장음표시 사용
131쪽
De Obligatione ae Lege naturali. ICI
Ita venditor satisfacit obligationi suae, si rem emtam emtori. tradit; emtor vero satisfacit suae obligationi, s pretium promis. . . sum solvit. Liberi satisfaciunt obligationi suae , si faciunt, quod facere jubentur, ni verbera accipere malint.
Actus obligatorius dicitur, quo obligatio inducitur actus qui u passiva. nam Abga-
Ita promissio venditoris de re sua emtori tradenda actus tu- ώa- obligatorius est, quia inducitur obligatio ad rem emtam em- μα tori tradendam , Κ vicissim promisso emtoris de solvendo pretio actus obligatorius est, quia inducitur obligatio ad pretium venditori solvendum. Hic tantummodo explicamus. quinam actus Obligatorius dicatur, non Vero, undenam sit, quod fiat obligatorius r id enim suo loco demonstrabitur. Quamobrem in exemplo allato tantummodo. supponimus, promissione venditoris induci obligationem ad rem tradendam. promissione emtoris autem obligationem ad pretium solvem dum i cur vero hoc fiat, suo ostendetur loco. g. Ia a.
Assiones , qua ad perfectionem , vel imperfectionem n denum stram sui usque nostri tendunt, per ipsam essentiam atque net- sit, ut acti
raram nostram rerumque ad eas concurrerinum ad eandem ten-nes quaedam
sint. Etsi enim actiones liberae per essentiam & naturam adperfectio- animae ac corporis non determinentur, quoad actualita-nem, qua tem scilicet, sed a libertate animae pendeant Iz.); qu dam ad imis niam tamen anima vi libertatis ex pluribus possibillibus bon-perfectio- te cligit, quod ipsi placet, cum ad nullum eorum per nem no- essentiam determinata sit 3. 94t. Poch. empir , actione iram δε- istiusmodi possibiles sunt, antequam eliguntur, nec aliter tusque nos i executioni demandantUr, quam possibiles sunt. Enimvero tendant. quicquid naturaliter possibile est & ad actum perducitur, inessentia & natura rerum rationem sussicientem habet j. 3o9. Cosmol. ; consequenter posita ossentia & natura animae atque corporis ponitur possibilitas istiusmodi actionum, quae molpinil nact. inmers Pars I. Ο vel
132쪽
vel ad persectionem vel imperfectionem nostram statusque nostri tendunt, atque ad actum perduci hae actiones possunt
β. ii 8. Ontol. , consequenter homo actiones istiusmodi edere valet, quia hanc liabet essentiam atque naturam & quia tuae est rerum ad actionem concurrentium cssentia atque natura. Patet itaque actiones, quae tendunt ad perfectionem vel impersectionem nostram statusque nostri, per ipsam e kntiam atque naturam nostram rerumque ad eas concurrenis hilum ad eandem tendere.
Idem etiam ostenditur hoc modo. Actiones humanae vel sunt animae, veI corporis, vel ex utrisque constantis Enimvero omnes actiones animae eadem vi producunturo. 6o. Psch. rat0, Vt nempe repraesentativa universi s. 63.
dem consistit 3. N. PDh.rat. : nimirum per hanc Vim, quatenus spectatur ut essentia, tales potius, quam aliae actiones pos sibiles fiunt, & quatenus spectatur ut natura animae, ad actum perduci possunt s. 68. Psyh. rat. . Similiter corpus pes inentiam agere potest; ut vero actu agat, vi activae, adeoque naturae ejusdem I. 14s. CosmAJ, tribuendum I. I 4 a. Cosmel. . Vnde denuo patet per essentiam corporis nostri rerumque ad actiones nostras concurrentium tales actiones esse possibiles, per Paturam vero corporis nostri rerumque ad actiones nostras concurrentium easdem ad actum perduci posse. Qua obrem cum circa actiones humanas animae nil tribui possit, quam quod ex aeque possibilibus haec potius eligatur actio quam alia di ad actum potius perducatur, quam non per- - ducatur 94i. Psch. empiri ; nihil in ipsa actione, qualis est independenter a libertate, mutatur s. a 9o. res P. Aeli nes itaque humanae per ipsam essentiam atque naturam mismam rerumque ad eas concurrentium ad persectionem missiram statusque nostri tendunt.
