장음표시 사용
381쪽
in palam ostendimus. Pl . 32, 1. Prov. 18. U. I. JOh. I, 3.y- E. tribulationes &angustias sentimus, verbum poenitentiae audimus;
4. vitae aeternae jucua ditates percipimus. Pal. i4. y.
INPasehali Christi sermone notetur i. Concionum antehae abs se habiιarum repetitio, νel renovatio. Non enim cantentus Christus Visibili & palpabili resurrectionis suae demonstratione jam porro deducit, eos ad λιβον, proprium ae immotum si . dei fundamentum sive principiu, quod est in fallibile Dei Verbum: In mentem eis revoeans toties ab ipso auditas concio inues, de Filio hominis passuro, morituro Ocresurrecturo, quastane quidem non intellectas, nunc opere videant completas. Colligitur autem ex Evangelistarum monumentis historicis, quinquies ad minimum Christum praedixisse Apostolis passio. nem, mortem ae resurrectionem suam , Matth. ώ, al. & I7, y.M, Luc.', ε'&ιι, io, Matth. 26. 2. H e omnia in memoriam Apostolis revocat, ut nihil quie. quam praeter opinionem aut voluntatem sibi accidisse, induis bitatb statuant. Quaeritur h. l. eur dieat Christ ut, eum essem vobiseum Et 'Pyη gone eo tempore non ierat eum illis tResp. Distinguendum' '' est inter modos praesentiae. Antea cumipsis erat in statu Ex inanitionis, & in eorpore mortali; lam eum ipsis est , in istatuExaltationis, dc in corpore glorificato Innuit itaq; h. l. te mispus illud, quo eum discipulis in terris visibiliter c novet satus
a. mi iciatorum Propheticorum assitatia re expliediis r quo ni y Wyon 'am, inquit, necesse fuit impleri omnia,quae scripta sunt in te ge Mosis de prophetis, & Psa Imis de me. Et hae e dieens, di- J' '
gressionem facit, ad quod in via Emauntica ad duos illos neetat discipulos, idem ad collegium discipulorum universum, instituit, primaria ex V. T. vaticinia altius repetendo, & ad illa, quae gesta hactenus fuerant perspicue applieando. Quod autem de necessitate profert impletionis, intelligendum est de necessitate non absoluta, qua coacti fuerint Iudaei Christum oc-cad GD utlcripturae hac ratione expleri possent: ted de necessitate
382쪽
tate hypothetica,qua Deus incorrigibiles Iudaeorum voluntates praevidens,propter generis humani redemtionem, in manus eois rum Filium suum occidendum tradere constituit , atque id, psum per Prophetas etiam in V. T. praedixit. Nec al iam ob cau fam praedixit toties, inquit Polygranus quam ut post factum facilius crederent. Et quidem consilio Dei amim est ; ut nihil in humanae redemtionis opere fieret , quod non jania dudum fuisset ex Spiritu Sancto praesagitum. Ideo sic famim est,quia sic erat scriptum; sed sicerat scriptum, quia ita erat futurum. Citat autem & Mosen, & Prophetas & psalamos , ut ostendat omnes prorsus scripturas aliquid de Christo praedixisse. Dividit autem simul totum V. T. in tres' quasi Hasses praecipuas, Mosen, Prophetas& Psalmos. 3. Intelle hu reserario. Frustra enim secundum Augustinum, lingua doccntis ladorat, nisi intus sit qui doceat. Ne igitur frustra scripturas Christus citaret, ne gratia sua lumen adjecit intelligentiae. Ita concio illa Christi fuit viva, potens & effrax,
quae ipsorum corda fortius penetravit, magisque confirmavit, quam omnes externae apparitiones. Intcllexerunt enim consilium Dei&consensum omnium Ρrophetarum, tum per exteriorem vaticiniorum Propheticorum explicationem, tum per interiorem mentis illuminationem,quod verum Messiam haec opor tuerit omnia pati & resurgere. Hinc sequitur.
