장음표시 사용
201쪽
3 o DEFORMAmen conveniunt ista in Natura Calidi, Ruboris, Mortis is se habere intellectum
norit consuetudine,& integralitate rerum,& opinionibus captum & detentum. Certissimum enim est, ista, utcunque heter genea & aliena, coire in Formam, sive Legem eam quae ordinat Calorem, aut rubo Tem, aut mortem ; nec emancipari posse
potentiam humanam, & liberari a Naturae cursu communi, & expandi & exaltari ad Essicientia nova, & Modos operandi novos, nisi per revelationem & inventionem hujusmodi Formarum;& tamen post istam unionem Naturae, quae est res maxime principalis, de Naturae divisionibus & venis, tam ordinariis, quam interioribus &verioribus , suo loco postea dicetur.
o T Am vero proponendum est Exemplum I Exclusionis sive Rejectioriis Naturarum, quae per Tabulas Comparentia reperiuntur non esse ex Forma Calidi; illud interim monendo, non solum sussicere singulas Tabulas ad Rejectionem alicujus Naturae, sed etiam unamquamque ex Instantiis singularibus in illis contentis. Mani&stu enim est ex iis quae dicta sunt, omnem Instantiam contradictoriam&Buere opinabile
202쪽
bile de Forma. Sed nihilominus quandoque perspicubatis causa, & ut usus Tabularum clarius demonstretur, Exclusiamam duplicamus, aut repetimuS.
Exemplum Exclusilvae , sive M-jectionis Naturarum a forina Calidi.
r. DFr radios Solis, Reffice Naturam L Elementarem. 2. Per ignem communem, & maxime per Ignes subterraneos squi remotissimi sunt, & plurimum intercluduntur a radiis Coelestibus) Rhice Naturam Coelestem. 3. Per Calefactionem omnigenum corporum, hoc est , Mineralium, Vegetabilium, partium exteriorum Animalium, Aquae, olei, Aeris, & reliquorum ex approximatione sola ad Ignem, aut aliud a. Corpus ealidum ; Retice omnem Varietatem , sive subtiliorem Texturam corpo
. Per Ferrum & Metalla ignita, quae ealefaciunt alia corpora , nec tamen non omnino pondere aut substantia minuuntur; Refice inditionem sive mixturam substantiae alterius Calidi. . Per Aquam serventem, atque Ae-II 1 rem;
203쪽
1 1 DE FORMATem, atque etiam per Metalla, & alia So- Iida calefacta, sed non usque ad ignitionem, sive ruborem ; Resece Lucem , aut
ε. Per radios Lunae, & aliarum Stellarum , excepto Sole i Reice etiam Lu
7. Per Comparativam Ferri igniti, &Flammae spiritus vini ex quibus, Ferrum ignitum plus habet calidi & minus lucidi, Flamma autem spiritus vini plus lucidi &minus calidi Refice etiam lucem & Lu
8. Per aurum & alia Metalla ignita, quae densissimi .sunt corporis secundum totum; Rejice Tenuitatem. s. Per Aerem , qui invenitur ut plurimum frigidus, & tamen manet tenuis; Reffice etiam Tenuitatem. Io. Per Ferrum ignitum, quod non intumescit mole, sed manet intra eandem dimensionem visibilem; Resece Motum localem, aut expansivum secundum totum. II. Per dilatationem Aeris in Vitris Calendariis & similibus, qui movetur localiter & expansive manifesto i neque tamen colIigit manifestum augmentum Cari Ioris; Refice etiam Motum Localem, aut expansivum secundum totum.
