Fr. Baconi De verulamio historia naturalis & experimentalis de ventis &c

141쪽

Charta humana, sive optati

va cum proximis circa ventoS.

I. r Ela Navium , ita componere'difiV ponere, ut minore flatu, majPrem eonficiant viam; Res insigniter utilis, ad compendia itinerum per Mare , s parcendum impensis.

P RoxIM. Proximum non occurrit adhuc inventum, pracse in practica . Sed consule de eo observationes Majores,super

2. OPTATIV. Molendina ad ventum Et vela ipsorum ita fabricari, ut minor: statu, plus molant; Res utilis' ad lucrum. PRox I M. Consule de hoc, Experimenta nostra, in Responso ad Artic. 17. ubi via detur res quasi peracta.

3. OPTATI v. Ventos orituros ,-oc

casuros, ct tempora ipsorum praenoscere. Res

utilis ad Navigationes ,ra Agriculturam ;maxime autem ad electiones temporum, ad pratia Navalia. P Roxi M. Huc multa pertinent eorum, qua in Inquisitione , prasertim in Responso ad Articulum 31. notata sunt. At ovem vatio

142쪽

vatio in posterum diligentior I quibus ea

cordi erit) patescente jam causa Ventorum, longe exactiora prognostica praestabit. q. OPTATIV. Iudicium , is Prognostica facere per ventos, de aliis rebus: veluti primo , si sint Continentes, aut Insularin Mari, in aliquo loco, vel potius mare liberum ' Res utilis ad Navigationes novas, is incognitas. P Roxi M. Proximum eni, Observatio circa Ventos statos: id quo usus videtur Columbus. s. OPTATIV. Bidem de ubertate, aut

Caritate stu tuum, is segetum, annis singulis, Res utilis ad lucrum, s venditiones anticipantees, is coemptiones, ut proditumen de Thalete, circa Monopolium Oliv

ruma

P Rox IM. Huc pertinenst nonnulla, in Inquisitione posita, de Ventis, aut malig- nis, aut decus'is, s temporibuι , quando

nocent, ad Artic. 29. ψ .

6. OPTATI v. Didem, de Morbis es Pestilentiis , annis singulis: Res utilis ad existimationem Medicorum, si ista pradicere possint; etiam ad Causas, Curas morborum, is nonnulla alia civilia.

P Rox IM. Huc pertinent etiam nonnuu

143쪽

ris His ToRIA MONITu M. De Praedictionibus ex Ventis, circa segetes, stuctus, is morbos, eonsule Historias Agriculturae, U' Medicinae. T. OPTATI v. Ventos excitare, isse

dareta.

P Roxr M. De his, habentur quadam supersitiosa is Magica,qua videntur digna qua in Historiam Naturalem seriam es severam recipiantur. Neque occurrit nobis

aliquid Proximum in hoc gener . Designatio ea esse porerit, ut Natura Aeris pennim introupiciatur,4 inquiratur ; si possit inveniri aliquid, quod in quantitate non magna, in Aerem immissum , post excitare is multiplicare Motum, ad Dilatationem, aut Contractionem, in Corpore Aeris:

Ex hoc etenim s fieri possit) sequentur Ex

citationes Sedationes Ventorum ; qualeen ilud Experimentum Plinii de Aceto injecto in occursum Turbinis, si verum foret. Altera designatio post est e,per Emissionem

Venibrum ex subterraneis, si congregentur alicubi, in magna copia quale est iliud receptum de Puteo in Dalmatia ; verum-loca hujusemodi Careerum nosse difficile . S. OPTAT iv. Complura ludicra , ira, per motum Ventorum sicero.

PRO ai Μ . De his cogitationem suscia

144쪽

U E N T O R V M. II 3 per e , nobis non ea otium. Proximum ea Erud vulgatum Duellorum ad ventum: Proculdubio , multa ejusmodi jucunda reperiri possunt; ad Motus, ad So

noso

Aditus ad Titulos in proxi-

-- IN OS quinque menses

destinatos.

