Disputatio quadripartita de modo coniunctionis concursuum Dei et creaturæ ad actus liberos ordinis naturalis; praesertim autem ad prauos; adversus præ determinantium & assertorum scientiæ mediæ modernorum opiniones. Auctore r.p.fr. Ludouico a Dola ..

121쪽

84 De modo re iunctionis Concursum Dei

Porro, necessitas est tantum c0nsequentiis,& non ςonsequentis,quando suppositio inuoluit ipsam operationem liberam,cuius modi est suppositio existentiae actus,vel Scientiet Dei prquidentis, reuelantisque actum,aut futuritionem cius; imo x voluntas Dei praefinientis actum illum, posita scientia conditionata , qua prae iuiderat illum salua libertate osse futurum,casu quo voluntas creata in hac. aut illa occasione,& circunstantia poneretur: & catio est, quia cum praefinitio ista ,& xeuelatio actus futuri praesupponat in Deo praescientiam eius,& ipsa praescientia praesupponat obiectum suum cuius sand non est causa in suppositio praefinitionis, reuelationis,&praescientiae , est seppositio existentiae, &productionis i ipsius actus ; Cum ergo haec omnia praesupponant actum ipsum salua libertate esse futurum, clarum est huiusinodi suppositionem, minime tollere libertatem, S necessitatem quae reperitur in actu,t in sensu composito istius suppositionis, nimirum stante ipsa su positione non esse nisi necessitatem consequentiae,iuxta quam dicimus, si effectus est, necessaria consequentia infertur illum esset Pro eo temporis momento quo est,neque cnim potest simul & semel csse,&non esse. Hinc sequitur,suppositionem consequentem inducere necis a-tem consequentia, Maena adi; dicunt, necessitatem secundum quid, quae non opponitur libertati: Suppositionem ve 5 antecedentem in ducere neces itatem consequentis, quam alij vocant nec talem simpli ciur,oppositam libertati , In illa, consequens non est necessarium, sed sola consequentia; In hari& consequens,&consequentia, seu illatio sunt necet saria, quia antecedens est necessarium; & infert necessario consequens. Propter hoc, dum se offert dubitatio, an aliqua hvpothesis relinquat necne libertatem in actu, eo quod ea suppositi necesse sic poni in re effectum; plurimum dinemus attendere ad naturam,'& qualitatem ipsius suppositionis,nimirum, an talis sit ut praesupponat,& subsequatur effectuim, an vero illum omnino antecedat non modo ordine temporis,sed etiam causalitatis, naturae, & rationis , quod quidem in praesenti quaestione diligenter est obse o

V. Suppono tertio, adeo certum eta dari aliquos actus intrinsece

122쪽

prauos,qui communiter dici solent ideo prohibit quia mali noli autem ideo mali quia prohibiti; Cuiusinodii in agere contra pro- .priam conscientiam,odisse Deum: & huiusmodi, ut communis decerta Theologorum sententia doceat, quod si contingeret ut albquis inuincibiliter ignoras Deum csse, et liq'id ageret contra C scientiari su am, exempli causa, Si fata turaduersus practicum rectae rationis iudicium dictans illi, S: suadens non esse furati dum, nihilominus tamen iste peccaret, S talis actu se sibi turpis, atque illicitus ι Cumque ista turpitudo, ac foeditas actui non proinueniat ex aliqua prohibitione Dei quia cum iste inculpabiliter, ut supponimus, ignoret Deum este,consequenter ignorat omnem ipsius legem , ἐκ perinde se habet respectu Mathie legis, ac si nulla. prorsus a Deo lata lex esset de non furandes sequituo actum illum essentialit esse illicitum, atque ex obiecto turpe & qui cpntrarium tueretur, diceret consequentet Delim posse alicui praeci pere ut Deum oderit,quod quam sit inconueniens patet,quia tunc auertere se vitaliter ac libere a summo honestor, scilicet Deo,non esset turpe,sed honestum,licitum, meritossum, & rationi consen tancum : Neque obstat quod soria ynus aut alter in oppositum ci tari' possit, quia non cuiuslibet auctoritas iussicit ad fulciendum

