장음표시 사용
211쪽
cum Christiani iam Cives incensi verae pietatis studio, vehementissimam in has insanae superstiationis ossicinas fecerunt imprestionem, & coi sertissimo cuneo in inconditum illud Deorum agmen proruperunt Z Laudat adeo Hieronymus vir .salictissimus Gracchum non dum plane
Christianum, sed Christianae Relisionis Candidatum ,' quodi Praesectivam consecutus Vrbanam, nihil habuisset prius , quam ut euerteret Deorum fina, & portentosa comminueret mulacra: sic prorsus, ut oppignerata iam fide , ijs velut obsidibus ante praemissis, impetrare sChristiana sacrorum initi velle videretur. In ea videlicet Templorum .omnium vastatione celeberrima , ne ab illa quidem Iouis Capitolini antiquissima sede temperatum puto . Premitur itaque, ut mea fert opinio, ex illa clade ruinis
suis amplissimum quondam Iouis domicilium , quod Tarquinius auspicatis, veluti totius Imps rij propugnaculum,ex hostium spoliis, atque manubijs assicere quidem. potuit, si perlicere,
propter operis magnitudinem,maiestatemq.no potuit. Tantae quippe implis abs plutionem , &gloriam, de pulsis ex Imperio Regibus , libertati reseruatam fuisse legimus, & populo rerum do mino: cuius munificentia AEdes illa suis persecta partibus est,& donarijs incredibilinus exornata. Erat namque, ut accepimus,liac Templum edita impositum crepidine, ambitu octo fer complectens augera, latitudine, ac longitudine
212쪽
prope totidem. Cuius ad meridiem versa stolas
triplici columnarum ordine cingebaturiea pro iiis altitudine,ut cum caelo certare Videretur, ea pulchritudine,ornatuque,ut tectum etiam ipsum aureum fuisse veterum monumenta confirment. Hoc,inquam, tam instructum, opulentumq. Iouis Praetorium haud dubie illo pietatis Christianae consumptum est incendio, quo caetera salsae Religionis diuersoria concremata sunt. Nescio enim qua ratione Christi religio, quamquam nata iam esset, lucem tamen suam, & iustam dignitatem habere non pos e videbatur, nisi magnifica illa monumenta Deorum incenderentur . Laudandi sunt ergo nimirum illi, qui has Euai gelio veluti faces praetulerunt, seceruntq. , ut latibulis illis exturbatis, Dij variarum nationum celeberrimi, cum noctuis tandem ipsis, in solis culminibus habitarent. Verumtamen admirabili Dei consilio tandem accidit aliquando, ut
Honorius terrarum orbis Imperator, ac Roma, norum Princeps, eum Christianorum impetum lege sancita comprimeret : qua superstitiosa
Ethnicorum sacrificia flanditus repudiabat ille quidem, sed publicorum operum iubebat orni menta seruari; ut Christianis rei splendori, ana piitudiniq. sacrorum inseruirent. Neque enim fas esse putabat ue ςa sic dirui tecta, quae Christo cerimonijs dedicata castissimis,& Crucis vexillo consecrata, trophaea quaedam e debellata superstitione videri potuissent. Secutus est Honoru
213쪽
consilium Theodosus limior,qui eadem feri toto plane Oriente praecepit . atque ut intelligoremus eas leges fuisse sanctissimas, Antisitum doctissimorum accessere sententiae, quae Imperatorum edicta suo ipsorum sustragio comprobarunt. Vt enim praeteream caeteros, Gregorius ille, qui Magni nomen obtinuit,cum ante ad demoliendas Deorum aedes multis ainor fuisset , nouam omnino mentem aliquando suscepit, quae,ut illa temporum postulabat ratio, sal e rima Religioni fuit. Coepit namq. sedulo cog tare, quam esset futurum e Christiana P cpub. ii permulta Ethηicae superstitionis monumenta expiarentur; & quae diu in aliena potestate suissent, ad immortalis rerum omnium Procreatoris cultum,in iustam possessionem, & libertatem fassererentur. Quare idem ipse,qui monuerat ante christianos Reges, ut Deorum delubra pellun- datent, &foedissimo superstitionis cadaueri, templorum ruinis, atque incendi;s parentarent; commutato repente consilio, Episcopis imperauit, ut quae superessent fana, lustralibus purgarent cerimoni)s,ac Martyrum sanctissimorum illatis cineribus, dedicarent. In quo senere, resecutus est alios antiquiores, & polimodum habuit imitatores sui rerum sacrarum Amisites sapientissimos, qui non Templa modo , sed Ethnicorum etiam ritus consecratos voluerunt. Vnde enim fluxisse putatis, Auditores, aquam expiantem, quam in Templis, in sacellis, in cu
214쪽
Oratio XI. 2o Ibiculis, in conclauibus ad quotidianos propemodum usus adhibemus, nisi ex lustrali illa qua Libitinarius sacerdos apud Latinum Hom