133쪽
De Obligatione ae Lege naturali. IOI
Exempla hoc ipsum satis aperte loquuntur ' ex omna theoria actionum speciali abunde idem patebit. Ostendemus suo loco, actiones tendentes ad conservationem corporis ad persectionem nostram tendere : unde in numerum harum actionum reseremus, quod capiamus cibum sanitati non inimicum. Cur cibus hic sanitati non noceat, sed ad eandem potius conservandam conducat, ratio sussiciens in essentia atque natura corporis nostri ipsiusque cibi continetur : etenim si elia foret corporis nostri essentia atque natura, vel etiam cita, insalubris este poterat, qui nunc salubris deprehenditur. Actio itaque, quae in capiendo hoc cibo consistit, per naturam atque essentiam corporis nostri ipsiusque cibi ad persectionem corporis nostri tendit. Si cui principia ontologica fuerint perspecta, una cum principiis cosmologicis& psycho- logicis; et nihil obscuritatis relinquetur in tendentia actionum ad persectionem vel imperfectionem nostram statusque nostri ab essentia & natura nostra rerumque ad actiones nostras concurrentium derivanda.
Actiones in se bon e es in se malae , nec non proprer δε- Vnde silererminationes accidentales in bonas vel malas abeuntes per ipsam actionum is hominis rerumque essentiam atque naturam bona vel malae sunt. se ianarum
Etenim si actiones in se bonae sunt, ex iis determinatio- es malarum. nibus,: per quas concipitur tanquam actio certi generis es propter aut speciei, demonstrari potest , quod sint bonae s 6.), determis & si in se malae sunt, ex iisdem demonstrari potest , quod tiones acci sint malae I. 3 8.). Quamobrem cum bona sit actio, Plae dentales laia ad perfectionem nostram statUsque nostri tendit g. m tam loni H θι h. empir.) , & ex adversio mala, quae tendit ad imper- vel malitia. sectionem nostram statusque nostri s. 36s. Psta empir. si actio in se bona , ex determinationibus ejus essentialibus demonstrari potest, quo ad persectionem nostram statusque nostri tendat; si vero fuerit in Q mala, ex iisdem de
monstrari potest, quod ad imperfectionem nostram statu Ο a que
134쪽
)ue nostri tendat. Constat vero etiam, actiones inque noliri tenuat. OnItat Vero etiam, actioneS Indem indifferentes, sed propter determinationes ac in bonas abeuntes, ad persectionem nostram starearundem tendere, & ex adverso actiones in se qdifferentes, sed propter determinationes accidentales in
abeuntes, ad imperfectionem nostram 'statusque ndere L I. 61. . Quamobrem cum actiones, quae ctionem vel impersectionem nostram per se tendipsam essentiam atque naturam hominis rerumquenes nostras concurrentium ad eandem tendant actiones in se bonae & in se malae, nec non proptminationes accidentales in bonas vel malas abeunt ipsam essentiam atque naturam hominis rerumquenes nostras concurrentium ad perfectionem vel impenem nostram statusque nostri tendunt ; consequenipsam hominis rerumque naturam bonae vel malae suIIq. 56s. Psych. empis.). Qui novit, quid si demonstratio, facile
bonitas actionum in se bonarum & ex indisserenas abeuntium propter determinationes accidentales particulari supervenientes, smiliterque malitia actmalarum & ex indisserentibus in malas abeuntium terminationes accidentales in casu particulari supervipsa hominis rerumque ad actiones nostras concurrsentia atque natura st. Etenim demonstratio non nisi ex assumtis: quae vero de objecto quocunque H. uel sunt determinationes essentiales, quod obtinet in propos- itionibus eategoricis, vel essentiales & iis superaccedentes accidentares, quod locum habet in propostionibus hypothetieis *. ss I. ssa. Log. . Quae vero de actionibus sumi possenti 'nullo habito respectu ad hominum vel entis cujusque alterius voluntatem, alia esse nequeunt, quam quae per essentiam hominis rerumque possibilia sunt & per hominis rerumque naturam ad actum perduci queunt. Neque enim hic agimus nisi de iis, quae naturaliter fieri possunt; minime autem de
135쪽
De Obligatione ae Lege naturali. Io9
iis, quae supernaturaliter fiunt, & ad forum Theologorum. non philosophorum spectant. Quicquid autem naturale est, in clientiis & natura rerum rationem susscientem agnoscit d.
