장음표시 사용
101쪽
et o HIs T οὐ ΛFlumina, licet rapida, nec Currentes in mari, licet robusti, undulant niti accedente flatu ventorum; neque ipsa illa un-dulatio ventorum aliquid aequalitatis habet in se; Nam instar pulsus manus, aliquando intercurrit, aliquando intermittit. I 8. Vndulatio Aeris, eo differt ab un-dulatione Aquarum quod in Aquis, post- qua in fluctus sublati suerint in altum, sponte rursus decidant ad planum : ex quo sit, ut quicquid dicant Poeta exaggerando tempestates , quod unda atollantur in Coelum, descendant in Tartarum tamen descensus undarum , non multum praecipitetur, ultra planum, &superficiem Aquarum. At in undulatione Aeris, ubi deest motus gravitatis, deprimitur , & attollitur Aer, fere ex aequo. De undulatione hactenus: jam de Motu Confictus inquirendum est. Isi. De Confictu ventorum, & compositis Currentibus, jam partim inquisitum est. Plane constat, Vbiquetarios esse ventos, praesertim leniores: id quod mani&- stum etiam ex hoc , quod pauci sunt dies, aut horae, in quibus non spirent Aurae aliquae lenes, in locis liberis, idque satis inconstanter, & varie. Nam venti, qui non proveniunt ex Fomitibus majoribus, va
102쪽
VENTORUM. FIgabundi sunt, & volubiles, altero eum altero quasi ludente, modo impellente, modo fugiente.
advenisse duos ventos simul ex contrariis partibus, id quod ex perturbatione superrficiei Aquar ab utraque parte, atque tranquillitate Aquae in medio inter eos, facile erat conspicere: postquam autem concurrissent illi venti contrarii, alias secutam esse tranquillitatem , in Aqua undique , cum scilicet venti se ex aequo fregissent, alias continuatam esse perturbationem Aquae, cum se ilicet fortior ventus praevaluisset.
nis, saepe accidere, ut venti, eodem tem pore , super Montes ex una parte spirent, in vallibus in contrarium. Q. Itidem certum apud nos, Nubes in unam partem serri, cum ventus a contraria parte flet, hic in proximo. 23. Quin & illud certum, aliquando cerni Nubes altiores, supervolare Nubes humiliores; atque ita ut, in diversas, aut
etiam in contrarias partes abeant, tauquam Currentibus adversis.
26. Itidem certum , quandoque in superiore Aere, ventos nec distrahi, nec pro- Moveri;
103쪽
x HIs TORI Amoveri; cum hic insta ad Semimilliare,
insano serantur impetu. 2 . Certum etiam e contra, esse aliquando tranquillitatem infra, cum super ne nubes serantur satis alacriter , sed id rarius est.
Etiam in fluctibus, quandoque superna-rans Aqua, quandoque demersa, incitatior erit; quinetiam ni sed raro) varii Currentes Aqua , qua volvitur supra, s qua labitur in imo. 26. Neque prorsus contemnenda illa testimonia Virgilii, cum Naturalis Philosophiae non fuerit ipse omnino imperitus ex Vna Eurus Notusque ruunt, creberque procellu . - Asric s. ---Et i ursius: Omnia ventorum concurrere proelia vidi. De Motibus Ventorum , in Natura rerum,
inquisitum est: Videndum de Motibus eorum in Machinis humanis ; ante. Omnia in velis Navium. Motus
104쪽
navium. I. TN Navibus maioribus BriIannicis eas I enim ad exemplum delegimus, quatuor sunt Mali, aliquando quinque; Omnes in linea recta per medium Navis ducta, alteri post alteros, erecti. Eos sic nominabimus. 2. Malum principem, qui in Medio Navis est: Malum Prora: Malum Puppis qui aliquando est geminus : & Malum Rostri. 3. Habent singuli Mali plures portiones ; quae susto ii, & per certos Nodos, aut articulos figi , & similiter auferri possunt;
. q. Malus Rostri stat ab inferiori Nodo,
inclinariis versus mare, a superiori, zz-ctus, reliqui omnes Masi stant recti. s. His Massi superimpendent Vela decem, & quando Malus Puppis geminatur, duodecim. Malus Princeps, & Malus Prora tres sebent ordines velorum. Eos sic nominabimus : Velum ab inspa, velum a supra, & velum a pummo. Reliqui habent duos tantum, carentes volo a summo. 6. Vela extenduntur, intransversum,
105쪽
HISTORIA juxta verticem cujusque Nodi Mali, per ligna Antennas, vel virgas dicimus,
quibus suprema velorum assuuntur , ima ligantur funibus ad angulos tantum; vela scilicet ab insta. ad latera Navis , vela re
supra , aut a 'mmo , ad antennas contiguas. Trahuntur etiam aut vertuntur iiDdem funibus, in alterutrum latus, ad placitum.
