장음표시 사용
241쪽
zo 6 De modo coniunctionis Concursuum Dei
sententiam de fato, & ineuitabili necessitate, quam ea in actus
R Aguntur Praedeterminantes , quia sequeretur nos nihil osse 'operari , nisii quod de s s
facto actualiter operamur. SEcunda ratio sit, quia ex decreto Praedeterminandi,& necistitate Praedeterminationis ad operandum, sequitur omnes eos qui carent praedeterminatione ad aliquid operandum , non habere potentiam, nec vires suiscientes ad illud operandum, ac proinde sequitur,cos non potuisse transgredi & peccare qui non transgrediuntur, nec precant, & conuerso eos qui non implent praecepta, non potuisse ea implere,& per cornsequens praecepta illis fuisse ini pollibilia,nec peccaue in eorum transgrcssione, neque es e duplex auxilium Dei,scilicet essicax,& sussiciens, sed solum eiscax, nullumque manere sufficiens quod non sit efficax, neque esse in potestate hominis conuerti, atque ideo inutiles esse, & superuacaneas illas Dei voces Zachariae primo, nuertimini ad me, ego comuertar ad s. Iniustas quoque Dόi querimonias,quibus partim ipse iii Scripturis de peccatoribus queritur, partim supplicia minatur quod non respondeant:sequitur item,Deum priusquam ab homine deseratur, deserere hominem non dando illi,neque os serendo necessaria ad ea quae iubet implenda : Probatur sicquela, quia ille solum potest operari,qui habet aliquid quod suapte vi determinare possit indifferetiam voluntatis ipsius ad operandum;At qui non habet Praedeterminationem physicam, non modo hoc non habet, sed neque illud habere potest, quia confertur ex solo diuinae voluntatis beneplacito, ergo non habet potentiam, nec vires sum cientes ad operandum. II. Prima solutio est, potentiam operandi non includere id omne quod sufficit, & quod requiritur ad hoc ut homo operetur, inclu
dere tamen id omne quod suilicit,& quod requiritur ad hoc ut pos
242쪽
U Creatura , t . Pars III. Caput I II. zor
sit operati;huiusmodi enim potentia,inquiunt,dat posse operari,ia metii non det actu operar aliud enim est operari actu, quam posse operari; siiquidem ad operandum actu necessaria est Praedeterminatio:& confirmant cxemplo albedinis,quae quidem neccssaria est ad hoc ut Petrus sit albus, non tamen ad hoc ut Petrus possit esse albus;sic igitur,inquiunt, Praedeterminatio est necessaria ut homo operetur, non tamen ut possit operari , S sic non sequitur ex eo quod quis non habeat ipsam operationem,qubd non habeat etiam potentiam ac ruires sufficientes ad operandum. Sed contra Primo,quia ipsi Praedeterminantes saepe dicunt cum motione non Praedeterminante non posse hominem operari, ergo negant non solum operationem, sed etiam ipsum posse sine. Prae
Secundo quia Praedeterminatiomon est ipsa operatio causae secundae, ut supponimus, sed aliquid ad ipsam praerequisium, tanquam comprincipium effectivum illiust Ergo quicquid illa sit, pertinet ad actum primum, siue ut virtus, siue ut complementum virtutis, siue ut applicatio causae secundae, aut additamentum,de quo
non constat inter ipsos, sed quicquid pertinet ad actum primum, pertinet ad ipsum posse. loquendo de posse proximo,& completo)crgo quisquis non habet Praedeterminationem ad operandum, non habet posse proximum, δί completum: imo habet impotentiam respectu operationis, ergo non habet posse operari. Tertib, demus Praedeterminationem non pertinere ad actum primum,sed ad actum secundum, adhuc qui non habet Praedetur- minationem,non habet posse;quia ille homo qui non consentit,in- tantum habet posse consentire, inquantum est in ciψs potestate ponere consensum,seu actum secundum quem non ponit; sed hic homo non habet in sua potestate ponere in seipso Praedeterminationem quae,per te,est actus secundus; ergo non habet in sua potestate ponere actum secundum:& alioqui non potest ponere consensum sine Praedeterminatione;ergo absolute non potest ponere
Fingamus,exempli causa,Petrum non posse iter conscere absque equo,neque esse in illius potestate quod Paulus aut ullus alter velit
illi dare equummem' dicet, Petrum simpliciter posse iter agere si
243쪽
αοῖ De modo coniunctionis Concm suum Dei
velit,& per ipsum state quod non agat iter; ex quo appatat obiter non esse ad rem exemplum supra positum de albedine: nam licet albedo non requiratur ut Petrus possit esse homo albus, sed solum ad hoc ut sit albus: tamen ad hoc ut Petrus habeat in sua potest te esse album , requiritur quod in illius potestate sit habere albedinem. Vnde retorquetur argumentum , quia si non esset in potestate Petri habere in se albedinem sine qua non potest esse a bus, non esset in ipsius potestate fieri album : Ergo si non est in
