장음표시 사용
171쪽
Ecclesiasticas non, nisi digniores eligantur, hinc merito praesumitur, quod Capitulum sub gravi culpa voluerit adigere Electores. nedum ad eligendum digniorem, sed etiam ad jurandum de digniore eligendo, conformiter ad mentem Concilii Tridentini, , quod A. 2 . c. I. de Reform. declarat, Electores sub reatu peccati mortalis teneri ad
eligendos digniores, oe N B. Ecclesia magὶs
utiles. Quin etiam Titius noster contra virtutem Religionis suo modo egisse convincitur, partim ex eo, quod juxta dictan. Iar. jurando sine animo Deum invocandi commiserit mendacium irreligiosum; partim etiam quia egit contra obedientiam
Capitulo debitam , ad quam olim jureju
rando sese obstrinxerat. Videatur de hoc Reiffensiuel lib. a. decret. tit. 24. n.
134. j3m ad alterum quaesitum, nequaquam licuisse Titio in hoc casu jurare cum aequivocatione vel amphibologia. Ratio est: quia dum Superior vel legitimus Judex juramentum defert non in ordine adsumendam vindictam vel puniendum d lichum, sed ad avertendum aliquod daminnum bono publico imminens, ibi tenetur subditus ad mentem interrogantis candide , sine fuco, amphibologia aut restrictione mentali respondere; bonum quippe publi Cum Praeponderat, Sc hoc ipso praeferendum est bono privato, uti sapienter ad-
172쪽
vertit Uiva ad proposit. 28. ab Innocentio M. damnatam α. ν. Matthaeucci in cautel. Coninse g. l. t. e. I7. n. a I. ct aa. at, ubi agitur
de eligendo Capite Capituli, ibi procul dubio agitur de bono publicor ergo dcc. Adde insuper, quod nedum formula ipsa
juramenti, sed Sc aliae circumstantiae, ut Puta loci, temporis, finis &c. expresse dete minent digniorem seu utiliorem non cuilibet privato, sed Ecclesia: ergo jurans haec Verba non potest determinare ad significandum utiliorem Abi, nisi per restrictionem pure mentalem, id est talem, quam nullus alius quantumvis astutus potest percipere: atqui usus restrictionis pure mentalis numquam est permissus secundum dicta n. I 28. ergo δcc. Videatur de hoc P. Claudius id e la Croix cit. n. 29 I. Dices. Allegata formula juramenti via detur nimium quan tum illaqueare conscientias Eligentium: quis enim amabol quis eorum erit tam perspicax , ut inter tot aetantos nedum naturae ac sanguinis, sed etiam gratiae donis conspicuos possit discernere digniorem ' ergo clim juramentum ipsum moraliter loquendo recusari non possit, expedit potius, Vel jurare sine ani- Ino, vel cum restrictione mentali. Dictam juramenti formulam parum I 3 s: vel nihil. omnino illaqueaturam conscien
173쪽
Iso Conferentia quinta, sto respectu ad interesse proprium prout sanem hoc negotio deberet) bene attendat primb, quod non prohibeatur eligere quemcunque aspirantem, sed solum quem scit aspirare, M quidem inordinate, modo scilicet vel mediis illicitis, puta, per fas Scnefas, vel etiam mediante M procurante. Simone 6cc. ado oportet scire, quod
nomine dignioris intelligatur ille , qui creditur fore malo utilis Ecclesia, ita, ut haec major dignitas non sit praecise desumenda ex majori doctrina, vel majori probitate vitae, vel generis nobilitate multb minus ex majori conjunctione sanguinis sed ex omnibus animae M corporis dotibus simul
ac eonjunctim, ipsaque aptitudine ad regendum , ad eb, ut omnibus consideratis regimini Ecclesiae aut PraeIaturae, cui praeficitur, caeteris utilior fore credatur, uti recte advertit R. P. Reiffensiuel lib. i. decret. tit. g. Io. n. 236. Matthaeucci in cautel. confessar. lib. a. c. 27. n. a. Sc alii Doctores plures.
