Disputatio quadripartita de modo coniunctionis concursuum Dei et creaturæ ad actus liberos ordinis naturalis; praesertim autem ad prauos; adversus præ determinantium & assertorum scientiæ mediæ modernorum opiniones. Auctore r.p.fr. Ludouico a Dola ..

161쪽

, currendi non determinaret certum illum Concursum, eo quod expectanda cilci determinatio, seu exigentia creatae voluntatis,

huiushaodi cnunciationes cssent falsae, dc ineptae ad dirigendam diuinam voluntatem, ac prouidentiam. V. Quod quidem ut adhuc melius intelligatur, S abundantius

confirmetur: fingamus nos hic disputare aduersus aliquem opinantem Praedeterminationem physicam esse unam ex conditio nibus necessariis ad hoc ut voluntas creata operetur, quemad

modum Assertores Scientiae Mediae existimant Concursum id - . tificatum S: simultaneum ad illud idem indispensabiliter esse ne i cessarium ; atque ut perspicue iudicare possimus, an ista propositio conditio nata , quam dicunt esse obiectum Scientiae Media .

talis sit quae susticere possit ad hoc,ut diuina voluntas illius cognitione dirigatur ad prouidendum nobis hunc potitis quam illum Concursum : proponatur, exempli gratia, diuino intellectui huiusmodi propositio conditionata ; Si Petrus in tali occasione pos

praedetermis tur a me ad amandum , amabit; si ad odiendum, oderit, - Sane ista propositio cognoscitur a Deo tanquam vera, d ab eo actit matur, icd per Scientiam naturalem, ac necessariam, nulla, tenus autem per Scientiam Mediam, quia est propositio,& veritas necessaria, non contingens,supposito quod Praedeterminatio . physica ad amandum, aut odiendum, necessario inferat actum

amoris, vel odij: Adde quhd illac pgnitio inepta est,atque insu

ficiens, ut inclinare aut mouere possit diuinam voluntatem ad conferendam pCPdeterminationem ana oris potius quam illam odij: tintiliter enim idem cognoscit de omni prorsus actu ab ho mine producibili; nam nullus est actus quem voluntas humana non sit certissime & necessario elicitura in quacunque occasione ponatur, si Deus homini Pra dcterminationcm contulerit necessario inferentem illum actum; Estque omnino impossibi te poni Praedetelini nationem physicam ad aliquem actum, quin ponatur actus ipse a tali Praedc terminatione oriundus. Si vero conditionalis propositio obiiciatur diuino intellectui in hunc modum, voluntas Petri in tali occasioneponaturis habeat caetera

omnia requi ita ad operandum o ego nolim illi subtrahere auxilium 1 -- caetra e termina:ionis, e qua tamen nondum consilui cuiusnam ctaeij -

162쪽

U' Creaturae, . Pars I L Caput III.

n rasit donec aliquid intuear in ipsius voluntate, cuius occasione permotus, decernam Praedetenninationem meam conferre ad hunc, aut Etam actum, amabIt , Dico,tunc non esse certum quod voluntas Petri pro illo si

gno sit elicitura actum amoris,potius quam illum odij;quia adhuc incertum est quaenam praedeterminatio sit illi a Deo conserenda,

creata autem voluntas non poterit facere nisi actum illum certum ac determinatum quem praedeterminatio infert tanquam necesiatio ab illa secuturum:Quinimo,si verum esset creatam voluntatem

operari non posse absque phy sica praedeterminatione; propositio illa conditionalis illo modo & sensu expressa,ac concepta, contineret conditionem impossibilem, & quae nunquam adimpleri , δίpurificari posset,scilicet, quod Deus expectare deberet donec ali

quid in voluntate videret,ex cuius intuitu & consideratione permotus, decernerct hanc potius quam illam praedeterminationem exhibere;Cum tamen supponatur creatam voluntatem , ne minimam quidem actionem posse elicere vel inchoare, quin iam prae- habeat physicam praedeterminationem tanquam aliquid pertinens ad complementum actus primi : Atq; hinc sequitur propositionem illam conditionalem esse falsam, quia significat certum esse quod voluntas Petri, si ponatur in tali occasione , amatura sit, tametsi nondum sit certum quod ipsa sit habitura Praedeterminationem

