장음표시 사용
441쪽
PRIMA. V g lium praesentis sestivitatis,quamfelicem
totius itinerarii CHRIsTi D. Bern hardus dicet dam solebat, refertur principaliter ad genus caDemonstratre m. MarcuS n. Jῶς περιγαπσι α κα describit, tum noVam CHRISTI, apparitum victoriosam ejusdem ad coelos ascensionem:secunda minus principaliter pertinet ad genus Debborativum, proiperium facti, nempe τῆς disci Nos prima hac dispositione consueta usi textu partes dispescimus, quarumi. Stagularem Christi apparationem: a. Solemnem disiipulorum ablegationem; ἀs. GAMosam Christi in caelos Ufensionem continebis..
IN primae partis λιξ - quinq; circumstantiae in consideveniunt: I. Temporis notatio, quando contigerit haec manifesinitum ἴς ρξιν. Interpretes in diversas, quoad tempus apphujus, abeunt sententias. Nonnulli n. contendunt, fu
442쪽
sionis die. Hanc sententiam sequuntur, Augustinus, Georgius, Beda, Baronius, D. Winckel mannuS,commenton Marc.pag.366.dcalii. Quidam dicunt, verba Marci potius referenda esse ad. primam Cn RasTI manifestationem, discipulis una congregatis, in i pso resurrectionis die circa vesperam factam. Utraq; sententia , mis nititur rationibus,quas vide apud D. Win chelm .d.l. dc apud D. Certia . in harm.resurr.dc ascens. cap. 8. qui posteriorem sententia am, ut probabiliorem, amplectitur. Nihil moramur Maldonatum Jesuvvitam, qui utramq; rejicit, veritatem n.coelestem ab iis accipere se nolle palm testatur, qui non habent signum Anti Christi in fronte,quos ille haereticos cum Papa suo declarat, licet tales non sint. Verba ejus sit c habent: Qui- Maldou. bus, quia haeretici sunt quis unquam haereseos, nos convicit ire Comm. ia' iam si mult6 probabilio U NH. dicerent, minime crederem. NI E ang l. M Ergo siquis falso nominatus haereticus diceret,DEubi esse inca φ P Iis;DguM esse unum in essentia, trinum in Personis &c. Maldona- 'tus non crederet, Maldonati vero opinionem, qua verba Marci ad eam refert apparitionem. quae octavo post resurrectionem Dominicam die Thoma praesente contigit, refellit D. Gerh.d. l. pag. 2 i.
ubi vide. Ego illud tantum adjicio,vocabulum Gis ν, quo prioris sententiae patroni nituntur) rectius reddi per postea, quam n vissime, postremo:non enim dicit Marcus οἱαζον, sed υpeον, cui alterum illud, respondet. a. Objecti designatio: Facta enim, est haec apparitio τοις ενδεκα& quidem άναι μενοια αὐτοις. Scrupulum, que nonnulli hoc loco
inovent,quod Marcus scribat, undecim discipulis ; in ea vero,quam Lucas c.2g. 36. dc IOh.2O,ly. describunt, apparitione, tantummodo decem diicipulis CHRisTu M apparuisse docetur; Thomas n. non erat cum eis, quando venit IEs is) eximit D. Gerhardus d .l. pag.2 r.
P suspendism, i ii qu i e n f, Τυδε hoc fuisse generale Apostolorum nomen,
in vocarentur uniscim,quia ex usu seraptura maxInga pars retinet no
men totim. Sic Luca, , 3y. eadem phrasi dicit, duos illos, quibusCMRinus in Ernaus appariterat,Hierosolymam reversos, invenisse
congrctosJλ ενδεκα,undecim discipulos,a quibus tamen Thomam abfuisse ex Iohanne constat. Graecum ανακ αἰνοις vulgo vertitur discumbentibus; sedalii rect: us vertunt accumbentibus; alii sedentibus. Demonstratum n. est ait D. Gerhard.p.rJ7. apparitionem
443쪽
Custis Tus discipulis si ais σκληροκα μίαν, cum non situmre cuivis Spiritui crcdendum, . oh. . 37 Resp. Merito Christum suos reprehendere: testes n. illi resurrcetionis. i. a Deo missi e-αnt ια& verbis Christi consentanea nunc sabant.Marc. 8,Si.
