장음표시 사용
111쪽
χ' De modo coniunctimis Concursuum Dei
, diato, & qui est aliquid antecedens operationem voluntatis, ab ea que realiter distinctum,ac separabile,& quo posito voluntas,etiam in sensu composito, potest operari, si velit, aut ab operatione desistere ad libitum,quod est eam relinqui plane liberrimam. . a V. Instabis ; adhuc csse obscurum quomodo idem actus nostet possit esse necessarius,prout eum esse oportet ad infallibilitatem,o non necessarius, prout esse debet ad contingentiam,& libertatem: Respondeo triplicem esse necessitatem, quantum ad propositu spectare potest, prima est absoluta, soli Deo conueniens , qua nece ite est Deum esse, & dicitur absoluta, quia non sumitur per ordinem ad causam: Secunda sumitur per ordinem ad causam,& re peritur in creaturis , quarum aliae taliter a suis causis producuntur. ut in libertate causarum sit essectus non producere, aliis Vero pro ducuntur a causis necessarib operantibus: quae primo modo pen dent a causis, dicuntur essectus liberi, quae secundo, dicuntur ne- cessarij, necessitate quae opponitur libertati. Tettia necessitas dicitur ex suppositione secundum quam omnis res, quandiu est, necessario est, necessitate quae non opponit
Itaque loquendo in particulari de actibus nostrae voluntatis,
nullus potest esse necessarius primo genere necessitatis,ut satis co- stat. Tertio genere necessitatis omnis actus noster est necessarius, quemadmodum & res omnis. At secundo genere necessitatis es,
qui actus nostri sunt necessarij,& aliqui liberi: necessarij sunt, qui
producuntur a Voluntate antecedenter ad unum determinata, ut
motus primo primi, & amor Beati videntis Deum in patria i liberi
sunt,qui producuntur a voluntate indifferente ad utrumlibet,qualis est amor viatoris, Deum liberE , Ac non necessario diligentis: Dixi omnem actum voluntatis nostrae, tametsi liberrimc produnctum, esse tamen necessarium pertio genere necessitatis, quam Vocant ex suppositiqnc,& quae non opponi tur liberiadi nimirum,quia libertas in actu nostro ςst denominatio quςdam petita a voluntate, 'quae taliter producit actum, ut posset cum non producere , si ipsa vellet, ipse autem actus noster, tametsi a voluntatc nostxa libero productus sit, tamen, posito quod existentiam habeat, necessc est ut illam habeat; .neque enim voluntas nostra, imo ne ipse quidem Deus
112쪽
: Creaturae e. Pars L. Caput VII. n
Deus potest essicere ut idem actus noster sit Mnon sit eodem pulmeto temporis; quia quodliber est; et viis e sine de eodem re dum idem non potes esse vera an marissimul, o negatio, quo sit, o quod non si:
Verum iste modus necessitatis non impedit quominus actus noster existentiam acceperit a voluntate libere, dc non necessario
operante,quinimo cum supponat existentiam ipsus actus, supp nit consequenter eiusdem productionem , ac modum productio nis, scilicet quod productus fuerit 1 voluntate taliter affecia, vi posset actum illum interrumpere, quemadmodum potuisset cum non inchoare; Ergo iste modus necessitatis non destruit, sed sup . ponit libertatem in actu. - Et sic patet, qualiter ut actus noster infallibiliter sit futurus, a
tis est eum esse necessarium necessitate quae non opponitur libe rati , ac proinde 'necessarius,& non necessarius , qtiae non sunt incompatibilia,aut contradictoria,nisi necessitas in utroque membro contradictionis eodem modo sumatur: propria enim contradictio est, quando idem affirmatur & negatur de codem se
Caeterum, id quod dixi, necessitatem seu dnfallibilitatem ex suppositione existentiae & prpductiotiis actus non repugnare libertati eiusdem,id est,non impedire quominus producatur a Causa libere operante, dicendum est similiter de necessitate, sicut fallibilitate ex suppositione praescientiae Deiae uelationis,aut.pr phetiae, quia cum prophetia supponat reuelationem Dei, & reum latio praescientiami praestientia autem suturitionem, seu futuram actus existentiam ac denique cxistentia modum productioni per quam ea accipitur, clarum est prophetiam, aut reuelatione actus, a primo ad ultimum praesupponere modum operandi causae,quem tantum abest ut destruat, .ut potius inuoluad, atque supponat; Cumque libertas in actu non sit aliud quam eum esse. productum a causa taliter affecta, ut potuisset eum non producere,si voluis sit; necessitas seu infallibili rus ex suppositione, quae non impedit quominus causa operetur libere, non poterit impedire.quominus ipse actus voluntatis denominetur,& sit liber.
