Disputatio quadripartita de modo coniunctionis concursuum Dei et creaturæ ad actus liberos ordinis naturalis; praesertim autem ad prauos; adversus præ determinantium & assertorum scientiæ mediæ modernorum opiniones. Auctore r.p.fr. Ludouico a Dola ..

141쪽

io De modo coniunctioriis Concursisum Dei

propositione, si vera fuisset, sequebatur ut necessario alterutra fa- .ctio esset amplectenda,propter quod etiam maior syllogismi a n bis initio propositi, quo praesentis opusculi Summarium continetur, haec fuit ;Vel Deus non coniungit se creaturae ad concia rendum in omni illius operatione Concursu proximo, immediato , & identificato ; vel si coniungit, necesse est eum id facere vel iuxta modum dicendi Alter torum Scientiae Mediae, vel iuxta eum quem A uctores Praedeterminationis physicae tenuerunt. Veniendum est ad primam partem minoris eiusdem syllogismi, ostendendo in hac secunda parte,Deum minime posse coopera tionem suam proximam,immediatam, & indistinctam voluntati

creatae coniungere ad eandem numero actionem, iuxta viam ino

dumque dicendi Alsertorum Scientiae Mediae, scilicet aliquid ad

uertendo in voluntate creata, ex cuius praeuisone determinetur ad sic potius quam aliter concurrendum, ex quo sane consequens crit,ut, vel illum Concursum suum nobis adhibere debeat iuxta modum dicendi Assertorum Praedeterminationis physicae, quod tamen nos in tertia parte huius opusculi ostensuri sumus esse falsum,vel ut Deus non se coniungat cum creata volun ate ad Can- .dem numero actionem proxime,immediato,atque identifice, seu

indivisim producendam,sed potius taliter ut Concursus generalis quem ipse creaturae praebet sit aliquid distinctum, Si separabile ab

operatione Creaturae,praeuium,& antecedens candem,ac per in

dum principi3,5 actus primi,& quo posito,etiam in sensu composito,voluntas possit operari utrumlibet, aut ab operatione desistere;quod nos in postrema parte demonstraturi sumus esse verissimum,Vt sic correcta , ae reformata propositione illa philosophica praedictae difficultates quae ab illa originem duxerant,finiantur. Itaque ut ad propositae minoris examen accedamus sciendum . est,Patrem Suarium Lessium,& alios, qui per Scientiam Mediana diuini Concursus proximi, identificati, de simultanei necessitate , & efficacia cum humani arbitri) libertate conciliant ita rem e plicare solere prout sequitur. Primo enim statuunt ; Deum non absolute velle. ut liberi nostri. actus fiant sed sub conditione tantum , si scilicet voluntas nostrai ad illos se determinate volucrit:Secundo, Deum sub eadem Coi ditione

142쪽

ditione velle concurrere,& influere ad actum liberum,expectando tamen influxum creatae voluntatis,ante quem nullum adhuc Concursum praebet,neque oparticulari decernit ; sed tantum paratus est ad concurrendum ad hunc,vel illum actum prout ipsa voluntas elegerit.Temo statuum, Deum, posteaquam decretum istud conditionatum habuit,intueri, M veluti expectare quid ipsa voluntas sit electura,vt ipsam Concursu suo comitetur,& adiuuet, quod est ut verba Marii referamus De ii voluntate coMitionata conturrendisi

voluntas creata cooperari volueris, masere applicatam omni gentiam Dei,

ut si videatur creata voluntaου inclinatura oe deter risura se in unam partem potius quam in aliam , cque posulatura Concursum i hune psitus quam illum ilicet amoris ruam o , oppori us Concursus. impendatur idc in illa praeuisione inclinationis, & determinationis creatae voluntatis,antequam aliquid statuatur de peculiari Concursu Dei praestando,collocant propriam rationem Scientiae Mediae, nimirum ea intentione , ac consilio: vi defendere possint neces atςm', quae ex suppositione diuini decretia Conclusus reperitur in nosti ii vita, ne, non esse nisi consequentem, aut saltem Comitantem vollantatis nostraeliberum usum, quem tantum abest ut destruat, ut eundom potius praesupponat,ita suares partim in metaph. disp. to m. r. partim in opuscul.lita l. de Concursu Dei ad actiones liberas , quo loco protestatur modum hunc dicendi esse possibilem, verumquc ac probabilem valde,& alium non posse excogitari meliorem. Primo inquit,quia in eo nulla esse potest contradictio et Secundo, quia

