Fr. Baconi De verulamio historia naturalis & experimentalis de ventis &c

161쪽

I3o DE FORMA Fulmina Comburentia. s. Eructationes flammarum ex Cavis

montium, &c. 6. Flamma omnis.

7. Ignita lolida. 8. Balnea Calida Naturalia. s. Liquida ferventia aut calefacta. IO. Vapores & Fumi serventes, atque Aeripse, qui sortissimum & serentem Q scipit calorem, si concludatur; ut in Re verberatoriis. II. Tempestates aliquae sudae per ipsam constitutionem Leris, non .habita ratione Temporis Anni. I x. Aer conclusus &subterraneus in Cavernis nonnullis, praesertim hyeme. 13. Omnia villosa; ut lana, pelles animalium. &plumagines, habent nonnihil teporis.14. Corpora omnia , tam solida, quamdi- quida, & tam densa, quam tenuia

qualis est ipse Aer Igni ad tempus

approximata.

s. S cintillae ex silice & chalybe per sortem percussionem. υς. Omne Corpus sortiter attritum, ut lapis, lignum, pannus , &c. adeo ut temones, & axes rotarum, aliquando flammam concipiant; &Mos excitandi

162쪽

CALIDI'. 13standi Ignis apud Indos Occidentales fuerit per Attritionem. II. Herbae virides & humidae simul eonclusae & contrusae , ut Rosae, pice in corbibus; adeo ut scenum si repositum fuerit madidum , cepe concipiat

flammam.

I 8. Calx viva, aqua aspersa. 19. Ferrum, cum primo dissolvitur per aquas sortes in vitro, idque absque ulla admotione ad ignem: & stannum similiter , &c. sed non adeo intense. 2 o. Animalia, praesertim & perpetuo per interiora; licet in insectis calor ob parvitatem corporis non deprehendatur ad tactum. 2I. Fimus equinus, &hujusmodi excrementa animalium recentia. 21. Oleum sorte Sulphuris & Vitrioli exequitur opera Caloris in linteo adurendo.

23. Oleum Origani, & hujusmodi, exequitur opera Caloris , in adurendis ossibus dentium.14. Spiritus vini sortis & bene rectificatus exequitur opera Caloris; adeo ut si albumen ovi in eum injiciatur, concrescat & albescat, fere in modum

albuminis cocti & panis ih jectus

163쪽

I32 DE FORMA torrefiat & inerustetur, admodum panis tosti. g. I. Aromata, & herbae calidae, ut Dra cunculus, Nasturtium vetus, &c. Iicet ad manum non sint calida, nec integra , nec pulveres eorum tamen

ad linguam & palatum parum masticata, percipiuntur calida, & quasi ad

urentia.

26. Acetum sorte, & omnia acida , in membro ubi non sit Epidermis, ut in oculo, lingua, aut aliqua alia parte vulnerata, & cute detecta, dolorem cient, non multum discrepantem ab eo qui inducitur a calido. 2 . Etiam frigora aeria & intensa inducunt sensum quendam ustionis ;Nec Borea penetrabile frigus adurit. 28. Alia.

Hanc Tabulam Essentia s Praseniis,

appellare consuevimus.

A P H o R. II. SE eundo, facienda est Comparentia ad

Intellectum Instantiarum, qu ae Natura data privantur et quia Forma sui dictuna est non minus abesse debet, ubi Natura data abest; quam adesse, ubi adest. Hoc . vero infinitum es ex in omnibus.

Ita in

164쪽

CALIDI. I 33 Itaque subjungenda sunt Negativa Affirmativis, & Privationes inspiciendae tantum in illis Subjectis , quae sunt maxime cognata illis alteris, in quibus Natura data inest & comparet. Hanc Tabulam δε- elinationis, sive Absentia in proximo,appellare consuevimuy.

uantia in proximo, quae

privantur natura Calidi.