dogma prorsus inopinabile, quale est istud , Schola Parisiensi

alias condemnatum,iquod aliquis odio Dei mereri possit,quod tamen verum esset si nullus daretur actus ii trinsece atque essentialiter inhonestus Linde: enim sequeretur Deum praecipere posse homini 'meum odisset,ex quo rursunt sequeretur eo praecepto posito laudabile fore, ac: meritorium odisse Deum; quod celeberrimal Schola Parisiensis merito condemnauit, Neque articulus isti, ut inquit Pitigianis in μ dist. quaest. vnic. art. q. admittit glossam uti bites utar depotentiare maria; nam de uti, nutu et quam potuis risto trouersia, articulin autem non es di finituri, nisi ad aliquam controuersiam

dirimendam ; & paulo post Deum odio haberi, ram inui, ob es malum ; Dam io tria serum est homini esse ruisonalem sicut necessarius es t F in Deus, ira necessaria malitia est fateri malios esse Deos, o Deus in isse ' exsere Mn potes, is colantur multi ': Constat igitur dari actus

aliquos intrinsech,atque essentialiter prauos. '. tr. a. lim . . . . l

His praemissis ; Iogens emergit imultas later Auctores Con V I.

123쪽

cursitis noxii Nidentificati,Quotiiod istantelaypothesi decreti idiuini aeterni de concurrendo mecum hodie ad actum Odj, verbi causa ipse actus odii possit nihilominus tcspectu. ex voluntatis; esse liber, S contingens ad utrumlibet a quandoquidem positis Omnibus .ad agendum praerequisitisi, inter quae est illud diu inimi

decretum absolutum c& 1 cax. concurrendi mecuni adactum

odii Concursu identificato , qui est ipse actus odij & notu aliquid: Maud, quaque ad oninem alium actym cstrinutilis, i voluntas mox non potest amphiis actione in illam omittere,sed solum potestes . . cfreactum istum odii, ad quem per volitionem illam diuinai Mcα ea C secuturara motionem, & Concursum in actu secundo

purei imma benMqua militi ponat in volunt alc mca;sed transi mo- uetque ad G maestquccitaeedicax ut vi eius ponntur aliqvit vi luntate mea qub ipsa delet minatur ad odiendum; Imo: vi eius p - rnitur in voluntato aliquid, iuxta lios Auctores, indistinctum rea- :liter ab ipso actu odij usci licet. Concursus in actu secundo Dei adt: odium,&consequenter ipse actustodi .: I in L : ut 5 asa iis anu .l dissicilis lintelligitur quo modo: 'oluntas mea se libera quandoquidem eo decreto diuino positoi non videtur esse umpli iis Domina istius ainis sui quippe quem non. potest cohibere . . n C cor ii nore 1 se quin eum elialati,& quombdo actio illast libera respectu l, minis. eam producentis ιqia non .chcitur vi facultatis quain volunt habunt alea prou volueritiabuntrinseco suspe- desilam ; aut pr9ducendam sed clivitum' decretidiuini extrisivi sectis luti, deter inhiantiscssicaciteris linitatem ad odiendum; liaeque enim fieri potest v x Deo: volente productae actum illum

interuentu creataci voluntatis, ipsa tamen nolit eum . producer

Nequopotest intelligi: ut producatur &exhibeat urconcursus in .

124쪽

tetur Deo formalitas peccati,seu malitiae moralis istiusmodi acti .l ' I Vbus inseparabiliter annexa Quandoquidem ipse influxu pro mo , Mi identificator dicitur operari cundem actum; S iam olundecreto, aeterno veluti legem sibi indixisse illius nobiscum, dc in nobis ossiciendi: Ecce qualiter stante necessitate Concursus proximi, dc identificati; ac decreto illius nobis exhibendi dissici in

saluare incolumem, ii creatam libertatem, tum diuinam inno, centiam dc sanctitatem. li .