Instabis rursum, datur aliqua inta libilitas, ac necessitas ex sit' V I. positiono repugnans libertati, ut,exempli causa, Insallibile est, ac Κ a neces
113쪽
76 De modo coniunctionis Concursuum Dei
necessario verum,quod voluntas Beati amatura sit Deum ex suppositione quod ipse cum videat intuitive: Quomodo igitur dis.
cernenda erit infallibi litas ex suppositione repugnante libertati, ab ea quae non repugnat Respondeo, causam aliquam producere infallibiliter actum, aut actum ab aliqua causa esse futurum omnimoda infallibilita te,& non tantum ex suppositione quod ipse actus suturus sit, is cundum quem nccessitatis modum omnis res quantumlibet libera , ct contingens, quandiu est , necessario est j sed citam antec . denter ad productionem actus, necessario oritur ex aliqua conditione cauta , quae ita sit affecta vel propter innatam sibi speciem, vel propter aliquod actionis comprincipium, siue inditum, ac ii
haerens,siue alio modo Coniunctum,& assistens ut omnino dete
minata sit ad agendum illum actum, taliter ut ab eo*roducendo seipsam cohibere non possit ; si enim posset fraenare seipsam, actus non esset infallibilis, neque esset necessario verum,quod actus iste futurus esset, si quidem ipsius cauti essicere posset ut non esset futurus : Igitur ad discernendam infallibilitatem, seu essendi nece statem quae repugnat libertati, ab ea quae non repugnat, consideranda est natura hypothesis , seu suppositionis, de qua est dubium; Nam si ea talis sit ut praesupponat ipsum actum, seu operationem cauis,non immutabit modum operandi cauta, sed relinquet eam liberam, si alioqui erat libera, Bc consequenter non impediet quominus actus denominetur, M sit liber; si vero hypothesis huius modi sit,ut ponat aliquid in causa, aut circa illam, quo posito ipsa non possit non producere effectum, tunc infallibilis illa coniunctio effectus cum causa sic astecta, aut disposita prouenit ex eo quod ipsa causa prius natura quam agat, antecedenter sit determinata ad agendum, & consequenter prima infallibilitas erit ex suppositione non repugnante libertati . secunda vero ex suppositione repugnante,&incompatibili cum libertate. Exemplum primae esse potest;posito quod Deus decreuerit aliquem perducere in vitam aeternam per opera supernaturalia libera, ac meritoria, infallibile est ex ea hypothcsi, ac suppositione, cum esse facturum opera illa , potEstque Deus hoc reuelare Angelo , vel homini, qui tenebitur id credere fide cui subesse falsum
114쪽
non potest, eiatque proinde necessario verum, & haec necessaria
veritas fundatur in aliqua ipsius rei,seu euentus, id ustioperum illorum supernaturalium necessitate: Infallibilitas prouenit ex eo,
quod Deus , praeuiso per Scientiam Conditionatam , quod si hic homo in tali, aut tali occasione positus, vocaretur hac aut illa cogitatione sancta supernaturali, vitabito motu pio , ac inspiratione voluntatis ipsc erat libere consensurus in opus pium ; detreuit implere conditionem, hominemque in illa occasione positum sic vocare, quo ipso, scilicet impleta conditione,vidit illum ut absolute, atque infallibiliter consensurum, idque Angelo, vel homini reuelauit, qui tenetur credere actum illum bonum infallibiliter
Equidem iste homo erat, ac praeuidebatur a Deo consensurus libere, adeo ut posset non consentire; tamen quia consensus eius posita hypothesi quod futurus erat, necessarid 'erat futurus, non cnim poterat simul esse futurus,& non futurus; ideo aliqualis ne cessitas in eiusmodi consensu reperitur, quae idonea, ac sussiciens est ad terminandam cognitionem, ac praedictionem Dei necessa rio veram,& quae falsa esse non potest. l l. Vcruntamen ista necessitas, atque infallibilitas, est cx hypothesi non repugnante libertati,ac contingentiae, quia sicut Scientia Conditionata Dei praeuidebat hominem illum csse consensurum supposita conditione quae non includebat decretum conditionale Praedeterminandi,aut concurrendi cum homine illo Co-