physicam omnino ad amandum necessariam; Et consequenter,non potest esse obiectum consentaneum diuinae Scientiae,a qua abesse

debet omne periculum ambiguitatis, frustrationis, incertitudinis, aut deceptionis. Pari modo igitur,redeundo ad Assertores Scientiat Mediae exi stimantes Concursum identificatum esse prorsus indispensabiliter neces arium;Dico, tametsi propositio conditionalis includat omnes alias conditiones & auxilia necessaria ad operanduivis tamen nondum includat decretum conditionale exhibendi certum aliquem, determinatumque Concursum, adhuc esse dubium & incertum,quisnam actus a tali voluntate sit fu turus,& consequenter, propositionem qua certo significatur, Petrum in tali occasione positum sere amaturum, esse falsam, & consequenter ineptam ut sit obiectum diuinae Scientiae illius voluntatem dirigentis , Si verbPropositio inter alias conditiones includat etiam conditionale

3 decretum

163쪽

116 De modo misiunctionis Concursuum Dei

decretum concurrendi Concursu requisito ad amandum, in butius modum; Si Petrus in tali occasionepositus fuerit, ct ego decretum habue, concurrendi cum isti ad amandum, amabit; Propositio est quidem ce ta , sed est insuper necessaria, & sempiternae veritatis & quasi identica ac minime contingens, quia multo maior est connexio inter Concursum ad amorem,& ipsum amoris actum, quam inter Prae

determinationem physicam ad amandum , dc eundem amoris actum;Cum hic solum adsit connexio causae M effectus necessari, a causa secuturi,illic autem realis identitas,& indistinctio. . flIam verb, ut appareat verum non es e quod iste dicendi modus adserebat, scilicet Deum determinari in ordine absoluto a causa secunda,ex hoc praecish quod in ordine conditionato, id est, per Scientiam Conditionatam videat creatam voluntatem habituram esse talem effectum, dummodo Deus constituat suam illi praebetis cooperationem;necesse est examinare breuiter, cuiusmodi decretum Deus habere possit,ac debeat,posteaquam per Scientiam Medi m cognouit creatam voluntatem, si in tali occasione poneretur,actum illum fore elicituram;Sic enim melius constabit, Scientiam illam ita explicatam , ineptam esse ut dirigere possit Deum ad prouidendum nobis prudenter Concursum unum, potius quam

Itaque, ut actus ille de facto producatur a voluntate creata, Mut ab aeterno praeuideatur tanquam absolutὰ futurus; necesse est Deum habere huiusmodi decretum, volo adimpleri conditiose is voluntatem creatam constitui in illis occasionibus,dr omnibus auxili is i s i quae sum necessaria ad operandum,o insuper volo cum illa concurrere ad illum actum, nam si voluntas, vel non constitueretur in illis o .casionibus, vel Deus statueret se non concursurum ad illum actu, ille maneret in statu non futuritionis, aut in statu merae possibilitatis, a quo nunquam extraheretur ad statum suturitionis a

Voluntas igitur illa dandi Concursum, quae includebatur, Inconditionali propositione quae est obiectum Scientiae Mediae, Mquae nunc transiit in voluntatem absolutam,& quae sic exprimitur

volo concurrere 2 vel est decretum absolutum, & efficax praebendi realiter de facto in actu secundo Concursum ad amorem,& ad