Ad Instantiam Iam AFrmativam. Instantia negati sive Subjunctiva. Lunae & Stellarum, & Cometarum ra dii non inveniuntur Calidi ad tactum :quinetiam observari solent acerrima frigora in Pleniluniis. At Stellae fixae Majores, quando Sol eas subit, aut iis approximatur . existimantur servores Solis augere& intendere; ut fit cum Solsistitur in Leone, & Diebus Canicularibus.

Instantiam a P e-gativa VI.

I. Radii Solis in Media quam vocant

Regione Aeris non calefaciunt ; cujus ratio vulgo non male redditur; . quia Regio illa nec satis appropinquat ad Corpus Solis,

165쪽

I3 DE PORMA Solis unde radii emanant, nee etiam ad Terram, unde reflectuntur. Atque hoc

liquet ex fastigiis Montium , si sint praealti ubi nives perpetuo durant. Sed contra notatum est a nonnullis, quod in cacumine Piciti de Tenariph, atque etiam ita

Andis Per via, ipse fastigia Montium nive destituta sint; nivibus jacentibus tantum inserius in ascensu. Atque insuper Aer in illis Verticibus Montium deprehenditur minime frigidus; sed tenuis tantum Macer, adeo ut, in Andis, pungat & vulneret oculos per nimiam acrimoniam, atque etiam pungat os ventriculi, & inducat vomitum. Atque ab Antiquis notatum esι in vertice Obmpi tantam suisse Aeris tenuitatem, ut necesse suerit illis, qui eo a Dcenderant, secum deferre spongias aceto& aqua madefactas, easque ad Oa & nares subinde apponere; quia Aer ob tenuitatem non sufficiebat respirationi: In quo Vertice etiam relatum est , tantam fuisse serenitatem & tranquillitatem a pluviis, & nivibus,& ventis ut a Sacrificantibus liter ardescriptae digito in cineribus Sacrificiora super aram Iovis, manerent in annum proximum absq; ulla perturbatione. Atq; etiam hodie ascendentes ad verticem Picinde Tenariph, eo vadunt noctu & non interdiu

166쪽

CALIDI. 23sdiu; & paulo post ortum Solis monentur& excitantur a Ducibus suis, ut festinent descendere, propter periculum sui videtur a tenuitate Aeris , ne solvat spiritus& suffocet. 2. Reflexio radiorum Solis , in Regionibus prope Circulos Polares , admodum debilis & inessicax invenitur in Calore: adeo ut Belgae, qui hybernarunt in nova

Zaembla , cum expectarent navis siuae liberationem & de obstructionem a glaciali mole quae eam obsederat per initia mensis Iulii spe sua frustrati sint, & coacti

scaphae se committere. Itaque radii Solis directi videntur parum posse , etiam super terram planam; nec reflexi etiam, nisi multiplicentur & uniantur; quod fit, cum Sol magis vergit ad perpendiculum ; quia tum incidentia radiorum facit angulos acutiores ; ut lineae radiorum sint magis in propinquo: ubi contra in magnis obliquitatibus Solis , .anguli sint valde obtusa,& proinde lineae radiorum magis distantes. Sed interim notandum est, multas esse posse operationes radiorum Solis, atque etiam ex natura Calidi, quae non sunt proportionatae ad tactum nostrum : adeo ut respectu nostri non operentur usque ad

calefactionem , sed respecitu aliorum non-

167쪽

i3s DE FORMA nullorum eorporum exequantur opera Calidi . . . 3. Fiat hujusmodi Experimentum. ΑCeipiatur speculum fabricatum , contra ac fit in speculis Comburentibus; & interponatur inter manum & radios Solis; & fiat observatio, utrum minuat calorem Solis, quemadmodum speculum Comburens eundem auget & intendit. Manifestum est enim quoad radios Opticos, prout fabricatur speculum in densitate inaequali resepectu Medii & Laterum . ita appapere simulachra magis diffusa. aut magis contracta. Itaque idem videndum in Calore. . Fiat Experimentum diligenter, utrum per Specula Comburentia sortissima & optime fabricata, radiiLunae possint excipi & colligi in aliquem vel minimum

gradum teporis. Is vero gradus teporis,

si fortasse nimis subtilis & debilis fuerit, ut ad tactum percipi & deprehendi non possit; confugiendum erit ad Vitra illa

quae indicant constitutionem Aeris calidam aut frigidam ; ita ut radii Lunae per Speculum Comburens incidant, & jaciantur in summitatem Vitri hujusmodi; atque tum notetur, si fiat depressio aquae per te-

orem.