Sed quid, inquies fortassis, si dignum
inter Sc digniorem mihi videatur versari modicum discrimen , proptereaque non obstante juramento votum meum dem di- lgno, relicto illo digniore, sumne pedarii reus, Vel gravis peccati condemnandus' M. Salvo defaecatiori judicio censeo te . Propterea gravis peccati condemnandum
174쪽
' De Juram ficto, nec non de amphibol. I sy
non esse. Rationem hujus colligo ex dictis confer. s. n. 6'. quia juramenta tangenti; dateriam juris cuti est hoc, de quo
si icurrimus interpretari debent juxta mentem Legislatoris: at, qui relicto digniore eligit vere dignum, α modice tantum ab illo digniori distantem, non graviter CLfendit mentem Legislatoris, sed leviter duntaxat. Deinde per digniorem, qui dicitur sub mortali praeferendus, intelligitur notabiliter dignior, ait de la Croix lib. o. n. 3 93. Immo verb, si hoc non fiat ex eo.
quod Elector existimet illum digniorem
utilius occupari vel reservari ad aliam praelaturam, vel ad beneficium aliud brevi vacaturum; vel si dignior eredatur non diu Permansurus in praelatura aut beneficio: vel denique si non sit satis certum M m Mifestum, quis sit dignior, certum omnino videtur, quod talis Elector non incurrat reatum peccati mortalis , dando votum suum illi, quem judicat Ecclesiae vere utilissimum, esto fortassis nonnihil seu modice minus dignum altero. Videatur de hoc Picliter in Compend. Dr. Can. lib. I. rat. o. n. I 6. viva ad propojis. n. 47. ab inmc. XL damnatam. n. I 6. O II. de la Croix Ioc. citi res lib. s. n. 2o4. Lugo de jηφα dist. 3I. n. ZIo
175쪽
C pronius Mercator ab alio quodam amico M utὶ νοcant) per lapsum integri anni sitianuit multas merces, eidemque vicissim mastas diversi generis transmisit: elapso denique anno uia utrinque ad computum perrentum Iuli, amicus ille a Sempronio praetendit quingentos sibi dabitos: bis cum debitum absistute vegasesiet, ad Judicem delatus ct ab hoc j pus fuit jurejurando siesie purgare de debito jamjampe
soluto ct extincto. Renit ρroin Sempronius ad Consissarium, ingenue fassus, sibi eqaidem constare quod adhuc debeat illi amico quinquaginta non antem quingentos florenos, pr videre nihilominus, sie condemnatum iri a se dice ad 'lutionem totius summa, casu quo et juramentum sibi delatum recusaret, vel sateretur se aliquid adhuc debore amico ; hinc stificitatur, an sibi non liceat cum restrictione men- . tali simpliciter juratre ct jurejurando negare , quod aliquid debeat prasato amico. Quid ad hoc consessarius 'I37. N. ad hunc casum , Sempronium non posse tuta conscientia jurare, M simpliciter negare. se aliquid adhuc debere suo amico. Raseo liquet: quia in nullo casu fas est mentiri aut pejerare : atqui Sempronius propriissime pejerat negando simplicite omne debitum, quandoquidem supponi-
176쪽
De Dram. cto, nec non de amphibol. I s 3tur eidem certo constare, quod adhuc dein beat quinquaginta florenos x ergo MC. Profecto non video, qua ratione clici posus et loqui cum restrictione mentali, negando simpliciter omne debitum ; tum quia per hujusmodi negationem nee ex Uerborum sensu, neque etiam ex circumstantiis consignificationem Judex aliive possent colligere genuinam mentem loquentis; tum Praesertim, quia juxta communem Doctorum, quam etiam tenet R. P. Pici, ter in Compend. Can. lib. d. tu. 3 t. n. b. in
causis civilibus, ubi agitur de debito, quod Reus agnoscit, a se fuisse contractum Mnondum expunctum, tenetur iste etiam Tion interrogatus , nisi velit clam satisfacere) fateri debitum, utpote jure naturali justitia commutativa δc imperio Judicis ideXigentibus : ergo Sempronius tuta con-s ientia nequit simpliciter negare omne debitum, multo minus de hocjurare.
Quid ergo ais consulendum est tali
Poenitenti Consulerem, ut sincere fateatur Judici, se jamjam satisfecisse suo Creditori. Ec expunxisse debitum usque ad so. flore- nos: in hujus vero fidem nisi aliunde probare possit, offerat se ad deponendum iuramentum. Vet etiam petat, ut Iudex
creditori deferat juramentum, quod sibi S s a Sem.