. Propter haec , nonnulsi ex iis Auctoribus omnino negant dari posse in Deo liuiusmodi votitionem, seu decretum emax, Sc ab in lutum coneurrendi certo, determinato,& identilicato Concui iis: ad actus nostros, liberosi arbitrati eo decreto destriau prois humanae voluntatis libertatem; diuin inque innocentiam xio, landam, quoties contingeret actum nostrum esse vitiosum ; Con tra quos tamen cuidenter ostensuri sumus in E. parse, capite itide i s . Necesse esse admittere in Deo decretum illud absolutum, de enicax concurrendi proxime, de identifice, si Deus in tempore praebet Concursum pmximum,&indistinctum. t i i Alij,praeter decretum conditionatum concutiendi .ves Ad limici vel ad illunae actum indeterminato, M: disiunctiau, admittunt qui dem in Deo aliud decrerum liburum ericax, absolutum, &deter, minatum ; sed ita tamen, ut Deus decreto illo suo non antecedat causaliter voluntates nostras, sed: potius, per Scientiam Mediam

exploret, consulat , expe*et,anima creat quidnam ipta citur sint: ut clim: ipsae pratia centur hune vel illum Cqiacuissem, postu. Iare illico Deus cqnstituat,deccinitque eundem exhibere:A tquq hinc fieri putant ut actus nostri liberi nobis potita. quam Deo tribuantur , de ud necessitas quae reperiturin, actu meo. verbi causa, odi j ex decreto absoludo concurrent,atquei ad Qxactuali Coni

ponens inani liberum mea .volutatis ut per Scie iam Conditionatam praecognitum a quae quidem necinitas non pragis p iudi cat libertati, quam ea quae in actione mea sequutur x suppositio ne psu meliliberae actionis me ,secunduruiqua iacessitatis raiationem dicere solemus , posito odiibere godnqn possima L m

Ecce

125쪽

88 De mori tam Gisis Conca tam Dei

VIII. i Eci,qualithtbEneficio Scientiae Mediae Assertores cius 'explicare. xc ciliare conamur bHcaciam, necessitatemque diuini Concursiis proximi & identificati cum libertate atque adeo cum imputabilitate nostrae actionis,scilicet quia Deus vel non decernit coniungerc,N applicare se ad coefiiciendam cum voluntate creatae eamdem actionem decreto absoluto,& determinato, sed solum conditio nato,ac xclati disitinctivo una cum scientia conditionalium: vel si decernit absoluto, & determinato decreto non habet illud antecedentet ad praevisam crcitae voluntatis determinationem,sed consulta explorata , & expectata ipsa eadem voluntate per Scientiam Mediam, ut praeuidens operationem secuturam a voluntate creata in talibus dispositionibus, de circunstantiis, de

cernat concurrere & cocilicerc cum illa candem omnino opera

Vnde si ab istis Auctoribus percumsteris, quare Deus luc 5 nucConcursum in actu secundo praebet mihi ad odium potius quam

ad amorem'Respondent. Quia per Scientia Mediam praevidit v luntatem meam pro sua libertate odium elicituram . daturusque esset oppositum: Concursum identificatum cum actu amoris,livoluntas mea fuisset elicitura positumamoris actum prout elisecere,& eligere poterat, & Deus per eandem Scientiam Mediam id praeuidere. Rursumque si percuncteris.Quomodo Deus a peccato immunis esse potest quando praebet influxum proximum & identifica tum cum actu quem l se prohibuid fieri, & qui est ipsi etiam Deo

prohibitus,seu potius,ut correcth loquamur, impossibilis ,rumirum repugnante recta ratione & lege naturali qua etiam ipse constringitur' Quomodo potest actiis esse turpis,& Concursus realiter identificatus cum actu,csic non turpis e Respondent,excusari Deum a malitia, & formalitate peccati

Quia prius ratione, quam ipse aliquid in particulari statueret de Concursu suo, praecidit per Scientian Mediam quid creatum a bitrium in fingulis occasionibus facturum csset, de ex illa praeuiasione obie iuE,ac veluti ex pacto excitatus decreuit dare Cor cisiim huius. potius quam illius speciei, & sic malitiae, Melecti ni nostrae imputati debere dicunt,qubd Deus, ex munere , ac de