7. Antenna sive virga eujusque Mali in transversum porrigitur. Sed in Malis puppis, ex obliquo, altero fine ejus elevato , altero depresso; in caeteris in recto, ad similitudinem literae Tau. 8. Vela ab insta, quatenus ad vela Principis Prora, & Rostri, sunt figurae Quadrangularis , Parallelogrammae: vela re supra, cta summo , nonnihil acuminata, sive surgentia in arctum; at ex velis puppis , quod a supra, acuminatum, quod ab insta, triangulare.
s. In Navi, quae erat mille centum
amphorarum, atque habebat in longitudine , in carina, pedes m. in latitudine, in alveo, o. velum ab insta. Mali Princi- .pis, continebat in altitudine, pedes 42. in latitudine, pedes 87.
Io. Velum a supra ejusdem Mali, habebat in altitudine pedes s o. in latitudine
106쪽
VENTORUM. pypedes 84. ad basim; pedes 42. ad fasti
II. Velum a summo, in altitudine pedes 27. in latitudine, pedes 42. ad basim; Σi. ad fastigium. I 2. In Malo Prora, velum ab insta, habebat in altitudine, pedes Ao. cum dimidio ; in latitudine pedes 72. I 3. Velum a supra in altitudine pedes 6. cum dimidio; in latitudine pedes εν. ad basim ; 3 6. ad fastigium. I 4. Velum a summo, in altitudine pedes L . in latitudine, pedes 3 6. ad basim; 18. ad fastigium. II. In Malo Puppis , velum ab infra. habebat in altitudine, a parte antenna elevata, pedes si in latitudine, qua jungitur antenna , pedes 72. reliquo desinente in
I S. Velum a supra, in altitudine pedes 3 o. in latitudine, pedes s7. ad basim; 3 o. ad cacumen. r7. Si geminetur Maim puppis, in posteriore, vela minuuntur ab anteriore, ad partem circiter quintam. I 8. In Mali Rostri, velum ab infra, habebat in altitudine , pedes 28. cum dimidio ; in latitudine, pedeS 6O. IVelum a supra, in. altitudine, pe- . . D 2 des
107쪽
τε Ηrs T O R I Ades et s. cum dimidio ; in latitudine, pedes fio. ad basim; 3 o. ad fastigium.
