장음표시 사용
481쪽
. 444 Conferentia decima quarta' At inquies, quanto igitu tempore dicet servilibus operibus die festo vacare absque mortali peccato 33 Unam, immo alteram, id est, duas horas laboribus servilibus posse impendi absque culpa mortali, hodie tenent probatissimi Doctores. TamburinuSI. M. decalet.
c. g. g. a. n. I. Diana pari. F, tr. F. resol. 6. Sporer loc. cit. n. 38. Babens uber cit. n. a.
Ratio est : quia labor unius, immo, Sc ait rius horae comparative ad totum diem n turalem 24. horas complectentem non vi detur pars notabilis, aut ita officiens fini re. ligiosae vacationis, ut culpae mortalis damnari debeat, vel possit. Qdo non obstante , omnes fatentur, etiam unica duntaxat hora
absque necessitate hujuscemodi operi fervili. Vacare, abSque culpa veniali saltem fieri non L. posse : nec dubitandum, quin tales ratione scandali, praesertim ubi labor sine magno strepitu M admiratione aliorum audientium .
Iersici nequit, possint graviter delinquerer ac de causa nisi paupertas, vel necessitas . aliud exigat hujusmodi homines plebei, vel mechanici a Confessario semper dehortandi. Ee admonendi sunt; velint potius tempore illo animae saluti vacare, quam laboribus corporalibus, quibus aliunde plerisque ni-ntium sunt dediti, ita, ut vix non sanguinem, sudorem, Sc vitam ipsam ipsis conse-erent. Videatur dela Croi l. s. p. I. u. Sy i inm
482쪽
De obligatione seriandi, seu oec. 44 s
QMaeres ado, sitne pingere opus servile, re hoc ipso prohibitum, vel vero liberale M licitum die festo p, Utrumque a diversis Dos oribus pro. 3'cbabiliter defendi. Enimvero quod pingere non sit opus servile praeter Tamburinum. Sporer, Laymann dcc. tenent Myrus in
Ed alii plures; tum quia nedum pictores ipsi. sed Se alii Sapientes minime interessati
communiter censent , artem pingendi esse liberalem , Sc non mechanicam ; re hac ratione quamplures ingenui, α Nobiles non verecundantur in eadem arte sese eXercere. . πum etiam, quia actio pingendi videtur esse ejusdem rationis cum actione scribenis di r quid enim refert , an arte scribendi stterarum ductus, an vero arte pingendi eia formentur certi quidam linearum, dc colorum dumis, quousque tandem inde rein splendeat quaedam imago , quae ipsissima pariter videtur inventa ad informationem
animi, Ed rerum absentium memoriam conservandam ' Econtra C etanus, Fagundra, SuareZ, tom. I. de Reig. L I. c. ao. n. o. Castropalao Ner. mor. pari. a. tr. q. dist. a. punct. F. n. 7. Bona cina dc alii magni nominis Doctores existimant, pingere esse Opus servile ; eo quod actio pingendi per se non collimet ad mentem excolendam,
483쪽
. 44ι Conferentia decima quarta vel instruendam, uti facit scriptura quippe, quae non est nisi quaedam expressio mentis, seu conceptuum mentalium sed solum ad assimulandam imaginem arteiactam rei verae, vel historiae prout gesta fuit , quo obtento pictor existimat se ob tinuisse finem suae artiς : neque etiam eX eo praecise capite artibus liberalibus accensen da est inquiunt quod occupetur circaeSformandas imagines, secus enim etiam ars sculptoria, item fusoria Sc auripictoria deci inter artes liberales recensendae forent; quod tamen paradoxum videtur, M a paucis; vel
omnino nemine facile admittetur.
At vero , inquies , ad quid pro praxi ju-Vat, nosse utrumque esse probabile, scili cet pingere esse opus servile , dc non esse servile 'Isi. Multum per omnem modum juvat ad praxin haec notitia ; cum enim ex dictis constet, non esse certum, quod pingere sit opus servile, hoc ipso fateri cogimur , non esse certum, quod hoc opus sit prohibitum die dominico aut festivo r at, 1i non
est certum , quod hoc opus sit prohibitum I. eo ipso fit certum practice, quod die festivo possit licite exerceri, eo quod in tali casu subditus fidelis maneat in certa
possessione suae libertatis, prout ex professo diximus in parte pratim. de act. hum. Conferi
484쪽
De Obligatione feriandi, seu G.
sitis fundamentis pariter constet, pingero pro Militer, δί fortassis probabilius essa opus servile ; binc pariter fit, ut si die festivo exerceatur, probabiliter saltem sit materialiter: offensivum Dei, Sc suta prudentis , ac Zelosi Confessarii est impedire offensas Dei etiam materialiter tales; hinc dictabit prudentia, ut pro praxi poenitentibus dissuadeat actum pingendi. nisi vel ,
necessitas Vel charitas. vel 1 nagna utilitas proximorum contrarium persuadeat: si tamen praeviderit, paenitenti difficulter persuaderi posse contrarium, prudenter aget dissimulando rem.