potestate Petri in se ponere Praedeterminationem sine qua ope rari non potest, non erit in illius potestate ponere in se operationem, quemadmodum si non est in illius potestate habere equum sinc quo non potest iter conficere, absoluta loquendo non effinillius potestate iter conficere. atto,quia ut homo postit liber) consentire,& habeat potentiam. ac vires sufficientes quibus possit consentire, debct liabere in sua potestate consensum proxime vel saltem remote: atqui ho mo non praedeterminatus ad consensum, neutro modo habet ire sua potestate eundem consensum : non quidem proximo, quia
deest illi aliquid requisitum ex parte principij proximi, nempe
Praedeterminatio ad consensum;non remote, quia non est in eius potestate ponere in se, vel habere illam Praedeterminationem ad consensum, quia datur ex decreto Dei antecedenter facto, nrespectu habito ad praevisam operationem creaturae : ergo nullo modo habet in sua potestate consensum; ergo non habet potensetiam suis cientem ut possit consentire. unito. Implicat contradictionem in ipsis terminis,potentiam
ac vires susticero ut homo possit operari, seu dare ipsum posse non. tapien sussicere ut operetur, si enim sufficiunt ut possit, hoc idς est, quia ponunt in potestate hominis saltem remoto quicquid requiritur ut operetur; ergo sufficiunt saltem remoto ut operetur.
Explicatur contradictio per terminos summulistarum: ha: propositiones sunt contradictoriae, Petrum cum his viribus operari est possibile Petrum cum his viribus operari non est possibile: stanto autem sententia A iactorum Praedeterminationis physicae, utraque propositio poterit e sic vera; quod tamen est impossibila es absit
dum. Probo de prima: Per te, potentia suiliciens ad operandum dat
244쪽
Creatura, sci Pars III. Cap. III. 1o9
dat posse operati : ergo effectus formalis illius cst ut constituat, denominet lue Pctrum potentem opcrari; ergo Petrus ex vi illius potentia est potens operari': Ergo Petrum operari cum illa potentia viribus est possibile: nam istae omnes sunt aequipollentes. bcd probo deinde hanc csse falsam, de per consequens, oppositam illius esse veram. Propossitio modalis in materia contingente,& possibili non cit vera, nisi contingere possit aliquando sine inconuenienti cana esse veram de inesse ; atqui haec propositio de inesse, Petrus cum his viribus, scilicet abs ite Pr aedeterminatione operatur, nunquam, per te, potcst esse vera, quia illae vires non sunt sussicientes ad operari, sed solum ad posse operati; ergo propositio modalis, possibile est Pctrum cum his viribus opcrari, necessario semper est falsa, quae tamen paulo ante diccbatur esse vera : ergo repugnantia est dum dicis, principium non praedeterminans dare quod sufficit ut homo possit operari, non tamcn dare iquod susticit ut operetur, sed requiri insuper aliquod principium
praedeterminans physice voluntatem. Secundo igitur Respondent; potentiam ac vires absque Prae I II. determinatione dare quidem posse incompletum seu posse quantum attinet ad virtutem operandi,non tamen dare posse completum quantum attinet ad alia complementa, de requisita, quibus virtus operandi indiget ut erumpat in actum secundum: Sicut potentia visiva dat homini posse videre, licet sine lumine non possit clicero actum visionis: Sed contra quia siue Praedeterminatio sit virtus, siue sit complemcntum virtutis, siue conditio , tamen nocesse est hominem habere in sua potestate haec omnia complementa requisita, ut sit in eius pote state operari, & ut ipsi imputari possit omissio operationis quando non operatur: Si enim deest aliquid requisitum,quid interest desitne virtus,an conditio,an complementum virtutis Z quid resert utrumne dest lumen , an oculus)si utrumque requiritur ad videndum: Ergo similiter, luandiu non erit in mea potestate habere Praedeterminationem , non debet mihi imputari quod non operer. Tertio respondent; carentiam Praedeterminationis imputari IV. homini, quia culpa sua non praedeterminatur ad operandum, eo
quod peccatis suis imped i motiopem, seu qualita em praedete Dd minan
245쪽
io De modo coniunctio,iu Concursuum Dei
minantem,quam Deus alioqui daret ad operandum, luemadmodum si homo prouocaretur a Deo ad volandum oblatis ipsi a Deo alis, si eas respueret, imputaretur ei quod non volaret: Sςd con tra. Primb, quia haec solutio non potest applicari ad Praedeter minationem quae daretur ad operandum actum materialem peccati , quasi Deus non praedeterminet nos ad aliquod peccatum sumptum pro materiali, quia peccatis nostris huiusmodi Praede terminationem impedivimus: Secundo quia haec solutio destruitiam illud commune axioma in Schola Praedeterminantium receptum, scilicet Praedeterminationem dari ex solo beneplacito Diuinae voluntatis.