Porismata & Theoremata Theologica
I Habemus iterum testimonium resurrectionis Chrissi, quae multis φανεροmm ita est comprobata, ut de cjusdem Veritate , nemo pilarum amplius. dubiter . . II, Monemur de connata cordis hymani duritie,Sap. 9, Io. Iob I, . h. i7.&θ.8.Tit. 3,I.Iaim.6,s2 Gm.3,2.2. Cor. 317,Ι. r. MAE. Infirmi to. III. De infirmis non abiiciendis,sed tolerandis. Rom. I .hς η coldaa. Ael. 2O,3S.I.Cora, 17. & y,ar. Rom. is, a. I. Thes.s, I J.2. Cor. 'IV. Infirmitates autem fratrum ita toleremus, ut easdem saeui corrigere studeamus Psalm. 1 6 s.Prov.27, οἰδc 22, t. I. Cor. si
V. De infirmitate tantaen fidei nobis blandiri non debemus sed eandem candide agnoscere,&calidE deplorare. Psalm. res, a.
VI. ratet ex hoc textu,etiam όλιγοmnαν esse peccatum, si ibi te j udicetur Luc. 2.3.2S. VII. . Cavenda ital est modis omnibus Oimmoe &σμυ' καρι α Mattias,s8.Joh.3 ιδ Τ.ιῖ & 8,24. Rom. I , 2ο.2- Thessal, ι, a. 1 Inef.dulia Petr. , T. Apoc. 21, 8 .HLor.3,I8.& IO, 38.3'. tas taxat IIX. . Exemplo Christi ministri Evangelii similiterαmoαι da. ejusq; fruct in severe reprehendant: fruetus autem incredulitatis uia sunt omnis generis peccata.Iohan.r6,8. Ese,38. I, EZech.3,1 . 1 Tim. ' Ars.&hi 6.Tiz.2WJ.EZech,sse a san ..ia, st. IX. In ministerio praedicatio legis & Evangelii conjungen-Lex x Erida; ideoq; Christus non solum paccm discipulis precatur,4ed &in angestum eredulitatem eorum redarguit Matth. i3, a. Zach. i,' ςomun X. Increpatio incredulitatis uno ictu totam Pontificiorum g 04RΠ
444쪽
po .ii sio is doctrinam perpetua hominis dubitatione prosternit..,hri '' χο Iob. I, l . Id. & 6, . Rom. Io,H.I. Ich. I, 9, Io. ιI. Ephlat. 1, 6. Rom. ,2Ο.& 3, t,io. Conei l. XI. Male. ictus itaq; est ea non concilii Tridentit Trid. dς e. ry. si quis dixerit, omni homini ad remissionem pecdub V adseque ndam necessarium esse, ut credat cerib absq; ulla hης ' ne propriae infirmitatis&in dispositionis peccata sibi essyEho , io an thema sit. Vid. Exam. Concit. Trid. D.Chemnit. parr.a. imperfecta. XII. Renovatio in hae vita est imperfecta. a. Co cor.',z7.Gal. r. II. Plii l. s. n. resesa de XIII. Ecclesia ejusq; antistites possunt errare; nare eius anti- sta i saepe multumque erraru ut. Matth. I 6, 1a. Gal. a. ἰε.Jae. qm 3, . Esa. 36 ito. ς PQRψR XIV. Neutiquam igitur Ecesesiae Doctoribus crest simpliciter, absq; ullo adscripturam examine de proh Thess. ,rst .l JOh, 41 t.