204쪽
CALIDI. 273xet. Per facilem Tepefactionem omnium Corporum, absque aliqua destructione aut alteratione notabili ; Rejice Naturam destructivam, aut inditionem violentam alicujus Naturae novae.' I3. Per Consensium & Conformitateis operum similium , quae eduntur a Calore& a Frigore ; Refice Motum tam Expansivum quam Contractivum , secundum
I . Per Accensionem Caloris ex attritione corporum ; Resece Naturam Principalem . Naturam Princip4lem vocamus eam , quae Positiva reperitur in Natura; nec causatur a Natura praecedente. Sunt & aliae Naturae: neque enim Tabulas conficimus persectas, sed Exempla
Omnes & singulae Naturae praedictae non sunt ex sorma Calidi. Atque ab omnibus Naturis praedictis liberatur Homo in operatione super Calidum.
menta Inductionis Merae ; quae rametanoa perficitur donec sistatur in Assirmativa. Neque vero ipsa Exclusilva ullo mo
do persecta est, neque adeo esse potest subii 3 initiis.
205쪽
a 4 DE FORMA initiis. Est enim Exclusiva sui plane Irquet Rejectio Naturarum Simplicium rQuod si non habeamus adhuc bonas Mueras Notiones Naturarum simplicium, quomodo rectificari potest Excis a ' At non cullae ex supradictis veluti Notio Naturae Elementaris , Notio Naturae Coelestis, Notio Tenuitatis sunt Notiones vagae, nec bene terminatae. Itaque nos, qui nec ignari sumus , nec obliti, quantum opus aggrediamur ; vid. ut faciamus Intellectum humanum Rebus & Naturae parem) nullo modo acquiescimus in bis quae adhuc praecepimus: sed & rem in ulterius provetamus, & sortiora auxilia in usum Intellectus machinamur & ministramus, quae nunc subjungemus. Et certe in Interpretatione Natura animus omnino talitater est praeparandus & sormandus, ut&sustineat se in gradibus debitis certitudinis , & tamen cogitet praesertim sub initiis ea,quae adsunt,multum pendere ex iis quae supersunt.
A Ρ H o R. X. ATramen quia citius emergit Veritas
ex errore quam ex confusione , utile
putamus ut fiat permissio Intellectui, post ex Tabulas Comparentia prima quales posui-
206쪽
possiimus factas & pensitatas, accingendi
se & tentandi opus Interpretationis Natura in affirmativa; tam ex Instantiis Tabula- rum, quam ex iis quae alias Occurrent . Quod genus Tentamenti, Permissionem dilecticitis, sive uterpretationem inchoatam, sive Vindemiationem primam apperulare consuevimus.
ANimadvertendum autem est, Formam rei inesse ut ex iis , quae dicta sunt, plane liquet) Instantiis universis de singulis, in quibus Res ipsa inest; aliter
enim Forma non esset: Itaque nulla plane dari potest Instantia contradictoria. Atia tamen longe magis conspicua invenitur Forma evidens in aliquibus Instantiis, quam in aliis; in iis videlicet, ubi minus cohibita est Natura Formae, & impedita,& redacta in ordinem, per Naturas alias. Hujusmodi autem Instantias, Elucescentias vel distantias Ostensivas appellare consuevimus. Pergendum itaque est ad Vindemiationem ipsam primam de Forma Calidi. Per universas& singulas Instantias , Natura, cujus limitatio est Calor, videtur esse Motus. Hoc autem maxime H osten
207쪽
7s D g F ORMA ostenditur in Flamma, quae perpetuo movetur , & in Liquoribus serventibus aut bullientibus, qui etiam perpetuo moventur. Atque ostenditur etiam in incitatione sive incremento Caloris facto per motum; ut in Follibus, & ventisi de quo vide Instant.29. b. 3. Atque similiter in aliis modis Motus , de quibus vide Instant. χλ& 3r. Tab. 3. Rursiis ostenditur in extinctione Ignis & Caloris per omnem fortem compressionem , quae starnat & cessare facit Motum: de quo vide Instan o.& 32. Tab. 3. Ostenditur etiam in hoc, quod omne corpus destruitur aut saltem insigniter alteratur ab omni Igne & Calore sorti ac vehementi: Vnde liquido constat, fieri a Calore tumultum & perturbationem, & motum acrem in partibus internis Corporis ; qui seu sim vergit ad dissolutionem
