장음표시 사용
111쪽
De Disserentia Actionum humanarum. M
natio sensuum vices subeat. In iis itaque, quae unusqui que propria experientia consequi Valet, ut fimus prolixiores
s. 91. Ad jaccium verum de bonitate vel malitia actionis cincursus
sis Pirerer determinatae formandum imaginatio SI memoria con- imaginari
Graii. Etenim quando.judicium de actione sussicienter nis D --- determinata in casu dato serendum, opus est principio ge- riae: ad foris nerali, quo de actione eum in modum determinata enun- modum deciatur, quod bona sit, Vci quod sit mala, majoris vicem actione ju-labeunte in syllogismo definitivo 3. 87. . Hoc principium disiam cum nobis in memoriam revocetur Vi notionis actionis sufficienter determinatae, quae minorem syllogismi definitivis. c/t suppeditat I. 3 4. Useqq. Och. e π.); evidens est, ad judicium verum de bonitate vel malitia actionis si cienter determinatae sormandum imaginationem atque memoria
Quodsi quis perpendere Voluerit, quae tu Psychologia emispirica de ratiociniis' tradidimus , quorum in numero est ratiocinium desinitivum, cui debetur judicium de actionis bonitate vel malitia ad actionis committendae vel omittendae r ctitudinem requisitum s. 8a. , ei ignotum esse nequit, quae innam fini memoriae ac imaginationis in praesente negotio partes. Proderit quoque animum advertere ad actiones proprias, quae animo deliberato fiunt, ut propria experientia edoce . mur, quaenam eaedem sint.
I. 9 a. Si appetitus sensitivus cum rationali consimis; ad actio- cincissos nem furu am rectam concurrit. Etenim sit appctitus sensiti- appetitus ad vus cum rationali seu voluntatc concurrit, Vterque ad Idem actionem re-
112쪽
tendit ad cam committendam .8o. , consequenter hue etiam tendit a petitus sentitivus. Similiter actio si fuerit recta, vo-
. luntas determinatur per ipsiam actionis bonitatem f. est.). Sod appetitus sensitivus cum rationali seu voluntate conse tir, ii bonum de consule, & distincte reprasentatur 9:9. Ps: h. empla , Quamobreui distincta boni reprarientatio, cum ad determinandum voluntatem 3. 88o. Ps.ch. empiriλ . confusa vero ad appetitum insitivum determinandum si ciat . 38o. Psu. empiri ; smaultanea hac determinatio appetitus sensitivus etiam quid consert ad voluntatis dere minationem. Patet itaque. appetitum scnsitivum ad acti
nem humanam concurrere , quando cum Voluntate co sentit. Duplici modo concurrit appetitus ad actionem rectam, ubi eum rationali seu voluntate consentit, nimirum I. dum actum appetitus rationalem facit fortiorem, quam foret, si is vel solus esset, vel actum appetitus sensitivi experiretur sibi contrarium, a. dum motivum, quod in distincta boni repra, , sentatione consistit, sortius reddit, qualemus consula repraesentatione boni ad distinctam accedente honitas objecti appe- tibilis major percipitur. Etsi adeo appetitus sensitivus per se nihil conferat ad rectitudinem actionis, concursus tamen ejus ad actionem rectam non exigui momenti est.
