장음표시 사용
251쪽
ta moratur. dum tormenta muralia Ferraria Se Ancone attraherentur, reliquique portarentur arparatus ad verberationem necessarii, qui ubi aduentassent, Ioeus aquatuor latctibus acerti me con- eius est, dὸ cuti c pit. Sila est ciuitella super colle quodam, cui iis aedificia formam quandam iemini tricato ius prae se ierunt habet alteram partem ad mare Adriaticum Orientemque conuersam. alteram ad superiores montes quae conuellaei e re ad meridiem. cingunt eain ndique asperrimae rupes & praeruptae crepidines, cuius fundamenta Rint i upra durissimum saxum cxtructa. muros habet debiles, sed turrim quandam praeualidam ad eam partem, quae prospectat adie-ptentrionem. sunt undique deicendentibus profundissimae valles, per quas amoenit limo cultu defluit Viperata fluuius, ad cuius ripas semper iet 4 virentia prata floribus vestiuntur, atque L bent aissiduam quandam veris speciem. habet perdilficiles undique alcensus, sta a montibus principue. distat non procul ab ea coenobium, ubi Ghisius habuit hospitium, atque inde ad Ciuitellam productis fossis aggeribus tectus aduersus tormenta oppidanorum conatur moenibus propinquare . iubet pereas fossas Oppidum explorari ad verberationem, quod compertum est ex ea parte Oisrmatum, egregie munitum, tamque multis reparationibus instructum, ut Ulusius sententiam niutare coactus sit. collocat igitur in colle quodam quinque muralia tormen'ta, atque in alio colle paulo interius quatuor, quibus satis amplum muri i patium de propugnaculum . quod milius firmum visum eis, coepit concuti. ex alia parte in turriculam quandam lex tormenta Erigit. at enim cum plurima Acta ectet vis imbrium terra ita mollita est, ut vix homines in locis lubricis possent consistere . corruit itaque ilia sponte quoddam spatium murorum. quod concussum fuerat cum parte propugnaculi. ibi quamuis magnus iactus esset hiatus mira celeritate oppidanorum industria aggeres excitantur, locusque munitur praeualidis reparationibus, cum ad opus omnes cuiusuis aetatis homines accessisse iit . ubi tamen non cessaret verberutio, aduobusque lateribus satis ampla murorum spatia aperta Ghisius esset intuitas, mittit e ploratum verberationes. quae visae sunt valde difficiles. cum non possent in uadi propter magnum limum atque aquas coelestes, nisi per summam difficultatem. Ghissius cum sibi turpe esse arbitraretur re imperfecta a susicepto negotio recedere, iubet testudines fieri e validii limis afferibus ad militum defensionem. rotasque siccis lana plenis aduersus tormenta muniti, ut ad mConia subduci possient. comitabantur has duci siclopetiariorum millia, quae testudines impulsae sunt ubi apertiores erant ruinae. Interea quo Genior accessus testudinibus concederetur, atque in aliam patitan oppidi vires delensorum distraheret, ne totae eodem confluentes difficiliorem oppugnationem ei licerent, cogit in alia parte oppidi ad arma conclamari. & in eandem partem tormeri ta displodi, quamobrein magna pars oppidanorum coacta est illuc accurrere. erant ad huiulce partis oppidi custodiam destinata tria vexilla Italorum, qui propter fiequentissimam glandium procellim, saxorumque copiam, quae in hostes magna vi deuoluebantur, tantam inuadentium si agem hostium ediderunt, tam acriter, tantaque virtute restiterunt, ut Galli necessario ab ea OPPugnatione, apertoque periculo sint reuocati . contractis igitur suis copiis Ghisius cum suos tantum milites omne bellorum periculum, omnesque labores sustinere intelligeret, cum res prae cipue ob difficultatem loci non succedere te sententia, maximopere queritur, cum Antonio Carasa, quod non poTent fieri. qii aestatuisset, quia non adessent promi ili bellici apparatus, ubi Antonius paulo superbius, clatioreque animo. quam par erat in huiusmodi opportunitatibus, ac dissiculiatibus rerum responditat. Ghisius irae indignationisque plenus citatis equis cor molat ad Pontificem. Briacius post captum Clarasicum ad Cunium castra posuerat . ea est urbs ducis Allobrogum, quae posita est inter Gratiam in Eridanum influentem 5e Sturam fluvios . qui Stura influit in Tanarum. possunt tamen ob inopiam aquarum hi torrentes potius, Quam fluuii perennes appellari. ex altera parte finitima est Salassiae ditioni, ei altera montem habet Argentarium prospectantem. atque locata est in loco edito de natura munito. Blis acuis in haneuthem obsidione cinctam multa muralia tormenta dirigit, quibus neque per diciti, neque per noctem urbem msestare cessabar. defendebatur urbs egregie ducis Meniconis opera de indi stria, cuius praesidi js inuadentes saepius strenue reiecti sunt non sine ingenti clade, cum tantundem reparationum ab vrdianis fieret interitis. quantum labefictassei pet diem vis de imp
tus tormentorum , quare semper recentiores ciues apparebant. nam obstinatissimos de inite
pidos atque indefessos nactus est defensores , quia sibi propoluerant omnia potius vel quam dissicillima sibi esse perferenda. quam veniendum in potestatem Gallorum hostium, quarum isti cum Meniconis militibus omnis aetatis de sexus ciues vibani tanta andiis ita utebant ut in defensione atque beneficio communi, ut in propria cuiusque sallite, quo vana ficta sunt
Brisacii conlisia. Ille obsid one, cuniculis, tormentiis prosternendis moenibus ac propugnaculis ad urbis defensionem erectis decernit Cuni una omnino p ignare . multas operas accer sit. cuniculos excavat . quidquid potest abscindit e propugnaculis. omnia in ima montis ponetrat.' sed nulla in re parum diligentes erant defensores, inim semper parata Brent adae suS oppugnantes remedia . erant in ea re tam piompti, tamqfie strenui, ut Bibacius post dii turnam verberationem , saepiusque repetitos conatus plurimis atque praestat, ioribus e tui sdesideraus deciderit de spe Cunii per vim potiundi. nouis igitur milis auctis animum ad obmdionem conuertit,ut quos ferro. quos laboribus,quos virtute superari non polse intelligeret. eos cime, dc annonae, de rerum victui nece latiarum penuria necaret. erat enim tanta vel ipsarum scominarum virtus atque industria, ut armatae tanquam strenui iuri, ad propulsandos hostes inuidentes accurrecent; aut pugnantibus suis laxa, tela, igncs subministratant. aggeres excitari.
