장음표시 사용
81쪽
De modo coriiunctionis Concursuum Dei
III. Aliud genus Praedeterminationis est emitas creata, realis. αphysica, in voluntatem nostram immissa, per quam voluntatis inditerentia determinatur ad unam contradictionis partem prius natura quam operetur actum suum,siue liberum, siue necessarium, quae praedeterminatio rursum explicatur multipliciter: Aliqui enim existimantentitatem illam esse qualitatem , alij cve modum, non qualitatem;alij ipsam met actionem vitalem causae secundae, prout est a Deo praemouente;alij neque esse qualitatem, neque actionem, -neque actum primum neque secundum, sed quid medium intecutrumque, quod vocant motionem virtuosam , quemadmodum refert Petrus a Salicto Ioseph in defensione Sancti Thomae disput.
Probabilius autem,atque intelligibilius opinari videntur qui pu- . tant entitatem illam Praedeterminantem in praedicamento qualitatis esse collocandam, quia est comprincipium quoddam operationis ; & quia percurrendo omnia praedicamenta, non apparet in qua altera categoria commodam sedem obtinere polliit; neque enim facile intelliguntur qui putant eam esse actionem, seu motionem aliquam actualem de genere, & praedicamento actionis, tum quia non est actus vitalis, cum a Deo solo fiat, voluntate ad illam passive duntaxat concurrente, & non etiam effective, prout adactum vitalem oporteret, praeterquam quod actus vitalis experimento ipso cognoscitur, ac deprehenditur, cuius contrarium accidit in motione ista phy sica praedeterminante ; Adde quod per eam voluntas, neque amat, nequc odit, neque aliud quidpiam operaeut sed solum proxime actuatur, ac determinatur, ut amet, Oderi timeat, & aliud simile operetur. . Tum quia non solet actio ad actionem tendere tanquam ad te minum immediatum, quia actio essentialiter est egressio immedia-ra a suo principio, ac proindis non potest dari egressio egressionis, nisi forte in casu quo Deus miraculose vellet assumere actionem aliquam ad cocificiendam dependentiam, & egressionem alterius effectus a suo principio, iuxta sententiam quae admittit potentiam obedientiale activam cuilibet rei competentem respectu cuiussi-bet alterius,sed tunc illa actio non haberet rationem actus secundi,
aut actionis, sed principij partialis Minstrumentalis, ut tamen actio
82쪽
immediate, M tanquam via tendat ad aliam actionem, fieri nullo modo potest, quia sic actio quae haberet rationem termini, & effectus, non haberet rationem viae, &egressionis ab agente, quae est tamen essentialis ratio actionis. Tum quia Deum,ex vi decreti sui aeterni antecedenter atque inconsulta voluntate nostra facti, ponere immediate in ca actionem ipsam vitalc,concurrendo immediato, & identificato influxu physico ad eam, esset non modo voluntatem nostram praemouere, excitare, sed S: abripere ad cooperandum, de necessitare illam ad unum, non autem permittere illi tam actum quem elicit, quam cuquem non elicit, prout requiritur ut existimari possit csse libera. Itaque entitas illa voluntatem praedeterminans, iuxta probabiliorem Aduersariorum sententiam, est qualitas producta a Deo per actionem transeuntem, sed non est habitus, quia non est pe
manens cessante actu,sed statim transit, neque ea utimur cum volumus, sicut habitibus, sed potius ipsa quasi utitur voluntate nostra , & pertrahit illam ineuitabiliter ad consensum, seu ad alium quemcunque actum in quem ordinatur, idque necessarid necessitate talis suppositionis, id est, talis entitatis: unde superest vi,si ulti ila talis entitas praedeterminans admittenda sit, ea esse debeat qualitas fluxa, & labilis,ac transiens sicut impetus, realiter distincta ab actu vitali quem producit, & qua existente, & recepta in
voluntate creata, existimant Deum adhuc concurrere Concursu
identificato, immediato, & simultaneo ad actum, in quem Prae- determinatio ista physica ordinatur. Et quidem Assertores qualitatis istius physice Praedeterminan- IV. tis tradunt cam de se efficacem esse, & per suam physicam entitatem, ac per consequens talis naturae, cui praesenti ac receptae inpotentia omnino repugnet coniungi cum negatione consensus,
dissensus, aut alterius cuiuscunque operationis, in quam ipsa Prae- determinatio tendit ; alioqui non esset vi sua efficax ; & hoc est primum quasi principium in eorum sententia: Non dico volunta tem non habere simul cum illa P determinante qualitate po tentiam ad non operandum, haec enim fortasse cilet qua stio denomine,cum nihil magis praedicent quM rer Predeterminationem, lico impediatur negatio consensus,non tamcn tolli poten-