cursu proximo,& identificato, aut aliquid aliud agendi circa eius voluntatem per quod necessitaretur ad unum,ied iolum includ bat vocationem Dei taliter excitantis,&px enientis hominem, ut eum relinqueret liberum ad abiiciendam inspirationem aut ad consentiendum eidem, ita voluntas implendi conditionem, Mvocandi hominem, nihil ponit in illius, volpntate, neque aliquid circa illam agit 'nde ad unum necessitetur,Ssed relinquit eam in suo operandi modo cum indisserentia, libertate; & sic cum auxilio gratiae essicaciter excitantis facile saluatur infallibilita, operis pij, eiusdemque contingentia,& libertas.
Exemplum infallibilitatis secundae, S: quae, tametsi est ex surpositione, repugnat tamen libertati, est, cum dicimus, eX hypo
115쪽
thesi 'tibia homo vel Angelu, videat Delian nituitiu),sin fassibile si e te necΘssirium ut diligat eum summq:dilemo illa est infalliabilis,non tantum ex hypothesi quod Beatus diligati quae est coma muniis; α generalis quaedam ratio, secundum quam omne quod cst,quandiu est necesso est ego edaex suppositione visionis diuinqquae antecedit actum Voluntatis. S: determinat eam etiam pri sitatu quam diligW ut non potisitarundiligere, proinde nullam ei relinquit indistreentiam in lilaeaaremad non diligendum:&huiusmodicisse contendi fius infidibilitatem operationis qiti re- vetitur in voluntate nostra ex suppositione quod Deus decreuerit eam praedeterminato,aut cum ea concurrcreconcursu proximo, immediato, SI identificato ad aliquam certam,ac dcterminatam operationem, quemadmodum infla e*robaturi siimus partini tertia, patrimque quarta part huius opusculi,ac propterea cum iii operatione nostra libera saluare debeamus infallibilitatem essen di quae non repugnet libertati, necesse cst diuinam circa amis nostros liberos prouidentiam executioni mandari absque ullo Concursu Dei proximo dcidentificato, quemadmodum nostra
Pradeterminantes ob stutatam immediationem, identitatem Conicusumn Dei, s Creatura , diu offui se ab Assertoribus Scientia Mediam concilianda humana tibertat udiuina sanctitate cum decrero con- ' canendi nokimum ad omnes actus ordinis nati alis,
CVm necesse sit Deum habere ab aeterno decretum, & voluntatem facie ndi non solum ea omnia quae facit solus , absque
116쪽
consortio causae secundae; sed etiam ea omnia quae hsicit tanquam
causa cooperans, dc concurrens interuentu causatum secundarum' etiam liberarum, cumque dictum sit a nobis supra cap. h. quamlimbet actionem creaturae,bonam, aut malam eme a Deo concuirent
aliquo tali modo qui suificiat ut ipse dicatur esse pii multi principium, causa prima Vniuersalissima, atque, ut loquuntur Sancti prici mordialissima, iuxta illud Sapientiari L. Eo Eo autem posset isquia permanere nisi tu vestrissert&Apo ID. Tu Crea si omnia, dr propter
moluntatem tuam eram creata sem,Sequitur,Deum habere ab aeter no voluntatem absolutam concurrendi in tempore ad omnes actus quos libate facturi sumus. i ita . iam'. ' si iti I uEt cum implicet contra dictionem ut volitio absoluta, & essitat Dei reddatur cassa,& inanis,si ipse habet decretum absolutum , dcessicax concurrendi cum aliquo homine ad actum viralem odij,ta-ili vel tali suncto temporis, impossibile erit quin ipse in tempore concurrat ad talem actum; unde magna dissicultas est, An tale Deil decretum liberam in nobis reliciquat facultatem produdendi, Minon producendi actum illum An 'actus praui nobis imputati debeant,quandoquidem Deus ab aeterno statuit eos coefiicere . dc
concurrere nobiscum ad. eorum productionem. . P .
