Fr. Baconi De verulamio historia naturalis & experimentalis de ventis &c

121쪽

so I Is TORIA absint, significat Imbres, potius quam

Ventos. . .

6. Si ante ortum Solis ostendent se Radii praecursores, & Ventum denotat, &Imbres.

. Si in Exortu Solis, porrigat Sol Radios e nubibus, medio Solis manente cooperto nubibus, significabit pluviam; maxime si erumpant radii illi deorsum, ut Sol

cernatur tanquam barbatus. Quod s-adii erumpant e medio , aut sparsim , orbe exteriore cooperto nubibus, magnas dabit tempestates, & Ventorum & Imbrium. 8. Si Sol oriens cingitur circulo , a qua parte is circulus se aperuerit, expectetur Ventus: sin totus circulus aequaliter defluxerit, dabit Serenitatem. s. bi sub occasum Solis, appareat circa eum circulus candidus, levem denotat tempestatem, eadem nocte : si ater , aut subfuscus, ventum magnum in diem sequentem.

Io. Si Nubes rubescant exoriente Sole, praedicunt ventum: si occidente, Serenum in posterum. ar. Si sub Exortum Solis, globabunt se Nubes prope Solem denunciant eodem die tempesatam asperam ; quod si ab ortu repellantur , & ad occasum abibunt, sereni-

ratem. . I 2. Si

122쪽

ix. Si in Exortu Solis, dispergantur 'Nubes a lateribus Solis, aliae petentes Au-srum, aliae Septentrionem; licet sit coelum Serenum circa ipsum Solem , praemonstrat

ventos.

13. Si Sol sub Nube condatur oecidens, pluvitam denotat in posterum diem; quod si plane pluet occidente Sole , ventos potius. Sin Nubes videantur quasi trahi versus Solem, & ventos, & tempest tem. I . Si d ubes, exoriente Stile, videantur non ambire Solem , sed incumbere ei desuper, tanquam Eclipsim facturae, portendunt ventos, ex ea parte orituros, qua illae nubes inclinaverint. Quod si hoc faciant meridie, & venti fient, & imbres.ls. Si Nubes Solem circumcluserint, quanto minus luminis relinquetur, & magis pusillus apparebit Orbis Solis, tanto turbidior erit sempestas: Si vero duplex, aut triplex Orbis erit, ut appareant tanquam duo , aut tres Soles, tanto erit tempestas atrocior, per plures dies. I 6. Novilunia dispositionum Aeris significativa sunt; sed magis adhuc Ortus

quartus , tanquam Novilunium confirmatum. Plenilunia autem ipsa pnaesagiunt magis, quam dies aliqui ab ipsis.17. Diuturna observatione, εχ ην

Luna

123쪽

s 2 Hrs TORIA Luna suspecta est Nautis, ob tempesta

te So

I8. Si Luna a Novilunio, ante diem quartum non apparuerit, turbidum aerem per totum Mensem praedicit. Is . Si Luna nascens. aut intra primos dies, cornu habuerit in serius, magis obia curum , aut suscum, aut quovis modo non purum ; dies turbidos, & tempestates dabit, ante plenilunium: si circa medium suerit decolor, circa ipsum plenilunium sequentur tempestates: si cornu superius hoc patiatur , circa Lunam decrese

centem.

1 o. Si ortu in quarto, pura ibit Luno per coelum, nec cornibus obtusis, ne que prorsus jacens , neque prorsus recta, sed mediocris; Serenitatem promittit majore ex parte, usque ad Novilunium. xi. Si in ortu illo rubicunda fuerit, ventos portendit; si rubiginosa, aut oba-tra, Pluvias; sed nil horum significat ultra plenilunium.11. Recta Luna semper sere minax est,& infesta, potissimum autem denunciat ventos; At si appareat cornibus obtusis, &curtatis, Imbres potius. 13. Si alterum Cornu Luna magis acuminatum suerit, & rigidum, altero magis

124쪽

obtuso, ventos potius significat; si utrunque, pluviam. 2 4. Si circulus, aut Halo circa Lunam appareat, pluviam potius significat, quam ventos; nisi stet recta Luna intra eum Circulum, tum vero utrumque.