f. 9 3. C cursus Si adici satio sensima cum rationali seu noluntate eam his attonis sentis, ad action m Arnanam rectam concurrat. Si enim ave s sitimae . satio sensitiva cum noluntate consentit, cuin eadem circa 'aetionem re- idem objectum vertatur . 9 I. Psch. empiri . . Quare cum Hsm quan. ad actionem humanam rectam nolitio actionis malae requido detur. rlitur f. 8o. I eandzm quoque anima aversiatur aversone sensitiva. Praeterea si actio humana recta fuerid, noluntas determinatur per malitiam adtionis I. cit.). Quoniam it que aversatio sensitivae cum noluntate consentit, quandos malum
113쪽
malum & confusio, & distincte r Wae Pittatur s . 9 r5. P. empir.), dillincta vcro mali repraesentatio 'd'dctitaui itin dum noluntatvm g. 88i. Poc εχ tr. ; contuta, , ori, ad aversationcm scia sitivarn determinandam faciat g. 5 gr. St. empiri ; simultanea hac determinatione aversatio servitiva. etiam quid ad determinationem noluntatis conscrt. At luc- adeo liquet, aversationem sensitivam ad actioncm humat iam
rectam concuri cro, si cum noluntate consene t. Duplici etiam modo ad actionem rectam concurrit aversatio sensitiva, quando cum noluntate consentit, scilicet r. dum actum nolunta is facit fortiorem, quam is foret, si vel sibi solus relinqueretur , vel aversatio sensitiva eidem contrai laretur: a. dum motivum noluntatis, quod in distincti mali repraesen- tatione consistit, fortius reddit, quatenus confusa repraesentatione ad distinctam acceduntu malitia objecti aversabilis major percipitur. Maximi igitur momenti etiam .est concursus avertationis sensitivae ad amonem rectam , etsi peri se nihil conserat ad actionis rectitudinem.
. . 94. - - Per se appetitio dicitur, quod tale est, ut distincte Per se ais c cognitum appetatur, seu ut idem velimus, quam primum i Ed pis, distincte cosnoscimus, quale sit. l. t. Nimirum si quid per se appetibile, ipsum movet appetitum, nec opus est rationibus aliunde desumtis, per quas determinetur volun ras, ut in ipsum seratur.
. 9 s. EX adverso per sie avrestile appellatur, quod tale P/r - aetcst, ut distincte cognitum aversemur, seu idem nolimus, quam Ale F. primum cognoscimus distincte, quale sit. . sit. Scilicet si quid per se aversabile, ejus distincta coenitio
susscit ad noluntatem determinandam, nec opus est rationibus aliis, per quas determinetur, ut ipsum nolimus. g. 96. Digitiuos by Corale
114쪽
ASMes in se bona seni per se appetibiles. Etenim si actio
in se bona fit, ex iis determinationibus, per quas concipitur tanquam actio certi cujusdam generis aut speciei , d monstrari potest, quod sit bona . s 6. . Quamobrem ubi eam distincte cognoscimus, adeoque ea a se invicem Ustinguimus, quae sigillatim de eadem enunciari possunt 3 8. Psych. erasin ; eam nobis repraesentamus tanquam bo- . nam. Enimvero quam primum quid distincte cognoscimus tanquam bonum, seu idem nobis repraesentamus tanquam bonum quoad nos, idem volumus I. 891. Psyh. empis. . . Actiones igitur in se bonae tales sunt, ut quamprimum eas distincte cognoscimus, easdem velimus. Quoniam itaque per se appetibile est, quod tale est, ut ipsum velimus, quales primum distincte cognoscimus, quale sit s. 94. ; actio in se bona est per se appetibilis. Appetibilitas, quae actionibus in se bonis per se inest, probe notanda, cum sit fundamentum obligationis naturalis, quae independenter a superiore ex ipsa natura hominis fluit, quem- . admodum ex sequentibus elucescet. Confirmatur veritas propositionis a posteriori, quatenus ad nosmetipsos animum advertimus , dum actionem quandam in se bonam agnoscimus. Quoniam demonstrationes de bonitate actionum in se bon rum plurimae per omne jus naturae occurrent; sngulae loeum Praebebunt experimento, quo fidem facere licet asterio.
ias actionum nes in se malae sunt, ex iis determinationibus, per quas con- in se mala- cipiuntur tanquam actiones certi cujusdam generis vel φω
rum qualis. cici, deinonstrari potest, quod sint malae l. 38. I. Quando igitur cas distincte cognoscimus, adeoque ea a se invicem distinguimus, quae sigillatim de iisdem enunciari possunto. 38. Psch. empir. ι ςra nobis repraesentamus tanquam
115쪽
α Disserentia Actionum humanarum. 89
malas. Verum enim vero quamprimum quid nobis repraesentamus tanquam malum, id ipsum aversamur . 39o. Ps Lem'r. , & quidem nolumus, quando distincte cogno cimus, quod sit malum cI. 88i. PI A evir. . Actiones igitur in se mala tales sunt, ut, quamprimum eas distincte cognoscimus, easdem nolimus. Quamobr m cum per χavcrsabile sit, quod tale est, ut idem nolimus, quamprimum distincte cognoscimus, quale sit s. 9sJ; actiones in se mata per sic aversabiles sunt.