164쪽

odium, & ad ambulationem, & ad omnes actus Uicibiles a voluntate creata; & hoc dici non potest, quia sic omnes isti actus pro

ducerentur, cuius tamen contrarium accidit: vel est 'oluntas

generalis conditionata, indifferens, & ut ali3 vocant, disiunctiva dandi hunc,aut illum Concursum quem voluntas creata postula uerit, & prout ipsa voluerit , quam Dei voluntatem appellant Concursum ma primo, id est, praeparationem & oblationem plurium Concursuum, scilicet ad singulos actus quos creata volun- ηtas potest elicere,vel etiam ad nullum si ea cohibere voluerit C cursum suum Et hoc quidem volunt aliqui ex Assertoribus. Scientia: Mediae. Sed tunc arguitur contra illos,quia tale decretum Dei non est sussiciens ad prouidentiam illius explicandam, quandoquidcm cxilla voluntate indifferente, praecise ut talis est, nullus actus realiter,& de facto potest exerceri, donec impleatur conditio quam ista voluntas conditionata includit; scilicet,donec voluntas cre ta appareat in conspectu Dei, postulans, & exigens Concursum unum, potius quam oppositum : at haec est conditio impossibilis,& quae impleri ac purificari non potest, siquidem voluntas creata, per te, non potest sola inchoare actionem suam, neque praeuenire diurnam voluntatem,aut aliquid efiicere quo illam trahat,aut o lective excitet ad exhibendum sibi certum aliquem & determinatum Concursum; ergo feri non potest, ut Deus in decernendo Concursu suo expectet illam conditionem , seu, quod idem est, fieri non potest, ut voluntas dandi Concursum, quo prouidentiai Dei completur, sit voluntas illa generalis,& indifferens,includens illam conditionem. Superest igitur, ut, si Deus habere debet voluntatem concudirendi Concursu aliquo identificato, simultaneo, ea debeat esse absoluta, efficax, & determinata volitio, ratione distincta ab illa priore, & quae sit voluntas concurrendi aliquo certo peculiari, Adeterminato Concursu , ex qua voluntate Concursus ille, qui est obiectum talis voluntatis,immediate conseraturiatque adeo actus

amoris,qui ab illo Concursu est indistinctus, immediatu prod

catur.

Sed tunc arguitur iterum contra Aduersarios; vel enim Deus

mouetur

165쪽

i18 De modo coniunctimis Concursi uni Dei

mouetur ad istam voluntatem efficacem dandi suum Concursitim ad amorem ex suo tantum beneplacito, & mera voluntate; vel ex aliqua occasione,& motivo desumpto ex parte creatae voluntatis: non primum:Tum quia impossibile esset saluare incolumem creati arbitrii libertatem cum huiusmodi decreto absoluto concurrendi ad unum tantum actum, non minus quam cum Praedetermi nati ne physica; posito enim decreto absoluto concurrendi ad unum aliquem actum,non datur, neque offertur Concursus nili ad illum, ergo voluntas creata exercere non potest caeteros actus pro quibus non datur,neque offertur illi Concursus,quem tu tamen assismoelia necessarium;neque dici potest libera, siue quoad specificationem , siue quoad exercitium, aut indiuiduationem ipsa voluntas; cum praesente, M stante actuali Concursu Dei, non possit cessare ab actione, aut carere illa, quippe quae realiter non distinguitur a Concursu ; ergo necesse est voluntatem creatam operari actum illum, necessitate quae non oritur ab aliqua determinatione libera voluntatis creatae,& quam ipsa sibi non imposuit, huiusmodi enim necessitas esset Consequens, neque praeiudicaret libertati, cuius exercitium supponeret aut includeret, sed quae aduenit illi ab e trinseca Dei voluntate,& quae antecedit usum liberum creatae v luntatis; Tum quia,speciat is dissicultas est in Concursu qui daretur bd actus prauos ; tolerari enim non potest quod aliqui dicunt, Deum ex se,NI absoluta voluntate sua statuere, ut hi actus omnino fiant a causa secundatalioqui non solum illos permitteret ted etiam vellet ac propriissime dc per se operaretur:cuius contrarium ostendimus euidenter in quarta & postrema parte huius opusculi. Sed neque etiam dici potest secundum,scilicet,quod decretunx illud absolutu,& efiicax cocurrendi hoc aut illo peculiari Concursu, procedat ex aliquo motivo desumpto ex parte creatae Voluntatis, supposita eorumdem Aduersarioi u opinione,scilicet quod ea nUminimam quidem actionem, tametsi naturalem,imo &intrinsech turpem,se sola inchoare possit,neque praeuenire diurnam volunt tem, aut aliquid efficere quo illam trahat aut excitet ad exhibea . dum libi Concursum. Cum igitur nulla huiusmodi voluntas concurrendi identisichto, Coneursu admitti possit in Deo . Consequens ci, ut dicamus Deum