Tertio, quia si loquamur de Praedeterminatione ad actus bonos,vel homo se disponere debuit ad hanc Praedeterminationem per bona opera priora, vel solum per carentiam peccatorum; si per bona opera, ad haec etiam requirebatur Praedeterminatio, ad
quam debuit se dis onere per alia bona opera, de sic in infinitum, vel sistendum est in aliqua Praedeterminatione data sine intuitu alicuius operis boni, qudd si admittatur, etiam idem poterit dici ab initio de quacunque Praedeterminatione, scilicet eam dari ex solo Dei beneplacito: Si vero se disponere potuit, ac debuit per
carentiam liberam malorum operum probabile est ad hanc etiam carentiam necesse habuisso praedeterminari positive, iuxta verisimilem sententiam eorum qui negant dari posse puram omissionein liberam,existimantque in omni omissione libera interuenire actum potitiuum, quo volumiis omittere libere; vel saltem neces se habuit carere Praedeterminatione qua moueretur ad ea pecca' ta pro materiali; si enim praedeterminaretur ad ea opera mala saltem pro materiali , infallibiliter peccaret, & impediret quantum est ex se Praedetermitiationem ad bene operandum. Redit autem id argumentum de Praedeterminatione ipsa ad actus malos pro materiali , quomodo potuerit homo cani impedire, ac diuerteta An per alia etiam opera bona priccedentia,an vero per carentiam
Dicunt nonnulli prescedere ex parte hominis vel Angeli in eodem instan mili piam non resistentia qua se aliquo modo disponat ad Praedete mutationem. Sed hira, quia via potest explie
246쪽
. U Creamna , s. Pars In caput III. in
ri quid sit haec non resistentiai nam si est actus positivus predeunt argumenta supra. facta, quia ad hunc etiam actum praerequiritur Praedeterminatio; Si vero est omissio actus,etiam ad omittendum libere eiusmodi actu, fortὸ necesse est pr determinari ad idipsuini:& ad carendum ista Praedeterminatione,adhuc pr equiritur alia non resistentia, & sic in infinitum; vel sistere oportet in aliqua
Praedeterminatione,aut carentia Praedeterminationis qua in hominis potestate non fuerit. . . Denique contra has omnes solutiones argui potest, quia si carentia qualitatis praedeterminantis ad opus praeceptum imputatur
homini,eo quod per priora peccata , vel omissiones impedivit illa alioqui sibi a Deo conferendam : ergo tunc formaliter solum peccauit homo quando apposuit illud impedimentum qualitatis pr
determinatiuae, non etiam postea quando elicuit actum peccati, vel quando omisit actum qui crat in praecepto, sicut qui proiicit breuiarium in mare, exempli cau a,tunc peccat quando ponit impedimentum rccitationi crastinae,& licet omissio crastina imputetur etiam et,quia dedit causam hodie, tamen crastina omissio recitationis, si non sit iterum volita , non habet nouam malitiam for malem, sed solum denominatiuam ex causa praecedente, iuxta communem sententiam ; ratio est, quia posita illa causa, iam non potest impedire effectum crastinae omissionis : sic igitur homo quando resistit, aut impedit Praedeterminationem per aliquam actionem, aut omissionem antecedentem unc peccat formaliter, postea vero quando ex defectu Praedeterminationis omittit aliquam actionem lege praeceptam, non peccabit, nisi denominati ue, quia polito illo impedimento praecedenti, iam non potest vi
tare effectum necessario consequentem.