so9. Cosmia. , atque adeo inde Pendet f. 8s I. toc, g. I 24. Aetiones intrinsecam bonitatem vel malitiam habentes Tradis Luxis per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam bona vel iis S mali
mala fori. Etenim si actiones bonitatem intrinsecam ha- ita is risse bent, per se ad persectionem nostram statusque nostri ten- ea actionum. dunt I. io a.), & sit malitiam intrinsecam habent, per se ad imperfectionem nostram statusque nostri tendunt s. Io 60. Enimvero actiones, quae per se ad persectionem vel impercfectionem nostram statusque nostri tendunt, per ipsam essentiain atque naturam nostram rerumque ad nostras actio. nes concurrentium ad candem tendunt Iaa. . Quamobrem actiones bonitatem vel malitiam intrinsecam habe tes per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam ad perfectionem vel imperfectionem ejus statusque ipsius . - . tendunt, consequentet cum bona sit actio, quae ad perse- tionem nostram statusque nostri tendit s. I 34. Ph. em- r. , mala vero , quae ad imperfectionem nostram statusque nostri tendit 163. Psch. empir ; actiones intrinsecam bonitatem vel malitiam habentes per ipsam hominis rerumque naturam bonae sunt, vel malae.
Patet adeo sontem bonitatis ae malitiae intrinsecae esse ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam, qua Posita, po- mnitur etiam bonitas & militia actionum intrinseca. Ceterum
eo propositione praesente per modum corollarii colligitur praeis cedens. Etenim actiones in se bonae, itemque actiones in se quidem indisserentes, sed propter determinationes accidenta-Ies in bonas abeuntes honitatem intrinsecam habent I. 6 ad,&ex adverso actiones in se malae, itemque actiones in se quidem indifferentes. sed propter determinatione. accidentales in malas O s abeum Duiligoo by GO Ie
136쪽
ineuntes malitiam intrinsecam habent l. 63. . nes intrinsecam bonitatem vel malitiam habentes hominis rerumque naturam bonae sunt, vel malae, Ergo actiones in se bonae & in se malae, nec non terminationes accidentales in honas vel malas ipsam hominis rerumque essentiam atque natur m
ram is sint. s. 12 s. Ω actiones liLeta per easdem ration Hamantur, ter quas determinantur naturales p pernis rerumque essentiam atque Baturam bonae sunt. μEtenim si actiones liberae per easdem rationes finaminantur, i per quas citcrminantur naturales, adcem hominis tendunt g. 49.), per se utique, cum Des considerentur, quales in te sunt. Enimvero quae ad persectionem nostram por se tendunt, hominis rerumque naturam ad candem tendunt consequenter cum bona sit actio, quae ad perfecti Bram tendit I. Is 4. Psia ensis, , per ipsam homirvinc essentiam atquc naturam bonae sunt. Atque aisi actiones liberae pcr easdem rationes finales deteriae per quas determinantur naturales, cas per ipsem iterumque Gentiam atque naturam bonas esse.