252쪽
tibus opem serrent. victum ad instaurandos, reficiendosque destalis ad ipsamqnia comportarent. maritos ac ita tres & ciues moenia defendentes ad thrtitudinem confirmarent. ad defensionemque hortarentur. quare encaum est, ut non minus virtute muliebri quam virili Cunium a Gai licis a nata protectum conseruatumque sit . dum Brisaccius Cunium obsidet. Pesiliensis & Tridentinus ardinalis statuunt obsellis laborantibiis opem ferre; sta eum inferiores; quam opus erat,senum
Ioeilem teli gerent, omnino tamen enitendum esse censebant. ne ita tuos amictos desererent. ad
hanc rem illud maxime inuitare videbatur, quod Brisacius lectissimos quotque e suis amisisset, quare eius exercitus non mediocriter apparebat elle debilitatus . est enim non tam in magno numero quam an lingulorum virtute vel clauium, vel equitatus . vel peditatus virtus & firmitudo collocanda, &, quod omnium maximum est, impetatoris ingenio, qui tamen vix potest suum munus diligenter exequi, nili intelligentes quae praecipiantur habeat & duces & milites. hoc nisi ilat. puteit sanum languentium M amiciorum membrorum honus imperator. illi igitur septem millibus peditum Omnique equitatu Asiam contracto Cunium versus iter capiunt per agrum Car maviolae interiorem propter loci cuiusdam difficultatem. quam pertransire deuitant. omnia a Pparatuum genera vel inuito Brisacio Cunium ingrediuntur, qui propter suarum copiarum de balitatem non modo illud prohibere non potuit, sed etiam suis rebus optime consultum iti cen- ut, si sese ab oblidione in locum tutiorem recepisset. moratur aliquot dies Cunij pescoliensis, curatque reiicienda, quae ari s Gallorum fuissent labefactata; quippe quod exterius intuentibus Cunium multis in locis videretur solo adaequatum . quae dum serent in stibalpina Gallia, Chiiij-que copi aut sellam obsident. Albanus Omnes apparatus bellicos diligenter curat . cum Antonio Auria, Theetam accedit. tria Hispanotum millia eo contrahit cum magistro calirorum Pncio Mardoneuo viro Hii patio . contrahit mille & octingentos Germanos praeterea Festetit iri. Diana, quatuor millia peditum Alberici Lodronii. circitet thes millia Calabrorum, & Apulorum, linitiinarumque gentium. erant in castris Albam sane circiter quindecim millia peditum, equi ies mille M qia ingenti partim cataphracti, partim leuiores galeati, inim quibus copiis omnes Pe scollae fluminis aditus statuit disrumpere illo consilio, ut, si Galli irrumpere voluissent, illi atra matus esset interclusus. Sed cum fuissent castrametati ad Ciuitellam relictis firmis praesidiis nectar, Au in aliis oppidis Opportunis ulterius procedit. Ghisus a pontifice placatus in L. Hareuutios de his Omnibus certior factus. quod Albanus Vmano nutrio, scilicet ellet pro pria viatis, & quod net saceret Iuliam nouam venus. arctius Ciuitellam obsidione &o innige, Meic ira Olestiarum securus perstringit. crebrioribusque ictibus tormentorum & frequenti bus conatibus,tiaiestat. quadringentos galeatos equites. & centum ac quinquaginta cataphra amittit ad explorandas Hispanas copias. hoc Callorum consilium non latuit Albanum, qua re multas turmas equitum & aliqucit vexilla Hispanorum mittit Toletano 3e Populeo ducibus, qui pi optet varietatem itinerum minime iacti sunt Obuit, cum Toletanus iter inferius ad mari tinia, Populeus Comes ad fluuium Tornidum tenuisset. illi non procul a Iulia noua se collocant in insidias in illa parte, quae Turturetum spectat, quo cum Toletanus prior ad secun cas ictu vigilias peruenisset, a Gallis in eum irruentibus magna fit impresso. committitur atrox praelium . iunduntur Toletani turmae. Petrus Hentiques naagister castrorum Hispani equitatus vivus venit in potestatem hostium. Georgius Lanouas cecidit in fossiam ab equo deiectus, pro periculo fuit, ne omnes Hispani trucidaremur, aut venirent in potestatem Galloium niti Populeus Opem ferens superueniens coegisset hostem pedem referre. enimuero corrueratiam ingens Ciuitellae murorum spatium, ut diximus, turrisque ipsus arcis ingenti vi concutiebatur, quamuis multi plobi irriti ae vani deciderent in ipsa Gallorum castia, qui in vallibus su rant a tergo ipsius urbis castrametati. illo muro collapsis censebat Ghisius urbem omni conatu
invadi ortere, cum iuberet ciues per dici atque noctes infestari a scio petiariis ad illorum animos delatigandos . at contra. Sancti norius vir acri seduloque ingenio reparationes instaurare. ubi opus esset subuenire trabes. saxa. variaque pondera ad ruinarum locum comportari nabere, quae in acies uiuadentium deuoluerentur, si tamen urbem inuadere aus essent, quare reprellus est Omnis Gallicus conatus Ob disticultatem inuadendi propter altitudinem, rectitudinena . asperitatemque ascenuis. atq; animus conuersus est ad leuiora certamina quae saepius committebantur. Hispani su-liam nouam a Gallis desertam ingrediuntur,omnia diripitat vel ipsis ducibus inuitis. ibi holpitium habet Albanus. re rursus Ghisus ea potiretur. E Latio vero pulli deiectique Hii pani. ne qua iusta querela Pontisci prorogandi belli protraheretur.cum simulate ab ipsis ducibus bellum gereretur,
ea omnibus locis ut diximus, ita montem Fortem munierant firmis presidiis. ut iam pontificias coepias parui lacere viderentur.at ciues montis Foreis significatum mittunt Velitri pici is se velle ad pontificios deficere.cu Albani crudelitatem & iniurias perferre non possent. hortantur ut ad se mitterent praesidia quae statim intra menta erant admisti iri. Ursinus Uelitra praesecius vicinus luam m. hortem Italam mittit, qui milites intrepide iter facientes in insidias incidunt a montis Fortis Cubbus paratas, repetitin ue impetu invadentium partim trucidantur. partim capiuntur. pauci se su D set uarunt illam fraudem grauissime serens Pallanius ut in huiul modi crudeles . perfidos. in si diolos. atque nefarios homines acerbissime animaduerteret multas cohortes peditum M magnum equitum numerum mittit ad eos obsidendos, qui cum se strenue tuerentur necesse fuit Roma attrahere . cum ibi licitarentur ad deditionem nisi mallent omnes, quam
denui me trucidari. vr inque flammis ablumi, ad petitiones huiusmodi ae minas oppedebant ludibrio habentes omnes vires,omneri; pontificiorum conatus.attractis illuc tormentis munus κρ
&Ghisianos milites . Montis roditis eiura ad
253쪽
deser petro, di incendiu. Neptunium
Comitia p6. iiiicioru Seeosilia de rebus agendis.
tus est acerri n e concuti ae prosterni ita ut Hispani territi sese ex altera parte per muros dem litem
to cui igeriti t. Est crum mons Fortis oppidum :n loco edito situm, ita ut pet omnes vias ascendatur donec ad aram peruetum sit satisdpte munitam quae in iumma parte citis collis extructa est cum postridie illuxisse oppidani rari se animos pontificiorum ita placare pol, e, portas vibis aperi ut nulli, acceptis deditioni, conditionibus aut agitatis.atque tam dementes fuerunt te turpites dedendo, quam maligni fuerant staudes importune molien . cum egregiae malitiae adiuncta esset instigniscementia. Sed pontificii acceptarum iniuriarum memores, de praeteritae perfidiae,omnia diripiunt. homines obuios quoique trucidant. de tanquam in rebelles, at non tantum iure belli saeuiunt. n.
qua vero discordia predationis caula inter milites oriretur, dat s liliit schedule lingulis cohortibus. in quibus diripiendorum vicorum nomina continebantur. Viri ita ob suos citores direpta Se asinusta non satis penarum dedisse fortunae vita est nisi ipsa etiam luas partes sibi in urbis supplicio v dicasset. nam cum ventus grauissimus per illud tempus spiraret ignis caluaccessus est in quadam domo, qui tantam vim propter ingemes flatus assumpsit nullis ut humanis viribus prius extingui potuerit, quam plus dimidio ipsius urbis tunesto exitialique incendio in cineres sit conuersum. λαPontificia praeterea vocata ob summam annonae inopiam in deditionem venit cum Ualmsit otii Regulus Baptista Comes ad pontificiam obedientiam redi jllet. Signia ubi Baptista Comes inde discesiit Scipia e velligio ab Aloano ad pontificios deiecit, qui his oppidis ita potiti signa conuertunt ad Neptunium recuperandum, quod oppidum summopere ad rem bellicam conferre existimabant. non solum ut inde Hispani agrum infestantes diuellerentur. led etiam ut Gallicis classibus comm ditas in agrum Latinum praecluderetur . est enim Neptunium urbs maritima Volscorum ex Antii ruinis extracta parum ab Ardea Rutulorum urbe distans, quae de ad comeatus i myortandos Madmilites classe aduehendos est peraccommodata. ubi tormeta eo attrahi cepissent, Hii ani ob rerum necessiciarum dili cultatem locum dei filiunt, ad urbes Caietam &. Terracinam profugientes. Pallanius ac StroZZa lus molestiis e medio sublatis decernunt in agrum Picenum cum maiore copiarum parte libi adeundum esse. castra cum Gnisio esse coniurageiada.Cornmunibus vitibus in agrum Neapolitanum faciendam esse impressionem. longis itaq; itineribus Picenum venus contendum. Ghibitus decidens de spe potiundae Uiuitellae dubio erat animo quid sibi esset faciedum. sed postea his aucedentibus coniunctis castris, auctisq; viribus cum nouis subsidiis pergit obsidera. quaedam geruntur in afro Piceno, Tridentinus cardinalis