. Expressa necessitatis istitissignificatio. Sic scriptum est,&sic oportebat Christum pati, &rcsurgere a mortuis tertio die,nimirum ut constaret,eum esse victorem mortis, diaboli & inserunt. Haec autem verba αματ sive conclusionis quodammodo cujusdam vicem repraesentant.
s. Passionis σ Resurreritionis ci ιμ/ctificatio , quae in eo consistat,quod in nomine Christi praedicari 'necesse sit, poeniten. tiam &remissionem peccatorum in omnes gentes, initio fictbab Hierosolymis. Hic enim est praecipuus fruetiis sanctissimi sui meriti, quo de quatuor potissimum innuit: i. qui praeicare debeant i nimirum
I. pinnitentiam cx Lege; ' a. reinissionem peccatorum ex Euan elio. Ubi obiter quasi notetur, uε ἴνοιαν sive poenitentiam accipi, non pro parte tan- , .um conversionis altera,contritione; sed pro tota salutari&v
383쪽
ra conversione, quae conia at contritione & si de ad quam immc- erratum rediate nova obedientia sequitur. Haec materia praedicationis. dire a me
a. A modo praedicari rebit Z In nomine suo. Haec forma praedicationis. Porro in nomine Christi fieri aliquid dicitur. site ii, i. quod ipsius jussu ac mandato fit. Iol Nur. S. 63.1. quod in ipsius persona fit; I. Cor. . . a. Cor. 2, 9. 3 quod ex fide fit in ipsisus meritum; joh i , Is. & i5. 23. . quod fit hoc fine,ut Christus agnoscatur, invoceturacc latur; Ast. 2, 38. s. quod fit Christi praesentis effcacia & virtute. Marc. I6,I7. 3. Auibusupraedicandum Evangelium li. Judaeis
scae sit Hierusalem, Psal. IIo,2. Esa. 2, 3. Mich. 4,χ. terminuS ad quem sint omnes gentes. Habes objectum praedicationis. q. Per quos reluti administros effici debeat 3 Imposuit nimirum hoc ipsum officium & has partes discipulis, habes organon vel eausam instrumentalem l dicens: Vos autem estis testes ho-tam; eorum scit . quae hactenus commemoravi, in quibus praecipuum obtinet locum resurrectio mea,non tamen exclusis reliquis quae in diebus carnis meae egi & locutus sum: q, d. Ego vos constituo praecones mei Evangelii , dc omnium eorum, quae vidisti,&audivistis , ut vestit voce& ministerio Evangelium annuntietur inter omnes nationes, 4c colligatur mihi Eccle-sa ex toto genere humano , Iudaeis pariter & gentibus. Continentur itaque paucissimis hisce verbis omnia, quae de muneris Apostolici institutione deque N. T. ministerio prolixius cae
Porismata & Theoremata Theologica
tertiae partis. I. Vatilinia tunc demum persecte impleta intelliguntur, vi IeinI,
384쪽
II l. Christus praeter testimonia. V. T, ad suas quoq; conciones provocat, noe ipso Vetus Tastamen um cum Novo eo, jungens: Vetus in novo patet, novum in veteri latet. Joh. 2. ty, JOh.I. 1. Malin. 16. I ,& II, 9. Marc. y, '. Is, l. Luc, I . ι,
. Gal. 6, . f. aE ri. IV. Christum secundum humaaam naturam nobis hodie isen iacit i. in actione cum primis & dispensatione S. Coenae,adesse nerint sti in coena Calviniani, versu Evangelii. , abusi,utdc Matth. 26, io. Joh. 16,26. ubi tamen distinguendum est inter id, quod simpliciter,& quod secundum quid dictum est. Negat Christut se in inuado eum discipulis esse non simpliciter, seontrarium est Matth. at, Io. Ied respectu habito ad eertu ae determinatu illu praesitia modum quo in diebus earnis suae,more hujus seculi eum ilisti. puli sera t. Manifeste itaq; distinguit praesentem suum statam a priori, se nimirum jam esse in altero quasi seculo, non eum discipulis, h. e. non amplius in statu mortalitatis, sicut ips