Quodsi actio libera per ipsam hominis rerumque
naturam bona cit, cum actiones bonae per casdem rationes finales dererminentur, per quas determinantui npluralidi . s. s 4. ό ultro pater, actiones per ipsem essentiain atque naturam hominis rerumque bonas aliter determinari non posse, quam per rationes finales, per quas Micrminantur naturales. od inat Eurum, Haec propositio ostendis, quomodo libertas in actiones per
137쪽
De Obligatione ac Lege naturali. in
fluere possit, ut jam libere a nobis fiant, quae per ipsim hominis rerumque essentiam talia sunt, nec alitor ad actum perduci possunt. . I 26. Si assiones libera per Hiersas rati es finales determi- mandonantur , quam per quas determinanIur naIurales s per ipsam actiones pertiminis rerumque e sentiam atque naturam mala sol o com essentiam fixa. Etenim si aetiones liberae per rationes finales diversas naturam ti- determinantur, quam per quas determinantur naturales, mIIIs re-
ad imperseditionem hominis tendunt U. 49. , & quidem per rumque mast, cum actiones hic non aliter spectentur, quam quales in L situ. se sunt. Enimvero actiones, quae per se ad impersectionem nostram tendunt, per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam ad eandem tendunt s. 12 a. , consequenter cum mala sit actio, quae ad nostram imperfectionem tendit s. s6s. Psch. empiri , per ipsam hominis,retumque essentiam atque naturam malae sunt. Acitioncs igitur liberae, si per diversas rationes finales determinantur, quam per quas determinantur naturales, per ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam malae sunt. Istis erat primum. Quodsi actio aliqua per ipsam hominis rerumque eL sentiam atque naturam mala sit 3 cum actiones malae per diversas rationes finales determinentur, quam per quas naturales determinantur I. 34. , sua sponte sequitur, quod per diversias rationes finales determinari debeant, quam per quas naturales determinantur. Pone cnim contrarium, nimirum quod actiones per ipsam hominis rerumque naturam malae non determinentur per rationes diversias finalcs, quam per quas naturales determinantur. Determinabuntur itaque per easdem, consequenter per ipsam hominis rerumque naturam bonae sunt I. 123. , contra hypothesin. Necesse igitur est, ut determinentur per diversas. χuod erat
138쪽
Atque adeo patet . quomodo libertas influat in actiones per
ipsam hominis rerumque essentiam atque naturam malas, ut Iibere a nobis committantur, quae per ipsam hominis rerum que essentiam atque naturam talia sunt, nec aliter ad actum
perduci possimi. Ceterum in utraque proposmone, tam prae sente, quam praecedente supponitur, actionem esse rectam. . nec per errorem pro determinabili per rationes easdem auxdiversas cum naturali haberi, quae non est. Etenim si quis cibum insalubrem, quem pro salubri habet, appetit sanitatia conservandae gratia, videtur actionem suam determinare per eandem rationem finalem, per quam determinantur sunm
.: nes organorum vitalium tanquam actiones naturales, actio in
men haec per ipsam hominis cibique, qui appetitur, naturam atque essentiam bona non est. Enimvero deficit haec actio a rectitudine ex parte intellectus, quatenus cibus insalubris Minbetur pro salubri. In actionum vero theoria, nisi contrarium
eXpreue moneatur, semper supponuntur omnia ex rei vem' ' tate. Nec admittimus determinationem actionis, quae impos-sbilis, s actio in se spectetur. Neque facimus, quod a more alienum est. Quando enim dicimus hominem edere debere actiones bonas, nemo hinc colligit, quod bonas etiam edat actiones, quando per errorem pro bonis habet, quae non sunt. Unde nec dici potest, quod actio determinetur per easdem rationes finales, per quas determinatur naturalis, si quis eam
per easdem determinare vult, cum tamen istiusmodi determiis
natio eidem repugnet. Nihil supponitur, quod a veritare, alienum est. Facultates omnes, quae in actionem aliquam i fluunt, iunctiones suas rite obire debent. Sane nec actiones nuturales per rationes finales, per quas determinari dicuntur, determinantur amplius, si organa vitio aliquo laborent, ut eorum functio ea amplius non sit, quae per essentiam atque naturam corporis esse debeat. . PI.
