam regiae literae ad omnes urbium pretectos,qiii iubentur omne auxiliorum genus liberaliter impartiri. His locis diligenter exploratis mcit certiorem regem. atque cum aptis apparatibus ad opus remittitur. Primum oppidul um excitari coeptum est in portu Samonico. quoniaimile populus magis turbulentus appareret, ac minus rogiis mandatis obtemperans. iubetur urbis praesectus omni auxiliorum genere Loc ellum prote. e re diana demoliretur ardificia. quae possent arcem in opportuno loco impedire.cum multa ad vobis seeuritatem essent destinenda ut area capax oppiduli ei liceretur. Ille confestim templa, priuitasque domos aream impedientes demolitur, ac funditus euertit, primum ad plateam oppiduli prutandam. Conditione