ut vir rei militaris, probabiliumq; rationum ignarus aenimis simplex, nimiri; facilis ad oblata quaeq; credenda adducitur insulsis qui bindam ambagibus ut speraret te Ferrariam per proditionem capturum. illud autem fit Fausti cuiuidam Longiam persuasionibus, viri non modo omnis rei bellicae ignari,quam nunquam vel leuiter attigerat ted etiam in grammaticae cognitione. quam seinper pueros docere protessias fuerat, minime excelletis . huius hortatu cardinalis lintres, bellica tormenta. multosque alios apparatus i nitruit Ticini, quod is di. ceret se velle per Tialtum oppidulum Ferrariam occupare. Ses eius ridicula temeritas nonnullos etiam paru cordatos duces in vitae ipsius diletinacia oc iactura nimis simpliciter induxit qui capti publies Ferrariae caesi sunt,cum oem errorem militarem vitae, facultatu libertatis, honoris, aut reru liniuimodi iactura consequatur in qua disciplina neq; semel quidem errare licitia est. at enim cum notabus credendum sit in sua arte . sed peritis tantum, insulsus est qui vel imperitis dem aliena iacultate erediderit. eius proditionis genus quia potius puerile dc ridiculum fuit, quam quod ullum militare conii lium aut callidum appareat. latentio imioluendum celisui. Hispani auctis Guardestalij praesidus. mi iliique Germanis nonnullis tregium infestant Ducem Petrariensem, utpote pontificis MGallorum amicum de sederatum. Alvarus Sandaeus cum duobus millibus Hispanorum ac trecentis
equitibus in oppida in stilibus ditionis Insubrum ingressus Mutinam, Regium Lepidi, Carpi castella. de Omnes fines Corregio propinquos postulationibus incendiis, caditibus, rapinis maximopere vexat. Herculi Duci in tantis retum suarum perturbationibus parum quietis cocedebatu cum praesertim Parmensis Dux summus Imperator Philippi regis in Insubria cum omnibus copiis accessissis et, aduersus quem per multos dies bellum geritur,donec res denique componeretur. auctae sunt Albani copiae Iuliae nouae multis cohortibus accedentibus, at Ghisii viribus nihil accedebat nouarum copiarum. quare ille per li terras regi significat se minus potentem ad tantum negotium habere exercitum. sibi non esse seruatum, quod in Gallia a pontificiis promissum suerat. Turcicam clatsem centum trirem inna, quam Cod nachius orator regius Byzantii impetrauerat,no esse venturam, quo vires hostium ad tuenda maritima distraherentur. suit eius Turci ci consilii mutationis causa regulus Visneus, qui ita ccedens do actio non usus cst illa comitate verborum dc humanitate, qua apud eius generis homines est necessaria,aliena auxilia praesertim implorantibuς. nam cum xstas filiciet verbis paulo elatioribus, quia classis non missa fuisset mature dc opportune. extorsit res sum a Solimano no modo non optatum.sed etiam Turciae superbiae barbaricaeque arrogatiae plenum. tantos fuit se scilicet classicos sumptus assiduos superioribus annis ut suis populis apparerent tiriolerabiles. nuntiaret suo resti Turcas ad sua iplorum commoda classem in strii xisse. quare vel res qui quo modo posset cum Philippo componerer, vel si grauiter ferret communi etiam cosilio in Turcas conspiraret quos vel ambos neque tantilli quidem faciebat. Si tamen mallet persistere in Turcica amicitia, eam seruat tirum. Sed utrundue parui et se ponderis ; cum certo sciret se posse, si vellet,
utrosque profligare. Ghisius interea de Strozaa Sc Pallanius cum aliis insignioribus ducibus diu de rebus propositis consultant. aliis visum est Ciuitellam obstinatissime esse obsidendam ite tur'itet tantus exercitus tandiu frustra obsedisse tempusque frustra absumpsisse videretur vel uno pravi' oppugnando.alij non esse tetendas vires in uno castello occupando. sed castra mouenda, dc persari lior
254쪽
Iores aditus in regnum irrumpendum, ut eo vites Albani e Latio diuerterentur. alii rem altius con Di, et 1iderantes cum tot copiis in uno loco tandiu moraturis breui suturum sperabant, ut commeatus deficeret,cum praesertim ita auctae essent, augerenturque in dies Albani copis, ut iam riderentur sor mi Moc dabiles quare proponunt eam obsidionein soluendam. turpius esse inquiunt obstinate exercitum ab inexpugnabili loco non remouere,quam dulicile negotium Se vanum suscepisse. decernitur denique ne periculum fieret de lunam a rerum dareturque Albano facultas denuo pontificias urbes inuadendi; ut deseratur Ciuitella. ut copiae contraherentur ad castella quae sunt in finibus. ut om ues incultiones Hispanorum reprimerentur,quae fiebant in territorium pontificium; neque permitterutut Hispani Latium impune adoriri praemissis igitur tormentis cum sicinissimis praesidi js ad Oppidum Conitar uerram ubi classe illa imponerentur Anconam deuecta sunt,dc sua Fetrariensi duci restituta.atq; Gallica acies oblidionem soluit. Ghisius visitos tutos redderet aduersus invasuros a terso,siqui forent cum magna equitum turma consistit in insidi js post cenobiima atqidum castra mouerent ut multi agrestes exeunt ex oppido postremam aciem invasuri, qui omnes ab equitatu prinfigantur nec multo sane post Sanctissorius cum quibusdam equitibus egressias leue certamen cum extrema acie committit, qui oc ipse ad triginta e suis amissis titit in fugam versus. dum ita res in finibus Samnitum geruntur, Ferandus a Philippo rege in Belgas accersitur, cuius opera in bello aduersus Gallum regem suscepto uteretur. Ille longis itineribus in Belgas protectus Regis mandatum expectat. accesserat Neapolim iam ducis Hansualteri ira millia peditum Germanorum, quoru aliam partem Albanus apud se tenuit, aliam misit ad Columnam in agrum Latinum ut vires stiorum reficeret.quae pene fuerant colla plαColumna his copiis auctus ad oppidum Practicam Feletici Comitis castra posuit non longe distans a Frusino, quod non expectatis bellicis tormentis vulneratis zamen quibusdam Columnijs militibus venit ad deditionem. Columna illo oppido praesidi js munito tormenta Anagniam per nauium demittit ad illam ribem defluentem. unde caeteris omnibus Vrbibus atque oppidis magna coorta est trepidatio. Iulius Ursinus Pilium invadit, sed ab oppidanis reic o 1 - .ctus decernit omnino illud oppidum expugnare, tum ut acceptum detrimentum vicisceretur, tum gitatui etiam ut locum plurimum ad res bellicas accommodatum occuparet inter Alatrium, Verulum, MBa cum in angusta valle situm,quae hinc altissimo monte terminatur. inde collis est quidam ad ipsum Oppidum concutiendum plurimum conferens. praeerat Pili, praesidiis Carolus Cuccarus cum Italorum cohorte de nonnullis Columnijs subditis ad eius oppidi defensionem iussis, qui sese egregie communiuerant . prosectus Ursinus, stuque diligenter explorato cum existimaret non pot-ie defendi ab oppidanis nullum habentibus equitatum, atque nee peditatum quidem ipsum satis aptum.cum essent montani homines plerique rei militaris prorsus ignari, iubet oppidum inuadi, scastrenueie defendentibus oppidanis multos e suis in illo primo conatu amisit. cognitis ita militari, bus praesidiis, quae incitenti iubet tormenta ex illo colle in Pilium dirigi. in editioribus locis per no .ctem multos collocat sciomitarios ut adimeret defensiones oppidanis,quotum animos diu frustra deditionem sollecitauerat. oppidum igitur acerrime sex muralibus tormetis concutitur. lum na tantae rei magnitudinem minime negligendam ratus, quia cognosceret huiusce loci iactura esset quoddam obledionis genus suis copiis, cum opportunitatem non aspernandam praeberet finiti mis Omnibus ut in potestatem hostium venire iit, continuo luis copiis in aciem instructis iter indisint properatq; ad turbanda Vrsini consilia. Ursinus auditis subsidus. quae aduentarent, dc quod Marcus Antonius una adessetantermittit oppidi verberationem, atque cum situm exploratum Columna praemisisset de more peritorum ducum.ad Acutum castra locat. ostentarat se die postera in sum Hra parte montiam armati Columnarum subditi,quo periculo cognito Vrsinus ne liuorum animi consternarentur,& ne ullum timoris indicium praeberet, quamuis a tribus lateribus claudebatur, tamen verberationem non deserit, quamuis intermiserat. Sed illa postmodo relicta iubet tormenta attrahi per collem, quae tuto Pallanum oc Paleianum perducuntur. postea acie mille peditum stipati miro quodam ordine trecentorum stlopellariorum tergum constituens, quibus praeerat Uin
centius Capi Erucca omnem hostium impetum facillime sustinuit nemineq: e suis desiderato sese in tutum recepit. est autem summi ducis id existimandum, ut firmo quodam ordine possit te referre indemnis ab insequetibus hostibus,cum istud maxime sit periculosum. & praecipue si a pluribus lateribus hostes aciem possint iniustam maximus est autem in his rebus selopellarioru usus, qui lem Per promptiores de expeditiores in extrema acie a tergo sunt collocandi ubi hostes a tergo in lectanxiar. oci si equitatus sit qui insequitur, expeditores sum galeati equites, auxiliaque sciopellariorum ab ' '