Sol etiam ex natura sua est illo generali modo expositus ad concurrendum cum singulis causis secundis quae ab illo pendent, tu -ta illarum capacitatem : Tertio, q0ia ynus homo potest auxilium suum offerre aiteri ad id on ne quod isse alter elegerit. Molina in Concordia q- r arta i3 .dispu. 3 v. g.nunum est,sic hahetineus operam a bona moralia quae ab arbitris pendent ut exsani , vin m in is voLmtate condisio tu si nos pro nostra. luntvitra velimus , eo pacto quo vult o es homine Uuos feri se cripsi velim ide' vero quaenam e mmpra nostra tibertate μι futura,complacet in dias. vul que Amate ab

iura visei ; Similia fere habet Lessius opusculo do gratias 3. itemque alij prope omneς Scientiae Mediae: mn cy presse & socinaliter,saltem in virtute M. DC

143쪽

1 1 6 Demodo curio nis Concursi uni Dei

Sed omnium distinctissime, & luculentissime, ut mihi quidem videtur, idipsum docuit Theophilus Raynaudus in Theologia

natur ii distinct.8. quaest. 3. arti c. . num. Io . Cum primum it,De seium dissositionem in v Mase aduertit, se actionem e v ea oi ituram per

'sam solam oririm i , conduionaliter praenoscit, imo decernis anticameseud agendum cum ea, ct quidem tali numero Concursu ex variis qui posset λ Deo nobiscum elici ; delectinenim illi numerici Concursu, cum non .ntersit ad nostram liberratem, nec possisper nos fieri, Deo tribum s cti, iergo illius decreti inuini sic se mali, exprometu uo tempore actualis Con

cursim a Prurauaparensia exequore nobiscum cooperante.

Et rutilam eadem disti quarit s. aret. 9 num, 3 R j. Quomodo musae prima copiungat Cync 'rsum suum Cum Concursu. sicca im auod attinet, inquit, ad causas tiberaι, est dis cultas in eo consistens, quod necesse sit Deo Cocursum Fum cum causa secus is comune Iuro ue applicanti se ad cos ciendam actionem tiberam cum Voluntate creatai μ'

144쪽

, tam ct reddita est efficax, plicauitque actupotentia rarequentem ad coe ciendam cum voluntare actionestis a exhibendum ei Concursum, haec ille. Exquibus, S aliis supra positis consequitur,tria signatrationis in aetema determinatione avoluntatis diuinae circa Concussum nobilin tempore praestandum ex mente 'Asserebrunt, Scientiae, Mediae esse distinguenda : Plinium, in ι quo decreuit Deus generalem Concursum voluntati nostrae praeber nondum tamen definiendo qualis,& cuiusmodi specificae, aut numericae ditarentiae futurus sit