Circuli circa Lunam, ventos semper denotant,ex parte qua ruperint; etiam1plendor. illustris circuli in aliqua parte, ventos ex ea parte, qua splendet. 26. Circuli circa Lunam, si fuerint duplices, aut triplices, praemonstrant horridas , & asperas tempestates; at multo magis, si illi Circuli non suerint integri, sed maculosi, & interstincti. 27. Plenilunia, quoad colores, & Halones, eadem sorte denotant, quae ortus quartus: sed magis praesentia, nec tam procrastinata. 18. Plenilunia solent esse magis serena, quam caeterae aetates Luna, sed eadem, byeme, quandoque intensiora dant fil-

29. Luna sub occasum solis ampliata,& tamen luminosa, nec subsusca, δε- a- rem portat in plures dies.' 3 o. Eclipses Luna, quasi semper comitantur venti, Solis, Serenitates ; pluvia raro alterutrum.

125쪽

tarum, praeter Solem , expectabis ventos;& ante, & post, a Conjunctionibus cum Sole, flerentιatem. 31. In exortu Pleiadum & adum, sequuntur Imbres, & Pluviae, sed tranquillae ; in exortu Orion , & Arcturi, TempestateS.. 33. Stesia sui loquimur discurrentes,& sagittantes, protinus ventos iudicant, ex ea parte , unde vibrantur. Quod si ex variis, aut etiam contrariis partibus volitent, magnaS tempestates, & Ventorum, &Imbrium. 34. Cum non conspiciantur Stella minusculae, quales sunt, quas vocant Asestos, idque fit ubique per totum coelum , magnas praemonstrat Tempestates, & Imbres

intra aliquot dies: quod si alicubi Stella

minutae obscurentur, alicubi sint clarae, ventos tantum, sed citius. 36. Coelum aequaliter splendens, ita Novi-luniis , aut Ortu quarto, Serenitatem dabit per plures dies: aequaliter obscurum , Imbres; inaequaliter, ventos, ab ea parte, qua cernitur Obscuratio. Quod si lubito fiat obscuratio, sine nube, aut

saligine, quae sulgorem Stellarum per-Mingat, graves & asperae instant Tempestates. . 36. Si

126쪽

3 6. Si Planetarum, aut Stellam naiorum aliquam , incluserit Circulus integer. imbres praedicit; si fractus, ventos ad eas partes, ubi circulus deficit. 37. Cum tonat vehementius , quam fulgurat, ventos dabit magnos; sin crebro inter tonandum fulserit , Imbres confertos, & grandibus guttis. 38. Tonitrua Matutina ventos significant; Meridiana Imbres. 3 9. Tonitrua mugientia, & veluti transeuntia, ventos significant; at quae inaequales habent stagores, & acutos, procellas, tam ventorum, quam Imbrium. Ao. Cum coelo sereno fulguraverit, non longe absunt venti, & Imbres ab ea

parte, qua sulgurat, quod si ex diversis partibus coeli fulguraverit, sequentur atroces, & horridae Tempestates. r. Si sulguraverit a plagis coeli gelidi oribus, Septentrione & Aquilone, sequentur grandines; si a tepidioribus, Austro de Zephstro, Imbres, cum coelo aestuoso. 62. Magni servores , post solstitium Asti vale , desinunt plerunque in tonitru,& sulgura ; quae si non sequantur, desinunt in ventos, & pluvias per plures dies. 43. Globus flammae, quem Castorem vocabant Antiqui, qui cernitur navigantibus

127쪽

ss Hrs TORIAlibui in mari, si fuerit unicus, atrocem Tempestatem praenunciat Castor scilicet

est Frater intermortuus; at multo magis: si non hiae serit Malo, sed volvatur, aut saltet; quod si fuerint Gemini, praesente scilicet Polluce Fratre vivo) idque tempestate adulta, salutare signum habetur: sinsuerint tres superveniente scilicet Helena, peste rerum magis dira incumbet Tempestati: videtur sane unicus K crudam significare materiam tempestatis; duplex, quasi coctam, & maturam ; triplex , vel multiplex, copiam aegre dissipabilem. 4. Si conspiciantur Nubes serri incitatius, ceso sereno , expectentur venti,

ab ea parte, a qua seruntur Nubes. Quod si globabuntur, & glomerabunt simul, cum Sol appropinquaverit ad eam partem , in qua globantur, incipient discuti; quod si discutientur magis versus

oream, significat ventum, si versus Austrum, pluυias. s. Si occidente Sole, Nubes orientur atrae, aut fiastae , Imbrem significant: Si adversus Solem, in Oriente scilicet, eadem nocte, si juxta Solem ab Occidente,

in posterum diem, cum ventis.