Praecedentes copias tutantia subsequi debent. ac aliquando paulisper in locis tutioribus consistere, citam vel flumina vado traiiciantur a primis, vel praetereantur angustiae locorum, vel dissicultates omnino a primis copijs superentur. Pescoliensis in subalpina Gallia Cunio ita munito ut diximus. ve scis i vires facile contemneret, erat Fossanum dc Astam versus iter facturus , sed obuius fictus Aire, Deliaci j c ijs coactus est leue certamen tam diuturnum committere,ut sere iustae pugnae collator u Iiu inter Brisinnorum nomen posset obtinere.certatum est acriter utrinque. atq: quamuis discolietis haberet faeli de P Riamque millia peditum solum, equites tantum quingentos, tamen clam sustinuit callide impetii scoliensis co allorum, cum Brisacio adessent ad quindecim millia peditum, equites mille dc quingenti. id vero 'Fecit tanta virtute ut se Fossanum paucis amissis receperit; atq; inde per loca montosa finitima iter facietis inlidias Gallorum sibi in itinere paratas deuitarit, nemineq; emis amisso Asiam peruene. xit ibi moratus nuntiatum mittit regulo Neomasensi Se An uillensi summo Gallici equitatus monistro Peucoliensem oblatum certamen non reculare. nam sit perioribus diebus ab illis inuitatus suexat,cum torte aegrotaret,ad quatuor lanceas intringendas pugnata. cum postea venisset dies ad illud
255쪽
ris I risi certamen destinatus Pestoliensis cum ornatissimo vestium de armorum apparatu comitantibus visingularee et Iis illustribus Georgio Maiari ἰue,Caesareque Milorto in loco non procul ab Alta ad pugnam desi- tamen. gnato praesto fuit. inuit& regulus Neo magensis Jc An uillius M Uassemus & equis de armorum ornatu conspicui ac decore instructi. cum quater Pescoliensis Jc Neomagensis cursum repetiuillant. Neomagensi brachium ita vulneratur, ut Omnino cedere coactuς sit. Georgius Vasteuium in latus percutietas laceam per costam ita transegit ut mortuum deiecerit. Milortus bis repetito cur tu Anullilium in seniore vulnerati, ita ud victoria penes Pesilientem iudicata tuerit ι quamuis illius equus fuerit vulneratus. Sequentibus etiam diebus alii equites cum illustribus Gallis lingulari certaminestpius dimicarunt atq; victaria modo huc inodo illuc variata vice declinatui. Pel collensis illa victoria insignis Mediolanum reuertit, ubi agi caeptum est de bello Ferrariensi dum eredo. qui filium miterat cum Omnibus de conjs oc tormentis bellicis ad expugnauum Corregium, ut se illa molestia liberaret, cum Germani Ze Itali qui erat in praesidiis Plailippi regis nomineat uotidie inclirsiones in cerent, Regiumque Lepidi de Caipi oppidum maxime vexarent. cogerentque saepe conclamare ad arma vel ipi brum locorum castellorumq; psaesidia. Alphonsus cum non posset tam cito, quam cumsidioCor piebat post multos saepe repetitos conatus Corregio potiri; intercedente caerdinale Mantuano prae U)j i lux cipue qui cupiebat res eas componere inter Corregii regulos de Ducem Fernariae obsidionem sol uit, omnes q. copias in lira Oppida contrahit. hortabatur etiam ad hoc iaci edum praesentium rerum opportunitas. ut se ad futurum bellum accingeret. quod stibi parari Mediolani a in inistris Philippi regis praetens erat cuius belli summum imperium Parmesi Duci delatum fuerat, qui cum Hispanis copiis Ferrariensem agrum inuaserat, multaq: camilla oc pauerat.militudcirco Alphosus ad Ghisium, qui septem Aquitanorum vexilla impetrarent, quibus viribus sustinet et impetus hostium: i ila collegit multos alios milites. atque ita urbes de castella finitima latinissimis praesidiis muniuit uti non magnopere videretur timere. Piulippus rex accepta insigni iii iuria, ut sibi videbatur a Pontificeti hά s. N ab Horim rege, iubet edictum promulgari omnibus i uis urbibus de tam Hispanis quam ita-ὰ AA ... 'principatibus, ut omnes subditi Hii pano irnpeiio Ronia excederent. intrat patium trium in milia...thdu. quod edictum negligentibus bonorum onanium proscriptionem Sc perpetuum exilium comminatur.cum multi Roma quotidie exirent, Pontifex aptum remedium solitudini urbissiturae excogitauit. iubet contra edictum promulsari propositis itidem penis ut omnes cardinales. Omnesque ninbiliores antistites intra duos mentes Romae praesto essent ad onera communia ecclesiae tuli ineda Madiuuanda. at Columna auctis viribus in Latio per accessionem leptem vexillotiun Germanorum. duorumque Italorum, equitum centum dc quinquaginta, cum lex bellicis tormetis muralibus mitin apertum,Gavinianumq; capit, dc Turrim oppida Paliano finitima. Matthaeus Stendardus ex altera parte Roma egreditur cum equitatu maloreque parte peditatus. ac Paleianum contendita prae mittit Leotiatdum Ruerium cum centum equitibus, peditibus centum re quinquaginta ad imperidiendum Columnam ad pontem Saccium ne castra poneret quem transitum ipse occupare deo uerat.illa re percepta Columna mittit Pompeium Columnam cum ala equitum, magnaque pedi ditum manua quibus obuiis atrox praelium committitur. pugna diu sit anceps, in qua Leonardo grauiter vulneratur,cuius vicarius venit in potestatem hostium. Pontificii duce ac vicatio ita priuasi
nonnullis desideratis in eo praelio denique iugantur atque Palesanum accurrunt. cecidit e Columniis Antonius Capuanus, de alii quidam milites, alii coplures vulnerati. post huiusmodi succelsum Stendardus ad Ualmontonium castrametatur quo tua signa Columna conuerterati ubi relictis Anselo Spoletino Papyrio CapiZEuca praesectis cohortium . deduce si immo Francisco Columna ipso
Palesanum reuertit. Marcus Antonius Columna tametsi iam tardius eo aduentarat transacta iam. valmon o maiore parte diei. tamen tormenta in Ualmontonium dirigit. qirae tanto fragore obuia quaeque promum erema sternunt, ut oppidani de spe defensionis decidentes. deque propria salute non mediocriter sollicit tum cςperint cogitare de deditione . ita vero demum se dedunt ut nil lites cum gladiis M sarcinulis exirent oppidum flammis ablumitur ab oppidanis montis Fortis in ultionem acceptarum iniuri rum, totumque sere in cineres conuertitur. Columna inde motis castris ad Palesanum castrametatur, ubi Stendardum praesidia e Valimontonio egressa in arce reliquerat. Illa vel vasis e longin- Psecansi ea- quo hostilibus vexillis omnia continuo relinquunt. at Germani Paleianum ingressi omnia praedationibus Se rapinis implent. hinc itum est ad obsidendum Pallanum, ne eius oppidi ciues vel fru- voranu Db mentum meterent, vel in oppidum importarent, qua ratione se posse Pallano iacile potiri C lumna arbitrabatur. ad illud etiam siperandum impellebant militum animi,. qui ob inopiam stipendiorum seditionum undis nonnihil fluctuabam. iubentur serre suppetias Paliano tria Helue. tiorum millia, qui nuper Romam cum magna pompa fuerant ingressi duce episcopo Terracine , si .in quos multis humanitatis ossiciis Pontifex usus fuerat. audito horum aduentu Columna petit auxilii ab Albano, ad quem missa sunt octo Germanorom vexilla. duo cataphra totum equitum, ac mille Hispani: quae copiae dum accedereiat paulisper ab obsidione Pallani recedit. Scin tutiorem locum recipit, unde tamen hostes infestare posset. Iulius Ursinus veritus ne Pallanum ob annonae inopiam in potestatem hostium veniret, omni studio opem ferre obtellis adpropinrat, quam ob rem cum Helvetiis de plaustris commeatu onustis, de cum multo equitatu Pallanum contendit . at cognitis per exploratores subsidijs, quae nuper Columnae accesserant. subsistit in loco edito qui situs est inter Segniam Sc Paliam im vetatus non poste commeatum tuto importari . maiorem itaque partem commeatus cum impedimentis Romam remittit . tormenta Signiam attrahi iubet. Sic igitur expeditus quo pacto opem strat secum considerat. Columna Felizium ducem cum suis Germanis ac tormentis praemittit, quae ubi per dissicilia asperaque loca tra'
256쪽
m fuissent, super mile quodam vallibus undique praecincto sistuntur, ubi valles erant loco militarium actolitarum sieti reparationum . in altero colle non longe ab illoconstiterant quadringemti selopellatii Hispani, qui tulli fuerant Helvetios ad leuia certamina prouocare. dum accedoret Columna, Iulianus Uri inus locum recognoicit ubi constitissent hostes, quingentos icloperi, hos Italos mittit ad valles quasdam occupandas . iple aduersus Fellatum consistit cum non ma-Mo numero equitum interiecta valle quadam perexigua. Itali nequenter Hispanos impetebanti opellorum glandibus, qui cum ita defatigari pontificios vellent frustra impetentes, vel quia non videretur apta pugnandi opportunitas, immoti consistunt. Felgius valles illas occupatas ab hostibus plutimum detrimenti afferre Hispanas ratus mittit siclopetrarios septingentos ad illas recuperandis, quare commisso p lio cum Italis ait illime pugnatur. post magnam viri in que cladem illis potitur, atque accedentibus multis ducibus 9 equitibus subitarium praelium committitur cum Heluitiis, a quibus multis sarissis in loss)m liostes retruduntur. Columna illuc prosectus cognita natura locorum, in quibus haec certamina committebantur. intelligit omnem suorum dissicultatem e Blla quadam per planitiem transverse dum prouenire, qua maxime utilis erat copiis pontificijs ι quamobrem istatuit aciem ae Qrmam esse mutandam. Mnouitate ordinis . locorumque mutatione hostem superare . copias in tres acies diuidit. duae validissimam tantem laciunt. Hispani aduersus Italos pontificios . Germani aduertiis Heluetios in acie instruuntur. tertia acies Germanorum relinquitur ad tormentorum custodiam.
