장음표시 사용
171쪽
, tere debuerunt. Sed ea Templi religio hon est passa suo peruetusto iam , & inolito more Barbaros xti. Nam ubi dia, multumq. vasorum magnitudinem , pretium, splendorem, pulcritudin- nem demirati fuissent, censuerunt ad num om-ς nes riam antiqu', tam pretiosa donaria Templo
reddenda esse , unde olim detracta, & per summum sacrilegium erepta fuissent. se loci religionem incredibilem, o Templi dignitatem admirabilem, ac maiestatem. Quae vis Vmquam, aut quod imperium facere potuisset, Vt qui neque
mortalium , nequς Caelitum quemquam Vereri,
aut vertim sei dividebantur,qui ad praedas auertendas nudo pest' e esacronibus aduersis odi uiam irent, qui diripiendis hostium domibus nihil praetermitterent, vellent a pulcherrimis illis
vasis cupiditatem , ac manus continere 3 Nemo
i profecto,neque vi, neque precibus ab ijs impetrasset, nisi eorum animis ea illius loci fuisseti os a religio, quae ab inuento iam, & prorsus oceupato thesauro rapacissamos milites,cupidisse sinum Imperatorem prohiberet. Illud denique huius sanctitate Templi ex veterum monumentis,'castissimorum , doctissimorumq. Patrum litteris habemus exploratum a vei. in ipsis Vrbis huiusce direptionidus; vel in angustissimis aliis articulis temporum unumquemque sospi- tem , atque incolumem semper; qui eb onsegeret; de manibus aras Apostolorum san- sissimas tangeremtque amplecteretur. Ipsa i Im-
172쪽
Imperatoris uxor Augusta Theodora, improba, ' & perfidiosa semina,quae sacrilegium longe tur' pissimum, quae palmare flagitium, & post homines natos facinus omnium pudacistimum adornarat,huic tamen Templo rationem habendam esse existimauit. Cum enim Anthemio Scri' boni dedit in mandatis, ut Vigilium Romanuim Pontificem, castissimum, ac sanctissimum virum quocumque in loco, siue in Palatio, siue in sacris offenderet aedibus , ibi eum dolo caperet, atque ad se vinculis obligatum, nexumq. per 'duceret , illud unum excepit , ac diligentisiime cautum voluit, ut homini parceretur in Apostolorum Basilica Petri Pauli . neue Pontifex, qui caeteroqui cupidissime quaerebatur ad exitium , ab illo terrarum orbis Asylo sancti sissimo
conuelleretur. Possem ad hanc explicandam ,
amplius Templi venerationem, ea quoqUe Pro serre Liminum nomina, quibus ab antiquis insignitum suille legimus. Cur enim AEdes absoluta iam, atque persecta, cur tota illa aedificatio , suis iam apta partibus, & membris composita iustissimis , vestibulum appellabatur, & Limen, nisi quia gentes uniuersae, ipsa etiam populorum Principes, ac Reges, cum eo essent i ressuri, ante valvas, atque in vestibulo soliri es Ent v - nerabundi proc umbere, ac limina illa triumphalia per summam religionem, ac pietatem ex
. sculari λ Possem inquam haec, aliaq. illiustatis argumenta perstringere quam plurima: sed
173쪽
postrema illa quasi conuicio me vocat ad se in- istitutae pars orationis, in qua denique munera, donaria copias, quibus est hoc Templum instructum a Conliantino,cum a fundamentis ipsis est
excitatum,necesse habeo recensere.
Incredibile quippe dictu est, quam liberalis, prolixusq. fuerit, non in uniuersam modo Christianae religionis Ecclesiam, quam ditione pul- cherrima Vrbis Romae, ac prouinciarum floren . 'tissimarum Imperio communiuit;sed nominatim in ea templa,quibus ipse prima subiecisset funda- metva, & postremum denique fastigium impositisset. Ne longe abieris. Ea quae huic Apostolq-rum Templo, vel attribuit donaria, vel addixit proventuum genera,tam multa, & varia sunt, 't riem eorum conficere infiniti sit prope laboris mei,ac molestiae vestrae non serendae. Erant enim in his aureae coronae quam plurimae, capedines , patinae,smpula,candelabra erant loculi aere conclusi Cyprio, & columnis innixi porphyreticis. Erant aureae mensae,arae argenteae,vata crustis a ofieiosissimis inducta,fi uris caelata singularibus, argumentis longe pulciaerrimis sigillata. Quid redditus, ac prouentus commemorem annuos λHuic hortos ac domos,huic Insulas,huic latifundia, huic Balnea largitus est. Huic Antiochiam, huic Euphratensem prouinciam, huic Tarsum, huic totam Ciliciam, huic AEgyptum vectigalia pendere voluit,& auro, argento, gemmis, odOramentis , omni denique copiarum genere substrui-
174쪽