Hanc dico esse maximam difficultatenti . Nam haeretici cum multiplici argumentorum genere libertatem nostram impetere, MDeum Auctorem peccati nostri redderesatagant, validissimum tamen esse putant illud quod petitur ex diuini huius decreti essicaciai quin etiam disputatio haec Theologos huius temporis ab se inuicem diuisit, de grauissime diuexauit,Illos dico qui nueniunt inlasserenda necessitate Concursus diuini proximi,& identificati ad quemlibet actum nostrum', tametsi cx obiecto turpem , atque illicitum. Cum enim, ipsi existiment Concursum in actu secundo , quem Deus praebet ad actum aliquem malum', non csso.aliquid realiter distinctum ab actu ipso, sed eandem prorsus habere entitatem, propter quod vocant Concursum 'illum identificatu- , scilicet cumactu nostro,& inrisinctum ab eodem actu ; sequitur, quodin Deus absolute ab aeterno statuita hib rem tempore Concursum illum
ad actum prauum, necesse cst ponit mactum prauuma quo isto
117쪽
ConcursusI-realiter non dis guttvi r diuinae enim voluntati absolute statbenti ut aliquid sit & producatur, nullum resistere potin arbitrium, ex quo rursum sequitur, actus prauos Deo potiusquam homini esse tribuendos. i Circa hoc d 3bium duo sunt quae in praesenti capite praestare de- bemus;primum est ut ostendamus circa illud Theologos in duas acies esse diuisos, vi elicet in eam quae est 'A isertorum Scientiae Mediae, & in oppositam, quae est Praedesciminantium, eo quod v-
trique conuenerint in asserenda necessitate Concutsus proximi,Midentificati ad quemlibet actum nostrum:Alterum crit ut ostendamus , iuxta nostram sententiam, facillimE, dc verissimhbexplicati quomodo noli obit ante voluntate, ic decreto absoluto concurrendi doctum prauum hominis salua tamen atque incolumis maneat tum humana libertas, tum diuina innocentia, ut sic luculei tius adhuc appareat disputationem de Concursu Dei remoto, aut proxima,mediato,vel immediato a controuersiis Praedeterminantium M Assertorum Scientiae Mediae minime esse alienam: verum prius quam id exequamur non erit inutile pauca quaedam de natur .ra libertatis praemittere. Supponendum est igitur primδ, libertatem non a seruitute, vel a peccato, aut a coactione teda necessiitate operandi) cuius radix,& origo ab intellectu,& perfecto usu rationis petitur, proprie, deformaliter este in voluntate, quae quia non operatur libere nisi praevio arbitrio, iudicioque rationis, ideo liberum appellatur arbitrium: neque tantum consistit in facultate opcrandi voluntarie, seu spontanee , aut libenter , Milon coacte , shu inuite, etiamsi id fiat cum perfecta cognitione,& aduehentia rationis proponentis obiectum indifferens minii ne uenecessarium ; sed praetcrea in nobis,
nostrisque actibus humanis postulat,ut expeditam agendi,& nonagedi potestate habeamus, quae a Theologis dici solet dominiit in
actionem propriam eu indifferentia ad utrumlibet,per eminentia. quandam dommativa potentiet activae;quatenusi acultas ita operas non est natura sua determinata ab intrinseco ad unum,neq; etia ab extrinseUagutς vim seu pecessitate palmiraed in manu,& potestate habet velle huc,aut illud, seu oppositum, S velle ac non velle