EXprobrationem CAgileti excipit se eundo lotb disel in Evangelii praedicationem ablegatio. Marcus qtrumq; immediate conjungit, ac si in una eademq; mani utrumq; contigerit: Sed sciendum, Marco propositu nseriem τῶν φανεIώστων exponere, sed brevem eorum sum retCHRisTus in variis aedisti rictis apparitionibus eum discutus erat, επιτ recensete. Mandatum itaq; de praEvangelii referendum est ad eam manifestationem,qua seipulis in monte quodam Galilaeae facta, dca Matth. c. 2Iy. ao.descripta est. Confer D. Geth. d. l. pag. qi' & i3dae vero hujus partis textu alem speliat; r. Manctiάimpulis Grapromulgatio. Mandatum est quodammodo geminum; i. Deeu do: Ite inquit Chi Ris rus discipulis, in murversem, h. e. ως λην ιικουρι ην, in totum orbem habitabile rergo illos exire, in perpetua quadam peregrinatione ipse
nuit. Iubens vero exire in mudum univellum, docere un
445쪽
Iudaeos saltem, sed gentes etiam attinentia: parietem interterimum, judaeos a gentibus dividentem passione ac morte Christi esse subtrium Eph. 2, I ;- 3. Regnum Dei propter contemtum a Iudaeis iri ablatum, Matth.
2I, 63- ω4. Apostolos totius terrarum Doctores esse constitutos. 2. Depradicando. Praedicare n. jubet eos Evangelium omni ere turae. Quibus verbis continetur,
r. O ium Apostolorum, quod non in imperando,non in missi-ogElas scando, sed in praedicando consistit κηρ- , est publice aliquid λν,stolisis
promulgare & praedicare, quemadmodum κηρυκες, praecones face- praedicar resistent unde verbi ministri etiam praecones nominantur. I. Tim. ND2, 7.1. Tim. I, II. . Evangeli 2. Materia praedicationis. Ea dicitur Evangelium. Ovia verCiuiplieitis
nomen Evangelii dupliciter accipitur; I.n etriari, γενικως, ολικῶς pitvi Peneraliter oc quodammodo abusive, pro toto ministerio, seu tota doctrina a Christo dc Apostolis propolita,quo respectu non solum doctrina gratiae,sed etia legis coplectitur: χ. ωλκως specialiter, quatenus An ημά,ως lagi opponitur pro doctrina gratia & laeto illon sicio de misericordi aDei Patris dc gratuita remissione peccatorum propter Christium fide apprehensum; sciendum, quod quidem in latiori etiam significatu hoc loco possit accipi; quia vero legis d inina Iudaeis ante erat nota; gentes etiam, quae legem non habent, naturali ter, quae legis, faciunt, Rom. 2, 1 . Is: Christus insuper non novus erat legis lator, ideoq; concinnius videtur nomen Evangelii in propria dc genuina sua significatione accipere;pro nuncio laeti se smo,de exhibito Messia, opera Redemtionis per ipsum praestito; nec non de remissione peccatorum,gratia Dei dc vita aeterna omnibus in Christum credentibus oblata. Loqui tur n.Christus de primario scopo dc praecipua parte muneris Apostolici quod est praedicare paeaei pii, Evangelium de Christo; ut sit synecdoche, facta denominationeta pareotaeia totius ministeri i Christi dc Apostolorum a parte nobiliori ac potio- Apostoliciari. Haec dum dicimus, non excludimus praedicationem legis, ea enim ad poenitentiam vel maXime est necessaria. y Obsectum: vult n. praedicari Evangelium omni creaturae, si rationali;generali vocabulo usus neminem hominum excipi haud
obscure indicat. Maldonatus inquit pag. 3oώ. Arrisiis creaturam
446쪽
poni pro gente vel generatione. Quod n. Marcus dieit,praediea.