177쪽
Is Uerentia quinta a Semprouio etiamnum debeantur quingenii florent. At vero dicet fortassis Sempronius prius consultum non videtur amplectendum in hoc casu, cum enim ad primam instantiam coram Iudice simpliciter negaverit se aliquid debere suo amico, sane timendum foret, ne, si defacto sateatur. se
aliquid debere so. scilicet velut falsarius
absolute condemnetur ad solvendam integram summam. Posterius autem consilium minus adhuc conveniens videtur ex eo capite : quia cum amicus ille non obstante solutione
jam semel eidem praestita audeat iterati praetenderi debiti solutionem, pariter audebit deponere perjurium, quo facto Sem pronius cogetur solvere integram sum
I 3'. N. Mihi non videri tantum subesse periculum. Esto enim olim simpliciter negaverit omne debitum, poterit tamen Seminpronius dicere, se post majorem inquisitionem vel reflexionem invenisse, qud dadhuc restent quinquaginta florent a se solvendi. Nec video, cur Judex propterea illum velut falsarium aut hominem nullius fidei condemnare possit aut debeat ad solutionem integrae summae; nam eo ipso, quod jam nolit absolute jurare, quod ni
hil amplius debeat suo amico, sed quod
178쪽
De 3uram. ficto, nec non de amphibol. Iss
non debeat ultra quinquaginta, Judex d bet potius praesumere, Sempronium esse virum bonae conscientiae, qui nec Deum , neque hominem velit offendere. Illud alterum pariter tam facile credi non debet de amico; cum potius quiris prasumendus sit bonus, donec ostendatur malus. eap. vlt de Prasiumpti Mala etenim fides, ct injustitia non prasiumuntur. I. penuit. C. de epict. Dato tandem, quod Sempronius nec unum neque alterum consilium possit amplectisne periculo grandium incommodorum, Posset eidem suggeri a Confessario, ut absque mora quinquaginta florenos per modum solutionis apud tertium quendam V. g. Nuncium vel aurigam deponat creditori deferendos, quo facto poterit tuta Conscientia jurare, se eidem nihil amplius
m a per plures annos cuidam gureni inordia nato amore exstitit addicta, sapissime corporis sui potestatem eidem tribuens, nunquam ramen pragnans. At νero dum semel alium maritatum admisisset , elapsis postea aliqνοι septimanis animaisertit, fle concepisse , licet
179쪽
Is6 contereηtia quinta fio suo prolem recens lusam adbcripsit, partim ex eo, quὸd huic sapius, quam alteri corporis sui potestatem fecerit : partim etiam quod si maritato illam adscripsisset , plus periculi ac poena, ct minus emolrementi sperare ticulisset. Quia pero amasius coram Iudice simpliciter
negaverat, ' unquam cum C a babuisse copulam , ct hoc ipso prolem nou sibi sed alteri
cuicunque demum a cribendam e se ; hinc Judex voluit, ut C a depositionem Iuam juramento constrincte, prius tamen rem baης cum
aliquo prudents ct docto confusario conferat: venit proin C a ad Confessarinm, rei totius , ut mox narrata fuit, seriem reberens. Quo circa dubitare licet t. Au iudex C a velut actrici, an vero potius amasio velut reo debuerit deterre juramentum ' a. An Case tuta conscientia potuerit jurare, amasium esse Patrem
prolis genita, vel quidnam huic a Confessario
fuerιt conbulendum t. ad primum quaesitum, in hoc casu iuramentum non Cajae actrici, sed amasio velut reo a Judice fuisse deferendum. Ratio est: quia soli attestationi mulieris licet juratae, asserentis te ab hoc vel illo portare uterum, neutiquam deferri potest aut d bet, casu quo reus id negat: at , hoc ipso frustra deferretur jurementum C aer ergo. Sed cur, ais, in hoc casu mulieris testimo mo non debet deferri s Ideo r quia nullus idoneus testis in rι sua intelligitur. reat. l.
180쪽
nullus. g. de testibus neque ad mititur juramentum suppletorium probationis, quando agitur de probando interesse singulari uti hic agitur de interesse mulieris. Et certe, si tali depositioni deferendum foret, daretur occasio puellis ignobiliolibus aut pauperioribus falso nominandi opulentioreS, aut nSbiliores, quatenus hac ratione tum ipsae, tum etiam proles conceptae emergerent ad opes, de honoratiorem statum, veluti reci e notat Baldus Sc Boerius apud Gobat Triolog. experim. rr. IO. n. I 88.
Adde insuper, quod juxta principia juris
actore non probante absolvendus sit reus. l. .. rod. de edendo. atqui nuda assertio vel at-' testatio mulieris non est probatio: ergo in tali casu juramentum non mulieri, sed potius amasio deferrendum est; qui, si moraliter certus sit, se cum hac muliere nunquam habuisse copulam perfectam, seminando scilicet intra Vas &c. poterit tuta conscientia jurare, se nunquam habuisse copulam cum illa intelligendo scilicet perfectam de qua sola Judex censetur hic α nunc loqui, utpote indagans in authorem prolis, qui necessario debuit habuisse copulam perfectam. Videatur Gobat lac. cit. vel in Theolog. juridico morali.
Sed quid, si amasius jam sit fassus coinram Judice se cognovisse carnaliter C am, dic t ,