nam amota Pe obligatur σου actiones intrinsece bonas committendo,Vis nes per e)- rinsece που maus emittendas. Etenim actiones intrinsece sentiam ase bonae
139쪽
De Obligarione ae Lege naturali. Π3
bonae vel malae per ipsam hominis rerumque essentiam at- e nataque naturam bonae vel malae sent s. ra 4. . Quamobrem -- cum distincta boni repraesentatio sit motivum volitionis, di- stram restincta vero mali repramentatio motivum nolitionis 89O.ramque obiadi L empird; ipsa essentia atque natura hominis rerumque luamus. motivum cum actionibus intrinsece bonis atque malis copulavit. Quoniam itaque nos obligat ad actiones committendas, qui motivum volitionis cum iisdem connectit, ad sugiendas vero, qui nolitionis motivum cum iisdem conjungit s. ii 8. , ipsa hominis rerumque cilentia atque natura eundem obligat ad actiones intrinsece bonas committendas, intrinsece
vero malas omittendas, consequenter homo per ipsam essentiam& naturam suam rerumque obligatur ad actiones intrinsece bonas committendas, intrinsece vero malas omittendas. Videmus adeo in sensu propriissimo dici, quod essentia atque natura hominis rerumque eundem obliget ad actiones intrinsece honas committendas, intrinsece vero malas omittendas, eodem scilicet, quo Rex obligare dicitur subditum, pater filium, dominus servum i neque enim alio modo Rex subditum, pate filium, dominus servum obligat, quam quo nos o ligat essentia atque natura nostra Jc essentia atque natura rerum. Nemo itaque, qui ex notionibus judicat, obligationem hanc in dubium vocare porcst.
mmo per ipsam hominis remmyue essent am σηπ η soacis siκρ ram obligasur a s commitrenaeas actiones, 'Vs 'r ste M te hibi,h, fretionem suam statusque sivi tendunt, es σή omittendet aritio- , h. . An . quae per se ad imperfectionem Ioam satusque sui tendunt. ν ἡ ἡ, Etenim per citantiam atque naturam suam rcrumque obli- gatur ad committcndas actiones intrinsece bonas & ad omittendas actiones intrinsicce malaS 9. I a T. . EmmVero acti O cm is nes intrinsece bonae per se ad Perstitionem nostram statu taque nostri I. io 3. , actiones vero intrinsece malae per se ino se Isilos Pra I. Unmers Pars G. Ρ ad Q
140쪽
ad impersectionem nostram statusque nostri tendum I. Homo igitur per ipsam suam rerumque essentiam turam obligatur ad committendas actiones, quae persectionem suam statusque sui tendunt, & ad oractiones , quae per 2 ad imperfectionem suam stattendunt. Videmus itaque, quaenam sint illae actiones, quas committere tenetur, quia homo est, & quaenam snt, omittere debet, quia homo est , ita ut obligatio ad ij mittendas, ad hasce vero omittendas, ab essentia ejusdem inleparabilis fit. Non est quod excipias, ractiones dari adhuc alias, ad quas homo non minus cnimirum eas, quae ad aliorum persectionem Deique inrgloriam promovendam faciunt. Demonstrabimin illarum esse numero. Neque enim perfectionis alienae ac Fgloriae divinae promovendae studium a perfectione humana . separari potest.
Obligario naturalis est, quae in ipsa hominis rerumque essentia atque natura rationem sussicientem habet quanam sit. Quamobrem cum posita ratione iussiciente ponatur etiam id, quod per eam potius est, quam non est j. II 8. Ons Jς
posita fominis rerumque essentia atque natura, ponitur etiam na ruralis olligario. Dari obligationem naturalem in hoc sensu patet per ea, quae mi modo demonstrata sunt s. Iar. Ia 8 d.
EF o H αβνἔio naturalis necessaria es B immoti,ilis. , orabilia enim obligatio naturalis ponitur posita hominis rerumque iis . .R essentia atque natura ra 90. Fieri adeo nequit, ut mis iuris naim posita non ponatur . a 8. Ontold. Quoniam igitur per in rui . lentiam atque naturam hominis rerumque impossibile essui non obligetur 3. 79. Ontol.), necesse vero ,