Intelligatur hoc quod diximus de Mo- tu, nempe, ut sit instar Generis ad Calorem non quod Calor generet Motum, aut quod Motus generet Calorem; licet & haec in aliquibus vera sint sed
quod ipsissimus Calor, sive Quid ipsum
Caloris sit Motus. & nihil aliud : limitatus tamen per Disserentias, quas mox subjungemus, postquam nonnullas cautiones, adje-
208쪽
adjecerimus ad evitandum iEquivocum. Calidum ad sensum, res Respectiva est, M in ordine ad Hominem, non ad Universum ; & ponitur recte ut Effectus Caloris tantum in spiritum Animalem : Quin etiam in se ipso res varia est, cum idem corpus prout Sensus praedisponitur) inducat perceptionem tam Calidi quam Frigidi:
ut pater per instant. 4 I. Tab. 3. Neque vero communicatio Caloris, sive Natura ejus Transitiva , per quam corpus admotum corpori calido incalescit,
confundi debet cum Arma Calidi. Aliud enim est Calidum, aliud Calefactivum. Nam per motum Attritionis inducitur Calor absque aliquo Calido praecedente, unde excluditur Calefactivum a Forma Calidi. Atque etiam ubi Calidum ess citur per approximationem Calidi, hoc ipsunt non fit ex forma Calidi; sed omnino pendet a Natura altiore & magis communi; vid. ex Natura Assimilationis sive Multiplicationis sui: de qua facienda est separatim inquisitio. At notio Ignis plebeia est , & nilDi valet: composita enim est ex concursu quisit Calidi & Lucidi in aliquo corpore; ut in Flamma communi, & corporibus ac censis usque ad ruborem.
209쪽
et g . D E FORMA Remoto itaque omni IEquivoco , veniendum jam tandem est ad Disserentias Veras, quae limitant Motum , & constituunt eum in Formam Calidi.
P Rima igitur Disserentia ea est; quod
Calor sit Motus Expansivus, per quem corpus nititur ad dilatationem sui, & recipiendi se in majorem sphaeram sive dimen fionem, quam prius occupaverat. Hς cautem Disserentia maxime ostenditur inflamma , ubi sumus sive halitus pinguis manifesto dilatatur & aperit sedi fiam.
Ostenditur etiam in omni Liquore sese vente, qui manifesto intumescit, insurgit,& emit ut bullas: atque urget processum expandendi te , donec vertarur in corpus longe magis extensum & da latarum, quam sit ipse liquor ; videIicet in Vaporem , aut
Ostenditur etiam in omni Ligno &Combustibili; ubi fit aliquando ex datio, at semper evaporatio. Ostenditur etiam in coli quatione Metallorum ; quae cum sint corporis compactissimi non Deile intumesicunt & se dilatant: sed tamen Spiritus eorum, postquam fuerit in se dilatatus, & majorem adeo
210쪽
adeo dilatationem concupierit, trudit plane & agit partes crassiores in Liquidum. Quod si etiam Calor sortius intendatur, solvit & vertit multum ex iis involatile. Ostenditur etiam in Ferro aut Lapidibus : quae licet non liquefiant aut sundantur, tamen emolliuntur. Quod etiam fit
in baculis ligni; quae calefacta paululum in cineribus calidis fiunt flexibilia.
Optime autem cernitur iste Motus in Aere , qui per exiguum calorem se dilatat continuo & manifesto et ut per Instant. 38. Tab. 3. Ostenditur etiam in natura contraria Frigidi. Frigus enim omne corpus eo n- trahit & cogit in angustias ; adeo ut per intensa Frigora clavi excidant ex parietibus , aera dissiliant, vitrum etiam calefactum & subito positum in Frigido dissiliat& frangatur. Similiter Aer per levem in- frigidationem recipit se in angustius: ut per Instant. 18. Taι. 3. Verum de his su-1ius dicetur in inquisitione de Frigido. Neque mirum est, si Calidum & Frigidum edant complures actiones communes, sde quo vide Instant. 3 1. Tab. 2. cum inveniantur duae ex sequentibus Dissoentiu de quibus mox dicemus quae compet states utrique Naturae; licet in hac Diss Id 6 rentia