83쪽
ψ6 De modo coniunctionis Concur1uum Dei
riam quae antea erat in voluntate ad non consentiendum, sed dico Praedeterminantes hac teneti sententia, ut existiment non posse voluntatem coniungere cum Praedeterminatione physica negationem actualem operationis,in quam ipsa ordinatur,seu non possisse facere quod haec duo simul existant, quod aliqui eorum solent
explicare in haec verba, non manet, inquiunt,ntentiasmuirat is, sed manet ullas potentiae, id est, non potest: voluntas efficere ut duo concia lictoria sint simul, nimirum consensus,& negatio citis,quod ellet manere in homine potentiam simultatis,sed tamen manet in homine simul cum motione Praedeterminante potentia libera, quod est manere in eo simultatem potentiae. Secundo docent sine hac Praedeterminatione nec fieri conscia-sum,nec poste fier cum enim sine motione eis caci impossibile sit voluntatem consentire nimirum quia si consentiret iam illa motio estet essicax,elliceret enim consensum j sane si omnis motio ess dax debet elle phy sico Praedeterminans,impollibile crit consciatire sine motione physich Praedeterminante. Tertio nullum qui hanc qualitatem recipit non consentire,
oppositum esse impossibile non ex aliqua praeseientia Dei, aut ex alia suppositione ipsius consensus liberi,sed quia motio,& qualitas
illa talis cli naturae, ut potenter,& infallibiliter faciat voluntatem operari,quamuis libere. Quarto,aiunt per hanc qualitatem, voluntatem formaliter determinari ad unum actum, oc ad exercitium illius ,quia voluntas, quae ex se erat indifferens ad eliciendum vel non eliciendum illum vel etiam ad eliciendum alium affecta hac qualitate cu m Iion determinata manet ad cooperandum illi,ita ut non stet habere illam motionem, & non cooperari illi, vel aliquid illi repugnans Operari.
Quinto , hanc qualitatem Praedeterminantem dari vel negari ex solo beneplacito Dei ex quo infertur non esse in nostra pote' state ut in nobis sit vel non sit quia fit, conseruatur a solo Deo, voluntate passue solum se habente ad illius receptionem, & non ctiam actiud ad productionem illius,quia non est actus voluntatis, sed principium operativum actus e cx quo inscrtur iterum quod si Deus non decreuit dare, non est in potestate hominis habere ii
84쪽
s Creatura, M. Pars L Caput I V. 4
lam,eo quod detur ex diuino decreto ante omnem praeuisionem operum facto, M nulla possit in homine excogitari dispositio libera per quam sit in potestate eias talem motionem, seu qualitatem
Sexto,totam discretionem illius qui operatur, ab alio qui non operatur, prouenire ab hac qualitate , seu motione Praedeterminante in ea fundari ctiam certitudinem diuinae praefinitionis, ac praescientiae; scilicet quia entitas qualitatis Praedetcrminantis est medium in quo in fallibiliter cognoscit Deus futurum consensum nostrum, eo quod quicunque illam habet operetur, qui non
Septimo, voluntatem activo quidem determinare seipsam in actu secundo, dum actum suum vitalem liberum producit, prius tamen accipere a solo Deo praedeterminationem physicam se malem in actu primo,sensus eorum est,inter voluntatem ipsam ex se omnino indifferentem, dc cxistentem in actu primo , quasi remoto,& ipsum actum volendi liberum,qui est secundus & vltimus actus, intercedere quandam determinationem in actu primo, quam solus Deus facit in voluntate infundendo illi praedictam qualitatem seu motionem,quam quidem appellamus determinationem in actu primo,ut distinguatur contra determinationem in actu secundo quae est ipsa operatio libera voluntatis. Octau huiusmodi motionem x qualitatem Alij Praedeterminationem physicam appellarunt, ut distinguerent cam a Praedeterminatione aut suasione morali quae fit per obiecti propositi nem inspirando,consulendo,praecipiendo,alliciendo,deterrendo,
Sc. Alij quasi physicam conquesti eorum Aduersarios vocem
istam Praedeterminationis physicae nimis acerbe sonantem aes inuenisse ad reddendam sentcntiam eorum odiosam, qua tamen eadem voce postea ipsimet intrepide usi sunt hodieque ctiamnum utunturi Alij omnino ex se,ac vi sua efficacem,sed non est haerendum invoce dummodo eorum sensiis intelligatur, scilicet eam esse talem ut ex praecisa virtute sua omnino determinet voluntatem ad actum seu consensum, &huic quidem Praedeterminationi tribuunt omnia quae Scriptura, Patres, S: Concilia docent de