126쪽

bito causae primae tam nobis cooperari debeat ad prauos

actus, cum ipsc ex parte sua optaret , malletque concurrere adactus bonos,si voluntas nostra id vellet ac pollularet,quemadmodum pro sua libertate postulare pollet,& Deus eam ita volentem, ac postulantem praeuidere. At vero, Praedeterminantes arbitrati Scientiam illam Mediam ea ratione explicatam, qua Deus ab homine determinetur ad sic aut sic concurrendum , prorsus esse impossibilem , & indignam Deo,qui non a creatura determinari. sed eam potius ad quidlibet agendum determinare debet, admisso dccreto concurrendi immediate , proxime , & identifice, imo de admisso insuper decreto praedeterminandi physice,necnon ipsa ctiam Praedeterminatione physica ex vi illius decreti consecutura, tum adactus bonos, tum etiam ad malos pro maletiali j nihilominus tamen arbitrantur saluari posse incolumem creati arbitrij libertatem,diuinamque innocentiam , tametsi ex munerc cause primae compellatur saeph ad coessiciendas nobiscum Concursu praedeterminante,praetereaque simultaneo, SI identificato actiones intrinsecE, atque ex obiecto turpes: quam utramque Dei & nostram conditionem ut saluare

possint multo labore sudatum est, postaque ab illis diligens opera , quemadmodum nos infra tertia parte praesentis opusculi di-- cturi sumus. Ego vero soluendam puto,seu potius anteuertendam esse dissi- eultatem inficiata necessitate diuini Concursus identilicati, proximi, immediatu; & consequenter inficiato decreto sic concia

rendi denegato quoque usu illo Scientiae Mediae dirigendi Deum

ad dandum unum determinatum Concursum potius quam Oppin situm,ac deni luc denegata Praedeterminatione physica,& dccrcto illius nobis conserendae; resormatoque illo principio adueri. xiorum ; admisso autem duntaxat Concursia Dei remoto, ac mediato, qualem toto praesente Vpusculo sussicere A requiti contendimus. -

Et quidem quod attinet ad nostram libertatem; cum sententia nostra asserat Deum non concurrere ad alius nostros proximo , & immediato, sed voluntatem nostram caeteris Ommbi ad OPerandum praerequisitis instructam, esse calasam totalem, S adaz-M quatam

127쪽

9 T. De modo coniuΘctionis Concursitium Dei

quatam actus siti; nihil est cur metuamus libertati nostrae ex Comcursu Dei, aut ex decreto aeterno illius nobis in tempore cons rendi, quandoquidem voluntas nostra potest determinare semet ipstan, S ex indiffferente atque indeterminata transferre se ad sh, tum actualis determinationis, seu exerciti j actus sui, Qtumque ad hoc erit ei necessaria influentia,Concursus,applicatio illa praemitio, 5 excitatio ad agendum quam Deus illi contulit tribuendo virtutem agendi, & inclinationem, propensionemque ad operandum , vel, quod sere in idem recidit,susticiet determinatio quam 1 Deo naturaliter inditam accepit ad amandum bonum in communi S vage, qua quidem determinatione praesupposita postin dum ipsa voluntas nostra, proposito sibi obiecto per actionem intellectus, semetipsam ad libitum inclinare, ac determinare rotest actu suo libero,M vitali,ad bonum particulare, vel verum, vel apparens sibi propositum. Facile est, inquam inobis demonstrare ni- hil inde praeiudici j nostram libertatem accipere eo videlicet quod