Quae de appetibilitate actionibus in se bonis competente - , modo annotavimus not. f. 96. ς ea quoque tenenda sunt de aversabilitate, quae actionibus in se malis per se inhaeret, nec' aliunde demum supervenit.
s. 98. Acti vis in se indisserentes per se nec a etibiles, Mec Amunes is ave, sabiles soni. Si enim actio in sic indifferens est, ex iis sed μή . determinationibus, per quas concipitur tanquam actio certi rores eis generis vel species, demonstrari nequit, quod sit bona, nec per se maquod sit mala s. 6o. . Quamobrem etsi distincte cognosca- appetibiles. tur H adeoque omnia a se inVicem distinguantur, quae de nee aversi eadem sigillatim enunciari possunt 38. PDAE empiri et, alun-Mes.
quam tamen eandem nobis repraestentamus tanquam bonam,
vel tanquam malam. Quoniam itaque distincta boni repra, sentatio motivum volitionis g. 89o. Ps L empis. , nec sine motivo ulla datur in anima Volitio, nec nolitio ulla s. 889. h. empla. ; quamvis .actionem in st indifferentem distim .etissime cognoscamus , nullo tamen modo fieri potest, ut ideo candem velimus, vel nolimus. Enimvero tum demum quid per se appetibile est, ubi Idem Volumus, quamprimum distincte cognosiclinus, quale sit s. 94. , & tum.demiam aversiabile est, ubi ipsum nolumus, quamprimum distincte cognoscimus, quale sit I. 93. . Patet itaque Molpi Isilias 'au. Uers. Pars Id. M actio-
116쪽
actiones in indifferentes neque per se appetibiles, neque per
Eodem modo, quo hic ostenditur, quod actiones in se in- ditarentes, per se nec appetibiles, nec aversabiles sint ostendi quoque poterat, quod actiones in se bonae sint per se appetibiles , & actiones in se malae per te aversabiles. Quoniam enim ex iis determinationibus, per quas actio in se bona tanquam actio certi generis vel speciei concipitur, demonstrari potest, quod sis bona 3. 36 , motivum volitionis in se continet f. 89o- PBM. empiro, quo tanquam ratione V litionis lassiciente l. 887. Puch. empir ), posito ipsa ponitur u litto I. II R. Onrol. . Et vicissim quoniam ex determinationibus essentialibus actionis in se malae demonstrari potest, quod ea mala sit f. 58. , motivum nolitionis in se continet , 89 o. PDeb. empir.), quo tanquam ratione noIitionis sussiciente g. 887. PDeh. empir.), posito ponitur ipsa nolitio f. II 8. Ontia. . Actiones igitur in se bonae per se appetibiles s=. 94. , in se au- . rem malae per se aversabiles sunt 3. 9s . . Atque hoc pacto multo evidentius pater, actionibus in se bonis inhaerere appetibilitatem, di in se malis aversabilitatem tanquam ab iis inseparabilem.
anis,siilita actioηο , 'prae bonitatem intrinsecam hiaret, per se iis, iis si ex si et siles sorit. Quoniam enim bonitas intrinseca ponitur, , nisu posita notione actionis, seu eidem competit propter ea, quas
stis . notionem actionis ingrediuntur g. 17. , motiva vero volitionis sunt boni distincta repraesentatio . 8 9o. Psch. empre.); in actionibus, quae bonitalom intrinsecam habent, motivum volitionis continetur. Motivum est ratio tussiciens voliti
nis PDL empiro, adeoque eo posito ponitur volitio I. ii 8. Ontes.). Quoniam igitur per se appetibile est, quod volumus, quam primum id distincte cognoscimus . 04. ;actiones, quae bonitatem intrinsecam habent, per sic appetibiles sunt.