quidem liberum voluntatis. arbitrium duplicem includit potesta-
118쪽
te eu quasi duas partes eiusdem facultatis; videlicet potestatem,& volendi, S: nolendi, seu non volendi hoc & aliud. . Atque ut illius exercitium, & usus omnino sit liber, oportet utramque potestatem esse expeditam ad utrumlibet, adeo ut prius natura quam voluntas agat, integrum illi sit qua maluerit harum potestatum uti,& quacumque ratione alterutra ex his potestatibus
impediatur,ita ut eius usus homini non concedatur, tollitur ex ea
parte usus liber,tametsi non tollatur ipsa facultas quoad hoc perio de cst habere facultatem impeditam, ac non habere illam. potest autem impediri facultas illa, vel ex parte obiecti, si ita proponatur
homini ut illius attractioni, & motioni voluntas resistere nequeat; ut i' amore Beatorum contingit neque enim putandum est voluntatem nostram comparatione quorumcunque actuum suorum sor-
tiri rationem liberi arbitrij) aut e contrario per isnorantiam,vel indiconsiderationem inuincibilem, ut si intellectus perturbetur, aut subito, ac sine sufficiente iudicio,& deliberatione rapiatur , ut in motibus primo primis , vel ex parte dispositionum corporis, M phantasiae,a quibas voluntas humana, tametsi potentia spiritualis est, per accidens pendet,uti contingit in somno, M phraenetide : vel si miraculose ita moueatur & agatur a Deo ad volendum aut ad nolendum,ut sit prorsus impotens ad resistendum , quemadmodum sanE moueri a Deo potest,tametsi integro stante iudicio rationis de obiecto ex se indiffercie,seu no necessario:Tunc in tali casu non aderit integer libertatis usus etiamsi facultas in se sit libera,& obiectum ita propositum ut necessitate ex se non inserat,eo quod neque reprςsentetur ut summum bonum, neque etiam ut bonum quod ad finem actu intentum simpliciter sit necessarium. Caeterum, potentiam liberam ita describimus, ut sit ea quaepositu I Iomnibus ad agendumpraerequisitispotes agereo non agere de creatura loquimur, non de Deo,cui libertas est non respectu actuum elicitorum,sed obiectorum) Dixi , positis omni . ad agendum requisitasM re nou agere, quia interna vis cuiuilibet facultatis non ercetur nisi prius adhibitis omnibus requisitis ad agendum quae ad operationem influunt,& quia non agere ob defectum alicuius Conditionis requisitae ad operandum, non esset suspendere, aut
sustinere libeth actum suum, sed potius habere impotentiam, & L impo
119쪽
82 De modo com monis Concursuum Dei
impossibilitatem ad agendum , atque adeo necessitatem ad non agendum tali conditione defici cnte: est autem de ratione libet ae facultatis,ui ex intrinseca vi,& potestate sua possit ad libitum , vel actum suum exercere,vcl suspendere, in quo libertas quoad exercit tu,sive, ut alij vocant,cotradictionis cernitur; At si prςterea possit elicere vel hunc vel oppositum actum, libertas cst quoad speciem
actas, U,Vt a lil vocat,quoad specificatione,vel ut alit,c6trarietatis.