Deus neque praedeterminet voluntatem, neque cum ea proxime, identifice operetur, neque immittat in eam aliquid indistinctum ab actu eius,aut unde necessitetur ad unam contradictionis

partem; sed relinquat cam operari actum suum, praestito illi Concursu eiusmodi remoto, ac mediato, qui est aliquid antecedens operationem voluntatis, realiter distinctum S: facile separabile ab ipse operatione,& quo posito oluntas,etiam in sensu composito, potest oper ri,si velit,aut ab operatione desistere ad libitum,quod est eam relinqui pland liberrimam. . Contra vero,si Concursus Dei proximus S identificatus existimetur cise necessarius ad quemcunque actum nostrum, impossibi te est ut explicemus quomodo cum diuino illo Concursu ad am duim, exempli causa, qui O ipso amoris actu realiter non disti a-guitur, componi possit negatio amoris, prout eam componi post necessatium esset ad integritatem libertatis. 'Quod vero spectat diuinam innocentiam: Cum eadem sententia nostra asserat Deum non concurrere ad actus nostros prauos Concursu immediam,& indistincto; sed remoto , ac mediato

qualem descripsimus, liquido constat nihil ex eiusmodi Concuti derogari posse diuinae innocentve , es Sanctitati ri quandoquide

128쪽

inepte prorsus attribueretur Deo optimo maximo malitia illius actus nostri quem tantum permisit a nobis fieri, de ad quem ipse non nisi remoth ac mediate concurrit cum impedire eum minimo teneretur: Proptereaque Scotus in secudo distinctione 3' .posteaquam sententiam istam retulit, quam posteriores illo Durandus, Aureolus, S alij plures quos in quarta parte adducimus, amplexi sunt, merito subiunxit, Si haec opinio vera esset , faciliter at Dariposse modus, quomodo Deus non esset eaus peccati, quia totum quod est in pere io,ct materiale, o formale, esset cai atum a voluntate, quodlibessio modo tanquam a causi totali: ct ita nullo modo a Deo nisi mediate, quia Deus produxit voluntatem quaesic Osic posset vesie: haec Scotus ibi, qui cir- ea hanc quaestionem de Concursu Dei remoto aut proximo fuit problematicus, uti nos infra dicemus & cuius praedicta verba desumpsit Gabriel Biel in secundo. S: alij Scholastici plerique ibide

Neque obstat Axioma quo vulgo dicitur Causam Cause esse eriam Causam Caulati, vel,Causam alicuius, se etiam causam eius quod consequitur ad Agud quo inserri videtur Deum esse causam peccati quod a voluntate nostra causatur, quia ipse est causa nostrae voluntatis, faciud enim respondetur, Axioma haberς locum in rebu4 qi ae necessario, & inseparabiliter consequuntur. ad aliquem estectum, quemadmodum ad actum odij Dei liberὸ factum consequitur malitia;Vci secundo,locum habet Axioma in causa cuius estectus

in determinatus ad unam operationis speciem, non autem in ea

cuius effectus liber cst ad varias operationis species, quam iuxta interpretandi rationem ignis qui est causa immediata caloris , est etiam causa calefactionis necessitate naturali manantis ab illoca itore, At verb pater qui genuit filium non dicitur cauta malarum, actionum filij ; neque parentes fortὸ iampridem mortui filios agiit praecipites , quoties hi deorsum ex alto ruunt: Respondent alii Axioma locum non habere quando destenditur a causa physica, Utali, ad causam moralem, ut talem , propter quod pater qui est causa physica si iij, non est causa moralis malarum actiooum eius

quia ut moralis earum causa dicatur per rationabilem attributionem non satis est quod quouis modo aliquid ad earum esse,vel adesse causis ipsarum contulerit, sed oporteret inseper eum , et ex ill:s intentione id secisse , vel certe id contulilla uod eonferro

129쪽

9r. De modo coniuncti is Concursus De

prohibebatur,vel elutinodi actiones suasisse , aut certe non impe- diuisse cum impedire teneretur, quorum neutrum reperitur in e quod pater generet filium, aut in eo quod Deus sit causa voluntatis nothrae, aut quod ei potentiam indisseretem contulerit ad ope randum bonum, & malum: est vero sine Deus causa bonarum actionum quas facimus, tametsi non concurrat immediatc , quia concurrit ad cas multis particularibus modis, quibus non concuserit ad malas, scilicet impellendo, ac suadendo,uarcique ea inte tione nobis conserendo ut bene operemur,&c.