Bistoria Deilf ct Rari.

Il mirum,si Natura Philosophiae, & Scientiis Debitrix sit; cum ad

reddendas rationes, nunquam adhuc sit interpellata. Neque enim de Duanto Materiae, & Duomodo illud per corpora sit distributum in aliis copiose , in aliis parce instituta est Inquisitio diligens, &dispensatoria, secundum veros, aut proximos veris calculos. Illud recte receptum est; Nil deperdit aut addi Summae universali: Etiam tractatus est a nonnullis ille locus; Quomodo corpora laxari possint,& contrahi absque Vacuo intermisto , se-ςundum plus & minus. Densi autem &Rari

145쪽

ii 4 ΗIsTORIA DENs IRari Naturas , alius ad Copiam, & paueitatem Materiae retulit; alius hoc ipsum elusit; plerique, Authorem suum secuti, rem totam per frigidam illam distinctionem Actus & Potentiae discutiunt, Accomponunt. Etiam qui illa Materiae rationibus attribuunt, quae vera est sententia) neque Materiam primam Quanto plane spoliant, licet ad alias formas aequam volunt, tamen in hoc ipso inquisitionem terminant, ulterius nihil quaerunt, neque quid inde sequatur perspiciunt; rem que quae ad infinita spectat, & Naturalis Philosophiae veluti Basis est , aut non attingunt, aut non urgent.

Primo igitur , quod bene positum est, non movendum : Non scilicet fieri in aliqua transmutatione corporum, Transactionem, aut a nihilo, aut ad nihilum ;Sed opera esse ejusidem Omnipotentiae, creare ex nihilo, & redigere in nihilum; Ex cursu Naturae vero hoc nunquam fieri. Itaq; Summa Materiae totalis semper con- .stat; nil additur, nil minuitur. At istam Summam inter corpora per portiones dividi, nemἰni dubium esse possit. Neque enim quisqua subtilitatibus abstractis tam

dementatus esse queat, ut existimet tantum Materiar inesse dolio Aquae, quantum decem

146쪽

ET RARI. II

decem doliis Aquae; neque similiter dolio

Aeris, quantum decem doliis Aeris. At in corpore eodem non dubitatur, quin Copia Materiae multiplicetur pro mensura corporis: In corporibus diversis, ambigitur. Quod si demonstretur , unum dolium Aquae in Aerem versum, decem dare dolia Aeris, istam enim computationem propter opinionem receptam sumimus, licet centupla verior fit bene habet: Etenim jam non amplius sunt diversa corpora , Aqua & Aer, sed idem corpus Aeris, in decem doliis. At unum dolium Aeris ut modo concessum est) decima tantum pars est decem doliorum. Itaque resisti jam non potest, quin in uno dolio Aquae, decuplo plus sit materiae, quam in uno dolio Aeris. Itaque si quis asserat dolium Aquae totum , in dolium Aeris uni eum verti posse, idem prorsus est, ac si aD serat aliquid posse redigi ad nihilum. Etenim una Decima Aquet ad hoc sufficiet, reliquae novem partes necesse est ut annihi- lentur. Contra, si quis asserat, dolium Aeris, in dolium Aquae verti posse, idem estae si afferat aliquid posse creari ex nihilo. Etenim Dolium Aeris , nisi ad decimam patem Dolii Aquae attinget; Reliquae novem partes necesse est ut fiant ex nihilo.

Illud

147쪽

D6 His TORIA GRAVIs Illud interim plane confitemur, de rationibus , & calculis, & quota parte Quanti Materiae, quae diversis corporibus subest,& qua industria , & sagacitate de illis In formatio vera capi possit, arduam Inquisitionem esse; quam tamen ingens, & latissime sua utilitas compenset. Nam &Densitates, & Raritates Corporum nosse,& multo magis Condensationes, & Rarefactiones procurare, & efiicere, maxime interest & Contemplativae, & Practicae.