Dixi e itis omni praerequisitis,non si in pli quia per
haec praerequisita liuelligimus eas , conditiones quae in actu primo requiruntur ieu quaestine aliquo modo causa actionis, inter quas non est actio ipsa inuoluenda , tametsi enim nemo agere possit absque actione,cum amo sit id quo formaliter agimus propter quod ipsa dici po stet requi sita ad agendum , non tamen requiritur ut principium agendi, vel ut aliquid praerequisitum pertinens ad prinsipium actionis,sed ut ipsa formalis actio, qua sorinaliter potentia determinatur ad agendum potius quam non agendum S ideo non est ponenda actio ipsa simul cum potentia, ad hoc ut ipsa potentia dicatur indifferens, quasi potentia libera simul cum ipsa actione ponere possit carentiam eiusdem actioni quia in hoc inuolueretur. Contradictio,sed su menda est potentia cum omnibus praerequisitis per modum actus primi, qualia sunt interna vis ipsus Voluntatis, iudicium intellectus , aut obiectum debito per illud propositui
diuina virtus,&influentia. . bl P . . .
Ex quo etiam sequitur contra rationem liberae facultatis esse, ut ad agendum requirat aliquam conditionem pr uiam ad actionem. qua conditione posita impediatur pro ima vis indifferenter aget di S non agendi,quia cu ni libertas ei I sor nisu r se posita in prς- dicta indifferentia,si haec tollitur,vel impeditur ante actionem, iam actio non procedit a potentia proxime indifferente, & expedita ad agendum secundum utramque partem suae indifferentioquo fit ut, si talis potentia huiusmodi conditioneni ad agendum rςquireret,i . tunc,vel ipsa in se non ςsset indiffers hi atque adeo non esset Iibera etiam in *ctu primo,& remoto,vel ad agendum . postulareti condi tionem repugnantem suae indifferetiae,suaeq; Iibertati atq; adeo suae rationi formali,& suo con naturali modo o randi,quod repugnat. . IV. suppono secundo, vulgate m illam D. Anselmi. Iegulam csse ve- .i rissimam
120쪽
rissimam qua dixit suppostionem omnino antecedente tollere libertatem, non alueni consequentem suppositio omnino antecedens totum usum liberum,& praerco ista ad actum inducat neces a iam consecutionem amis,aut tollat potentiam ad actum oppositum,aut ad non agendum,profecto italis suppositio crit aliquo mockν bausa ad 'ς, alioqui non so4Iet vel actum inserte, vel voluntatem ita mpellore. ut omnino agataerit ergo causa necessarib agens seu insereres actum, labia necessitate quς oriatut ex ipsa libera existentia actiis,sed ex ipsa ericacitate causae seu suppositio nis ergo si talis suppositio applicatur antecedenter,& independen- tela libero usu voluntatis non poterit effectus inde conseques eisse liber ,espectu istius volutatis quia procedit ex causa necessario eliciente situm effectum, quam voluntas neque potest praeuenire, neq; impedire;alioqui enim si posset impedire non osset necestaria secutio inter talsi suppositione dc actu:ergo talis suppositio impediet usu liberu qu,a iam poteria Vt proxime applicata ad operandus cum omnibus requisitis,inter quae est ista suppositio, non manet in differens acti uri & expedita ad utrumlibet, sed ad illud unum determinata quod ex tali suppositione consequitur ; unde cum suppositio, ipsa omnino etiam antecedat usum liberum, nihil relinquitur in quo indifferentia 5c libertas exerceatur. Secus vero erit si suppositio sit consequens actum liberum, seu ipsum in olucias: Nam tunc cum iam supponat usum liberum non poterit illum impedire,irrib quicquid inde subsequetur,etiamsi necessima consecutione subsequatur,nihilominus tamen a priori actu. Iiberi, unde dimanat libertatem participabit respectu illius potentiae, vel operantis a quo prior ille actus libero manat; quo pacto effectio Dei libera est tametsi ex voluntate Dei neces ario sequatur,&motio manus estlibera,quae necessarios uitur ex volithtate illam mouendi S: electio unici medii libera esti quae tamen necessarib sequitur ex ilibera intentione finis Desisve hoc modo actus liber habet illam necessitatem quam aliqui vocant identitatis qua necesse est quamlibet rem cs.,quando est quaeti necessita non