seruire. Sunt in manibus,vulgoq. perte 'ntur ea de re in codicibus Ethnicorum Historicorun sansanae querelae: qui cum essent verae pietatis ignari, viderentq.tam liberalem Imperatoris animum erga religionem,& sacrasinusitatae prodigentiae, atque immodicae profusionis eum arguere non dubitarunt. Celebrant adeo vulgare prouerbium, quod de homine circumferebatur. Aiunt enim
decem primis Imperi j annis habitum suisse Imperatorem praestantissimum, decem consequentibus latronem, decem nouissimis, hoc est ijs, ut ego quidem interpretor, quibus Christianorum coluit, & diuiti;s ornauit religionem, pupillum,& nepotem ob insanas prostitiones, & largitiones immodicas appellaturri scisse. Neque vero
alio pertinent illa Zosimi maledicta qui s criptum reliquit,Conflantino ad largitiones insanas cum non satis suppeterent totius Imper ij Romani copiae, necesse praeterea fuisse,noua, eaq. durissima vectigalia prout ijs imperare. Non inquam alibpertinent illa mendacia, nisi ad eam Constantini lacerandam liberalitate L qua Christianam Remp*blicam, S exaedificata iam a se Templa orna
re, atque in oriane d aeternitatem communire stadiosissime contendebs . Sed suo dicant l, Fc iudicio,qui verae religionis iensium, gustumq. non habent . Longe aliter faciendum sibi putat Constanti nus: qui Regna,copias,opes,argentum aurum, gemmas, margaritas, Imperium ipsum, &quae prima vulgus existimat Religioni obsecui Tom. II. l dare,
175쪽
dare,atque inseruire Deo auctori, ac parenti optinam debere arbitratur. Patietur ipse alios Imperatores loriari, quod innumerabilia gentium tributa,quod vectigalia populorum omnium in ludos profuderint ; quod miserorum laboribus, ac p mnis aedificarint Amphitheat ira, Circos extru Ierint, columnas , & pro lilaea in foris excitarint, nouos portus effoderint, suuios alio copriuarint , caetera ex illo genere complura ad nominis aucupandam inunortalitatem, & aggressi fuerint, & perfecerint. Gloriabitur sua illabberalitate Constantinus in omnem aeternitatem .atque in hoc uno Templo gloriandi causas habebit ampliores, quana qui tam Varias comparandae gloriae rationes,ac vias insanis sumptibus studio-
nilime pei seqirebantur. Illa enim eorum monuis, menta corrupit aetas,hostium euerterunt manus,
absumpsit incendium . Hoc Magni Constantini praeclarum opus hostes ipsi sartlim , ac tectum praestiterunt , reueritae flammae sunt, quae toties Vrbem vastarunt incendijs, aetas ipsa,quae serrum atterit,comminuit aessaxa, montesq ali' trans seri,ius in eo prorsus perdere videri & illi parcere uni mortalitas, quae corupit aenia, atqze.a'te se, ad exitium agis riversa. Quamquam enim vere hq etigi Templum, Ut caetera, quae olim habuerunt initium, vetustas corrUpit, ac situs licuit ramen illud, quod non est commune omnibus,ut magnificentius semper c cineribus sitis , Pontificum industria , renasceretur.
176쪽
Quid pluribus opus est verbis 3 Illa ipsa , quam
obtinet hoc tempore dignitas, ac forma plane loquii tir,& praedicat, huic templo quandam voluti sui ste tributam aeternitatem Quae totius operis moles Deus immortalis λ quae in exima parte quadrati lapidis commissurae perpetuae quae coronae, qui tori, quae ita intima concam rationes,& pilae λ qui fornices lunulat quae abs desῖ quae tectoria quae marmoris incrustatione , quae, vel opere mustuo, vel coloribus expressae figurae 3 quod aurum parietibus illitum qtiae gemmae picturarum coronulis intertextae 3 Non illud qui dem gloriose dicere Pontifices habent, quod ab ali)s de tota ipsa iactatum est Urbe: Templum se reddidisse marmoreum, chiod lateritium accepissent;quia Constantini magnificentia,non e mar
more tantum, vertim ex argento propemodum,
atque atiro factum videbatur: sed tamen id gloriari merito nunt; nouum se relinqUere, quod squallidum situ, vetustate prope collapsum ii uenerunt. Agamus hoc igitur Auditores:& gloriosissimum hiliusce Templi quasi Natalem maxima religionis significatione recolamus. Cum enim communem hanc c hristianae Reis abi. gry tulationem priuato studio diligentiaq prosequimur, eam Ecclesiae beatissim. selicitatem, eas opes, diuitiasq. florentissimas ex antino gratulamur,quas illo posito Apostolorum Principi Templo a religiosissimo Constantino accepit ad osenamentum ue ad amplificationem impexij , atque ad suorum praesidium est consecuta.