Concursus nobis exhibendus expectando verba sunt: Suaris ubi si ri 6c saepe alibi; liberum usiam uria raris humanae , excpso quidem decreto nihil aliud st qui potest, nisi quod Deus itannaci dx partesea paratus ad 'concurrendum, adhiN tamen indiffer iis est daquati suspensus non magis respiciens unam partemtquam alteram; sed omnes aequaliter ac proinde cum obligatione aliud decretum absolutum habendi qlio determinate statuet hunci vel illum Concursam praestare, posteaquam praeuiderit per Scientiaim Mediam in qua 'a partem voluntas creata se sit determinatu=a. l. t i amni Secundum igitur instans est, inquo per dictat, Ssentiam M. diam Deus cxplorat, Himaduerxit, de praeuidetio quam partem creata voluntas pro sua libertate n tali vel tali occasione,& in tali,vel tali puncto temporis,sest inflexura; ut exilla praevisit ne, praeicientia determinet se; quasi resoluat ut potitis in. io ς in illo instante tempor Concursum suum; praestet derut Mecori cursus si potius id volendarin, quam ad nolendum a Mido lendunt hoc,potitis qu&m illud Bbiectum supponii chira i sta untdi tia Concursarta quo Deus producit actum amplis cum olunt,te creata, inutilem esse ad pmd scendum actum odii; quia isti licet Concursus est ipsissima actio creaturae; creatura auto eadem actione alanto tost odisse,sic amareaedactiis crebrus odit i leo est acu dictus & dcturnis a tu vidit actus odij,ut ili aeternum nequeat aec potuerit unquam ipse idem esse actus amoris. C: Totiunt, instari aut signum rationis est illud , in quoi mian dem statuit Deus in tali vel tali pun temporis, hoc,vel illo mo-anoiit dereri idatum in si chiecionum ro Concursum aiunt prpstare voluntati creatae,prout in secundo puncto v. l instante pro

uiderat illa ex suadibritate sese determinaturam,& postulaturam, ritu P . O 1 Haec

145쪽

Haec omnia necessario Consequuntur sententia in Suarii, & se' ctatorum,quamquam ipse posica aduertens huiusmodi decretum - : absolutum dandi determinatum Concursum &re destructiuum

libertatis humanae, & diuinae sanctitatis, negauit illud in Deo esse admittendumsed profecto esset omnino admittendum si vera ci- set illius f ntentia de Concursa Dei proximo & identificato ad singulos actus nostros propter quod alij multi consequentius qui- dem hac parte locuti, eadem sententia supposita de Concursu Dci proximo decretum istud absolutum admittunt, quorum cst VinqueZ prima parte disputat. nonagesima nona, capite septimo Maliis in loci Raphael Auersia prima parte de voluntate Dei,& alij: a quibus proinde si quaeras , quare Deus hic, & nunc Concursum mihi praebet ad amorem,potius quam ad odium,& quomodo possum esse liber esiciendo actum amoris cum in hoc instante temporis in quo illum eliciossieri non possit ut eliciam oppositum, vel vi ab illo ipse actu amoris abstineam stante hypothesi ista nimirum praesente Concursu actuali quem Deus mihi de facto praestat

ad amandum' Respondent ; Deum dare potius Concursum ad amorem quam ad odium,quia ipse attendens ad meam voluntatem beneficio Scientiae Mediae praevidit eam pro sua libertate esse amaturam datutusque ac decreturus esset oppositum Concursum

si quid piam aliud in mea voluntate praevidisset; nimirum si oppo

situlat actum voluntas mea pro sua libertate fuisset electura,vi reuera eligere poterat. Atque hinc fieri putant ut necessitas, quae eNactuali Concursu Dei reperitur in actu meo, non sit antecedens, sed consequens,&praesupponens v simu liberum meae voluntatis, quae quidem necessitas non magis praeiudscat libertati, quam ea

quae sequitur ex suppositione ipsiusmet liberaei hctionis .secundum quem necessitatis modum dicere solemus, posito quod libere ligaminon possum non liberciuigere, alioquinidem esse posset , Sc

IV. Prόpterloc itaque nobis est animus in estigare diligenter in hacsecunda parte huius opusculi possitne ab Assertoribus Scien- tiae Mediae reperiri,& explicati quid sit illud ad quod attendens

Deus in secundo rationis signo cognoscat, atque in tertio de senat absolute exhibendum sibinunc esse,& non ante ves post oma - cursum