V. Fides antiquissima, est fides de christo crueis x. 3c res D. si stit. to, Act. so, ε .dc s. ti. Psal I4,8.&ar, iέ. II. de seqq.ν i. v. T. VI. Habetur hoc loco doctrina, de Scriptura V. T. eujustetur
a. partitio, ab ipso Christo tradita. Dividit enim unim sum V. T. in libros Mosis, Prophetas quo nomine eo prehenduntur etiam historici libri extra Mosen ,tan saria Prophetis scripti; dc Psalmos , ad quos specta at reliqqua Canonicae scripturae γιογραGα. Matth. II. II. Luc I s. ry. 3 i. Johan. 1, έ. Act, 2 . 22. dc xl. 13. ROm. I.: I. a. Testimonium a Christo ipsi datum . quod in libris istis o matbus reptriantur vaticinia de Christo quae ob id strata ri jubemur. Iohan F, sy. 3. Certit ado.v. 66. ab eodem Christo confirmata,quod opor tuerit fieri, sicut praedictum erat. a. Pet. I, I 6. dc seqq. VII. Apocrypha igitur, cum ad nulla harum et allium rerer ri queant, ad icripturas sacras kυ,- & proprie sic ἐictas res seri nequeunt. II X. Christus est totius seripturae nucleus', scopus, ct 'br' quin omnium concionum finis 3c fundamentum. Apoe. q Cor. vi I . IS. Luc. io, δ=. Oh, I, ει. Λct. io, 3. Ps. εο . t Lym
385쪽
lX. Sehola passionis & resurrectionis Chtisti est serip tuta Ioh
X. Passio de resurrectio Christi in scriptura pla- vranq; conjunguntur, de coniunctim etiam delatibuatur. Psalm.. *ψ Πο. 7. Esa, II ' o. p. dc seqq. Psal. ἔ, ε. 7 & i6. a. de seqq. Gen, μμμ' 'Xl. Asnitio Christi suos habet gradus; in ea igitur semper, hebri '
XII. Monemur etiam de renator in infirmitate I. Cor. 2. I . a. Corinth. I. I 4. Ps, IIy. it. XIII. Christus vult praedicari poenitentiam. Iohan. aci. 23. Act.
sit .Esa. 18. I. TV. Poenitentiae voeabulum duplieiter capitur; Late , pro Poetenti laterra poenitentia, Matth. i. I. 8. H. dc y. II. Lue. I s. Io. Act. a.duylieitet I .dcI', , a.. Petr. 7, 9. Apoc. a. I. a. stricte pro sola contritio ς pit ψῆ ne, altera conversionis parte Marc, Is V. IS. Act. ao. II. XV. Resipiscentibus&de peccatis serib dolentibus Christus vult praedi eari remissionem peecatorum a. Tim. a. I . Esa. l . q. . ὀζεο, Φ. a. Act.2.la. dc ab. II, 18. ROn . I . i. I. Thess. 1, Iq. Act. 7. 3a.& ao. a O . a I. LI. .fuse XVI. Remissio autem peccatorum non contingit, nisi ver bulbui det Et salutat iter ad Deum conversis. a. Par. O. s. Esa. I, IP.&Jy. v. tur ao, J er. i8, 3. Ezech. t 3, 2 . dc s , Ist. Hose. 7,t6. Iuel. 1, Ia, Il. l4. Str. 17,a8. XVII. Quive id peeeata sua nee agnoscit, nec odio habet, nee devitat, illi peecatorum remissio non contingit Ier. ι,δ3. Prov. a 3, U. Psal. s. XIIX. In eidit hoc loco quaestio, an Evangestum sit conci Euangeli. paenitentiae. Distinguendum est inter Evangelii significatio um non est nem latam de strictain. In laxa significatione, quatenus to concio poς tum ministerium complectitur, recte dicitur , Evangelium est x xς' praedicatio poenitentiae: Sed in stricta & propria signifieatione iμψM9ψς quatenus gratuitam de peccatorum re nussione promissionem imuit nullo modo dici potest, quod Evangelium sit pra dicatio poenitentiae. hoc enim est proprium Legis ossicium. Vide hocm. Concord. ali. s. Hunn. deleg. dc Evang. pag. 3S. D G rhard-
386쪽