Propter haec Alij quarto dixerunt, motionem , sue qualitatem v physico praedeterminantem posse obtineri ab homine pes ipsum actum ad quem datur Praedeterminatio,itaut detur mutua prioritas inter Praedeterminationem, S consensum, sicut aliqui dicunt dari inter habitum charitatis, & actum. contritionis , sed in hac euasione refellenda nobis non vacat est e prolixissimis, ne actum agere videamur: Longe enirn probabilius est quod docent Suarcet, Molina, Mas regnas M alij communiter ex Scoto,s non posse et D D d Σ ut
247쪽
xu De modo coniunctionis Concursuum Dei
vi dispositio pendeat tanquam 1 causa eslicient a forma ad quam
subiectum praep*rat: ac proinde sicut actus conicitionis, aut charitatis quo peccator obtinet, & disponit se ad recipiendum habitum charitatis, primo iustificationis instante nullo modo producitur ab eodem habitu charitatis, sed a sola potentia, ad tuta tamealio quodam singulari Dei auxilio actuali supplente defectum habitus; ita impossibile esset consensum produci cffective ab auxilio praedeterminante,& simul auxilium praedeterminans dari intuitu consensus, tanquam dispositionis praeuiae subiectum praeparantis. Quod etiam confirmatur: quia qualitas ita physice praedeter minans, non potest producere operationem pro qua datur, nisi actu sit in potentia nostra, S quidem prius natura quam sit ipsa operatio: Sicut potentia visiva est necessario prus natura visione quam elicit. Ergo in illo priori naturae, operatio nondum est; ergo non potest disponere subiectum ad Predeterminationis phy- .sicae receptionem,sicut fieri non potest ut visio disponat videntem ad receptionem eiusdem potentiae visuae a qua elicitur. Confirmatur secundo: Quia ex contraria sententia sequitur
primo,consensum nostrum , seu operationem natura priorem esse
sua causa efficiente,scilicet physica Prς determimatione a qua procedit Secundo, dispositionem, qua talem, csse posteriorem forma ad quam praeparat S disponit. Tertid, eandem operationem, eadem Praedeterminatione priorem esse imulque posteriorem, sub eadem ratione Quartis, idem secundum idem esse reale,& secui dum eandem existendi rationem,esse causam, &cifectu suiipsius; quae omnia esse absurda demonstratum reliquimus in philosophia.. Adde quod Praedeterminantes docent, ideo dari nobis a Deo Praedeterminationem physicam ut operemur, quia, inquiunt, sine ea non possumus operari, sicut datur nobis potentia visiva ut videamus, quia sine illa videre non possumus; at iuxta sententiam istam quam impugnamus;ideo daretur Praedetermi natio ad operandum quia operati sumus, quod perinde est ac si dicerent, ideo dati nobis potentiam visi iam, quia vidimus. Neque obstat quod solent replicare de causa finali,quae est causa mediorum, & tamen rursus media sunt causa ipsius: quia id non accidit secundum ea
248쪽
dem existendi rationem, nam finis non est causa mediorum prout existita parte rei, siue secundum esse suum reale, SI actuale quo iam existit, sed secundum esse obiectivum Sc possibile,prostat enim Aristotelis axioma praesentibi habitibus cosat motus, id til habito Mexistente fine cessat motus quo usurpamus media; causatur autem a mediis secundum escte actuale, prout postea existit a parte ici. Porro,aliquid existere in apprehensione de mouere finaliter, scuobiective priusquam producatur a parte rei secundum csse actuale, nihil inconuenit sententia autem qua impugnamus,existimat Prae- determinationem physicam,& operationem pro qua datur, mutuo sibi inuicem esse causas in diuerso genere causae postulantis existentiam realem,& actualem,quod repugnat. Denique, opponunt omnia superiora argumenta posse nobis obiici,cum enim fateamur non esse in nostra potestite quod Deus det nobis illam vocationem quam per Scientiam Mediam piamidet esse futuram essicacem,potius quam aliam quam praeuidet futuram es se inefficacem, cumque ex alia parte non possimus conuerti sine vocatione essicaci; vel non debet imputari nobis quod non conuertimur, vel debemus & nos his etiam argumentis respondere. Verum haec instantia facile a nobis diluitur , quamuis enim non sit in potestate nostra habere hanc numero vocationem, quam Deus per Scientiam Mediam praeuidet suturam cssicacem, quia id ex solius Dei voluntate pendet , tamen in potestate nostra est . data hac numero vocatione, facere quod collatio & acceptio huius vocationis fuerit collatio acceptio vocationis cmcacii, quatenus integrum nobis suit ponere cum illa operationem,ex cuius futuritione conditionata,& praeuisione illius , ista vocatio crat& denominabatur essicaxi hoc autem lassicit ad libertatem, & ad hoc ut possit nobis imputari quod habeamus, aut non habeamus