rum--- ter puraseios circumtulis unda ρVnde cereas illas Agni caelestis imaginesmisi ex antiquorum bullis,quae fascinum abigere porro, ac prorsu&auerruncare credebantur Vnde sa-culas, quae ineunte Februario diribentur a nobis in Templis, nisi a cereis illis , qui saturnalibus erogabantur in vulgus 3 Vnde deniq. tam multa diebus sectis lumina, lampades, funaliaρ Nonne a tribus illis Atheniensium ludis, Panathenaeis, Vulcanalibus, Promethaeis: qui lucernis frequentibus, & facibus circa dispositis celebrabantur3 Possem alias disciplinae nostrae cerimonias proferre , quae a priscorum Religione sacrorum e piata, commutataq duxerunt originem. Possem nunc locum exemplis illustrare quamphirimis, quae demonstratent, nullum prope Christianae Reipub. ritum, ac morem esse, cuius aliqua non fuerint in antiquitate illa inchoata primordia D: sed hanc commemorationem, satis esse, superq. ratus, illud dico potius, & ea, qua possum orationis constantia confirmo; multo maxime con sentaneum suis te, templa illa opere nobilis sma , vanitatis quondyn Asyla, in veritatis domicilia conuerti,atque inmura fabularum omnium pro- scema , fieri Christianae Religionis Theatra , α verae monumenta pietatis. Agendas adeo siu-
215쪽
mortales gratias existi mandum est ijs, qui ea ,
caeteroqui pia, fanorum extinxerunt incendia ,& magnificas illas antiquorum m0les,quantummuis superstitione pollutas, sartas esse tect sq. voluerunt. Fecerunt enim, ut i)s etiam hostium spolijs, atque manubiis praepotentem rerum omnium Moderatorem Deum venerari possinatis. Sed tamen haud scio,an cuiquam pluribus
nominib) debeamus, quam Bonifacio illi summo Pontilici, ac Maximo : qui excitatum a / Agrippa magnificentissime Pantheon, Virgini
Magnae, Caelitum Reginae, ac Martyribus uniuerti, communi omnium gratulatione consecrauit. Quam enim dolendum esset si hoc etiam
in illa templorum vastatione suisset excisum pQuam vero postulabat id ratio , ut hoc unum 4 praesertim e durissima superstitione, atque ace bissima seruitute id liberum Dei optimi Parentis ina rium vindicaretur ρ Neque enim ullam posse arbitror, non dico inueniri, sed ne animo . quidem concipi vim eloquentiae, quae, & magnificentiam , & splendorem eius aedificationis pro dignitate queat exponere. Vel ea , quae visuntur hodieq. ornamentorum vestigia,vacuum plane tempus ad disendum, iustamq. postulant Drationem.Habet quippe cocameratam illam,&mira laqueatam arte testudinem:habet velut hemispherion,hqc est caeli sormam longe pulche rimam ; quo magis ad Deum colenonin animos
excitet eorum, qui diuini domicilij simillacrum
216쪽
illud oculis intuentur. Habet in summo hemispherio medium lumen, habet insa lithostratum ivariis distinctum marmoribus. habet e pallimento uirgentes circum omniq. ex parte columnas
striatas &epistilijs exornatas Corinthios.habet in inter columnijs ipsis sacella, ubi per ambitum erant olim statuae collocatae habet pronaum, siue porticum illam immanibus sustultam. columnis,al sq. teretibus; quibus Syracusana spectantur ab Agrippa imposita capita. habet antes, & parastatas: habet aereas trabes, olim etiam inauratas. Cernuntur ex aere Corinthio valvae, cernitur
ostium illud amplissimum, ornatissimumque, ubi sunt antepagmenta e marmore firmissama , cymatia, coronae, supercilia, margines , astragali ;ς aetera deniq- eo artificio perfecta, ut in eius molitione materiam ars, artem , & materiam vicisse videatur ingenium . Ecquis est, qui non videat,sapientissime factum, ut haec rerum ornamenta sic seruata, 'quemadmodum retineri so-Iuerunt, Conditori Deo tandem aliquando seruirent, ipsum q. mundi opificem, ac Rectorem exciperenti, velut ex illo domicilio, mortalibus ibi opem implorantibus opitulaturum3 Quem animo admittere dolorem necesse erat, si hoc delubrum, Vrbis Romae miraculum,illarum famumarum incendio conflagrasset λ Quam moleste serenda res erat, si aedes haec amplissimq; quo niuersa prope rerum naturae maiesto Uacta
videbatur, vel ruinis deiecta prorsim sitisset, vel flammis
217쪽
flammis absumpis Nonne,si hoc hemispherium