146쪽

cursum istum identificatum creatae voluntati liberc operaturae, eumque determinatum in hac potiuς quam in illa Concursus, M operationis specie,nam si illud reperiri. non possis, sed potius demonstratum fuerit esse impossibile discutiendo por singulos aduersariorum dicendi modos, omnino abiiciendus erit usus ille Scientiae Mediae quem plerique Asiertores illius eidem attribuut; scilicet dirigendi Deum ad prudenter iudicandum, decernendumque, debeatne, an non debeat cociscere proxime, dc identifice cum creata voluntate actiones quas in singulis occasionibus ab ea videt emanaturas,si ipse ad eas coefficiendas coniungere se voluerit, dc Concursum suum minime quidem Praedeterminantem,sed duntaxat comitantem,simultaneum,& ab ipso actu cre turae indistinctum praebere, M accommodare;emque manifestum, Deum non sic coniungere se nobiaeum ad operandum, sed alium quemdam diuinae cooperationis, &Concursus modum csse admittendum; scilicet,vel amplectendo praemotiones, ac Praedeterminationes physicas ad mentem eorum quos Praedeterminantes appellant,quorum tamen dicendi modum tertia parte huius opusculi examinabimus, de refellemus , vel potius admittendo Concursum Dei remotum duntaxat, & mediatum qualem nos abundi sussicere in postrema parte ostensuri sumus, & quo admisso facile omnia constant,quae aliter explicari non poterant; nimirum,

diuinae Scientiae certitudo prouidentiae ipsius indefectibilitas, purissima Dei sanctitas,crcata libertas,&C. Porro, abiicere talem usum Scientiae Mediae, non est negare, Vaut abiicere sententiam Assertorum illius , sed eam potius purga-r emaculare, ac pidrimum cohonestare, viamque demonstrare qua illius Scientiae Assertores, candem securius ab impugnatoribus tueri ac loco.tutissimo collocare possint,sicque illam explicare t omni ex parte munitissima sit,adeo ut nihil contra eam pos .

sit amplius obiici quo labefactari queat, aut quod momenti ali quid habeat;Estque perinde ac si dicamus,in variis quidem locis,

ac materiis Theologicis commodissimam interpretationem ac Cipere,ium eam ipsam Scicntiam,tum illius obiectum , tamen in-t vera illius obiecta annumerari non posse istud, nimirum qui1 nam Voluntas creata in singulis occasionibus, ac conditionibus

147쪽

. aio ' De modo coniunctionis G sitam mi

facturast prius ratione quam vcrum sitDeuhi identifice esse Coim . cursurum, seu quod idem est, prius quam Concursus Dei sub eadem conditione sit futurus , eo quod stante sententia Auctorum

Concursus idciati sicati ,repugnet actionem creatutae esse futuram,

atque adeo ut talem praeuid i , tametsi positis quibuscunque ali conditionibus ad operationem requisitis,quandiu Concursus Dei ab eadem tua operatione indistinctus nondum est de torminate' futurus, sed est quasi adhuc pendens atque inditarens ad essen dum,aut non essendum cst autem indissercns ad cisendum, aut non essendum tametsi . aliis quibuscunque Conditionibus positis, donec accedente d*creto Dei statu entis . cum Concursum exhibere, si hae, & . illae circunstantiae& Londition Occurrant, transferatur a statu merae possibilitatis, atque induterminationis,