equitatus Columnae aduersiis pontificium instruitur, in quem directa sunt tormenta. Sic Ur simis Helvetios Germanis opponit . italos Hispanis . tertiam partem copiarum ad subsidia laborantium hoc est tertiam aciem destinat . tum paulo it nil lites Hrinque accepto signo p snae hostem inuadunt. primo impelli Itali faciunt impressionem in Hispanos, qui niti adiu. ti fuissent atque ab equitatu prutecti statim suissent profligati. Confirmati ita Hispani praelium instaurant. cum equitatum pontificium praecipue fundi atque iugari viderent, qui tormentisi fronte M traiiiii se laniabatur. Itali sele paulatim subducutit, quibus puluis sulphureus d ficiebat. coactique tulit denique fuga se seruare. Helvetii colli propinqui coeperant collatis si gnis dimacare cum Gem an is ita operiariis valles custodientibus, atque acerrim E pugnabatur. quo ui praelio Omnes milites Felietii cecidissent, nisi alii Germani opem tulissent, ac victoriai tisset penes pontificios. At vero cuni propter angustias locorum equitatus esset inutilis, vel quia non videretur illo tempore in apertam iacturam immittendus, Ursinus illum Segniam mittit, quo discessii non parili iniecta est pontificiis copiis trepidatio. inde Columniae copiae stobatim in eos impetum facientes in iugam vertunt. magna fit Cedes. multi trircidantur. viis ui capti sunt quadringenti. Ursinus M precibus 5c minis te omni industria militum animos ad pugna in reuocare frustra corritus, cum intelligeret se non possie tantis fortunae mntation, bus resistere, Segniam ierecepturus glande vulneratus vivus venit in potestatem Columnae. pontificiis fugatis Columnii potiuntur vexillis, quae extorta ereptaque sunt Helvetiis praecipue. accidit illa clado ducum vitio facillima, quia sine tormentis in apertum exierant, quai uis essent eum situm adepti, ut non minus hostes offendere potuissent, atque ipsi de equitatus offendebantur, cum tormenta Segniam missent attracta. dum pugnaretur, egressi Paliani cuties quasdam Germanorum cohortes inuadunt, qui ad victoriae nomen prae labundi palabaim tur, hisque omnis generis praedam ic armenta eripiunt. Columna ea victoria elatus Pali,niim denuo obsidet. messes devastat. Fellatum cum tribus tormentis mittit ad expugnandum oppidulum Maximi natura loci munitum, atque positum in vertice cuiusdam montis, in quo erat Ioannes Ursinus Oppiduli regulus, qui ad deditionem sollicitatur. Ioa innes cognita natura loci, qui neque tormentis Ulla ex parte concuti poterat, neque cimiculis euerti aut apet: ri, quoniam oppidum esset super saxo amplissimo firmissimoque extructum, ait se velle pro viribus oppidum defendere. Felinius ratus nulla virtute militari, nulloque conatu oppidum pota expugnari ad Daudes animum conuertit, cum viros natura callidos rerum praesentium opportunitas doceat quid consilij sit capiendum, mirificeque faciat ingeniolbς. fingit se tormentorum rotaes ad verticem praealti montis attraxime, qui non procul distabat, unde oppidulum commode concuti posset. trabes excavatas super rotis nigras in morem tor. metitorum locat, quae trabes concinne in tormentorum Q am perductae vere tormenta esse procul aspicientibus apparebant. tum corbibus utrinque inter tormenta gleba repleus aliis simulatis reparationibus audito etiam clamore, ut magna cum dissicultate tormenta attrahentium, fixit vires simulata pro vera credita sit. nam oppidani visis globis ferreis de cadis puluetis tormentani, qui plaustris cum magnis clamoribus atque dissicultatibus comportari videbantur nullo vel ictu tormentorum expectato territi persuadent regulo rerum bellicarum prorsus imperito ut se dedat, ne in tanta pericula & ipse de omnes Oppidani uno tempore incusereret. coeptum est agi de deditione, quam Felletius simulat se nolle fieri nisi cuncta dedantur arbitrio victoris . multis insidiis regulum imperitum Ac oppidanos perterritos circumuenit. cum speraret Ioannes Ursinus se meliores conditiones deditionis a Columna impetraturum. id tantum extorsit H ad Fclteium remitteretur. coactus est demum ita se dedere. et omnia concederet arbitrio victoris, qui oppido ita potitus totum direptionibus, rapinisque, repleri per Diit. deinde coniunctis castris Felletius ic Columna ad obsid dam Segniam contendunt. ea
dum ita gerunt ut in Laiio, Ghisius in Nereti Caropolisque planitie castrametatus fuerat. Albanus ad Tutturetum oppidum ut esset Gallo propinquus . Ghisius vetitus ne ab Hispanis staudi-
257쪽
reptum. Certamen atrox ad Α- sculum
fraudibus circum ueniretur Albano potestatem iacit, si velit, eollatis signis dimicandi . at Albbanus, quia te non possse arbitiabatur sine molcstia, niaximoque periculo illa victoria potui Truentum traijot, teque ad montem Brandonium N ad oppidum Sancti B cnedicti recepit. quae oppida lunt Alaau de Fulvij. naim protino nihil est tam lormidabile imperatori, tamque omni diligentia deuitandum, quam Vno tempore, unoque momento res imperiumquc totum fortunae arbitrio committere nulla praeiertina oblata utilitate, quod accidcbat Albano. Iccirco summi imperatores non debent totis aciebus dimicare, hi si cum cerus limam iacturam in mora politam cile intelligunt, quod accidebat Glutio; quoniam nunc anni tempus, nunc annonae penuria, nunc diuturni labores, nunc inopia pecuniae pollunt hostem prostis gare . atque aliquando expectata auxilia Opem ferre. ubi nihil horum,expectatur, quod nobis asserat auxilium . si in aliena regione praeter turi fuerimus cum mercenariis atque alieni, genis copiis est omni conatu, si fieri pollit, dimicandum, idque maxime si anni tempus asi cinem declinet. quare nihil erat prope amissurus Glutius si clades tibi accepta funiet. at multa contra acquisiturus,quae longe diuel la ratione contingebant Albano. illuc proiectus Alba nus potestatem iacit domum redeiandi multis proceribus , qui diuturnis iumptibus grauaban tur . qui proprijs militarem: quod ipsum concessu tri eii Neapolitanis Ducibus de Siculis de Calabris de duobus millibus Salentinorum. Positis igitur Ciuitellae Optimis, arque firmissi mis praesidiis Italorum peditum multas immunitate, ciuibus ob egregi d nauatam opertiri in eo bello concessit. illud autem factum est quoniam capta Ciuitella in magno periculo posita erant multa finitima callella, cum sit ea urbs Sanailitum non procul a diuento fluui ne simpet clivo prae alio ita, Vt diximus, quae meridiem altera parte oracia tem proIpectat, bc non procul Adriaticum linum, cui iunt finitima Ostelha iuba noua, Aulidcna, Vallis regia. M P sum. ad cuius radices fluit Albula ita uius natus ex Apenninis montibus. Albanus retinet secum ni castris tria millia Hispanoruui, qui prius e Sicilia fuerant acciti. de mille alios Sancis Londogiiij castrorum magi illi, donec expeclaret quod esset conii traim Chisii, qui conii ta imbecillitate tui exercit . quoniam pontiliciae copiae non adessent, sicuti promissum fuerat. decreuit in Galliam redire. ad illud consiliuna impellerat iuspicio quaedam non temere iii scepta, cum figi de res agitentiret, ac coniectura tacite ait equi poterat, quod Ponti sex non pol set diutius bellum sustinere. vetebatur itaque nere, vel ipio Gallorum rege excluso clam con poneretur . nam ne icto quid inlusuriatu in de fraudibus Pontiliciorum luerat in aurem Ghisii. Pontifex percepto consilio Ghilii illum monet te rit Ail tale omnino esse facturum, a que ut citet in iis finibus, dum negotium opportuuius trauligitur . promittit te filium ducis Paliam obsidem in Galliam esse mi istarum, que in dux Laticum habet et . eadem de re perieribit ad Regem, qui facit certio: em per literas Gnilium no a esse inunc ab eo negotio dii cedendum Giutius castra locat in oppido Macerata atque illi lini uinis .locis, at Albanus signa conuertit ad expugnandum Ancharanum, quod cum noluisset te dedere. post multos tormento tum ictus captum diripitur atque concrematur. oppida notam plerique . quod viti