Cum igitur sit res si qua alia plane sundamentalis, & Catholica ; Accincti debemus ad eam accedere, quandoquidem omnis Philosophia absque ea, plane disci icta, & dissoluta sit.

Historia Gravis & Levis.

- . ADITUS.

Motum Gravitatis & Levitatis, Veia teres Motus Naturalis nomine inli--gniverunt. Scilicet nullum conspiciebant Efficiens externum; nullam etiam Resistentiam apparentem. Quinimo citatior videbatur Motus iste in progressu suo. Huic Contemplationi, vel Sermoni potius , Phantasiam illam Mathematicam de Haesione Gravium ad Centrum Terrae etiam

148쪽

E T L 3 v I s. irr etiam si perserata foret ipsa Terra, nec non Commentum illud Scholasticum, de Motu Corporum ad loca sua , veluti salem asperserunt. Hispositis, perfunctos se credentes, nil amplius quaerebant, nisi quod de Centro Gravitatis, in diversis figuris , & de iis , quae per Aquam vehuntur , paulo diligentius quispiam ex illis

quaesivit. Neque ex Recentioribus quisquam operae pretium circa hoc secit, addendo solummodo pauca Meehanica , eaque per Demonstrationes se as detorta. Uerum missis verbulis, certissimum est, Corpus non nisi a Corpore pati ; nec ullum fieri Motum Localem, qui non sollicitetur, aut a partibus Corporis ipsius, quod movetur ; aut a Corporibus adjacentibus , vel in contiguo , vel in proximmo, vel saltem intra Orbem Achivitatis sitae. Itaque vires Magneticas non inscite introduxit Gilberim, sed & ipse factus Magnes; nimio scilicet plura, quam oportet , ad illas trahens, de Navem aedificans ex Scal o.

Histo.

149쪽

tipathiae rerum.

I D, & Amicitia in Natura, stimuli sunt

Motuum , & Claves operum. Hinc Corporum Vnio & Fuga, hinc Partium Mistio & Separatio , hinc altae atque intimae Impressiones Virtutum, & quod vocant, Conjungere activa cum passivis; denique Magnalia Naturae. Sed impura est admodum haec pars Philosophiae, de Sympathia & Antipathia Rerum, quam etiam 'Naturalem Magiam appellant , atque quod semper fere fit) ubi diligentia defuit , spes superfuit. Operatio autem ejus in hominibus, prorsus similis est soporiferis nonnullis Medicamentis, quae somnum conciliant, atque insuper laeta, &placentia somnia immitunt. Primo enim Intellectum humanum in soporem conjicit, decantando Proprietates specificas,& Virtutes occultas, unde homines ad veras causas eruendas non amplius excitantur, nec evigilant; sed in hujusmodi otiis acquiescunt: deinde innumera Commenta, Somniorum instar, insinuat, & spargit. Sperant etiam Homines vani, Naturam

150쪽

SYMPATHIAE, &e.' II sex fronte & persona cognoscere , & per Similitudines extrinsecas, Proprietates internas detegere. Practica quoque, Inquisitioni simillima. Praecepta enimMagia turalis talia sunt, ac si confiderent homines terram subigere, & Panem suum comedere absque sudore vultin ; & per otiosas,& faciles Corporum Applicationes rerum potentes fieri: semper autem in ore habent, & tanquam sponsores appellant Magnetem , & consensum Auri cum Argento vivo; & pauca hujus generis , ad fidem aliarum Rerum, quae neutiquam simili contractu obligantur.Verum optima quς que laboribus, tum Inquirendi, tum operandi, proposuit Deus. Nos in jure Naturae enucleando, & rerum foederibus interpretandis, paulo diligentiores erimus; nec Miraculis faventes, nec tamen Inquisitionem instituentes humilem, aut angustam.

Historia Sulphuris, Mercurii , & Salis.

troductum est; atque quoad Specula- . tiva, est ex iis, quae illi asserunt, inventum optimum. Subtiliores ex iis, quique philoso-