s. Practicetur etiam vitrum Combu-

168쪽

. CALIDI. III rens super Calidum, quod non sit radiosum aut luminosum; ut Ferri, & Lapidis calefacti, sed non igniti, aut Aquae serventis , aut similium : & notetur, utrum fiat augmentum & intentio Calidi, ut in radiis SoliS. 6. Practicetur etiam Speculum Comburens in flamma communi.

Instantiam Affirmat,

pam Negativa una. Cometarum si & illos numerare Inter Meteora libuerit) non deprehenditur constans aut manifestus effectus in augendis ardoribus anni, licet siccitates neptus inde sequi notatae sint. Quinetiam Trabes, dc Columnae Lucidar, & Chasmata,&similia, apparent saepius temporibus hybernis, quam aestivis; & maxime per intensissima frigora, sed conjuncta cum siccitatibus.

Fulmina tamen & Coruscationes & Tonitrua raro eveniunt hyeme, sed sub tem pus magnorum servorum. At Stellae 'uas vocant Cadentes, existimantur vulgo magis constare ex viscosa aliqua materia splendida & accensa, quam esse natura

igneae sortioris. Sed de hoc inquiratur ul

169쪽

i38 DA FORMA

Sunt quaedam Coruscationes, quae praebent Lumen, sed non urunt: Eae vero semper fiunt sine Tonitru.

Eructationes & eruptiones Flammarum inveniuntur non minus in Regionibus frigidis quam calidis ; ut in blandia ct Greentandiar quemadmodum & Arbores per regiones frigidas magis sunt quandoque inflammabiles, & magis piceae ac resinose, quam per regiones calidas; ut fit in Abiete, Pinu, & reliquis: Verum in duali situ & natura Soli hujusmodi eruptiones fieri soleant , ut possimus infirmativa subjungere Negativam, non satis quaesitum est.

Omnis flamma perpetuo est calida magis aut minus, neque omnino subjungitur Negaliva: Et tamen referunt Ignem Fatuum , quem vocant) qui etiam aliquando impingitur in parietem , non multum habere caloris; sortasse instar flammae spiritus vini, quae clemens & lenis est. Sed adhuc lonior videtur ea flamma, quae in nonnullis Historiis fidis & gravibus inve

nitur

170쪽

CALIDI. 339nitur apparuis se circa capita & comas Puerorum & Virginum ; quae nullo modo comas adurebat, sed molliter circum eas trepidabat. Atque certissimum est, circa Equum in itinere sudantem, noctu & sudatempestate apparuisse quandoque CozuΩcationem quandam absque manifesto calore. Atque paucis abhinc annis, notissimum est , & pro miraculo quasi habitum, Gremiale cujusdam Puellae paulo motum aut Dicatum coruscasse: quod fortasse factum est ob alumen aut sales, quibus gremiale tinctum erat, paulo crassius haerentia & incrustata, & ex fricatione fracta. Atque certissimum est, Saccharum omne, sive Conditum ut vocant sive simplex, modo sit durius, in tenebris fractum aut cultello scalptum coruscare. Similiter A qua Marina & salsa, noctu interdum invenitur remis sortiter percussa coruscare. 'Atque etiam in tempestatibus Spuma Ma- Tis tortiter agitata noctu coruscat; quam Coruscationem Hispani pulmonem Marinum vocant. De illa Flamma autem, quam Antiqui nautae vocabant Castorem & POL lucem, & moderni Focum Sancti Ermi, qualem calorem habeat, non satis quaesi

tum est. .