sunt Alba num contempsisse ad transtra in triremes condemnati iunt. euerio atque lucccnio Ancharano signa intella infert Malli nnio oppidulo Aiculu at lo innes Anio itu, Tiraldus , qtii erat Miculi in praesidiis cum duodecim vexillis italorum, veritus ne post captum illud oppidum, , sculum veniretur, paulati in hostem debilitate. eius impedimenta quotidie diripere. leuia ce tamina cum Hispalus comitiittere . conatur honorem redint tare, cum notam sibi videt tur infamiae contraxisse ducentis e suis in figam veris . nam collocatis in fodis viarum multis manipulis Iclopetranorum mittit equitatum ad excitandui' hostem adbleue praelium . quo inito iubet sitos callide simulata fuga hol leni in insidias allicere. Sed obvii facti Albani in piis, quae erant prope duo natalia icto petiariorum, ductabanturque abi pio Albano cum magno numero equitatus ad explorandum Asculum. leue poetium committunt ad ilia uiuiu M, tinum, atque illi ad constitutum locum tele recipiant. pugnatur acriter utrinque ita ut victo ria diu fuerit anceps. Sed pontificii numero inferiores denique coguntur ad pontem Vique Alculi te reserre, atque in ingrcitu vibis conii ii uiar: displolis tormentis ex arcem Hlapa nos Albanus coactus suit inde rccedere non litie graui tuorum clade . ille per aliuna pontem Truentum pertrantiens recedit ad quatuor stadiorum spaturin ad vibem explorandam . dein de in castra rediit. Alculani ceniebant futui viri ex eo certamine ut Albanus ad obsidendam urbem rediret, quare emittis p aeris M Qeivinis per portam Romanam sese ad obsidionem de ad conatus hollium repellendos accingeba u. sed quia Gltilius propinqua castra posuisset, Albanus sortunam belli minime tentandam ratus coniciatus illis luccessibus, per quos posset Pontificem compellere ad honellae, pacis conditiones. ita rem protrahendam ducit. at Ghibsius contra ut Albanus assiduis lumptibus affligeretur, atque liberam facultatem concederet Bri lacio Galliae subalpinae Inlubriaeque infestandae, rem ita conlullo M ip e protrahebat. Pontiis cum liberum este agrum Columnae Segniam stricte obsidenti intelli ret, atque Palia no commeatum ita cile interclutum nihil ut omnino inferretur. comprolligati milleut pontificii Heluetu Ghisium ad te accersit, qui contractis copiis longis itineribus per agrum Spoletinum Tubur peruenit . atque distributo equitatu. peditariique in finitima quaeque loca, Rinmam contendit. Albanus relicto Marchione Trivici in Samnitibus iam libe. is a Gallico me tu capit iter clim Italis copiis opein laturus Colamne . quo bellum in Latio renouaretur,
ne Clusius Se ae expugnationem impediret. tacit igitur iter pet agrum Eclanum ad lacum
258쪽
Fucinum per valles Oriueti, atque inde Soram ibi certior fit Segniam vehenter Iaborare, quare
Anagniam equitatu Uerulum peditatu omni contracto Sora discedit. cum Albani aduentus nuta. tiaretur, coepta est ut b, acerrime per totum sere diem: concuti tormentis. Sed cum puluis tormentarius defecisset, verberatio intermissa est necessario dum Anagnia comportaret unciues interim I parationes excitare.ignes elaboratos parare in futuros conatus. omnia necessaria ad defensionςm diligenter instrtiere. ubi muri missient plostrati, tria tot menta interius locant. quadringentos armatos Ioricis de sarios statuunt, qui hostes conantes ingredi repellerent. Hispani ac Germani veriti ne urbs per deditionem caperetur nullo signo pugnat expectato, atque nullo ducum tui Ilii praedae auidi urbem audacissime inuadunt. ac per ruinas profecti ad coronam muralem Propius accedunt.deinde cognito periculo. in quod auiditas praedae ipsos impulerat, omnes consistunt. mox ingenti clamore sublato in urbana praesidia impetum facientes cum ingenti clade repelluntur . deinde rursus repetito conatu denuo Hispani ac Germani virtute Segni. iorum praecipites per minas murorum dei jciuntur. Ita morati aliquantulum Hil pani commodum tempus relinquunt urbanis ad elab ratos ignes parandos. mox edito ingeti clamore ab Hispanis cules rati hostes esse invasuros. qui iam iam descenturi videbantur, ignem addunt cuniculis elaboratis me valculis.Jc tormenta displodunt quae omnia vana prorsus & irrita extite tulit. Hispani illa re cogi ut a nullam moram interpon edain rati consciit m ad ruinas descendunt. in praesidia impetum faciunt. multo inscriores numero iacile opprimunt atque trueidant. mox pugnatum est vicatim in urbe cum magna vit inque clade. sed Hispani ac Germani denique victores caedibus, praetitionibus. rapinis, omnique crudelitatis genere Hirritur . nullis neque sacris neque profanis rebus parcentes. virgines conii lupantes de viduas . in omnes rimnis aetatis ac sexus atrociturne saeuiunt propter indignationem quam e suorum clade acceperant. at pro semo nihil horum scelerum si fieri pollit a prudentibus debet permitti, quoatam in tanta militum licentia multa fiant conita belli iura quod certe neque ad uerius Deum dc res sacras, neque aduertus inermes virgines Sc imbelle mulierum genus suscimur aut imbecillos pueros, ted aduertus armatos,nimis audaces . nimisque obstinato, hostes. & nimis molestos. huc acceditqn haec ipsa crudelitas facit vi exercitus obstinat illi mos ubique destiatores inueniant, cum homines malint omnes potius fortunae elientias experiri, quam infelicissimai um muliercularum tam necessariam defensionem deserere . quare vellummae difficultates atque in luperabiles prope exercit h. bus proponuntur per hanc nimiam licentiam, vel ita paucis locisDccupatis afflictantur atque dobilitantur ut ab instituto recedere necesse sit. nam certe quidem haec iplal celera turpissimam ac enormem victoriam efficiunt victoribus, atque omnem gloriae de malitaris virtutis i plendorem extinguunt, aut cerihobi curant, cuius in locum nationum. populorumque tabc maledicta imdignatioque in ipsos victores exurgunt. Vt cnim moderarum victorem omnes laudamus atque prudentem ι ita nimis elatum . nimisque intolentem ipsa 'actoria indignum censemus. atque Huno cibo concludam, nihil tam laudabile in re militari quam victoliam quoquo modo adipisci. illam adeptis nihil tam gloriosum, quam cum moderatione animi atque prudentia Via: nc tigridum potius immanium .faut verrium libidinosorum exercitus. quam hominum victoria a linpateat. post illam victoriam non in homines solum saeuitum est , sed in ipsaquoque urbi aedi
Qa. cum urbs tota fere milectimo incendio atque toro luerit loto adaequata. Ioannes Baptista Comes vulneratus in arcem Caietae mimis est. tormenta Segniam altracta. Omni S mlerrimae v bis supellex ablata, aut quae auferri non posset, igni concremata. illam tam immanem populartio nein vabis, atque barbaricam crudelitatem incendiumque non solum Potiti sex, sed Albanus etiam grauiter tulit . at Columna urbe citeria castra mouit signaque insem inseri Pallano. fit cet. ti orae omnibus luccinibus Albanus, qui Babucum peruenerat, inde copiae iussae sunt omnes castra cum Columna coniungere. deinde itum est Ualmontonium . in finibus vero Belgarum nuntiatum est copias, quae aduersiis Henricum ab Allobrogum duce parabantur maiori ex par,