Controuersiam de modo quo Dein uniuerse coniungitur ad actus naturales , aut stupernaturales , carum omnium esse maximam qua sium inter Praediae inautes ,0Msteriores Scientia Media, nihilque in uieulari esse dicendum de auxiliis Iratia.

TA metsi grauissimae difficultates philosophicae ac Theologic

prorsus depedeant ab ea quaesione qua disputatur. An Deus concurrat proxime, immediate,& identifice ; An vero solum re-ι motu . mediate, ac proinde Concursu realiter distincto, & sep rabili ab operatione creaturae: Contigit tamen ut quaestio ista,quae pr e omnibus erat inuestiganda,& debita simitate stabilienda, eo quod esset aliarum basis, ac fundamentum, relicta fuerit absque illo diligente studio quod iure postulabat, nimirum, Doctoribus Scholasticis fere supponentibus tanquam certum,atque etiam Velut in Scripturis contentum, Concursum Dei proximum, immediatum,& indistinctum ad quoslibet actus nostros, bonos, & malos esse necessarium, cum tamen id non modo non certum, sed ne quidem esset verum: Ex quo factum est,ut,diuisis Theologis in eduas celeberrimas acies clxca modum coniunctionis praetensi

Cori

130쪽

Creatura c. Pari L Caput IX. 91

Concursus immediati,& indistincti &crescente in dies dimicantium numero,ac Zelo, abusius. unius dubitationis, ut ille alter inquiebat,maiori ualterius dubitationis abyssiim inu6caucrit.

Propter quod, ego hac iam deprchensa controuo sarum staturigine,& radice,coepi quaestionem istam de Concursu Dei proximo aut remoto prufundiore missib quam antea feceram meditatione tractare ; Cumque milii omnino ivasum suisset corrigendam esse illa propositionem qua afferebatur necesIitas Concursus proximi, & indistincti,nonnulli,quibus haec nostra sententia vehementer displicuit, Cum viderent asserentem me praecipuas viri usque factionis controuersias ortas esse ex putata immediatione

diuini Concursus, ciusdemque identitate cum influxu creaturae; primo quidem commenti,aut suspicati sunt propositum mihi esse. ut dissidentes de gratiae efficacia sententias. Praedeterminantium. α A ssertorum Scientiae Mediae in concordiami reuocarcm ; Tum deinde obiecerunt me dissidium ita componere voluisse, per id, de quo nulta eras quaestio, quodque cura de quo Controuersia est conn Ionem nul- iam habet hoc est,per diuini nobiscum Concorsus infitiationem : 'quodplane non se in es quam si quu conteMentes det vinea conciliare uisetra excitara

noua nec et atenus cum priore nexa contentiane 'deprau,quod mae es lites

se res sinere. Vel certe no secus es quam si quis pedem auctum curaturus,

oculis non caligantibus collyrium a bibeat, addideruntque.hinc Iiquere,

me in conciliatione dis idiorum quam molitus sum ab ipso ossis aberrare.Θquaprosi ade radice se remeaeis disita, Praedete imitorem cum sertori- . bus Scientiae Mediae ron plus ad eam camrouersa' facere quam Boreas a meridiem pertineat, atque ad pacandam litem intersimi illassi stilico Aciei vigent inane esse optine alienum H ς in me satis acerbe pro-; nuntiauit quida Theologus libro que nuper ex parte aduersiis nostra sententia edidit,quod ipsu M alij nonnulli in scholis sitis si noto iduiveri tot code sane sensu aduersumn di ere quae tame qua immerito in nos effuderint manifestum esse potest ex us que tota γhac primi parte , prolixius sorte qua par erat, disseruimus, SI ad- huc patebit cuidentilis per ea quae hie adda ut appareat Auctorem illum hac in parte mentem means minimc fuisse assecutum. : Dico igitur primo.Quema'modumsIudites in rce ciuili tribus II potissimvi modis controuersias litiganuum finirq soleat, vel rem A ALI M 3 . inte