gratia in nobis operante ut velimus. . Nono
85쪽
8 De modo coni monis Concust sitium Dei
Nono, docent necessitatem huius Praedeterminationis physicae adaequatam, & formalem ut sic dicam,non oriri ex fragilitate quam homo peccato originali contraxit in operando bonu,neque ex actuu supernaturali u m perfectione, quae vires naturales creati arbitrij superat,sed,vel ex generali subordinatione quam voluntas creata ad diuinam habet hoc ipso quod causa creata est, vel ex eo quod humana voluntas cum sit ex se indisterens, non cst apta ad aliquid volendum nisi a superiore agente extrinseco prius dete minetur, vel etiam quia cum diuina prouidentia sit firmissima, de indesectibilis,necesse est Dcum mouere voluntatem nostram ad
effectum prouisum per media quae in fallibiliter estectum sunt habitura, absque praeiudicio tamen libertatis. Denique hinc inserunt simile vel proportionale genus PraedC- . terminationis physicae,& motionis requiri ad omnes actus volui talis humanae, etiam ad naturales, & non tantum ad bonos, sed etiam ad malos, pro materiali, quia scilicet voluntas non potest huiusmodi actus vllos elicere nisi praemoueatur & praedeterminetur 1 Deo ad eos, saltem pro materiali: differentia solum veluti materialis est in perfectione harum praedeterminationum, & motionum siccundum dignitatem actionum per eas exercendarum, Quinimo etiam ad omnem cuiuslibet Creaturae operationem existimant requiri Prςdeterminationem physicam,ob essentialem dependentiam, ac subordinationem causae secundae ad primam, Atque haec est sententia omnium fere Praedeterminantium ut c stat ex verissimo Suarij, Leisj, & aliorum testimonio, necnon ex ipsis Praedeterminantium scriptis, ac libris, quam tamen ita intellectam non erit nobis operosum refellere, quemadmodum in te tia parte huius opusculi facturi sumus;solum enim praesenti capite hoc praestare debuimus ut innotesceret natura Praedeterminati
nis istius physicae,unde celeberrima illa Theologorum acies Prae determinanti um appellationem sortita est. j
86쪽
In quo ostenditur dissensionem, qua es inter Praedete
minantes , fg eorum Aduersarios circa sectentiam Conditionatorum , ortum habuisse ex eo, quod τι quefactisputarit adsingulos actitis nostros esse necessarium Concusum Dei proximum , immediatum, es ab operatione nostra indistinctum.
CVm dictum sit capite tertio non minus cerib sutura sub con- I. ditione cognosci a Deo quam futura absolute, proptereaque Deum certissima,. atque infallibili scientia comprehendere de omnibus causis liberis non modo quid facere possent, sed etiam quid essent reuera facturae, si cum his, vel illis circunstantiis crearentur, & operari sinercntur, siue de facto creandae sint, & lae mittendae cum talibus circunstantiis operari,siue non sint. Cumque Scientia ista Conditionata, seu futurorum conditionatorum, praesertim ex conditione causali, adeo luculenter euidentissimis Scripturae,ac Patrum testimoniis, firmissimisque rationibus, argumentis stabiliri soleat,mirabitur non immerito quispiam,quibus ex causis effectum fuerit ut plaerique magni nominis, ac pietatis cum Saeculares, tum etiam Regulares variorum ordinum The logi, in tantum abhorreant a Scientia Media, quae solo nomine a Scientia Conditio natorum differt , vi maxima illam verborum amarulentia,&asperitate, libris etiam editis, lacessant, lacerent, arguant, adque redarguant. Eaptopter operae precium famirum me duxi, si praecipuas aliquot causas hic aperirem, ob quas Scientia Media tantam ad haec Vsque tempora sustineata Praedetermiliantibus aduersus se me ipsam contradictionem ; Neq; enim verisimile est homines Clitiastiani pectoris, imo & cximiae pietatis , A quorum magna pars ob commune Religionis institutum strictiose attingit necessitudine G praecipuos
87쪽
so De modo coniunctionis Concursinm Dei
praecipuos Scientiae Media: Assertores , tanta in eam verborum, animorumque contentione insurrexisse, ob solam contradicendi,
disputandique libidinem ; Neque etiam putandum id proptere,