166쪽

Deum no determinarim ordine absoluto a causa secunda ex hoc praecise , quod per Sciuntiam Mediam in ordine conditionato viderit causam secundam talem actum esse habituram, si Deus

velit concurrere cum illa,influxu immediato, identificato, si

multaneo.

Praeterea, possumus illud ipsum denuo confirmare; quia non VI est aliud, sed plane idem numero decretu Dei concurrendi, quod prius intelligitur suspensum per conditionem, dum dicitur. Si Petrus in tali occasione consiluerGur, ct ego baberem decretum concurrendi

cum illo, oc illud quod pollea format Deus absolute , & absque ulla

conditione, ea iam potita ,& purificata, id est, facto decreto coimstituendi Petrum, aut permittendi ut constituatur in illa eadem occasione, dum dicit cerno me concursurum ; Sicut ςnim idem numero Petrus, eadem ancilla , eadem interrogatio unius, Sc negatio alterius exprimuntur in propositione conditionali, & in abs. Iuta,quatum illa conditionaliter sic exprimitur. Si Petrus interrogetur ab Ancilla , negabit; haec vero absolutu , sic. Petrus ab Ancilla in serrogabitur, o negabit, Vel interrugatus,negat, Vel, terrogatus,negrauit. Ita idem omnino decretum Dei concurrendi exprimitur primum in propositione conditionali, dum dicitur. Si ego habuero decreIum concurrendi cum Petro: & postea absoluitur ab omni conditione,

ponitur in ordine absoluto,in hunc modum; Decerno me concursu- 'rum cum Petro tu tali occasione confirmo.

Hinc sequitur, quod si impossibile sit, ut Deus absolute decer

nat se concursurum Conclusu identificato &simultaneo, salua libertate nostra,& innocentia, ac sanctitate sua) illud idem decretum concurrendi videbitur a Deo, SI apparebit cum sueta impossibilitate in propositione conditionali, qua dicitur. Si Petrus miali occasioue consιtueretur, o ego haberem decretum no curretidi cum illo dc consequenter illa conditionalis erit ex hypothesi impossibili,dcaequi ualebit huic iSi Petrus in tali occasione constitueretur, eo ego, perimpo ibile, decernerem me concursurum cum Ego, salua lilius libertate,nega- ret: Igitur illa propositio non erit certa , nec proinde cognoscibi .li a Deo tanquam vera S certa ; quandoquidem veritas illius a Llx ac suspensa est per conditionem impossibilem, &aqua nunquam ab soliti potent, scilic t quia illa negatio Petri, ut absolut E R ponasar,

167쪽

rso De modo coniunctionis Concursuum Dei

ponatur, pendet ab una conditione possibili, scilicet ab interro gatione ancillae & ab alia impossibili, scilicet , decreto Dei concurrendi cum illo identificato Concursu, incolumi libertate Petri, & Diuina Sanctitate: Ergo perinde est, ac si propositio cona

tionalis exprimeretur in hunc modum: Si Petrus in tali reuasione i terrogaretur ab Ancilla, certisi e negaret, tametsi non decernerem, nec

cernere posm me concursurum cum illo ; Quae propositio in hunc in dum concepta,est falsis,stante sententia Aduersariorum, M omnino inepta ad decreta diuinae prouidentiae dirigenda; Itaque cum ex alia parte exploratum sit, negationem Petri fuisse certissime. a Christo Domino praevisam in statu conditionato, nimirum, si is ab ancilla interrogaretur, certum esse debet propositionem com ditionalem, quae fuit obiectum illius Scientiae Conditionatae,nuulam inclusisse conditionem, quae esset impossibilis , seu, quae non posset absolute poni ; Ergo non potuit continere huiusmodi conditionem decreti concurrendi Concursu identificato &simulta

neo,in hunc modum : Si Petrus in tali occasione ab Ancilla interrogar tur , ct ego decernerem me concursurum cum illo, negarei: Quod tamen

dicebat iste modus respondendi contra quem disputamus, & cui maxime confidunt Assertores Scientiae Mediae: Iam vero probat dum superest istam conditionem decreti concurrendi esse imposse sibilem in statu absoluto, & Deum non posse habere hunc actum:

Decerno absolute me concursurum cum Petro ad libere negandum, Concursu

identificato es simultaneo. Si Deus decerneret absolute se concursusum identificato influxu in negationem Petri, vel id faceret expectata determinatione& consulta voluntate Petri, id est, non prius determinando cuius modi Concursum daturus esset,quam per Scientiam Condition tam praevidisset aliquid in eiusdem voluntate, unde rationabiliter excitaretur ad decernendum,exhibendiimque Concursum unum potius quam oppositum,vel id faceret eadem Petri voluntate non expectata nec consulta, sed omnino antecedenter ad illam, quia non potest dari alius modus concurrendi identificato Concursui

siquidem concurrere consulta, & concurrere non consulta volui tale contradictorie opponuntur, M sunt duo modi concurrendi

ita se habentes adinvicem,ut si Deus concurrit identificato Con-

168쪽

eursu, necesse sit id fieri alterutro ex duobus illis modis: At neu

trum dici potest; eigo.

Probo Minorem i quia si decerneret concurrere expectata, &consulta voluntate Petri, oporteret explicare quidnam Deus in voluntate Petri obseruare Sc intueri potuerit, unde veluti obiective excitaretur ad decernendum, exhibendumque illi Concursum potius ad negandum quam ad confitendum , quod tamen hucusque explicari & reperiri non potuit ab Assertoribus Sciet tiae Mediae, tametsi plurimis , cruditissimisque in hoc studium labore multo incumbentibus, ut constat ex iis quae aduersus omnes illorum dicendi modos partim iam attulimus, partimque infra adseremus: Si vero decerneret concurrere non expectata, nec consulta voluntate Petri, negatio Petri non esset illi libera, nec consequenter imputaretur illi ad culpam , sed soli Deo, quemadmodum pluribus argumentis ostendemus in peculiaribus articu lis de hac re, & fatentur omnes Assertores Scientiae Mediae. Igitur impossibile est decretum absolutum, quo Deus statueret se . Concursurum identificato Concursu ad negationem Petri liberam: Igitur propositio conditionalis quae includebat huiusmodi decretum, & quae dicitur obiectum Scientiae Mediae, est propositio ex conditione impossibil i, ac proinde minime cognoscibilis a Deo tanquam vera, atque aded prorsus inepta, & in jussiciens, ut ex illius & similium cognitione, sapiens Dei prouidentia dirigatur.

Quod si nos fatemur Deum praesciuisse, qudd si Petrus ab An

cilla interrogaretur, negaret, mirum non est, siquidem illa propositio, iuxta nostram sententiam, nullam continet conditionem impossibilem, quia de Ancilla poterat Petrum interrogare,& ipse non modo poterat negare Christum absque ullo decreto Dei de conferendo ipsi Concursu proximo , M identificato, sed etiam a parte rei,& de facto negaturus erat.

169쪽

Refelluntur qui dicunt Deum , Ut decernat Concurseum voluntati creata necessarium, striiss intuitiue cog - sere futuram actionem creaturae in seipsa , ac deinde cognoscere eandem in causa, veluti ab raditue.