te omni creaturae, id Matth. a 8,Iy. dicit; docete omnes gentes. ν ponit ergo Omnem ereaturam, h. e. omnes gentes, uni Iudaeorum
genti, xlludens ad id,quod dixerat, Matth. to, . in viam genti uin ῆ A n. abieritis, quasi edictum illud rescindat. D. Ger hardus censet, este in phrasti φαηκην. ad omnes Evangelii praeeonium per tinere sigmneans, aleo ut si bestiae quoq; & saxa audire posseor Pnon excluderetitur. Q 'aetatur hoc loco. cuncteaturae nomine Mino designetur Rei 3. Iseteres hanc ad untrationem; quod Eomo μαυ-σμω .'boisi omnem quodammiadoc ea toram in se conti neat. alii di-ρ ' ' ct uitia uiuit, alit, propter excellentiam hominis super omni t 'tura .. . ., statuunt Synecdochen esse scripturis usitatam, qui nomen generis uni tantum speciei attribuatur.. Alii deniq; ad νε rios hominum ordines verba CHRisi i te ferti debere putant, ut sit sensus;praedicat ei Evangelium . omni creaturae, h e. omnibus homi
nibus, cujuscunq; illi sint sexus,conditionis aetatis, satis, sapienti'bus Rinsipientibus, magnis&parvis, dominis A servis, locuple tibus de pauperibus, senibus ac luvenibus, viris ae mulieribus. Iu daeis 4e rentibnsi D. osiander vocabulum ereaturae sie explicat Israedicandum esse Evangelium omnibus hominibus, quantumvis celeratis,etiamsi hominum appellatione indigni videantur. Hoc
' ' tapromi or qui erediderit & baptizatus fuerit, salvus erit. Q. N.ai, A. Verba continent finem ministerii Apostolici, si est hominum siniatii. lus' Media ad finem istum ordinarie hie. ex institutione dc orιi natione divina ducentia strat; T. Fides: loquitur autem roen de fide hypoetitiea, non denud
professione dc jacitantia, quae cu vita impia aesteterata sit eoujod et assed de veraeae viva fide, uuae eli α πηι Gal. ,6.Fbdes ista semper respicit suu eorrelatum, promission em Evangelicar D, Abnin verbo nobis oblatam,q o Le nus pro object I habet Christum, e uda, nuti. oc significat non solum notitiam & assensu in , sed& siduciam eor-tti . . dis aequiescentis in Christo ejusque merito. a. Baptismus, qui fit aqua & bpiritu, atq; ministratur innum'
447쪽
Mustis. qui post fidei demum professionem sunt baptirandi: alia veto est ratio infantum in Ecelesia genitorum; his enim Baptismus est Sacramentum initiationis,fideiq;in ipsorum cordibus per hoc
a. Cur Christin tantum Mytisimi mentionem fecerit, omis Sacramento Confirmationis, Caenώ Dominita 8 Rel p. Non quod saptismus ris ianua. dignitate & essica ela antecedat Coenam Domini eam; sed quia Baptiletus est prima saluti ianua,vet,uti B. Lutherus loquitur, puerpera regni coelorum. 3. Cur fides re Baptismin conjungantur Resp.Vt eonstet. i. et .dia salutis non esse divellenda. Quemadmodum enim ex parte .eἱlenda.'Dat offerentis media saluti hominum destinata sunt vel bum &Sacramenta: ita ex parte hominis recipientis medium salutis est fides, qui uni desola oblatam DEI gratiam,de christum cum universo suo merito apprehendimus, nobisq; speciatim applicamus. . Promissionem Evangelii, quam tanquam correlatum Rum fides respicit, non in verbo solum Propon0 sed etiam sigillis sacra
mentorum aeo firmati. Maldonatus leommittit 6φισμα - α . . nec nou
tilis opposisonis. quando ex fidei Baptismiq; ad eundem salutis