ad statum d uterminatet futuritionis, casu quo praevisae conditiones

Vetuntamen,cum huiusmodi decretum si daretur in Deo) es :set destructiuum libertatis humanae, & respectu operum nostrorum turpium osset etiam contrarium diu irriῖ Sanctitati,ut dicemus infra; cumque adopcrandum sussiciat nobis Concursus Dei rea motus, ac mediatusA sequitur, inter alias conditiones in obiecto istius Conditionatae Scientiae requisitas , non posse, nec debera Mnumerari istam, i Deus proxime ident re opopaerari moluerit. Rursitimq; hinc cosequos erit,Dcum, liti futura omnia coditio nata clarissimis oculis videt,intueri illa, esse satura conditionatu, absq; vilo decreto conditionato proximo M immediat c con tac-di Vnde iterum consequetcr inserendu erit, ea quae sunt abs at futura cognosci ut talia nullo prae uiso Concursu proximo,&iden-. tificato,ut absoluto futuro,quia id quod non requiritur condicio- naid positum ut actus. aliquis videatur conditionatu futurus , non requiritur absi, luto positum. ut iIle idemiactus: videatur: absoluto futurus ; Ex quo denique conclud dum erit,ca quae Deus videt tanquam conditio nate aut absolute futura,eadem postmodum suo tempore produc irr rerum natura, absque eo qu5d Deus per Sc dcntiam Mediam dirigatur ad ducernendum nobis,confercndumque huiusinodi Cocursum proximum indistinctum prout eum diligi Assertores Modcini Scientiae Mediae praetendebant.

148쪽

creatura , Sc. Pars II. Caput I I. . iii

In quo refelluntur qui dicunt obiectum Scientia. Media, qua Dei dirigitur ad decentendum , prouiden Δι--que Concursum voltwtati creata nec sarium, esse de

terminationem eiusdem creata mi Latiis.

VT expendamus praecipuos dicendi modos eorum qui reiecta Praedeterminatione physica, cxistimant coniunctionem, identitatemque Concursuum Dei, & Creaturae, ac difficultates inde pendentes explicari posse ac debere beneficio Scientiae Me dia: : Imprimis aliqui docuerunt, Deum creatae i voluntati coOp raturum expectare, seu, quod idem est, per Scientiam Mediam animaduertere, scrutari,explorare determinationem,& influxum eiusdem creatae voluntatis, ut ex illius intuitu moveatur ad decern cndum, exhibendumque hunc potius, quam illum Concursum, ex pluribus quos paratos offerebat: nimirum prout dcterminatio creatae voluntatis cxigere postulare videretur; Influxus autem,ae determinatio,apud eos,non est aliud quam cooperatio, seu coessicientia eiusdem iberae voluntatis : Sed profecto, salua

mea in eos obseruantia, haud enim nescio sapientissimis illis hominibus quantus omnino sit habendus honos i dicendum vid eur, impossibilem esse prorsusque in intelligibile modum dicendi quem auctores isti secuti sunt i, quocunque modo intςlligatur, videlicet stante illorum principio,cui in tute innituntur, de indis pens bili raecessitate Diuini Concursus proximi,identificati, & si multanei ad quamlibet operationem ercaturae , quod ut facilius conuitici possit. i a Notandum est; hunc dicendi viodum a diuersis auctoribus diuersimode fuisse intellectum: aliquiten simpliciter initio dixe rune., Devin Concursum situm homilii operaturo coniuncturum, beneficio Scientur Mediae intueri volutitatem hunsanam pro sua libertiae determinaturam se ad hoc au dilud, dcc praeuasQi H Liac , , illius

149쪽

ri: De modo coniunctionis Concursum Dei

illius determinationis quasi erumpetis a nostra volutate, & quam veluti expectabat, excitari ut etiam ipse coniungat se ad eundem actsim simul ac semel producendum. Et isti quidem dixerunt Deum iam ante, in priore signo rationis, decretum habuisse concurrendi cum voluntate creata ad quemcunque actu in ipsa determinare se vellet, ex quo decreto manebat applicata omnipotentia Dei ad operandum, si creatura vellet,& prout vellet;aded ut nihil amplius desideraretur ad opus, nisi determinatio voluntatis humanae, & actualis coniunctio Diuini Concursus cum illa; de qua rursum coniunctione dissensio fuit inter eos; An fieret per nouum Dei decretum sub forma abse-luta repetitum; An vero absque ullo tali decreto nouo: eo quod sufficeret voluntas illa prior conditionata concurrendi si,& prout humana voluntas determinare se vellet, aliis negantibus, aliis autem affirmantibus decretum huiusmodi sub sorma absoluta repeti oportere in tertio signo rationis, posseaquam Deus in secundo per Scientiam Mediam praruidit humanam voluntatem pro sua libertate determinaturam se ad hoc, aut ad illud. A lii rem paulo aliter intellexerunt ;nimirum, Deum non pr