Loquimur autem hac de ipso actu pingendi ; nam secus diis currendum est de actibus praeparatoriis, seu illis, quibus praeparantur necessaria ad actitam pingenui . utilant terere colores, tabulas . seu etiam te sextendere, colore cuti vocant fundamentali tingere Scc. quia hujusmodi actiones utpote communiter fieri solitae a servis, seu vulgaribus hominibus, Sc ad excolendum animum nullatenus ordinatae, ab omnibus communiter reputantur serviles , Echoc ipso ex suo genere graviter prohibitae , nisi necessi
Qiberes 3tib, An scribere, vel describere,
485쪽
aut transseribere sit opus servile nec ne, prinsertim si fiant pro mercede, vel pecunia pr. Probabilius nec scribere, neque etiam tranlcribere, vel describere esse opus servile. ita communissime DD. Castropalao cit. pari. a. tr. q. di*. a. pG. F. n. Laymania lib.
Ratio est: quia scriptura est uuaedam per manens locutio de se, Sc natura sua ordi nata ad declarandos proprios mentis conceptus : similiter transcribere idem est, ac declarare M permanenter loqui alienos con ceptus: ergo sunt actus per se ordinati. ad illustrandum intellectum, consequenter sunt opus liberale, Ec non servile, multo minus
mechanicum. Adde, quod hi actus per se
pertineant ad grammaticam et grammatica autem est prima inter artes liberales r ergo
Ecc. Hinc nihil prorsus refert , quod hujusmodi actus fiant intuitu mercedis, aut salarii inde percipiendi s quia pecunia , merces, vel talarium non extrahit, sed omnimodis relinquit illos actus in sua natura, Ic gene re. actionum scilicet liberalium : atqui nullibi legitur prohibitum exercitium artis liberalis pro pretio Scc. Hinc teste Tamburino I. cit. Romae Copistae diebus festivis hoc suum munus passim publice obeunt sine scrupulo . absque eo, quod vel prohibeantur, vel in mi
486쪽
Sed quid cais) de Scriptoribus notarum
' Idipsuim, quod mox de Copistis aliisque Scriptoribus dictum fuit; quia etiam . Musica adnumeratur artibus liberalibus. Et licet Tamburtius, de la Croix. alisque Doctores satis communiter existiment, lineas hujuscemodi notis subjiciendas seorsim ac per se ducere, esse illicitum , eo quod vi- . . deatur eme quid mechanicum: nihilominus si hoc fiat per accidens ad notas statim Mile praesenti formandas probabilius existimo eum P. Baben stuber cit. n. s. id non esse illicitum; quia tunc se habet tanquam quid accetarium ad scriptionem notarum, quae per se est licita i quemadmodum si textum aut senium scriptum postea subducas linea, talis linea est quodammodo completnenis otum ejusdem scripturae. Ob eandem rationem Tamburinus lib. δ. decati t. s. g. I. n p. tenet , fas esse eomputare mercedem,Sc illam solvere operariis ; rationes dati Maccepti facere ac transcribere ; quia ad artem scribendi pertInent. nec sunt servilia, sed liberalibus operibus adscribenda. Quaeres tamen Ato , utrum o Dera Typingraphorum servilibus. an verti liberalibus potitis sint accensenda Juxta communem Docto funi actua. εοι. lam impressionem , quae mediante torculari fieri solet, adnumerari inter opera servilia;
487쪽
4so Conferentia decima quarta . idipsum ηenent de praeparatione seu contritione coloris, ejusdemque ut vocant im- positione ι tum quia hujusmodi labores revera non ordinantur per se ad illustrandum intellectum , sed potius ad exercitandum corpus , quod procul dubio valde defatigati similiter actualem artificiolam litterarum collocationem Herinex noster M. f. de festis n. ι 3. Bassaeus Verb. festum II. n. r. de alii sat multi operibus servilibus adscribunt ι eo qubd per se non videatur ordinari ad locutionem mentis, sicut transcriptio, sed sit
potius quaedam praeparatio materiae, vess Dricatio instrumenti mechanici ad opus m chanicum. scilicet ad impressionem ordin tum e e contra vero Diana, Laymann. Sp.rer . Tamburinus. aliique plures, quos citat He sequitur noster V. P. Oierubinus Mayrin suo trismegisto comin. dist. s. c. s. n. sao, probabilius putant, hanc characterum co-
ordinationem non esse op mechanicum,
sed Iiberale, de hoc ipso licitum die festo.