finem producendum eonjunctione concludit, solam fidem ad sa. iurem non suffeere. Reperisse quidem Iesu ita se putat, non quod pueri in faba; sed Sophistam agit,apposita constitue m. quae subalis ternatim sunt posita. Nos enim quando soli fidei omnem justi-fieationis de salutis vim tribuimus. illam n oquaquam opponimus sacramentis eorundentiq; virtuti S eificaciae: cum particula Sola nee gratiam Dei in ordine causae officientis, nec meritum Christi in ordine causae meritoriae, nee virtutem Verbi de Sacramentorum Particula in ordine causae instrumentalis sed nostrorum latirni operum me. οἰ- , drita ex omiaium istarum Caularum ordine excludat. D. Gethara. - -
erediderit, condemnabitur. Quemadmodum enim in solo Christo, fide apprehenso, consequimur remissionem peccatorum , tuis stitiam de vitam aeternam : ita qui non credit in Christum, non consequi ur remissionem peceatorum, nec justitiam, nec vgam aeterrnam, sed propter incredulitatem isthanc suam damnabitur. Quaeritur ι Culchristus in hac antithesi se eundum de Bapti. -o membrum non repetiverit e Nonnulli ideo factam putant,
448쪽
quod etsi utrumq; , & fides & Baptismus ad salutem nece Isarius, migis tamen necessaria sit fides . Hebr. H, 6. Alii ajunt, quia fides quasi genus, Baptismus sit quasi species , dc sublato genere tolli speciem. Maldonatus: licet, inquit, verbis expressum non sit, sensu tamen est; quia cum paulo ante Bapti sinus una cum fide conjunctus suetii& cum negatione fidei negatio Baptismi ἰκοινῶ est intelligenda. Nos vero Iimpliciter dicimus , ictius in antithesi incredulitatis
mentionem fieri, ut ostendatur, gratiam Dei ac salutem in casu necellitatis non ita esse alligatam sacramentis, quo minus Deus extraordinarie agere & in cordibus hominum ad salutem effcax essquear. Hoc alterum, restat tertium. Signa III. Doctrinae per signa confirmatio, ubi notetur, missi et Terminorum simplicium enu inatio. Per signa enim intelliguntur miracula, quibus verbum a Deo prolatum, dc fides ejus vetibi confirmanda erat. Ita vero illa sunt comparata, ut omnia sint salutaria, nullum terribile: aderat enim tempus salutis & statiae, non terroris&judicii. Et signa illa erant literae, quos vocaRt,fert isti, si redenhbriefe.Per credentes intelliguntur,non omnes creden με' te, adfinem usq; mundi, ut Ioh. I7,ro: sed credentes in Eccleluia primitiva Apostolica; nec illi tamen omnes, sed aliqu eorum quos inter principatum habuerunt Apostoli. Cum enim domi Donum λυιιατ-ια commune totius Ecclesiae bonum esset, valde verit edς': -mile ea non singulis Christianis fuisse datum, sed his tantum qui omis; Sur' bus ad propagandam & stabiliendam fidem Christianam miraculaei.dentibν fieri conveniebat. Quae Vero ab uno edebantur, valebant ad O. λι-. mnium confirmatio m. Secutura dicuntur signa, quIa praemittenda erat Verbi praedicatio, iraculio tanquam sigillis, literis adpensis,confirma. da.
non quod plura Apostoli nec secerint . nec facere potuerint; sta locutio est synecdochica; species enim enumeratae reliquas indi,
a. Linguarum vorarum communicatio Aet. 2, . sc Io, 6. 3. Venenatarum 4e arum ML noxa tractatio: Act. 4. Pora lorum Penenatorum sine ulla laesione bibitior
449쪽
omnia operaturos per nomen ipsus, ostendens propria illos virtute tam stupenda miracula edere non potuisse, Λαkal. &y, sq.
Porismata & Theoremata Theologica
seeundae partis. r. christus jubens Apostolos exire, in perpetua eos fore per grinatione docet, Psal.39, I . I. Par. so, I, Jer. 33, 5. Heb. Π,