2 o. Variant proportiones Malorum &velorum, non tantum , pro magnitudine Navium, verum etiam pro variis earum
usibus', ad quos aedificantur ; ad pugnam,
ad mercaturam, ad velocitatem , & caetera. Verum nullo modo convenit proportio dimensionis velorum ad numerum amphorarum , cum Navis quingentarum Amphorarum, aut circiter, portet
metum ab infra principis Mais, paucos pedes minus undique, quam illa altera, quae erat duplicis magnitudinis. Vnde fit, ut minores Naves longe praestent celeritate majoribus, non tantum propter levitatem, sed etiam propter amplitudinem v . Drum, habito respectu ad corpus Navis r nam proportionem illam continuare in Navibus majoribus, nimis vasta res esset,
EI. Cum singula vela per summa extendantur, per ima ligentur tantum ad angulos ; ventus necessario facit vela intumescere, praesertim versus ima, ubi sunt laxiora. 22. Longe autem major est tumor veli, in velis ab infra, quam in caeteris; quia non solum parallelogramma sunt, caetera acumi-
108쪽
VENTORUM. γγ acuminata; verum etiam, quia latitudo antenna tanto excedit latitudinem laterum navis , ad quae alligantur:.unde necesse est, propter laxitatem, magnum dari receptum ventis: adeo ut, in illa magna, quam exempli loco sumpsimus, navi, tumor in Vento recto possit esse ad s. aut IO. pedes introrsum. 23. Fit etiam, ob eandem causam , quod vela omnia a vento tumefacta , ad imum colligant se in arcus, adeo ut mul tum Venti praeterlabi, necesse sit: in tantum , ut in illa, quam diximus, navi, arcus ille ad staturam hominis accedat.14. At in Vela puppis illo triangulari, 'necesse est ut minor sit tumor, quam in - quadrangulari; tum propter figuram minus capacem , tum quia in quadrangulari tria latera laxa sunt, in triangulari duo tantum : unde sequitur quod Ventus excipiatur magis rigide.
2s. Motus Ventorum in velis, quo magis accedat ad Rostrum Navis, est sortior, di promovet magis, tum quia sit in loco,
ubi undae, propter acumen prora, facillime secantur ; tum maxime, quia Motus a prora, trahit navem ; Motus a puppi, trudit. 26. Motus Ventorum in velis superia- D 3 rum '
109쪽
rum ordinum, promovet magis, quam in velis ordinis infinioris, quia Motus violen ius maxime efficax est, ubi plurimum removetur a resistentia , ut in vectibus M velis molendinorum. Sed periculum est demersionis, aut eversionis navis itaque Macuminata sunt illa, ne Ventos nimios excipiant , & in usu praecipue , cum spirant Venti leniores. 2γ- Cum vela collocentur in recta linea, altera post altera, necesse est, ut quae posterius constituantur, sussurentur Ven-rum a prioribus, cum Ventus flet recta et itaque si omnia simul fuerint erecta , tamen vis Venti sere tantum locum habet in
melis Mali principis, cum parvo auxilio, meli ab insta. in Malo Rostri. 18. Foelicissima & commodissima dis.
postio velorum . in Vento recto, ea est, ut
vela duo inseriora mali prora erigantur; ibi enim, ut dictum est Motus est maxime efficax : erigatur etiam velum asupra Mati principis: relinquitur enim spatium ' Itantum subter, ut Ventus sufficere possit velu praedictis Prora, absque suffuratione
29. Propter illam, quam diximus, sun ροsurationem Ventorum , celerior est navigatio , cum Vento laterati. quam cum recto. l
110쪽
VENTORUM. 7s recZo. Laterati enim fiante, omnia vela in opere poni possunt; quia latera sibi invicem obvertunt, nec altera altera impediunt, neque fit furtum. 3o. Etiam flante vento laterali, vela rigidius in adversum Venti extenduntur, quod Ventum comprimit nonnihil, & immittit in eam partem, ubi flare debet: unde nonnihil fortitudinis acquirit. Ventus autem maxime propitius est, qui fiat in quadra, inter rectum & lateralem. 3 i. Velum ab insta, Mali Rostri vix unquam posset esse inutile, neque enim patitur surtum, quando colligat ventum qui flat unde quaque, circa latera navis, & sub
32. Spectatur in Motu Ventorum in na-mibus tum Impulsio, tum Di rectio. AtDirectio illa qua ' fit per clavum, non multum pertinet ad Inquisitionem praesentem , nisi quatenus habeat connexionem cum Motu Ventorum in velis. CONNEXIo. Vt Molitis Impulsionis in vigore ea in Prora , ita motu3 Uirectionis in puppi , itaque ad eum , velum ab infra
Mali pupis, est maximi momenti;'quasi
copiam praebet auxitrarem clavo.
33. Cum Pyxis nautica in plagas 32. distribuatur, adeo ut semicirculi ejus sint