factum esse, quod Praedeterminantes existiment, Dc am non habere perfectissimam , certissimamque Scientiam sui ,rum sub conditione; hoc enim supra diximus csse falsum, tam citi immerito a plerisque illis imponatur.Neque similiter controuersia est inter eos, quasi Praedeterminantes negent, Deum per Scientiam Conditio natam intueri futura conditionata immediate in seipsis atque in propria eorum cntitate, S existentia, quam haoitura sunt, si conditio impleatur,falsum enim cst eos id negare,quin potius expresse docent quamlibet actionem condit:onaec futuram
siue a Deo solo,sive a Deo & a Creatura simul producenda sit, esse actionem quandam indiuiduam,& singularem,& de qua Deus interrogatus respondere posset,& quam ipse discernit ab aliis infiniblis possibilibus, Vocans quae non siunt anquam ea quaesunt; fatenturque diuinum intuitum distincte ferri in huiusmodi actionem conditionale futuram immediate, prout , de eodem modo quo eam videbit, quando in seipsa existet a parte rei,& secundum omnes rationes SI circunstantias existentiar,non quam habeat iam actu, sed quam habitura est,si conditio impleatur, siue implenda illa sit aliquando , siue non sit. ' . , Sed quaestio,& dissicultas potissima inter eos est,quia cum Virique conueniant in putata illa identitate Concursuum Dei MCreaturae, consequenter existimant, Deum nullam actionem voluntatis creatae praeuidere posse ut futuram a voluntate creata,
quin eodem modo praeuideatur ut futura simul a Deo; Cumque Praedeterminantes existiment, Deum coniungere Concursum suum,cor cursui creaturae prae mouendo eam, ac praedeterminata do; consequenter inferunt Deum Scientiam habere conditionate futurorum, includendo in propositione conditionali,quae dicitur esse obiectum Scientiae istius Conditionatae, decretum conditionatum praedeterminandi voluntatem creatam ad actum, qui prae uidetur conditionale esse futurus, in hunc fere modum : Si Petrus in tali occasione constitutus fuerit, habueritque Praedetermina
tionem physicam ad amandum, infallitaliter amaturus est, libere
88쪽
,' Creaturae, Sc. Pars l. Caput V. 1i
tamen Atque id quidem prii cognosci a Deo fatentur pilus ratione quam Deus de euentu conditionis aliquid absolute decernat nimirum priusquam absolute statuat ut voluntas Petri in illa occasione constituatur,& ut Praedeterminatio physica ad amandum illi conferatur ; aut vi oppositum fiat. Et quidem Praedeterminantes hac in re cossentanee ad sua principia locuti sunt,supposita enim necessitate Praedeterminationis physicae merito arbitrati sunt impossibile esse ut Deus praeuidere possit, quid creata voluntas in his, aut illis opportunitatibus, &circunstantiis, rerumque ordinibus volitura, aut non volitura sit, prius ratione quam de euentu conditionis absolute statuat , nisi propositio conditionalis, inter alias conditiones,& auxilia ad operandum necessaria, includat cliam decretum conditionale prae- determinandi voluntatem creatam, alioquin enita nquiunt,quacunque alia suppositione facta, S positis quibuscunque aliis conditionibus , adhuc erit dubium, & incertum, quisinam actus a voluntate in illis occasionibus constituta sit futurus ,& consequenter propositio qua certo significatur, Petrum, exempli causa, in tali occasione positum, amaturum fore,crit falsa, atque adeo inem,ut sit obiectum diuinae Scientiae voluntatem diuinam dirigentis quia supposita necessitate Praedeterminationis physicae ad
quamlibet actionem creaturae, non fatis esset,ad praeuid damoperationem certo, atque infallibilitate physica secuturam ex vinluntate creata, praeuideri alia caetera ad operandum requisita, nisi,inter caetera, ipsa etiam Praedeterminatio praeuideretur exhibi ta,aut exhibenda adeste, aut sutura esse, quia omnia illa, quae requiruntur absolute posita ut effectus sit absolute futurus,requirun- 'tur etiam conditionate posita ut effectus sit conditionale futurust requiritur autem, per cos, decretum absolutum praedetcrminam radi ad hoc ut effectus sit absolute futurus;sicut & Praedeterminatio de facto exhibita requiritur ad realem actus productionem , ergo requiritur etiam decretum conditionatum praedeterminandi ad hoc ut effectus sit conditionale futurus. Assertores autem Moderni Scientiae Mediae, reiecto, ab illa mpropositione conditionali,decreto conditionato pr determinam di,quia cilit,inquiunt,conditio aufercns ab actu voluntatis creatae
89쪽
st De modo coniunctis iis Concursiuum Dei