XIX. Fructus passionis&resurrectionis Christi est eatio Evangelii,&universalis gentium vocati O,Eph.r, a Io. S. & 28, I9. Marc. 16, IS. Act, IO, i , dc II, 3O.: XX. In N. T. non solum Evangelium, sed lex quo icanda&urgenda est, quod Antinomis est opponendii
XXI. Monstratur ratio, regni Christi propagandi
XXII. Magna est populit, Iudaicitum dignitas, tum liva, quod initium praedicationis Evangelicae inter jtctum est Esaa 3.&3I,'. Mich. q, 2. Act. 13. V. q6. . XXIII. Initium vero praedicationis Hierosolymis sa
I. ut implerentur prophetarum jam modo adducta, z. quia Mcssias peculiariter promissus erat judaei I, 24. Rom. q. . .& Is. 8. 3. ut gentes ad spem veniae provocarentur. XXIV. Apostoli a judaeis repudiati ad gentes transiet IJ. 6. XXV. Praecipua pars ministerii Apostolici consilit . de Christo testificatione. Ioli. 13, 26.17. Act. IO. sy; XXVI. Apostolis itaq; testibus quippe non tantur sedila oculatis, fides in rebus & articulis fidei adhibeti
rioa Evangelii Praedicati initium.
DISPOSITIO SECUNDPropositio διπιζης. ULtimam, quam praesens perico pe exhibet, ipso st
surrectionis Dominicae die, tollegio Apostolico, . cum ipsis crant, factam revelationcm per διχῆ ιαν et templabimur. ubi r. prior pars Christum nobis sistet Haresurrecti ovis si voritatem demonstrantem; II po sterior, eundem nobis concionantem re verba ad - facientem extubcbit: nos ibi spectatores, hic audito sumus seduli.
387쪽
Quintam jam consideramus φ. ora, factam nocte diem
Sesurrectionis secuta. Pro uberiori illius declaratione
t. Occasio , quam arripuit Christiis ex mutuo discipulcnim suorum colloquio. Una enim erat Hierosolymis audientc, jam quae gesta erant in itinere Emaiantico,&de toto negotio in timor Omin I colioquentes . . Quanquam enim aliud non promisisset, quam velle se eos in Galilaeam praecedere, Matth. 26. FMarc. δ6. Iaamen propter fidei imbecilii tatem noluit eos in dubitatione eo usq; reli uere, sed illo ipso die de causis fine ac 'u mortis ac resurrectionis suae informare. 2. Dominι Vparisso. Deum enim illi de rebus istis loquuntur,ecce Iesus ipse ex improviso adest,& antequam animadVerterent,quo pacto intrasset,subito adstat in medio illorum,vivum sese Apostolorum dc discipulorum congregatorum coetui ostendens. Quomodo sit ingressus, Lucas non meminit: Iohannes Christus in. vero ingressum factum esse refert, Mων κεκλψ-ιων, foribus ve- grqdixur mye no probabiliter, utiAretius timidiuscule ponunciat;)clausis Vide Do m. Quasit n. . Nullae n. munitisnes, nullat sorex , nulli parietes Christi praesentiam impedire possunt. Iterum errat Aretius pertinere, inquiens hoc ad Christi divinitatem , qui nullo intermedio praepeditur quia sine mora suis adst, cum vult.Quid igitur set de ipsius Humanitasti Aut mansit illa in apparitione hac extra fores; aut sinus adparuit Illud affirmare est absumdum, impium, immo Nestorianum: Sic enim naturae divulo sic vinculum. Vnionis personalis disruptum; & apparitisset λογis, sine sua Humanitate, quam tamen postea videri & pal- p ri jussit, Hoc itaq; posterius est retinendum. Et pertinet ' ahoc ipsum, non ad divinitatem modo Christi, sed etiam ad pri-Vilegia Σανας& praerogari vas, quas exi Vnione cum λογω humana Chri iti natura habui , quin & ad corporis glorificati qualitates acyroprietates. '3 . amicasalutatio. Consistcns enim Iesus in medio discipu
388쪽