1 D Espondent aliqui, obiectum Scientiae Mediae ad quod atten-L dens Deus cognoscat,& decernat absolutb exhibendum esse Concursum hunc, aut illum , non esse arbitrium creatum sui libertate hanc, aut illam actionem facturum , atque ad eam se de- . terminaturum antecedenter ad decretum Dei, sed potius ipsum actum vitalem liberum conditionale futurum, qui quidem po-.test obiici , & apparere in conspectu Dei, praescindendo a causis illius e scientibus, id est, absque eo quod pro illo signo Deus intueatur, sintne, an non sint futurae causae illius cilicientes, quia zamen Deus scit effectum illum non posse actu produci,quin ipse ad- cum concurrat simul cum causa recunda, pi opterea quasi re ditur ad causam , & statim decernit hunc, aut illum Concursum, quem iudicat esse opportunum ut actus ille in rerum natura prO- ducatur. Haec responsio sumi potest ex eo quod habet Ruia libro de Scientia Dei. disput. 7s.sect. 7. num. r. duplicem esse in Deo rerum cognitionem: aliam per se primo conuenientem α caeterarum originem; aliam quasi ex consequenti, & secundario conuenientem: Cognitio per se primo conueniens, est ea per quam diuinus int hi lectus immediate penetrat omnem veritatem, ex eo praecis , & formaliter quod veritas est; hanc cognitioncm con- sequitur alia secundaria, per quam Deus in causa, vel in efffectu, vel in signo cognoscit etiam easdem res quas in seipsis cognouerat, unde infert num s. quod quando Deus videt suum liberum idecretum creandi voluntatem, sub hoc rerum ordine, cum his occasionibus,& circunstantiis, quibus positis praesciebat talem volitionem libere fuisse cliciendam, tunc certo, cui lentes que

cognoscit

170쪽

cognoscit talem actionem esse absolute suturam, & illa cognitio est abstractiva; nihilominus ante illam, siue intependenter ab illa cognitione, datur alia cognitio intuitiua, qua Deus videt quassi

intuitiue praesentem candem volitionem seu actionem ; ad cun-

dem ergo modum philosophantur aliqui de actu qui sit a voluntate creata; omnis actus, inquiunt, qui fit a voluntate creata, praeuisus fuit a Deo intuitiue tanq n futurus, quia reuera ab a temo futurus erat ; Igitur hac cognitione Deus moueri potuit ad Concurrendum cum voluntate creata quae crat elicitura actum illum; cum alioqui sciat necessario actum illum non posse fieri nisi ex Concursu utriusque causae, primae videlicet & secundae, 6c hunc fere modum respondendi nos audiuimus a recentioribus nonnullis Assertoribus Scientiae Mediar alioqui eruditissimis. Veruntamen;hic dicodi modus non mod5 nobis,sed Momnibus II. aliis Asset toribus Scientiae Mediae displicere debet:Displicet enim primo;quia sine ulla ratione comodi deserit modum loquendi eo rum qui prirni omnium dicuntur Scientiam Mediam excogitasse;& ferbomnium aliorum eiusdem instilliti qui omnes uno ore profitentur, Deum ex eminenti supercomprehensone quam habet uniuscuiusque arbitrij creati, cognouisse per Scientiam Mediam

ante omne decretum voluntatis suae, tam de euentu conditionis, quam de praestatione, aut negatione Concursus sui, quid unumquodque creatum arbitrium voliturum esset in quacumque Coasione positum; latuisset lite opposituria, si liberum arbitrium volitia .rum fuisset oppositum, ut reuera pro sua innata libertate poterat velle. Ex quo patet illos ad haec us ae tempora' existimasse, obiectum Scientiae Mediar c sse ipson voluntatem, hoc aut iliud facta

ram. si talis,aut ta j conditio poneretur, Et diuinus Concursus decerneretur,

aut con erretur ; Qyanquam,ut verum fatear, perinde est siue dicas obiectum Scientiς Mediae prouidentia dirigentis, csse arbitrium hoc aut illis sub conditione etarum,sive dicas esse ipsium aritam liberum ab arbitrio creato producendiι ι Le, ut illae conditiones eueniant opermittan turi Sive enim hoc,sive illud dicas; Deus eodem modo impelletur ad permittendas conditiones, decernendumque Concursum , aut retrahetur ab iisdem permittendis, & Concursu decernendo; Ac propterea dixi hunc modum respondendi, absque commodo, M