II. Patet inde, quo loco habendum sit figmentum Papisti-mis num eum, quod J etrus et . annis Romae in cathedra papali sederit: non sederit is. enim adquietcm, sed adeundi continuitatem vocabantur& initae nos. bantur Apostoli, i sal. I9, 4 . III. De ministerio Ecclesiastico ab ipso Christo, atq; ita , divinitus instituto. Vide Domin. Quasi m. dc Domin . . post. Trin. s. Divina Christi majestas elucet ex hac Apostolorum legatione , quae mirabili successu non caruit. Col. I, 23. ROm. Io; I'. I. Tim. 3, X6. V. Drus vult omnes homines salvari, ideoq; Apostolos tr. Deus o univeri. m mundum emittit. L Tim. 1, a. Mart. 28, I9. Luc. a . y6. mnς vias Act. 17,lio. Ioh. ,ris. Matth. 23, 37. rit. μιi. EZech. 18, 33.&ii. r. ' δpers, 9. Luc. 7,ῖο. Act. 13, 46. VI. Meritum ac beneficia mortis & passionis Christi sunt ΜεrItum universalia, ideoq; omnibus offerri jubet gentibus, Luc. 2, Io. Esa. Christi 3, 6. Rom. ,18. a. cor. S,IS, 1. a . lol, .r, a. universite VII. Apostoli Doctores universi mundi Constituuntur, sitistolad. ut instituant ac doceant omnes gentes: hoc ipso igitur manua tu π seribendo acceperunt, non viva salto voce docendi , sed scripturis etiam pro manda- pagandi Evangelium. I. IOh. I,3. 4. IOh. 2I δ . Apoc. I, 3.2.4 1m.tvm
IIX. Regnum Christi non circumscribitur angustis Iudaeae κεμά limitibus, sed in totum terrarum orbem extenditurόμεα 369 n. chesiui:&interstitium inter gentes & ludatos morte Christi dirutum est, ad Sciato h. et , ΙΑ. Act. 13, 7. Esa. 2, 3. M 49.6. Psal. 86, 9. Hagg. 1, 8. I sal. με, a, 8.&a2,2'. 3Ο.& ν1, II. Esa. 6o,ῖ: Matth. 8, II. &υ, M. &28,,y. Luc. 2, 3I. I . Oh. IO, ε. Act. Io, 3 . IX Evatigeli um est salutare medium salutis ac regenerationis
450쪽
salus adscribitur. sal Wamue fida Chri ia
X. Evangelii praedicatio unive tialis est ; nullum itaq; fili. gendum est decretum D Ei absolutnm, quo maxima hominum pars gratia D Ei , a merito Christi,& benesciis Evangelii odio quod a m simplici & absoluto sit exsusa. Matth. gr. 19. Act. ιI, Io, Job.
XI. De Apostolorum sue eessione frustra gloriantur, quilo eo Evangelii traditiones & dominas hominum docent. Mart. ι , 9. Ole. F, tr. Col. a, ao. 22. Tit. Ia IAE. Esa. 8, ΑΟ. EZech. a , ly. Matth. 28,ao. XII. . Ossi eiu in ministroetum Evangelii confistit in prae A. eando: honorificum itaq, non contumeliosum te sucida ruto opianione est praedicantium. Joh.et, al. . Peti. a D L Trin. , a. 1. Tὲ m. 6, 2, Luc. a . 67. R m. ι Ool .XIlI. Evangelium itaq; solum, non fabesae aniles aut mo anast eae, praedicari debet, Gal. t. n. t. Cor.I, 3. Matth. a 3, a l.Timr, ῖ. & . 7 ι. Tim. 614. Tir. y, Iq. a. Per. . I 6. XIV. Monemur de unica salutis via, quae est in Christum credere: vera autem . fides non negligit sacramentorum usum, Rom. y. a. Eph δ, 8. . Joh. , a3. Acuas I i. Jer. 1, 3. Sir. ιγ 34 Job, i, M. Gal. 3, 26. ROM.', a F. XV. Fid i autem salutem tribuentes, non loquimur donuda fidei professione de gloriatione . quae cum impietate ac vita seelerata est conjuncta , sed de .fide N .ανα me πιο η Gal. I, 6. XVI. Patet ex hoc Christi aphori imo, soli fidei, non operum meritis salutem esse adscribendam, Rom. 3, ao. & seqq4. s. & seqq. dc ι , 6 Lue. l, 6 . soli. 3. ις. 14. Rom. ιο,6. Eph. 2, I. XVII. .Qui ergo non credit in Christum , non consequitur remissionem peccatorum, lustri iam di vitam aeternam: fides sola est medium illud, quo ab ara DEi & aeterna damnatione libe. ramur. r. I .F. I l. 12. Joh. I. IS. 36. AcLus,set. XIIX. Calumnia est Iesumitatum, eonten/entium, nos fidei soli salutem hominis adscribendo, omnim Sac tamen messi caciam adimere. Scimus n. in verbo & Sacramentis nobis offerri beneficia Christi, ex no lira autem palle fides requiri tur, per te iii monta paulo ante producta.
XIX. Nulla est neq; ἀλλογέα, neq; absurditas. quando statutinus, nos salvari fide sola, merito Christi, lavacro rege ne