ν ς lorum suorum, pacem illis precatus est. non tantum secum Ct, δμ' dum morem ac consuetudinem populi Iudaici: sed vel ma- ' - ' xim quod pleriq- eorum animiaint rentur, turn ob absentiam Magistri, tum ob imminentia uti putabant in pericula :& ut scibrent, veram nunc demum hominibus pacem , mortis acresurrectionis Christi beneficio,esse restitutam: q. d. Veram vobis adfero pacem mundo cum Deo Patre per me reconciliato,a. Cor. . S, U. Col. t,a'. Eph. r. . Hanc pacem annunciat brevi sui salutatione: pax vobis, Theophylaetus de his quae hactenus diximus nervose . Dominus, auprUtersalutem nos moramias iens sat in medio distipulorum, et Mens illis resurrectionem credibiliorem . feri primu lita imprecationeperturbationem illaru dat. f. iiteram ostendit, quod i Ut illa ipsorum Magister, qui ita a qui
gaudeat, re eos adpraedicationem mittens auimet' . . . Distipulorum trepidatio σ perturbatio. Terroris causae erant, rei insolentia dc novitas, quia insolito more in mcdio . eorum ad stat Chri stus. Formam notam vident,vocem consue itam agnoscunt, de re vero ipsa dubitant anxii.
s. Dispersuasio Aze imaginatio , ansa in praebens ut corporis sui veritatem & resu rectionis suae infallibilitatem demonstrare cogatur. Ipsi enim expavefacti & conterriti existimant, se videre πνυ inc spiritumh. e. spectrum vel cyLI α quoddam, quod offerat se, in adsumta corporis Iesu effigie, non autem Dominum ipsum in rediviva carne adeste ordin. no. verant discipuli, fuisse verum hominem sed postqua mortuus est non credunt, tertio die potui ne veram carnem de sepulcro is surgere. Putant ergo se videri spiritum, quem emisit in passione: sed hunc errorem aufert Dominus.Ns. Grano salis hic opus est, ne spectra cum Pontifitis statuamus hominum defunctorum
6. Veritatis demonstratio. Quod enim vere id sine omni sal - ' lacia & resurrexerit, & discipulis jam adsit vero suo corpore , quod in cruce occisum, inq; monumento postea repositum, & nunc demortuis resuscitatum erat illud vero apodicti ea illis demonstrat oratione,cujus i. Exordium in Q εκ ον ὴ Aμι κοL,vituperansd exprobrans illis timiditatem intempestivam, quod ibi turbarentur. ubi inbnime opus, immo ubi gaudendum
389쪽
mitterent Oriri διαλογισμ λ, cogitationes sive disceptationes dubias atq; anxias in cordibus suis. Theophylaeius: tauia animarum illorumperturbatio perbu non sedebatur, monstrat eu etiam abunde, Rhum Dei se esse, corda cognoscentem. Quare enim in qui cogitationes ascend ut in corda vestra Etenim in conta os solius Dei esse cognoscere corda. Glossa ordin. ita: Credebant apostoli,stediamen turbantur , quia paucorum opinionem semientiam oris partis excludit, Et paulo post: Cogitationes a scendunt, st. falsae, non desuper descendentes, sed scut mala herba in corde ascendentes. Fidem, quam in vobis plantavi, exigo , quod ex vobis ortum est, condemno: Si non es peratas ros inrectonis, perditin es oria passemis. a. Proposito: Ego ipse sum . nullum est fascinum , nedum spectrum ; non larvas vobis objicio . sed ego ipse Magister vester ante triduum crucisxus & mortuus, jam divina propria vitute a mortuis resuscitatus adsto. ri. Confirmatio. Nullum en im se esse spectrum, sed Christum ti hω- Vero corpore redi vix um, illud probat. i. Verbis vel dinis; Signis, videndum pariter & palpandum totum suum corpus, manus autem inprimis Sc pedes, clavorum adhue vestigia