indifferentiam & libertatem, loco illius includunt in eadem propositione decretum conditionale concurrendi proximo, immediato, atque identificato Concursu ,in hunc fere modum,Si Petrus in tali occasione constitutus merit, habueritque Concursum Dei, qui necessarius est illi ad operandum, videlicet Concursum identificatum cum actu suo in amaturus est ; idque similiter praecogno sci a Deo putant prius ratione quam Deus de euentu conditionis, de praeitatione, aut negatione Concursus abselute decernat, siquidem praecipuum istius Scientiae munus esse docet,ut cius ductu sapiens Dei prouidentia dirigatur ad nos in huiusmodi occasionibus constituendos, aut permittendos, vel E conuerso non constituendos, nec permittendos, dc ad Concursum sutum nobis praestandum, vel denegandum ; dirigitur autem sane voluntas, per
Scientiam aliquo modo praeeuntem,ac praelucentem. At vero Praedeterminantes iterum validissimo argumento contra Aduersarios insurgunt; quia si propositio conditionalis, quae est obiectum Scientiae Conditio natorum, inter alias conditiones includat etiam conditionale decretum concurrendi Concursu identificato, & proximo,requisito ad amandum,in hunc modum; Si Petrus in tali occasione positus fuerit,& ego decretum habue- ro concurrendi cum illo Concursu identificato ad amadum, amabit ; propositio cst vera quidem,inquiunt,& certa; sed non potest dici contingens,quin potius est propositio necessaria, & sempitς nae veritatis, ac fere identica,quae sane a Deo cognoscitur, sed per Scientiam naturalem, aut necessariam, & simplicis intelligentiae, nullatenus autem per Scientiam aliquam Mediam, quemadmodum neque haec, Si Petrus in tali occasione positus Praedeterminationem physicam habuerit ad amandum, amabit ; si ad odiens dum , oderit; nimirum, quia non est minor, sed multo maior connexio inter Concursum id tificatum ad amorem, &ipsiam amoris actum, quam inter Praedeterminationem physicam ad amandum, & cundem amoris actum, cum hic sollim adsit connexio cauta, & eilectus necessario 2 causa siccuturi; illic autem realis identitas, S indistinctio; Vnde si decretum condi tionale praedeterminandi est conditio auferens ab actu liberta tem , & contingentiam; etiam decretum concurrendi identi fi
90쪽
cato Concursu eandem profecto libertatem euacuat. Vtrique igitur absolute, de simpliciter loquendo, admittunt in Deo perfectissimam istam cognitionem futurorum contingentium conditionatorum, sed litigant de modo, seu de conditionibus in obiecto istius Scientiae contentis, dc inclusis, occassione, ut dixi, coniunctionis, existimataeq; immediationis, de identitatis Concursuum Dei, Δ Creaturae: Cumque plurimi Assertores Moderni Scientiae istius Mediae viderent cana commodi plurimum adferre ad pleraque mysteria fidei nostrae explicanda,eandem,vlteritis quam par est,ad alios usus suos extendere, atque ad suarum opinionum defensionem adhibere conati sunt, quibusdam in locis, ac materiis Theologicis, in quibus sane obiectum illius rite assignari non potest, eo quod multiplicem inuoluat contradictionem, nimirum ad defendendam, explicandamque praetensam illam necessitatem diuinae coo crationis proximae, immediatae,atq, identificatae ad quamlibet actionem nostram, bonam, ac malam, non obstante libertate creati arbitrij , & diuina innocentia, ac sanctitate,quando contingit actum illum esse prauum,quem Deus dicitur proxime , atque identifice , ut sic loquar, nobiscum
Cum igitur A ssertores isti Scientiae Conditionatae, sera Mediae,
eam adhibere vellent, non modo ubi obiectum illius ritu assignari potest, sed etiam ubi non potest; ea sane plurimos contradictores habere coepit, quorum nonnulli,ut libere dicam, quod res cst, excessiste mihi videntur,quemadmodum sere solet accidere dum res,calore disputationis enervescente, contentiose tractantur:hinc enim factum est, ut eorum multi Scientiam Conditionatam ne gauerint,non modo ubi neganda crat,eo quod obiectum illius taliter ab eiusdem Assertoribus assignaretur,ut ex eo contradictoria sequerentur;veru metiam ubi erat admittenda;atque ob id multi fariis usi sunt argumentis, quorum equidem nonnulla cilicaciter intentum probant;alia autem,si aliquid concluderent, sequeretur
nullam esse in Deo Scientiam Conditionatorum, quod cum sit falsillimum,eiusmodi rationes , dum nimis probare satagunt,nihil