te ad oppidum Sancti Odomari vocatum, quod est Oroman lacorum inter Graiaelingam&Te ει uaniam situm, ubi colligebantur. ingentes conuenisse. Henricus iam pridem latis ingentem exemeitum in fines Belgarum induxerat, qui ut acrius Philippum in sestaret, bellum in illam partem intulerat, Lanciumque obsidebat . ubi firma erant Hispanorum atque Germanorum praesidia. Cum per aliquot dies urbem Galli verberassent, atque obleui eur, potiuntur denique. ac lacrodibilem opulentiam diripiunt. postmodo munitam urbem nonnullis in partibus reficiunt sum. ma diligentia, studiosiusque muniunt, ouippe quod plurimi referre ad res bellicas eius loci omportunitas videretur. illa iactura iratus P nilippus cum Maria Britanniae Regina ita egit ut Britanni communem belli societatem aduertus Gallos susciperent . ubique in eo regno bellum ais uersus Henricum Galliarum Regem publies per praecones obnuntiatur. significatur Allobro, sum duci summum habenti imperium rerum bellicarum, ut quant maioribus posset viribus col-- ix Galliam hostiliter inuaderet, atque multis Germanis principibus significatum est ut arina ad illud bellum comparerent . iubet rumorem dissipari quod urbem in finibus Galliae Magetobriam effet invasurus Rhegodoliensis regionis in ripa Mosae fluminis sitam.quae res ubi credita fuisset a lallis Sc urbs illa dc aliae quaedam munitiones in iis finibus accurate instruuntur in regione Suessionum . at in finibus Vero manduorum non negligenter res agitur, fiebat autem hellum allidii acerbius . cum amitas Gallicis copiis praefectus in illa parte Belgii . quam Piccardiani vocant, prinfiigarat . atq ue in sugam verterit quadringentos equites cataphractos Sequanos & Belgas, dum cinnaretur impedire Belgas quominus succurrerent Philippicis rebus, quos obuios habuit. cum his commisso praelio Gallus fit luperio Lmultos trucidat. alios capit. ac paulomst trecentos leuiores
259쪽
Allobrogu . veronianda obicisum. Cop xllenis mei Galli. Gallor u studia belli
rursius sundit . hisce successibus mirificξ inflammati sunt animi Hispanorum ad eam notam in ,
mi amque delendam , resarciendumque honorem, quamobrem magnus numerus copiarum colligitur . illae copiae ubi ad oppidum Sancti Odomari conuenissem dux Allobrogum egressus Bru-xellis quinta castra propinqua exercitui posuit in iisdem finibus. tum coniunctis viribu, magna coleritate ita auctae fiant copiae, ut circiter tredecim millia equitum, ad quadraginta Sc quinque pedibrum essent in castris, cum octo millibus operarum. cum hisce viribus quanta fieri potest celerit, te in agrum hostilem irrumpit. nunc huc, nunc illuc incurrens multis oppidis imminere vide tur ita ut Gallus esset ambiguus, neque iciret quid consilii Allobrox dux esset capturus. Nedd nique prima vigilia motis castris simulat se Glitiam oppidum munitum omnibusque apparatibus ii Hructum esse obsessurum. At Galli qui timerent ne oppidum non satis firma habet et praesidia aduersus tam potentem exercitum flamma celeritate multos pedites, atque apparatus e finitimis locis exceptos intromittunt. quod f)cile fit. quoniam Allobrox consulto illud fieri patiebatur, ut proxima oppida exinanirentur, fierentque debit ia. 5c praeterlim Veromandum oppidum. quod inuadere atque Obsidere Sc omni conatu expugnare sibi propolii crat, quod maximi esset momen ii ad rem bellicam eo loco potiri, qui transitus esset peraccommodatus ad irrumpendum in Vet manditos dein Gallia mi qua daretur accessus ad inuadendam Lutetiam . cum nulla esset muni, tio tam valide, quae pollet tantum exercitum retardare, atque Veromandum non satis esse munitum intelligereturicum itaque illud ad vota ducis priuatum lolitis praesidiis relictum esset,s: Gallicinium quanta potest celeritate ac taciturnitate per inusitatas vias. oc loca deuia Veromandum versus castra mouet. ibi sub diluculum castrametatur. itaque oppidum cingit omni ex parte nulla re subsidia omnino oblessis essent expectanda. Gallis obsidione patefacta cum nollent oppidi tanti momenti ad res Gallicas iacturam iacere, decernunt per omnes artes atque fraudes obicitis opem ferteiam si illud non iuccederet per virtutem de serrum rem experiri. primum igitur tutiorernia cilioremque viarn insidiarum tentam. statutum est ut Amitu cum lectissimis atque expeditissimis peditibus istud elliceret: qui noctu miro silentio e castris egrelsus Iub auroram apud quoidam colles parum diligenter custoditos in oppidum Veto mandum penetrat. Sed quoniam neque haec qui dcm praesidia latis valida viderentur, ut possent resiliere tantis viribus hostium. Galli decernunt alios pedites irequentiores eadem ratione immittere. qtiosi ne molestia ingressuros sibi persual Iant. aut, si opus esset, putaram eos per vim vel per illam castroruin patiem Irrupturos. Sed regu Ius Ande totius vir aeri ingenio, atque magna prudentia, cui munus noe inlunctum fuerat, ut ali quam gloriam ex illa re, atque celebritatem nomini k reportaret, conceptam que notam in pugna Parmensi deleret, cum deletae eius copiae suissent, atque ipsecaptiuus diu asseruatus in arce M diolani , non a iter iaciens sub auroram ad eam partem castrorum accedit, ubi stationem habebat Nauarettas castroram Hispanorum magi iter, cum mille dc quingentis peditibus Hispanis atque trecentis equitibus. Andescitius cum quindecim vexillis prauum Ac nonnullis equitum propinquus ubi intelligit iter nullo pacto, nisi ferro patere, maena alactitate illos Hispanos invadit, qui tanta testitudine. tantaque Virtute atque constantia relistunt. ut Andet omis coactus sit pedem referre.& impe festim negotium relinquete . sex vexillis amiliis suorum ipse vulneratus vix cum paucis sese in oppidum Veronam dum ieruauit dux ratus id. quos crati tuumni t Galli omni di ligentia niterentur obsedis opem serre . decet nit sumn ostii dio pio viribus oppidiuri esse adde ditionem compellendum aut expugnandum. erecta sunt tormenta complura in iliburbium re, Vgi E munitum atque in loco edito situm. quod tametti poterat a Gallis adhuc honorifice defendi . Qtamen ubi lecando verberari coepit deteritur. Galli enim iniectis malleoli q. atque omnibus rebus utilibus in oppidum contractis, iubarbium hostibus retria quunt. at Hil pani incredibili celerita te vii flammas extuaguunt. domos hos Ditis x tales ac de taensionibias seruant.optimisque praelidiis M aerebus necessariis muniunt: quod magnum commodum fuit. Hi nis propugnaculum aduersus oppidum. Henricus circiter quadraginta millia passuum distantia a Venomando castra potierat QCompendio propinqua, in quibus erant visimi mrilia peditum de quatuordecim equitum. atquc Pstudebat quantas cunque posset copias colligere, de rebus nec .lariis ini mete. cum quo crat Cor, Qnestabitus atque uniuersa Gallica nobilitas. nam Gallica nobilitas sibi turpe admodum esse arbitru utur, ubi Rex belligeratur, nisi saltet ex mentes quotannis suis sumptibus militent Regi a quo a opem serant..Henricus quia timebat Vcromando. exemi abat quo pacto mittenda esse ut suom dia. atque cum caetera omnia consilia dissicilia viderentur statuit ipse opem ferre. eius consiliunx cum neque a conlultoribus militaribus neque Conci ablio probatetur. praetermissum est . . non debet enim Rex caput Sc anima exercit cum omnium copiarum periculo seipsum atque Pregnum fortunae arbitrio committere. aut res diis te doriri. cum in unius talute cuncta ni tantur. pluribus igitur rationibus dernique Henricus ab illo consilio retrahitur. post varia con- asilia iniuncta est illa prouincia Conestabito.ut viro prudentillimo, atque peri illimo rerum tmilitarium, ut illud munus exequeretur. ille suscepta prouineia cum copiis tradecim millim peditum, quatuor equitum scilicet, atque viginti tormentis bell: cis Ueromandum versus stra mouet. cum Rex cum suis aulicis tantum constitiiset. ibi ad quindecim millia passuum di staret ab hos' ibus. praemittit duo equitum millia, qui ubi in colle quodam per placido conitis- tsent. sensimque elato, seseque hostibus ad meridiem ostentassent. iubent nonnullos vadum len- reare, quod adeo erat angustum ut neque sex equos uno tempore facile capcre posset . at in caeteris locis propter Hispanorum custodias fluuius vadari non poterat dux ubi vadum exploratu incitque
repertum ab hoste Gallo intelligit. multos selopellarios mittit ad illud occupandum . quae dum
260쪽
i geruntur in finibus Belgarum,quidam proceres, primariosque principes Hispaniarum ipsi noua
a religionem complexi nitebantur fallaciis x maximarum rarum spe ac persuasionibus ad eandem credulitatem retorquere, quotidieque magis serpebant ea semina in amnis mortalium, uniuersam: Hispaniam breui labefastu ura nisi opportuna remedia paulopost adhibita fuissent, qui munus it.