Pater acho sontem appetibilitatis per se actioni competeritis osse bonitatem intrinsecam. Nimirum s actionem quan-
117쪽
dam volumus, aut petimus motivum ex ipsa ejus notione, aut alvide.Si ex ipsa ejus notione actionis motivum desumitur, eam per se appetimus ; si vero aliunde,eandem per se non appetimus. Quodsi notio actionis continet motivum, id inde desumi potest. aseoque actio per se appetibilis est, etiamsi per se non appetatur ab agente: sin vero notio actionis motivum non continet, nec id
inde desumi potest,consequenter nec actio per se appetibilis esse potest. Unde cum motivum in repraesentatione boni distincta consistat f. 89o.' ί. ompiri); evidentissimum est, quod actio. quaedam sit Per se appetibilis, id esse a bonitate ejus intrinseca.
Quoniam non modo actiones in se bonae, Verum Ruod. a. etiam in se quidem indifferentes, sed propter determinatio- es di se . nes accidentales in bonas abeuntes bonitatem intrinsiccam inae reret, habent j. 62. , actiones autem, quae bonitatem intrinsecam sam per se habent, per se appetibiles siunt I. 99. , inton per se qui- a exibiles.
dem isaeferemes , sed proprer determinationes accidentales istinas abeuntes per se Vperabiles sunt, perinde ac in se bonae. Bonitas intrinseca in actionibus in se bonis sese habet per
modum attributi I. I sp. ton); in actionibus autem in se imdisserentibus, sed quae propter determinationes accidentales essentialibus supervenientes in bonas abeunt, sese habet per modum modi I. I 6 o. Ontes Quamobrem cum appetibilitas per se competens actioni a bonitate intrinseca inseparabilis fit;
illa quoque in priori actionum genere instar attributi, in posteriori instar modi est.
Acirones, quae malitiam intrinsecam habent, per si Aruersabilia iversatiles sini. Quoniam enim malitia actionis intrinseca ras actisponitur posita notione actionis, seu actioni competit per num per se ea, quae notionem HUs ingrediuntur . 39. , motiva Vero ex quo fame nolitionis sunt mali distincta repraesentatio s. 89o. Psch. em- fluat. r. ; in actionibus, quae malitiam intrinsccam habent, mo- M a tivum
118쪽
livum nolitionis continetur. Motivum est ratio simciens nolitionis l. 887. Pob. empir. , consequenter eo posito p nitur nolitio P . si S. Onto P. Quamobrem cum per se aversi bile sit, quod nolumus quamprimum distincte cognoscimus, quale lit 3. 93. ; actiones malitiam intrinsecam habentes per se aversabiles sunt.
Habemus itaque genuinum sontem aversabilitatis actionibus quibusdam per se competentis, intrinsecem nimirum earundem malitiam. Possimi autem mutatis mutandis huc applicari, quae de fonte appetibilitatis actionibus nonnullis per se competentis paulo ante annotavimus not. f. 99Q.
Quoniam non modo actiones in se malae, verum etiam in se quidem indisserentes, scd propter dcterminationes accidentales in malas abeunt malitiam intrinsecam h Iuni si ι bent g. 6 3J, actiones autem malitiam intrinsecam habentes μγ β a GH averribilcs sunt per se Q - ῶ actiones in se indisseren es, sed cabiles proditer determination; acclinistra in malas abeuntes. per se ave / ' se esseni, perιnde ac actiones in se malae.
Eodem, quo ante γοι f. I. o.), modo liquet, intrinsecam malitiam &, quae inde pendet, aversabilitatem actioni per χ' competentem esse instar attributi in actionibus in se bonis, ast instar modi in actionibus in se quidem indifferentibus, sed propter determinationes accidentales In malas abeuntibus.