corruisset, iple visus esset quodammodo ruere mundus, & caelum repente subduci3 Vtinam ex , eo asiqua non comminuis Et aetas,multa non deleuissent hostes, pleraq. Imperatorum auaritia non sustulisset. Desideratur enim in prothirio visa ex sexdecim columna:duae sunt incendio prope detritae. Desiderantur infinita huius Fani decora, quibus ab auctore Agrippa mirifice omnia suerant exornata. Nam illa testudinis extima pars plumbeis hac tempestate contecta laminis, erat olim argenteis inducta ; quas Constantinus Heraclij nepos cum Romam venisset, una cum innumerabilibus e marmore factis unis in Orientem nauibus asportauit. Quid vero de intima ducatilr,quae incrustationibus operta, & expolitissimo illitatectorio, caeli speciem aequatam Vndique, ac sideribus distinctam ad viuum exprimere videbatur 3 Quid de rei uis ornamentis Laudantur ab antiquis in columnis Caryatides laudantur in fastigio positae statuae,laudantur alia, quorum hodieq.nulla cernuntur. Haec inquam, aliaq si starent;non ne *loriandi causam haber mus ampmmam,quha templum hoc, Romanae maiestatis exemplum, sumptibus orbis terrarum extructum,Fundatori quietis Christo paratum esset; illi4. solidum, integrum4. veluti legitimo, erithmoq. Domino reseruatum3 Sed est nihilo minus cur verissime gloriari possimus,quhd hoc pene cax uer, animatum aliquando fuerit Reli
218쪽
matis XL azynione sanctissima, quod ipsa delubri maiestas,
quali reddita iuuentute, reuixerit, & Matri Dei
Parae, Martyribusq- , Christianae libertatis assestoribus,e veteri possessione deiectis iniquissimi dominis, Pontificum grauissimorum sententiis, addicta tandem,atq adiudicata sit. Quibus enim potius,quam has, templum illud magnificum debebatur,ques Berecynthiae Deorum omnium Parenti, cunctisq. Caelestibus a stuperstitiosa suisset antiquitate positum,& consecratumΘSpectarunt rimatrum hoc etiam illi nostri doctissimi Mapientissamiq rerum sacrarum interpreteS,ac in giuri,ut Ethnicorum ritus, & cerimonias expiatione detersas xastigatasque, quam simillime ad nos traducerent,& suo veluti mucrone config irent auetores, dum ijs propemodum artibus ad vanissimarum superstitionum expulsionem in Chrilliana Replib.uteremur, quas illi ad nostrae Religionis perniciem excogitarant. Id quod etiam nuperrime a Muerio illo Magno, atq. ab aliis Sodalitatis Iesu Sacerdotibus, ad prosemianandam Christi Religionem in Indiam Gllegatis
iaci um fuisse comperio : qui cum Dei cuiusdam simulacrum offendisse 't ex itinere, cui tria es ient
in uno corpore capita eius templum Triadi Maximae dedicarunt:vt intelligerent uniuersi,partes illas terrarum,ac gentium,quae a iustissimo summi rerum omnium Rectoris Dei dominatu tan quam membra, superstitionis as data spiritu pessilenti dii actae vivebantur,atq.distra a coniun-
219쪽
ctae,coniungi iam, atq. in sanctissimae Religionis nostrae corpus coalescere p'tuisse Nulla itaq.du beatissimi Antistitis Bonifacij laudibus conticescet oratio, nulla temporum iniuria eos honore extenuabit,quos sibi,consecrato Pantheo comparauit apud omRem pollaritatem immoriales. Nemo erit,qui cum animo reputabit huius aedis amplissimae institutam,& persectim a Bonifacio .. dedicationem, non maximam: animo capiat voluptatem, atq. incredibili prorsus laetitia perfit datur. Ego vero, quoniam qua ratione rem in aeuum omne scriptorum ingenia defatig uram amplius exornem, in hisce lcmporis angitib)s, in hac ino enii mei mediocritate non video,hic haerebo 'cum praesertim ad hanc nostram publicae laetitiae significationem,Caelitum quoque gratu-datio videatur accedere. Intuentur enim illi Templum hoc amplissimum,singularem totius humani laborem artifici j,omni iam erasa superstitione,' in Dei potestatem peruenisse: aspiciunt sibimet
hoc reseruatum veluti spolium,& trophaeum ex hostibus caesis,ac profligatis laetantur, quod nao numentum illud triumphale grauid ma populorum omniu approbatione,ac publica Pontificum auctoritate retentum si,ut in eo queat unusquil-uue sanctiss.Virginis Deiparae dipnitatem,Marty. rvmq res praeclare gestas intueri, ac legere, tanquam in columnis illis ingentibus, quas terrarum, domini, ac victores Principes ad aucupadum sibi eloria,& nominis immortalitatem excitauerunt.
220쪽
O R ATIO X I I. L C ID A M V M ex genere
Sophistarum unum fuisse ac cepimus, noua dicendi cal- Qt liditate, atque artificio prae ditum, Auditores: qui cum e ea exquisitis proseqNeretura laudibus, a quibus inductione naturae vehementer abhorremus yniuersi, in hominum caetu frequenti, mestem, aerumnarum postremam,iam vendibili exornauit oratione, ut libentissimis audiretur animis , &srobaretur ab omnibus. Haud sane minorena, quam esset Alci damo, exoptarim ego nunc eloquentiam: cum
intelligam persimilem mihi materiam esse ad di cendum obieelam a Cruce : quam video a multis arborem infelicem dici, ab alijs sti tem de testandiun, a plerisq. damnatum populorui, . omnium testimonio lignum . cum animo