Itaque non reperitur in nostra sententia idem in conueniens quod sequitur ex Praedeterminatione phyfica,quia asser inuis Deupraeuidere per Scientiam Mediam absque ullo decreto Praedeterminandi aut etiam immediate concurrendi,quod si Petrus, exempli gratia, haberet huiusmodi vocationem, conuerteretur , si vero aliam,von conuerteretur,idque praeuidere asserimus,non quod ista
249쪽
M modo mauctionis Concursuum Dei
vocatio coniuncta sit cum aliqua entitate Praedeterminante,& potenter adigente voluntatem Petri ad unum , sed solum ex libera propriae voluntatis Petri Praedeterminatione, similiter etiam qu bd cum alia vocatione non sit conuertendus praeuidet, non quia haec vocatio ex sest insuisiciens ob defectum alicuius principi j necessa rij ad operandum sed quia cum Petriis posset conuerti ex illa vocatione,si daretur illi;ipse tamen, pro sua libertate nollet conuerti MDeus potuisset praeuidere contrarium,scilicet Petrum esse conuertendum ex illa vocatiqne , sit conuerti voluisset. Post hanc autem praeuisionum asserimus illam vocationem cui voluntas Petri resistere potuisseet, & se liberE determinare ad oppositum, S: quae quantum est ex se contingenter conuersioni coniungitur : asserimus, inquam, illam deinceps habituram effectu ni,non modo con tingenter, sed etiam infallibiliter, & necessario ex suppositione consequente determinationem ex intrinseca libertate factam, praevisam sub conditione: recolendum est cnia, quod supra dixi nitis, Scientiam tum Mediam dc conditionatam,tum etiam visionis licet supponat oblςctum contingens S liberum , tamen ex suppo sitione quod obiectum sit, vel futurum sit, non posse non esse in Deo , neque enim potest Scientia deesse Deo circa ullum obiectum cognoscibile ,& quamuis homo ex parte sua contingenter operaturus sit,tamen ex suppositione qia Od. operaturus est , opera tio ipsius potest esse obiectum Scientiae, infallibilis Diuinae & sic vocatio non Praedeterminans potest esse medium accommodatum ad executionem praefinitionis,aut praedestinationis omnino & metaphysice prorsus indefectibilis. Itaque,si Praedeterminatio esset ad operationem necessaria, non Praedeterminatus operari non posscthi inpotentia antecedente,quae repugnat sufficientiae virium,& potestatis operandi, necnon etiam libertati humanae;nunc autem in nostra sententia de efficacia gratiae,quam hic supponimus; qui non vocatur vocatione efficaci, sed solum inefficacis non potest conuerti, impossibilitate consequente, quae nec suisicientiae aurilij,nec humanae libertati ullo modo prae-
250쪽
Refelluntur Praedeterminames, quia Dcus prae. term naret uos ad peccata.
TErtia ratio principalis aduersus Praedeterminationem physi- I. cam esse potest, quia si voluntas nostra operari non potest nisi
praedeterminata a Deo, sequitur eam quoties peccat, non peccare nisi praedeterminatam a Deo ad illum actum. Concedunt serE Prae- determinates consequet iamia quibus tamen Clamet in hoc puncto recessit cum nonnullis aliis qui cum Pr determinationem ad actus bonos admittat,eam tamen in malis abhorrent, in quo pie S Religiose loquuntur,ut suar.ait, sed no consequenter,na cum voluntas nostra ta sit indifferens ad actus malos quam ad bonos,& in malis non minus subordinata Deo,quam in bonis,oportet sane iuxta eorum sentetiam Deum etiam voluntate sua prς mouere, & Pr determinare intus voluntates nostras,ut tentationibus, obiectis prauis consentiant,neque posset a nobis id fieri nisi Pt detcrminai cmur a Deo pro sua sola voluntate faciente hunc consentire, alterum dis sentire ; ex quo deinde sequitur, Deum omnium peccatorum esse auctorem,& non minus proditionem Iudae, quam convcrsionem
Pauli proprium opus Dei esse . quod repugnat Tridentino, & rationi Αlij ergo consequentius loquuti, fatentur bominem non posse II. elicere actum odij,verbi gratia, prohibitum, nisi ex Praedetermina- tibiae diiuna: sed Respondent, Deum Praedeterminare solum ad materiale peccati, non autem ad formale, qua in rc nota per , ly, miteriali pereati non solum intelligi ab his auctoribus actu ni prohibitum secundum aliquam duntaYat rationem genericam & communem volitionis,aut actionis aut entis, sed etiam secundum omnes conditi nes,&circunstantias induat tuantes, ac determinantes actum: docenti aque, Deum Praedetesminare hon nem a luctum
odij,& Deum Praedeterminxie quod fiat hic actus odii etiam prout est