Si actiones ad memorari minam statasque nostri per se fendunt, scis nos salumque nostrum persciunt, bonitatem --μι intrin- irinsecam habent, is contra. Etenim si actiones ad perfe- sece bona. ctionem nostram statusque nostri tendunt, necesse est ut per ea, quae notioni actioniS insent, determinetur earum ad persectionem nostram statusque nostri tendentia G. sis. LV. , consequenter eadem ponitur posita notione actionis II s. sntol. . Quamobrem,aim actiones ideo bona sint, quod ad nostram statusque nostri persectionem ten
uaenam actiones Diuiligeo by Cooste
119쪽
eorum bonitas. Enim vero intrinseca actionis bonitas est, quae ejus posita notione ponitur g. 3 7. . Adtiones igitur, quae per sic tendunt ad nostram statusque nostri persectionem, intrinsecam bonitatem habent. O-I eras unum Quodsi actio aliqua bonitatem intrinsecam habet, per ipsam ejus notionem bona esse dcbet β. 3 . . Quoniam ' .' itaque actio bona osse nequit, nisi quae ad pei sectioncm no- stram statusque nostri tendit g. 3 sq. Isch. e in i actio bo- nitatem intrinsecam habens ad pcrfectionem nostram status - 'que nostri per se tendere dcbct. erat aberum.
Nemo non videt, nos hic philosophari de actionibus , quatenus spectantur ranquam actiones lihur. x hominis citra respectum ad superiurem, cuius potestati subjectus est homo. Unde quae de actione praedicantur, ex ipse ejus notione deducenda sunt, neque enim rci conveniunt praedicata, nisi quae ex iis, quae de ea sumuntur, nulla vero repugnantia sumi possunt, de-ivonstrari possunt: quemadmodum dubitare nequit, qui principia Iogica δέ onrologica habuerit perspecta. Probe autem haec notanda veniunt, ne circa bonitatem intrinsecam actionum haereat, qui praejud ciis occupatum tener animum, & ut intrinsecae bonitatas aemonstrandae principia suppetant. Etenim iri Jure narurali id agimus, ut intrinsecam actionum bonitatem aemonstremus: quam latius patere, quam euigo Pu tatur, suo constabit loco. . IO4. rQuoniam actiones ad persectionem nostram status- oiambioque nostri tendentes bonitatem intrinsecam habent Q3. , D ies iis
Qui cognoscit, actionem aliquam tendere ad persectionem nem no- suam statusque sui , is sibi eandem distincte repraesentat tan' seam ire. quam bonam f. ss . II h. empir 2. Atque hoc ipso habe Minteniantes per se petibiles sunt.
120쪽
moti um volitionis s*. 8so. Pseb. empir , quo tanquam ratione sussiciente volitionis posito η. 887. MIM. empiri , ponitur volitici g. ii 8. tot.) Patet igitur etiam hoc modo, actiones ad perfectionem nostram statusque nostri tendentes per se appetibiles esse s9. 9 d. s. Ios
natones per se 'petibiles tendunt a perfectionem A an ' bid, stra aluique nostri- si enim actio per se appetibilis est,
ti . ais eandem Volumus, quamprimum eandem distincte cognosci ς PQR Quoniam itaque sine motivo nulla datur Vo- ' ' litto 3. 889. N h. empori , nccesse est ut distincta ejus cognitio nobis praebeat Volitionis motivum. Enimvero mo tivum volitionis in diitincta boni repraesentatione consistit β. 89o. Isch. empir.2. Quamprimum itaque actionem per se appetibilem distincte cognoscimus , cam nobis repraesentare debemus tanquam bonam. Bona est actio, quae ad nostram stat usque nostri persectionem tendit sue . POLempis . Actio itaque per se appetibilis ad nostram status que nostri persectionem tendere debet.
Videmus adeo necessarium esse ne1 um inter appetibilitatem actioni per se competentem Z tendentiam ejus ad pers ctionem nostram statusque nostri, ita ut Posita una Ponatur etiam est a.
c., - Ο - AE 'sistram satusque nostri imperfecti ai es sininem renit, μείπιβm intrinsecam habet, es contra. Cumihi Astra Veritas propositionis in determinabilitate praedicati per no- Δ tionem subjecti conssistri sis. Lor , si adito aliqua ad n mam statusque nostri imperfectionem vendit, posita notione actionis ponitur quoque ista tendentia, consequenter quia ideo mala est actio, quod ad imperseditionem nostram si tusque nostri tendit I. 363. Ps h. empla.), ipsa ponitur m litia actionis g. ii 3. OnNLA Quamobrem cuna malitia i