177쪽
mi,augustissimio.Pauli, Ap stolorum 'ntengnani , ac principis admirabili ad Christi cultum conuersione aggredior aliquid,si minus ele- πωρ ganter, & erudite, pie sal- tem, religiose l. dicere, Auditores , necesse ha beo vestrum ipsorum commendare studium, ac pietatem: qui nuc velut ad spectaculum conuosastis, non tam orationem audituri meam, quae mediocris, ac nulla est, quam Paulum ipsum ab equo deturbatum, prostratum humi, horribili perterrefactum e caelo voce, ac velut in triumphum perductum contemplaturi. Libet ex hac insigni victoria gestire laetitia,libet inusitati specie triumphi animum, atque oculos pascere, libet Christo victori, libet caelo, libet uniuersae Christianae Reip. gratulari . Etenim,si consertis
178쪽
simis Barbarorum cingeremur, atque obsideremur copijs, a quibus plerique ciuium intersecti, conquassata moenia, reliqui propugnatores ad postremam rerum omnium inopiam redacti suissent;repente vero ipsum hostium imperatorem; qui tormenta, & machinas admouebat, qui facem praeserebat suis, qui seruitutem, ac caedem inclusis intentabat,qui omnia igni, ac serro corrumpere moliebatur; si hunc inquam hostium ductorem subito a Rege nostro captiuum in svrbem duci conspiceremus, an non singuli hominum ordines e latibulis, quo eos abdidisset
metus,erumperent spectaculoq. circumfusi, incredibilem rei novitatem sus icerent, & stupore Prope defixi tantam victoriam admirarentur λHuiusmodi sane rerum subitam, nec opinatam commutationem haec publica gratulatio nostris obijcit animis, cum institutis a maioribus sacris rite celebrandis, eam iucundissime commemoramus, & recordamur diem, qua die Saulus ille immUissimus piorum profligator,& caeterorum acerrimus dux Hebraeorum, qui acerbissimum Christo,ac pietati bellum indixerant,ex itinere, quod temere susceperat,caelesti voce reprehensus,Damascum,hoc est in urbem,quam Christianorum sanguine respergere cogitabat, orbatus repente oculis,aliena ductus es manu, tanquam
ad triumphum Imperatoris nostri gloriosissimum reseruatus. od speectaculum nobis multo sane debet accidere iucundissimum: qdi non
179쪽
tantum Christi triumphum ornare, ac sequi videmus eum, a qu' postremum Rei p. metuebamus exitium: sed in nostra receptum castra, ex Saulo insensissimo religionis hoste, Patilum euasi se,hoc est Imperatorem Ecclesiae, Propugnatorem pietatis, caelestis ad gentes uniuersas in ternuntium, & Legatui Parentis, mortalem, Vt
ita dicam in Christiana Republ. deum esis factum intuemur. Audistis enim, ac saepe legistis in Actis, quas Paulus, cum Saulus esset, litteris illis, Sc mandatis nefarij concilies tili communitus, spiraret in via minas, quas anhelaret caedes, quae meditaretur incendia. Q ain ab Augustino didicistis quo tempore lapidibus obrutus,& sepultus est Stephanus, carnificum illorum vestimenta seruasse Saulum,non ut scelet is quam minime particeps esse, sed ut parricidarum spe ei ando,& timido conatu, omnium eum manibus soli' ipse interficere videretur. Sed illud legistis etiam, Auditores, eos ad Ecclesiam euer tendam immanissimos spiritus, eum ad profi gandos , extirpandosq. sunditus Christianos ardorem animi nefarium, impetumq. susceptum, ad firmandam, fouendam, amplificandamq. reli gionem e vestigio conuertisse. Video necesse omnino es e, quid egerit in nouis hisce castris Paulus, & qua nouum imperium ratione tractarit, accuratius, diligentiu . perpendere . Quod ego dum pro mea mediocritate prosequi studiose contendo, quaeso vos, Ut orationem meam,
180쪽
qiuccepistis humanitate, ad exitum usque pros quam ni. Cum vir hic egregius, acuingularis ac Christi traductus , εἰ diuinitus impulius partes,in nouo se campo em animaduertit ; sedulo sibi, nauite: q.Regis parendum existimauit imper o, a quo, non Vnam, aut alteram prouinciam,
sed totum terrarum Gilem nouis imbuendum legibus, adeoq. debellandum acceperat. Ita'. tam varias, tam multas aggressus est, ad finitimas, ad remotiores, ad postremas etiam gentes
expeditiones,ut non tam terrestri, aut maritimo
ingredi videretur itinere, quam alis quibusdam populos, & repna terrarum omnia circumuola re. Vix prima licrorum initia susceperat,ac nouae religionis tirocinia Damasci posuerat, cum in Arabiam Damasco proximam descendere, MChristi promulgando nomine,ac lege, bellicum
in ea prouincia canere non dubitauit, quae tamiae pe Romanorum Imperatores aditu prohibuisses et . Ex Arabia Damascum reuertitur, Ramasco Hierosolymana venit, Hierosolyma nauigauit in Cyprum,e Cypro retrocessit in Asiam; Lycaonian eragrat, lustrat diligentissime Graeciam, praetervehitur Illyricum,Italiam adit ue ad Hispanias usque, ut cursus celeritate cum sole certare videretur,elabitur. Quid prouincias, regna commemoro λ Nullam praetermittit urbem populis frequentem,quam non aggrediatur,ac tentet: non Thessalonicam in Macedonia,non An-