1 lud sibi susceperant principes ad nonam religionem detorquendi, elamque imbuendi nouis dog. - matibus haereticis, fic abducendi ab auita religione Ac usitato Dei cultu, primum Latinos libros hae, reticos transserunt in linguam Celtibericam. postea quosdam haereticos ministros occulte introducunt in principum amicitiam, qui nouas interpretationes sensim explicarenti nam ita omnium: populorum nouae religionis studia, atque principum beneuolentiam Sc automate videbantur plurimam assecutun, si primatios Hii panos reliquis principibus nouae religionis adiunxissenti atqui impetitis, simplicibusque adolet centibus facillimum sint omnia haec peti uadere, dc illa praesertim quae ad voluptates, liberioremque vivendi licentiam concederent lacu tralem, ultroque in uuarentia post vadum ab Allobrogum duce occupatum tertio ab inde die rurius idem equitatus Gallicus se ostentat Hispanis, sed frequentior tamen cum multo peditatu, quae copiae propter iniquitatem lini, Q non poterant conspici ab Hispanis, neque numerus intelligi, qnae decernunt fluuium traiiceret cum pontes et Lanire lintres adueherent. Caepta lunt in Hispanos tormenta Gallica non sine ma- gna Hispanorum clade displodi.& iluuius lintres sentire ad traiicitatam. infestantur ab oppositis Hisi i panis selopetiariis traiecturi, cum quadringenti etiam denuo fitissent missi. statuit dux id ipse nu.
l. Dium traiicere dccollatis lignis dimicare cum perfidissimos explor. tores cognitum esset, quantus: esset hostium numerus. re itaque cum Agamontio comite communicata, qui unus erat e primariis Atamonti ira Belgarum principibus, opibus, nobilitate lautoritate praeitans, oc rerum bellicarum non ignarus. dc Belgae cum aliis proceribus. de initur non elle praetentem occasionem praetermittendam, quando ho-
, stem haberent numero dc virtute inferiorem. iussum Agamontium cum ni ille equitibus Sequuti vis de Hispatiis vadari decernitur ut Hernesius de Henricus duces Uessonum cum duobus mi ilibus, equitum oc quingentis sequantur. post Massetuus cum octingentis Ferrarolis. deinde comes Hor. . neus cum mille cataphrasis equitibus Menapiis cum quibus alii variorum ducum.qui erant mil- lecataphracti traiecerunt, dc nonnulli leuioris armaturae, ita ut ad septem millia equitum accede 2 rent. vhi praeteritus est fluuius, continuo Asamontius copias in ii t aduersus concitabitum, qui ad diuertendos Hispanos conuenerat infestandosq; leuibus praeliis, donec ex altera parte subsit - dia in oppidum intromitterentur. nam illud fuerat couemblij consilium quod cum executus cillat. decreuerat se collium beneficio instructa acie paulatim in tutum recipere. Galli infestandis Hispa- nas minutis praeliis opportunitatem aperiunt trecentis peditibus ut in oppidum admitterentur, qui cum Agamonui equitatum Z si modo uniuersas copias fluuium traiecisse conspiciunt, ad tutelata collium paulatim te recipiunt commisso leui praelio cum leuiore equitatu, qui nitebatur Gallorufugam retardare, donec accederet equitatus Hispanu peditesqi omnes traiecistent. ubi Galli aliqua - diu procedillent coacti sunt consistere dc propter imminens periculum agmina instruere. at Aga- montius,qui certam victoriam sibi propositam esse intueretur,cum suis copiis in aciem instructis ubi at i quantulum constitistet occasionem praesentem non omittendam ratus maius agmen equitu hostilium invadit, incredibilique impetu in hostem imprellionem iacit cum duces Uei sonum cum nulle Ferrarolis a tergo haberet. monet Hernestum ut in aliud agme duorum millium Gallorum cataphra tum impetu iaceret, quem Horneus Comes Bd Masscitius& Hocstratus sinuerentur.
Hernestus summa alacritatem eum multatum cum magno equitatu irrumpit. Sed agmen Gali cum pati rtitudine animique constantia procedit Obulam, tantaq; virtute vires Hispanas primo impetu sustinet exceptas, ut prope in fugam verterit. cum acriter utrinque certaretur, multique cyderent. Galli denique numero multum semper succrescentium victi coguntur sese ad peditatum paulatim recipere. Sed cum Aga montius, caeterique proceres insequerentur, peruentum est ad Agam6tii vit, Gallicum peditatum, qui cum densus, ic stequens in acie constitiiset, impetum Hispanorum x dc victo-λttii et sustinet. cum atrox diu fuisset praelium ancipiti victoria Dux Allobrogum nouam tur- dufi 3niam equitum submittit. nioneique Agamontium ut peditatum inuadat, neque tanto som tunae beneficio abuteretur aut negligeret, quae facilem ac certam victoriam obtulisset. nam si- qua mora interponeretur videbatur illa vi racia extorqueri atque elabi e manibus , cum hostis vires colligere, dc prope fialum equitatum confirmare ita concesso spatio posset. ubi dia' pugnatum esset, atque hinc Agamontius audacter inuaderet, inde Galli fortiter resisterent, Galli demum terga dare coguntur, omnemqι spem salutis in pedum celeritate remnere. Ag montius summo studio cum cςteris proceribus, victoria utitur . multos comprehensos inie. quendo trucidat. Omnes cohoites profligat, quas intelligit velle cosistere ad renovandum prae lium ac resistendum. Galli postremo virtute Agamontii Ducis, Ec Allobrosis consilio cedun- . , tur, profligantur, labefactantur. at peditatus accessit tunc cum hostis esset iustis . Sc certa aciquisita victoria. ceciderunt insignes duces Ioannes Dux Beterensis , Vicecomes Tura in ensis, Gioronius, Plenotius, Celai sensis reguli, AI alis complures. Capta sunt per i plana cladem Gallorum conestabitus pngnan S, Dux Lingonum , Mompensierus, Maresci allius Sancti Andreae. princeps Cenomanorum. Ringrauius dux summus Germanorum, R spereter tribunus, Almetemus reetulus, Cortonius, Foganius, Lania ius, Mombronius, Thamelus, Villarius, Si enim, ii seu aliqι multi. nobilium circiter duo millia. varii generis militum ad quatuor millia capta. vexilla peditum quinquaginta dc duo. equitu cataphractoru decem Sc octo. viginti vexilla leuiorii. d Gm muralia tormenta ac totide capcstria. carti trecenti apparatuu bellicorum cit magno equoruu numeIO