uidere, aut expectare determinationem nostrae voluntatis ut iam

absolute futuram, sed tantum sub conditione, si non desit Concursus Dei: Misti etiam diuisi sunt similiter circa decretum; aliis affirmantibus,aliis vero negantibus dati in Deo positivam absolu

tam volitionem concurrendi determinare ad eamcontradictionis partem,quae pr uisa fuit beneficio Scientiae Mediae.

Alij tertib dixerunt; Deum primo quidem intueri a tiam ipsum

immediate, non iam ut erumpentem a voluntate creata. sed pra/cise ut hisiturum existentiam aliquando , nulla facta mentionet, pro illo rationis signo, causarum a quibus csset producodus, post . autem Deum sta quadam posteriore cognitione quasi rcgredi ad causas actus, primam,& secundam ; cum enim ipse sciat aetiimit, tum non posse aliter in rerum naturae produci, qu in per cocili ci tiam utriusque cauta,primae sicilicet ac secunctis; lati utraque cognitionc dicunt moueri Deum vi simul cu ausa secunda,c5ymo. mpore, producat illum actum, quem in priore signa ratio L . , V. Mrqt. pro allo puricto temporis,existentiam habiturum.

Notandum

150쪽

Notandum secundb,siue dixerimus id ad quod attendens Deus II.

concurrit nobiscum esse de terminationem nostrae voluntatis absolute,aut conditionale futuram,sive dixerimus esse actum ipsum cognitum in seipso immediate secundum existentiam quam ha - bi tutus est siue aliud quidpiam, necessario illam rem habere aliquam antecessionem ad determinationem Diuinae voluntatis, Mad Concursum illius : Inquirimus enim id unde, aut cuius intuitu ac praescientia excitatur, de determinatur Diuina voluntas, seu, quid sit illud quod De is expectet requiratan voluntate, prius au in sic aut sic concurrat absque nouo decreto. Propter haec, videndum cst in hoc praessenti capite ; Αn Deqs expectare possit determinationem creaturae ut absolute futuram, 'vt,ea per Scientiam Mediam praecognita, ipse decretum particu- lare habeat doncurrendi ad eandem numero actionem quod ubi

ostenderinius cise impossibile,alios dicendi modo eorsim distinctis capitibus examinaturi sumus. Imprimis igitur argumentari possumus ratione desumpta ex III. obiecto Scientiae Mediae, quia regula,& mensura alicuius scientiae,

est obiectum illius: ex quo fit ut nihil esse possit obiectum Scienti certae, necessariae,infallibilis , & cui repugnet subesse falsiim,

qualis sola Deo cst tribuenda, nisi vel reipsa necessarium sit, vel aliquem induerit statum necessitatis prout ex cap.2.primi poster.& toto illo libro constat, & fatetur omnis Schola in igitur si obiectum non modo non sit necessarium,neque ullum induerit sta tum necessitatis ; sed potius impossibile sit, ac repugnans s atque adeo in statu impossibilitatis hac repugnantiar i Scientia ipsa erit impos sibilis, ac repugnans: atqui obiectum Scientiae Mediae, prout ab Aderioribus illius exponitur, est impossibile, ac repugnans: ergo ipsa scientia est impossibilis,ac repugnans,& consequenter inepta ad dirigendum prouidentiam Dei decernentis concurrere adactus nostros. Probatur Minor ; obiectum Scientiae istius Mediae ab A ssertoribus ponitur creatum arbitri sita libertate hanc Millam actionem facturum, atque ad eam se determinaturum si in hac d illa occasione constituatur, idque prius ratione quam Deus absolute M determinate statuerit se concursurum ad illam pecu- liari, & determinato Concursu, quem tamen isti auctores existiti