6. Liquidatio, sive disserenatio coeli nubili, incipiens in contrarium venti, qui

nata

128쪽

V I N T O R V M. frfiat, Serenitatem significat; sed a parte venti, nihil indicat, sed incerta res est. 47. Conspiciuntur quandoque plures, veluti Camerae, aut contignationes Nubium , alterae super alteras ut aliquando quinque simul se vidisse , & notasse asstriam et Gilbertus & semper atriores sunt in simae , .licet quandoque secus appareat, quia candidiores visum magis lacessunt .

Duplex contignatio, si sit spissior, pluviaς denotat instantes praesertim si nubes in ferior cernatur quasi gravida: plures

contignationes perendinant pluvi s. 48. Nubes, si ut vellera lanae spargentur, hinc inde, tempestates denotant; Quod si instar squam marum, aut testarum, altera alteri incumbat, stacitatem, & sereni

tatem.

69. Nubes plumatae, &similes ramis palmae, aut floribus Iridis, Imbres Protinus, non ita multo post, de nunciant. o. Cum Montes, & Colles conspiciuntur veluti pileati, incumbentibus in illis Nubibus, eosque circumplectentibue, Tempestates praemonstrat imminentes. II. Nubes electrinae, & aureae, ante Occasum Solis, & taoquam cum fimbriis deauratis, postquam Sol magis condi coeperit, serenitates praemonstrant. E 32. -

129쪽

s 8 HIs TORIA 2. Nubes lutear, & tanquam coenosae, significant imbrem cum vento instare. 3. Nubecula aliqua, non ante visa, subito se monstrans, coelo circum sereno, praesertim ab Occidente, aut circa Meridiem, Tempestatem indicat ingruentem. s . Nebula , & caligines ascendentes,& sursum se recipientes, pluvias, . & si subito hoc fiat, ut tanquam sorbeantur, ventos praedicunt; at cadentes, & in vallibus residentes, Serenitatem. s. Nube gravida candicante ; quam vocant Antiqui Tempestatem albam, sequitur aestate, Grando minutus, instar tonsiturae; hyeme, Nix.s 6. Autumnus serenus ventosam Hyemem praemonstrat: ventosus Hyems , Ver pluviosum: Ver pluviosum, Astatem serenam: serena Hstas, Autumnum ventosum. Ita ut Annus ut proverbio dicitur sibi debitor raro sit: neque eadem series tempestatum redeat, per duos Annos simul.s7. Ignes in socis, pallidiores solito,

atque intra se murmurantes , Tempestates nunciant. Quod si Flamma flexuose volitet, & sinuet, ventum praecipue : at

Fungi, sive Tuberes in lucernis, pluvias

potius. ω

130쪽

V E N T o R V M. 9968. Carbones clarius perlucentes, ventum significant; etiam cum favillas ex se citius discutiunt, & deponunt. 9. Mare cum conspicitur in portu tranquillum in superficie , & nihilominus

intra se murmuraverit, licet non intumuerit, ventum praedicit. 6o. Littora in tranquillo resonantia,

Marisque ipsius sonitus cum plangore, aut quadam echo, clarius , & longius solito

auditus, ventos praenunciant.

6 I. Si in tranquillo, & plana superficie

Maris, conspiciantur Spumae hinc inde, aut coronae albae, aut Aquarum bullae, ventos praedicunt: Et si haec signa fuerinxinsigniora, asperas tempestates. 6 2. In Mari fluctibus agitato, si appareant lpumae coruscantes, quas Pulmones Marinos vocant) praenunciat duraturam Tempestatem, in plures dies. 63. Si Mare talentio intumescat, &intra portum altius solito insurgat, aut Astus ad littora celerius solito accedat,

ventos praenunciat. 64. Sonitus a Montibus, nemorumque murmur increbrescens , atque fragor etiam nonnullus in campestribus , ventos

portendit. Coeli quoque murmur prodigiosum, absque tonitru , ad ventos maxime spectat. E 2 6 . E