idque hac ratione: quia quemadmodum transcriptio, ita etiam ordinata charactςrum collocatio revera est quaedam permanens locutio ae conceptuum mentalium Authoris declaratio, licet aliquo modo adhuc impe fecta. saltem respectu legentium . nisi acce- . dente impressione r ergo si transscriptio est
actio liberalis, de licita die festo, idipsum admittendum est de ordinata characterum
488쪽
De obligatione feriandi, seu M. Asr
collocatione. Ex his, ni fallor, liquet. utramque sententiam satis esse probabilem. iconformiter tamen ad dictan. 3ρ . priorem velut tutiorem consulendam esse a Confessario . posteriorem autem, si quam ex parte poenitentis praevideat difficultatem, permittendam ; eb qu bd Doctores Classici eandem in praxi tutam censeant. Typographi pariter teste Laymanno L cit. n. 3.) in ea persuasione sint. 'ubd post rem divinam sicite possint collocatione Litterarum comis pensare ea, quae praecedentibus diebus neglexerunt, vel saltem corrigendo errores expositos nullum sibi movent scrupulum, sive dein id fieri debeat per deletionem lineae . 'rum, sive etiam per sublationem column rum Me. Videatur Tamburinus L cit. n. 7. ubi docet, fas etiam esse libros corrigere.
sive id fiat deiqndo lineas . sive superposita
charta conglutinata; esto enim hoc videatur servile . est tamen accetarium . quando per accidens fit ab ipso corrigente. Ita Doch Isu. cit. Imaeresstb, Sitne die festivo licitum venari , piscari. Sc belligerare Ecc. f. I. Per se loquendo non esse prohibi. Matum venari vel pilcari, si fiat duntaxat recreationis causa, ita ut non debeant intem Venire opera servilia ; utputa si quis pisc tur arundine, aut levi instrumento ins queretur leporem cum uno alteroVe canes in F f a. via
489쪽
4 2 Conferentia decima quarta liberalibus potitis, quam mechaniciS, Vel servilibus sit accensendum , Uti bene ad verin. tunt Tambur. Illsung. de la CroiX l. s. p. r. n. 174. Inter haec duo alii recensent te tium quoddam operum genuS, quod RP- pellant genus operum communium, eo quod sint communia tam servis, quam Dominis, nobilibus, Ec ignobilibus uti est hamo piscari, ludere, iter facere Scc. Hoc notato , '
323. ad praesens quaesitum. Tertio Deca, logi praecepto, quatenus modo determinν tum fuit ab Ecclesia, prohibetur omne opus servile, non item liberale, ita, ut omnes
fideles per totum diem festum sub peccato. mortali teneantur vacare ab operibus servilibus. iis duntaxat exceptis, quae jure Vel consuetudine permissa sunt. Ita sane com munissime omnes Catholici. Ratio hujus petitur ex illo Levit. c. 23. omne opus servile
non facietis in eo scilicet Sabbato Sc quod
hoc praeceptum, prout modb ab Ecclesia ad dies Dominicos, ac festivos determinatum fuit, etiamnum graviter obliget, constat tum ex consuetudine universaliter recepta, tum ex communi fidelium praxi, Scpersuasione, tum denique ex eo, quia haec . Obligatio ex virtute Religionis fuit introducta ad Dei, Sanctorumque cultum, ideoque est ex suo genere gravis, ejUSque tramgressio in materia notabili mortaliter Pec
490쪽
De obligatisne feriodi, seu OG. 443
caminosa, tametsi negari non possit, dari hic parvitatem materiae, inquit Babens u-
. ber tr. F. disp. o. a. a. n. a.
Dixi: exceptis duntaxat iis, qua fure rei 3 q. consuetudine permissa sunt ; jure etenim, Scconsuetudine approbata fas est etiam diebus festivis praestare talia opera servilia , quae ad usum quotidianum necessaria sunt, si- utque commode nec possunt diiserri, neque etiam anticipari , uti est : praeparare os, sternere lectos, utensilia culinaria
ivarζ, Vestimenta purgare, aut corporiiPtare Ecc. . similia. Ratio horum est ; quia Ecclesia velut pia Mater in lege Graiise non vult cum tanto rigore fideles adistrictos ad observantiam Festorum, sicut lini in lage Mosayca populus durae cerUi cis fuit obstrictus a Deo ad observantiam , Sabbatorum, proinde actiones moX recenitas velut summe necessarias ad hominumohservationem, permittit. Nihilominust quae actiones serviles ad vitae conserVa- , Onem necessariae possint commode diiari, vel anticipari, Ecclesia ob reverentiam festivi vult eas vel differri, vel anticiti: hine nefas iaret die festo panes pine, calceos consuere , vel vestimenta resare. Ita ex communi DD. Sporer tr. D. decalog. Q . n.' a. Henno tr. in decalogis s. a a. concl. r. Babenstuber cit. a