servantes, orirendo, ut cognoscerent dc manibus quasi palparent, quia ipse non esset Spiritus,aut aliquis alius. Spiritus enim apparere quidem possunt, adsumta sc. corporali specie, quemadmodum Angeli non semel visi fuerunt humana forma: Sed palpari & tactu prehendi ac explorari non possimi, nisi placeat Deo singulariter, ut adsumtis etiam humanis membris tangi sese permittat,quod in lucta Iacobi cum Filio Dei contigisse legimus.Gen. 32, 24. Alias spectra eam habent naturam, ut prehendi se non patiantur, sed manus prensantium estugiant. Quod igitur jussi fuerunt discipuli, id haud dubie fecerunt, inspectis Spectra diligenter, invitante Domino,inanibus ac pedibus ejus, & con- x x g nontrectatis clavorum vestigiis , quemadmodum contrectare ea-PRDR de Thomas postea satagebat, quod Collegas falli motuisse cresderet. Gl. ordiri. Multis documentis, inquit, persuarit resurremonem,praebendose eae oculis videndum re manibuι contrectandum. at simpalpando ossa carnemq. monstrat, flatum suae vel nostra rostrinionissignificat, in qua corpiis no bum σμbtile, erit per effcriti primat,potentiae, spapabilVer veritatem nam . Quae
390쪽
lorum suorum, pacem illis precatus est. non 'tantum secui dum morem ac consuetudinem populi Iudaici: sed vel in xime, quod pleriq; eorum animi areterentur, tum ob absentiam Magistri,tum ob imminentia uti putabant, pericula:& ut scirent, veram nunc demum hominibus pacem , mortis ac t surrectionis Christi beneficio, esse restitutam q. d. Veram vobis adfero pacem mundo cum Deo Patre per me reconciliato,a. Cor. S, U. COl. t,a'. Eph. r. l . Hanc pacemannunciat brevi fila salu tatione: Pax vobis, Theophy lactus de his quae hactenus diximus nervose 2 Dominus, aa Vroptersalutem nostram oram faciens sat in medio discipulorum, et olens illis resurrectionem credibiliorem fieri primu obta imprecatione perturbationem iEoru edat. Diteram ostendit, quod ipse i itis i orum Magister, qui ita a qui gaudeat, re eos a raedicationem mittens arimet' . Discipulorum trepidatio perturbatio. Terroris causae erant, rei insolentia dc novitas, quia insolito more in medio eorum adstat Christus. Formam notam vident,vocem consueta magnoscunt, de reverta ipsa dubitant anxii. s. Falsa persuasio μe imaginatio , ansam praebens άm 4 Lut corporis sui veritatem & resu rectionis suae infallibilitate in demonstrare cogatur. Ipsi enim expavefacti de conterriti e istimant, se videre πνυμα spiritumh. e. spectrum vel* γ ια quoddam,quod offerat sic, in adsuinta corporis Iesu euigie, non autem Dominum ipsium in rediviva carne adesse. Gl. ordin. noverant discipuli, fuisse verum hominem sed postqua mortuus est non credunt, tertio die potuisse veram carnem de sepulcro is surgere. Putant ergo se videri spiritum, quem emisit in passione: sed hunc errorem aufert Dominus.Ns. Grano salis hic opus est, ne spectra cum Pontifitis statuamus hominum defunctorum
6. Veritatis demonstratio. Quod enim vere L sine omni sal lacia dc resurrexerit, ὀc discipulis jam adsit vero suo corpor , quod in cruce occisum, inq; monumento postea repositum, d nunc demortuis resuscitatum erat illud vero apodicti ea illis demonstrat oration cujus i. Exordium est; Ois,oκA,Vituperansd exprobrans illis timiditatem intempestivam, quod ibi turbarentur. ubi minime opus, immo ubi gaudendum maxime erat: & quod per